GAZETA ZYRTARE E REPUBLIKËS SË KOSOVËS / Nr. 22 / 11 GUSHT 2022, PRISHTINË
25
LIGJI NR. 08/L-159 PËR RATIFIKIMIN E MARRËVESHJES KOMPAKT TË SFIDAVE TË MIJËVJEÇARIT DHE MARRËVESHJES PËR ZBATIMIN E PROGRAMIT
NDËRMJET REPUBLIKËS SË KOSOVËS DHE SHTETEVE TË BASHKUARA TË AMERIKËS PËRFAQËSUAR NGA KORPORATA E SFIDAVE TË MIJËVJEÇARIT
LIGJI NR. 08/L-159
PËR RATIFIKIMIN E MARRËVESHJES KOMPAKT TË SFIDAVE TË MIJËVJEÇARIT
DHE MARRËVESHJES PËR ZBATIMIN E PROGRAMIT NDËRMJET REPUBLIKËS SË
KOSOVËS DHE SHTETEVE TË BASHKUARA TË AMERIKËS PËRFAQËSUAR NGA
KORPORATA E SFIDAVE TË MIJËVJEÇARIT
Kuvendi i Republikës së Kosovës;
Në mbështetje të neneve 18 dhe 65 (1) të Kushtetutës së Republikës së Kosovës,
Miraton:
LIGJ PËR RATIFIKIMIN E MARRËVESHJES KOMPAKT TË SFIDAVE TË MIJËVJEÇARIT
DHE MARRËVESHJES PËR ZBATIMIN E PROGRAMIT NDËRMJET REPUBLIKËS SË
KOSOVËS DHE SHTETEVE TË BASHKUARA TË AMERIKËS PËRFAQËSUAR NGA
KORPORATA E SFIDAVE TË MIJËVJEÇARIT
Neni 1
Qëllimi
Ky ligj ka qellim që të ratifikojë Marrëveshjen Kompakt të Sfidave të Mijëvjeçarit dhe Marrëveshjes
për zbatimin e Programit ndërmjet Republikës së Kosovës dhe Shteteve të Bashkuara të
Amerikës të përfaqësuar nga Korporate a Mijëvjeçarit.
Neni 2
Dokumentet e bashkangjitura
Në shtojcën e këtij Ligji është e bashkangjitur teksti i Marrëveshjes Kompakt të Sfidave të
Mijëvjeçarit dhe Marrëveshjes për zbatimin e Programit ndërmjet Republikës së Kosovës dhe
Shteteve të Bashkuara të Amerikës të përfaqësuar nga Korporata e Sfidave të Mijëvjeçarit.
Neni 3
Hyrja në fuqi
Ky ligj hyn në fuqi ditën e publikimit në Gazetën Zyrtare të Republikës së Kosovës.
Ligji Nr. 08/L-159
28 korrik 2022
Shpallur me dekretin Nr. DL-262/2022, datë 09.08.2022 nga Presidentja e Republikës së
Kosovës Vjosa Osmani-Sadriu
_____________________________
*Tabelat e Ligjit nr. 08/L-159 “Për Ratifikimin e Marrëveshjes Kompakt të Sfidave të Mijëvjeçarit dhe Marrëveshjes për
zbatimin e Programit ndërmjet Republikës së Kosovës dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës të përfaqësuar nga
Korporata e Sfidave të Mijëvjeçarit” bashkangjitur me ligj janë publikuar në web faqen e Gazetës Zyrtare (gzk.rks-gov.net )
VERSIONI PAS NEGOCIATAVE
20 maj 2022





MARRËVESHJA E SFIDAVE TË MIJËVJEÇARIT

NDËRMJET

SHTETEVE TË BASHKUARA TË AMERIKËS
DUKE VEPRUAR PËRMES

KORPORATËS SFIDAT E MIJËVJEÇARIT

DHE

REPUBLIKËS SË KOSOVËS














MARRËVESHJA E SFIDAVE TË MIJËVJEÇARIT
TABELA E PËRMBAJTJES
Faqe

Neni 1. Qëllimi dhe objektivat................................................ Error! Bookmark not defined.
Seksioni 1.1 Qëllimi i Marrëveshjes ....................................... Error! Bookmark not defined.
Seksioni 1.2 Objektivat e projektit ......................................... Error! Bookmark not defined.
Neni 2. Financimi dhe burimet .................................................................................................1
Seksioni 2.1 Financimi i Programit ..........................................................................................1
Seksioni 2.2 Financimi lehtësues i Marrëveshjes .....................................................................2
Seksioni 2.3 Financimi i MCC-së .............................................................................................3
Seksioni 2.4 Disbursimi ............................................................................................................3
Seksioni 2.5 Interesi..................................................................................................................3
Seksioni 2.6 Burimet e Qeverisë; Buxheti ................................................................................3
Seksioni 2.7 Kufizimet ndaj përdorimit të financimit të MCC-së ............................................4
Seksioni 2.8 Taksat ...................................................................................................................5
Seksioni 2.9 Vendet me të adhura të mesme të ulëta ............. Error! Bookmark not defined.
Neni 3. Zbatimi ....................................................................... Error! Bookmark not defined.
Seksioni 3.1 Marrëveshja për zbatimin e programit ............... Error! Bookmark not defined.
Seksioni 3.2 Përgjegjësitë e Qeverisë .......................................................................................6
Seksioni 3.3 Performanca e politikave ................................... Error! Bookmark not defined.
Seksioni 3.4 Saktësia e informacionit ..................................... Error! Bookmark not defined.
Seksioni 3.5 Letrat e zbatimit ................................................. Error! Bookmark not defined.
Seksioni 3.6 Prokurimi dhe grantet ..........................................................................................8
Seksioni 3.7 Regjitrat; kontabiliteti; ofruesit e mbuluar; qasja ...............................................9
Seksioni 3.8 Auditimet; rishikimet .........................................................................................10
Neni 4. Komunikimet ............................................................. Error! Bookmark not defined.
Seksioni 4.1 Komunikimet ..................................................... Error! Bookmark not defined.
Seksioni 4.2 Përfaqësuesit ...................................................... Error! Bookmark not defined.
Seksioni 4.3 Nënshkrimet .......................................................................................................12
Neni 5. Ndërprerja; Pezullimi; Skadimi .................................................................................12
Seksioni 5.1 Ndërprerja; Pezullimi .........................................................................................12
Seksioni 5.2 Pasojat e ndërprerjes, pezullimit ose skadimit ...................................................13
Seksioni 5.3 Kthimet; Shkeljet ...............................................................................................13
Seksioni 5.4 Interesi për pagesë të vonuar.............................. Error! Bookmark not defined.
Seksioni 5.5 Mbijetesa ............................................................ Error! Bookmark not defined.



TEP - ii
Neni 6. Shtojcat e Marrëveshjes; Ndryshimet; Ligji në Fuqi . Error! Bookmark not defined.
Seksioni 6.1 Shtojcat ..............................................................................................................14
Seksioni 6.2 Ndryshimet dhe modifikimet .............................................................................14
Seksioni 6.3 Mospërputhjet ....................................................................................................14
Seksioni 6.4 Ligji në fuqi........................................................ Error! Bookmark not defined.
Seksioni 6.5 Instrumentet shtesë............................................. Error! Bookmark not defined.
Seksioni 6.6 Referencat ndaj faqes së MCC-së në internet .... Error! Bookmark not defined.
Seksioni 6.7 Referencat ndaj ligjeve, rregulloreve, politikave dhe udhëzimeve; Referencat
ndaj skadimit dhe ndërprerjes së Marrëveshjes; Pasardhësit e QeverisëError! Bookmark not defined.
Seksioni 6.8 Statusi i MCC-së ...............................................................................................16
Neni 7. Hyrja në fuqi ..............................................................................................................16
Seksioni 7.1 Kërkesat vendore ............................................... Error! Bookmark not defined.
Seksioni 7.2 Kushtet pararendëse të hyrjes në fuqi ................ Error! Bookmark not defined.
Seksioni 7.3 Data e hyrjes në fuqi .......................................... Error! Bookmark not defined.
Seksioni 7.4 Afati i Marrëveshjes ........................................... Error! Bookmark not defined.
Seksioni 7.5 Aplikimi i përkohshëm ...................................... Error! Bookmark not defined.

Shtojca I: Përshkrimi i programit
Shtojca II: Përmbledhje e planit financiar shumëvjeçar
Shtojca III: Përmbledhje e monitorimit dhe vlerësimit të Marrëveshjes
Shtojca IV: Kushtet pararendëse të disbursimit të financimit lehtësues të Marrëveshjes
Shtojca V: Kushtet pararendëse shtesë të hyrjes në fuqi
Shtojca VI: Akronimet
Shtojca VII: Përkufizimet

MARRËVESHJA MARRËVESHJE E SFIDAVE TË MIJËVJEÇARIT
PARATHËNIE

Kjo MARRËVESHJE E SFIDAVE TË MIJËVJEÇARIT (kjo “Marrëveshje”) lidhet
ndërmjet Shteteve të Bashkuara të Amerikës (“Shtetet e Bashkuara”), e cila vepron përmes
Korporatës Sfidat e Mijëvjeçarit, një korporatë qeveritare e Shteteve të Bashkuara (“MCC”), dhe
Republikës së Kosovës (“Qeveria”). Shprehjet me të madhe të përdorura në këtë Marrëveshje
kanë kuptimin e dhënë në Shtojcën VII.
Duke pranuar që MCC-ja do të shërbejë si një agjenci zbatuese për Shtetet e Bashkuara
sipas kësaj Marrëveshjeje;
Duke pranuar se Shtetet e Bashkuara dhe Qeveria (bashkërisht "Palët" dhe ndarazi
"Pala") janë të përkushtuara ndaj qëllimeve të përbashkëta të promovimit të rritjes ekonomike
dhe eliminimit të varfërisë ekstreme në Kosovë dhe se ndihma e MCC-së sipas kësaj
Marrëveshjeje mbështet përkushtimin e dëshmuar të Kosovës për forcimin e qeverisjes së mirë,
lirisë ekonomike dhe investimeve në njerëz;
Duke kujtuar se Qeveria u konsultua me sektorin privat dhe shoqërinë civile të Kosovës
për të përcaktuar prioritetet për përdorimin e asistencës së MCC-së dhe përpiloi dhe dorëzoi në
MCC një propozim për një ndihmë të tillë për të arritur rritje të qëndrueshme ekonomike dhe ulje
të varfërisë;
Duke pranuar se Shtetet e Bashkuara dëshirojnë të ndihmojnë Qeverinë të zbatojë
programin e përshkruar këtu për të arritur qëllimin dhe objektivat e përshkruara këtu (pasi
përshkrimi dhe objektivat e programit mund të ndryshohen herë pas here në përputhje me kushtet
e kësaj Marrëveshjeje, "Programi" ); dhe
Palët bien dakord si më poshtë:
NENI 1.
QËLLIMI DHE OBJEKTIVAT

Seksioni 1.1 Qëllimi i Marrëveshjes. Qëllimi i këtij Marrëveshjeje është zvogëlimi i varfërisë
përmes rritjes ekonomike në Kosovë (“Qëllimi i Marrëveshjes”). MCC-ja do të ofrojë ndihmë
në një mënyrë që forcon qeverisjen e mirë, lirinë ekonomike dhe investimet në popullin e
Kosovës.
Seksioni 1.2 Objektivat e projektit. Programi përbëhet nga tre projektet e përshkruara në
Shtojcën I (ndarazi "Projekti" dhe bashkërisht "Projektet"). Objektivi i secilit prej projekteve
përkatëse (ndarazi “Objektivi i projektit” dhe bashkërisht “Objektivat e projektit”) përshkruhet
në Shtojcën I.
NENI 2.
FINANCIMI DHE BURIMET

Seksioni 2.1 Financimi i Programit.



2
Me hyrjen në fuqi të kësaj Marrëveshjeje në përputhje me seksionin 7.3, MCC-ja do t'i japë
Qeverisë, sipas kushteve të kësaj Marrëveshjeje, një shumë që nuk duhet të kalojë njëqind e
tetëdhjetë milionë e shtatëqind e pesëdhjetë e një mijë e dyqind e pesëdhjetë e nëntë dollarë
amerikanë (180,751,259 $) (“Financimi i Programit”) për përdorim nga Qeveria për zbatimin e
Programit. Shpërndarja shumëvjeçare e financimit të programit përshkruhet përgjithësisht në
Shtojcën II.
Seksioni 2.2 Financimi lehtësues i Marrëveshjes.
(a) Me nënshkrimin e kësaj Marrëveshjeje, MCC-ja do t'i japë Qeverisë, sipas
kushteve të kësaj Marrëveshjeje dhe përveç financimit të programit të përshkruar në seksionin
2.1, një shumë që nuk duhet të kalojë njëzet e një milionë e dyqind e dyzet e tetë mijë shtatëqind
e dyzet e një dollarë amerikanë (21,248,741 $) ("Financimi lehtësues i Marrëveshjes" ose
"FLM") sipas nenit 609(g) të Aktit të Sfidave të Mijëvjeçarit të vitit 2003, i ndryshuar ("Akti
MCA"), për përdorim nga Qeveria për të lehtësuar zbatimin e kësaj Marrëveshjeje, duke
përfshirë për qëllimet e mëposhtme:
(i) menaxhimin financiar dhe aktivitetet e prokurimit;
(ii) aktivitetet administrative (duke përfshirë kostot fillestare si pagat e stafit)
dhe shpenzimet e mbështetjes administrative si qiraja, kompjuterët dhe teknologjitë e tjera të
informacionit ose pajisjet kapitale;
(iii) aktivitetet e monitorimit dhe vlerësimit;
(iv) fizibiliteti, projektimi dhe studime të tjera përgatitore të projektit; dhe
(v) aktivitete të tjera për të lehtësuar zbatimin e Marrëveshjes të miratuar nga
MCC-ja.
Shpërndarja e fondit për lehtësimin e Marrëveshjes është përshkruar përgjithësisht në Shtojcën
II.
(b) Në përputhje me Seksionin 7.5, ky seksion 2.2 dhe dispozitat e tjera të kësaj
Marrëveshjeje të zbatueshme për Financimin lehtësues të Marrëveshjes do të jenë efektive,
vetëm për qëllime të Financimit lehtësues të Marrëveshjes, që nga data e nënshkrimit të kësaj
Marrëveshjeje nga MCC-ja dhe Qeveria.
(c) Çdo disbursim i Financimit Lehtësues të Marrëveshjes (përveç çdo disbursimi për
Aktivitetet e kontraktuara të FLM-së së MCC-së) i nënshtrohet plotësimit të kushteve
pararendëse të këtij disbursimi siç parashtrohet në Shtojcën IV.
(d) Nëse MCC-ja përcakton se shuma e plotë e Financimit lehtësues të Marrëveshjes
të disponueshëm sipas Seksionit 2.2(a) tejkalon shumën që në mënyrë të arsyeshme mund të
përdoret për qëllimet e përcaktuara në seksionin 2.2(a), MCC-ja, me njoftim me shkrim drejtuar
Qeverisë, mund të tërheqë shumën e tepërt, duke reduktuar në këtë mënyrë shumën e Financimit
Lehtësues të Marrëveshjes të disponueshëm sipas seksionit 2.2(a) (teprica e tillë, "Shuma e
tepërt FLM"). Në një rast të tillë, shuma e Financimit Lehtësues të Marrëveshjes që i është



3
dhënë Qeverisë sipas Seksionit 2.2(a) do të reduktohet nga shuma e tepërt e FLM-së dhe MCC-ja
nuk do të ketë detyrime të mëtejshme në lidhje me shumën e tepërt të FLM-së.
(e) MCC-ja, sipas zgjedhjes së saj me njoftim me shkrim drejtuar Qeverisë, mund të
zgjedhë t'i japë Qeverisë një shumë të barabartë me të gjithë ose një pjesë të shumës së tepërt të
FLM-së si rritje në financimin e programit, dhe ky financim shtesë i programit do të jetë subjekt i
termave dhe kushteve të kësaj Marrëveshjeje të zbatueshme për financimin e programit.
(f) Pa kufizuar përgjithësinë e seksionit 2.2 (a), Qeveria pajtohet që MCC-ja do të
administrojë dhe menaxhojë drejtpërdrejt një pjesë të Financimit Lehtësues të Marrëveshjes me
qëllim të angazhimit të shërbimeve këshilluese për të mbështetur Aktivitetin Mbështetës të
Politikave të Energjisë dhe Klimës dhe të një agjenti të përkohshëm të prokurimit dhe për
qëllime të tjera që mund të bien dakord me shkrim nga Palët ("Aktivitetet e FLM-së të
kontraktuara nga MCC-ja"). Pavarësisht nga çdo gjë e kundërt në këtë Marrëveshje për
Zbatimin e Programit, MCC-ja do të përdorë rregullat dhe rregulloret e zbatueshme të prokurimit
të Qeverisë së Shteteve të Bashkuara në çdo prokurim që administron dhe menaxhon në lidhje
me Aktivitetet e FLM-së të kontraktuara nga MCC-ja dhe do të disbursojë herë pas here
Financimin Lehtësues të Marrëveshjes për MCC-në për kontraktimin e aktiviteteve të FLM-së
drejtpërdrejt tek ofruesit përkatës pas marrjes së faturave të vlefshme të miratuara nga MCC-ja.
Seksioni 2.3 Financimi i MCC-së.
Financimi i Programit dhe Financimi i Lehtësues të Marrëveshjes referohen kolektivisht në këtë
Marrëveshje si “Financimi i MCC-së” dhe përfshin çdo rimbursim të financimit të programit ose
financimit lehtësues të Marrëveshjes të paguar nga Qeveria në përputhje me këtë Marrëveshje.
Shuma totale e financimit të MCC-së e vënë në dispozicion sipas kësaj Marrëveshjeje nuk do të
kalojë dyqind e dy milionë dollarë amerikanë (202,000,000 $).
Seksioni 2.4 Disbursimi.
Në përputhje me këtë Marrëveshje dhe Marrëveshjen e Zbatimit të Programit, MCC-ja do të
disbursojë Financimin e MCC-së për shpenzimet e bëra në vazhdimësi të Programit (çdo
shembull, një “Disbursim”). Në varësi të plotësimit të të gjitha kushteve të zbatueshme
pararendëse, të ardhurat nga disbursimet do t'i vihen në dispozicion Qeverisë, në zgjedhjen e
vetme të MCC-së, duke (a) depozituar në një ose më shumë llogari bankare të krijuara nga
Qeveria dhe të pranueshme për MCC-në (ndarazi “Llogaria e Lejuar”) ose (b) pagesa të
drejtpërdrejta tek ofruesi përkatës i mallrave, punëve ose shërbimeve për zbatimin e Programit.
Financimi i MCC-së mund të shpenzohet vetëm për shpenzimet e Programit.
Seksioni 2.5 Interesi. Qeveria do të paguajë ose do t'i transferojë MCC-së, në përputhje me
Marrëveshjen e Zbatimit të Programit, çdo interes ose fitim tjetër që grumbullohet në financimin
e MCC-së para se ky financim të përdoret për një qëllim të Programit.
Seksioni 2.6 Burimet e Qeverisë; Buxheti.
(a) Në përputhje me Udhëzimet për Kontributet e Vendit, Qeveria do të japë një
kontribut prej jo më pak se tridhjetë e katër milionë e gjashtëqind e shtatëdhjetë mijë e
gjashtëqind dollarë amerikanë (34,670,600 $) gjatë afatit të Marrëveshjes për të përmbushur
objektivin e programit dhe objektivat e projektit të kësaj Marrëveshjeje (“Kontributi i



4
Qeverisë”). Shpërndarja vjetore e Kontributit të Qeverisë përshkruhet përgjithësisht në Shtojcën
II, dhe një ndarje më e detajuar do të përshkruhet në Marrëveshjen për Zbatimin e Programit, së
bashku me termat dhe kushtet shtesë të zbatueshme për Kontributin e Qeverisë. Kontributi i
Qeverisë do t'i nënshtrohet çdo kërkese ligjore në Kosovë për buxhetimin dhe përvetësimin e
këtij kontributi, duke përfshirë miratimin e buxhetit vjetor të Qeverisë nga legjislatura e saj.
Gjatë zbatimit të Programit, Kontributi i Qeverisë mund të modifikohet me miratimin e MCC-së
siç parashikohet në Udhëzimet për Kontributet e Vendit, me kusht që kontributi i modifikuar të
vazhdojë të avancojë objektivat e projektit. Përveç kësaj, Qeveria do të sigurojë të gjitha fondet
dhe burimet e tjera, dhe do të ndërmarrë të gjitha veprimet e tjera që janë të nevojshme për të
kryer përgjegjësitë e Qeverisë sipas kësaj Marrëveshjeje.
(b) Qeveria do të bëjë përpjekjet e saj më të mira për të siguruar që të gjitha
financimet e MCC-së që ajo merr ose parashihet të marrë në secilin prej viteve të saj fiskale të
llogariten plotësisht dhe të identifikohen në buxhetin e saj vjetor për kohëzgjatjen e Programit.
(c) Qeveria nuk do t'i zvogëlojë burimet normale dhe të pritshme që do të merrte
përndryshe ose buxhetin nga burime të tjera përveç MCC-së për aktivitetet e parashikuara në
këtë Marrëveshje dhe Program.
(d) Përveç rasteve kur Qeveria i zbulon ndryshe MCC-së me shkrim, financimi i
MCC-së do të jetë si shtesë e burimeve që Qeveria do të merrte ndryshe ose do të buxhetonte për
aktivitetet e parapara në këtë Marrëveshje dhe Program.
Seksioni 2.7 Kufizimet për përdorimin e financimit të MCC-së . Qeveria do të sigurojë që
financimi i MCC-së të mos përdoret për ndonjë qëllim që do të shkelte ligjin ose politikën e
Shteteve të Bashkuara, siç specifikohet në këtë Marrëveshje ose siç i njoftohet më tej Qeverisë
me shkrim, duke përfshirë por pa u kufizuar në qëllimet e mëposhtme:



5
(a) për ndihmën ose trajnimin e ushtrisë, policisë, milicisë, gardës kombëtare ose një
organizate ose njësie kuazi-ushtarake;
(b) për çdo aktivitet që ka të ngjarë të shkaktojë një humbje të konsiderueshme të
vendeve të punës në Shtetet e Bashkuara ose një zhvendosje të konsiderueshme të prodhimit të
Shteteve të Bashkuara;
(c) për të ndërmarrë, financuar ose mbështetur në ndonjë mënyrë tjetër çdo aktivitet
që ka të ngjarë të shkaktojë një rrezik të konsiderueshëm mjedisor, shëndeti ose sigurie, siç
përshkruhet më tej në Udhëzimet Mjedisore të MCC-së dhe çdo dokument udhëzues të lëshuar
në lidhje me këto udhëzime (së bashku, "Udhëzimet mjedisore”); ose
(d) të paguajnë për kryerjen e aborteve si një metodë e planifikimit familjar ose të
motivojnë ose të detyrojnë çdo person të praktikojë aborte, të paguajnë për kryerjen e
sterilizimeve të pavullnetshme si një metodë e planifikimit familjar ose të detyrojnë ose të
ofrojnë ndonjë nxitje financiare për çdo person që t'i nënshtrohet sterilizimit ose të paguajë për
çdo kërkim biomjekësor që lidhet, tërësisht ose pjesërisht, me metodat ose kryerjen e abortit ose
sterilizimit të pavullnetshëm si një mjet për planifikimin familjar.
Seksioni 2.8 Taksat.
(a) Me përjashtim të rasteve kur Palët bien dakord në mënyrë specifike ndryshe me
shkrim, Qeveria do të sigurojë që i gjithë financimi i MCC-së të jetë i lirë nga pagesa ose
imponimi i çdo takse, detyrimi, tatimi, kontributi ose tarife të tjera të ngjashme ekzistuese ose të
ardhshme (por jo tarifat ose ngarkesat për shërbimet që janë përgjithësisht të aplikueshme në
Kosovë, në sasi të arsyeshme dhe të vendosura mbi baza jodiskriminuese) (“Tatimet”) të ose në
Kosovë (përfshirë çdo taksë të tillë të vendosur nga një autoritet shtetëror, rajonal, lokal ose
tjetër qeveritar ose tatimor i ose në Kosovë). Në mënyrë të veçantë, dhe pa kufizuar
përgjithësimin e sa më sipër, financimi i MCC-së do të jetë i lirë nga pagesa e (i) tarifave,
detyrimeve doganore, taksave të importit, taksave të eksportit dhe tarifave të tjera të ngjashme
për çdo mall, punë ose shërbim të futur në Kosovë në lidhje me Programin; (ii) tatimin mbi
shitjen, tatimin mbi vlerën e shtuar, akcizën, taksën e transferimit të pronës dhe tarifa të tjera të
ngjashme për çdo transaksion që përfshin mallra, punë ose shërbime në lidhje me Programin;
(iii) taksat dhe tarifat e tjera të ngjashme për pronësinë, posedimin ose përdorimin e ndonjë prone
në lidhje me Programin; dhe (iv) taksat dhe tarifat e tjera të ngjashme mbi të ardhurat, fitimet ose
arkëtimet bruto që i atribuohen punës së kryer në lidhje me Programin dhe taksat e lidhura me
sigurimet sociale dhe tarifa të tjera të ngjashme për të gjithë personat fizikë ose juridikë që
kryejnë punë në lidhje me Programin, përveç në rastin e kësaj pike (iv): (1) personat fizikë të
cilët janë shtetas ose rezidentë të përhershëm të Kosovës dhe (2) personat juridikë të formuar
sipas ligjeve të Kosovës (por duke përjashtuar MCA-Kosovë dhe çdo subjekt tjetër të formuar
me qëllim të zbatimit të Detyrimet e Qeverisë sipas këtij ligji).
(b) Mekanizmat që Qeveria do të përdorë për të zbatuar përjashtimin tatimor të
kërkuar nga seksioni 2.8(a) për disa taksa kryesore janë të përcaktuara në Shtojcën V të
Marrëveshjes për Zbatimin e Programit. Mekanizma të tillë mund të përfshijnë përjashtime nga
pagesa e tatimeve që janë dhënë në përputhje me ligjin në fuqi, rimbursim ose kompensim të
tatimeve nga Qeveria ndaj MCC-së, MCA-Kosovës ose tatimpaguesit, ose pagesa nga Qeveria
për MCA-Kosovë ose MCC, për përfitimin e Programit, të një shume të rënë dakord që



6
përfaqëson çdo taksë të arkëtueshme mbi artikujt e përshkruar në seksionin 2.8(a). Për të
shmangur dyshimin, identifikimi (ose mungesa e identifikimit) i taksave në Shtojcën V të
Marrëveshjes së Zbatimit të Programit nuk do të kufizojë në asnjë mënyrë fushëveprimin e
trajtimit pa taksa të kërkuar nga ky seksion. Përveç kësaj, qeveria herë pas here do të ekzekutojë
dhe dorëzojë, ose do të bëjë që të ekzekutohen dhe dorëzohen, udhëzime, instrumente ose
dokumente të tjera, dhe të ndërmarrë ose të bëjë që të ndërmerren veprime të tjera që mund të
jenë të nevojshme ose të përshtatshme në përcaktimin të MCC-së, me qëllim të zbatimit të
dispozitave të këtij neni.
(c) Përveç rasteve kur parashihet ndryshe në mënyrë specifike këtu ose në
Marrëveshjen e Zbatimit të Programit, nëse një taksë është paguar në kundërshtim me kërkesat e
seksionit 2.8(a) ose shtojcës V të Marrëveshjes për zbatimin e programit, qeveria do t'i kthejë
menjëherë MCC-së (ose një pale tjetër të caktuar nga MCC-ja) shumën e taksës së tillë në dollarë
amerikanë ose valutën e Kosovës brenda tridhjetë (30) ditëve (ose një periudhe tjetër siç mund të
bihet dakord me shkrim nga palët) pasi Qeveria të jetë njoftuar me shkrim (qoftë nga MCC-ja
ose MCA-Kosovë) që tatimi i tillë është paguar. Dështimi për të rimbursuar shumën e tillë
brenda kohës së caktuar do të rezultojë në akumulimin e interesit në shumën e papaguar në
përputhje me nenin 5.4.
(d) Qeveria nuk do të aplikojë asnjë financim të MCC-së, ndonjë të ardhur prej tij ose
ndonjë aset programi për të përmbushur detyrimet e saj sipas seksionit 2.8(c).
Seksioni 2.9 Vendet me të ardhura mesatare të ulëta. Seksioni 606(b) i Aktit të MCA-së
kufizon sasinë e ndihmës që MCC-ja mund t'u ofrojë "vendeve me të ardhura të mesme të ulëta",
një term që është përcaktuar në Aktin e MCA-së dhe përfshin Kosovën. Në masën që MCC-ja
përcakton, sipas gjykimit të arsyeshëm të MCC-së, se shuma e financimit të programit të dhënë
për Qeverinë në këtë Marrëveshje mund të kalojë kufirin e përcaktuar në nenin 606(b) të Aktit të
MCA-së, MCC-ja, në çdo kohë dhe kohë pas kohe, pas njoftimit me shkrim drejtuar Qeverisë,
mund të zvogëlojë shumën e financimit të programit ose të ndalojë çdo disbursim të financimit të
programit.
NENI 3.
ZBATIMI

Seksioni 3.1 Marrëveshja për Zbatimin e Programit. Palët do të lidhin një marrëveshje që ofron
detaje të mëtejshme mbi aranzhimet e zbatimit, llogaridhënien fiskale dhe disbursimin dhe
përdorimin e financimit të MCC-së dhe kontributin e qeverisë, ndër të tjera (“Marrëveshja e
Zbatimit të Programit” ose “MZP”); dhe Qeveria do të zbatojë Programin në përputhje me këtë
Marrëveshje, MZP-në, çdo Marrëveshje tjetër shtesë dhe çdo Letër Zbatimi.
Seksioni 3.2 Përgjegjësitë e Qeverisë.
(a) Qeveria ka përgjegjësinë kryesore për mbikëqyrjen dhe menaxhimin e zbatimit të
Programit.
(b) Me pëlqimin paraprak me shkrim të MCC-së, Qeveria do të caktojë një subjekt që
do të themelohet si fondacion autonom në përputhje me Ligjin për Lirinë e Asociimit në
Organizatat Joqeveritare si subjekt përgjegjës për të zbatuar Programin dhe për të ushtruar dhe



7
kryer të drejtën dhe detyrimin e Qeverisë për të mbikëqyrur, menaxhuar dhe zbatuar Programin,
duke përfshirë pa kufizim, menaxhimin e zbatimit të projekteve dhe aktiviteteve të tyre, ndarjen
e burimeve dhe menaxhimin e prokurimeve. Subjekti i tillë do të referohet këtu si “MCA-
Kosovë” dhe do të ketë autoritetin për të obliguar Qeverinë në lidhje me të gjitha aktivitetet e
Programit. Qeveria gjithashtu cakton MCA-Kosovë për të ushtruar dhe kryer të drejtën dhe
detyrimin e Qeverisë për të mbikëqyrur, menaxhuar dhe zbatuar aktivitetet e përshkruara në
Marrëveshjen e Ndryshuar dhe të Rishqyrtuar të Grantit dhe Zbatimit, të datës 18 tetor 2019, nga
dhe ndërmjet Qeverisë dhe MCC-së (siç është ndryshuar ose modifikuar ndryshe, “Marrëveshja
CDF”). Para themelimit të MCA-Kosovës, Qeveria cakton Ekipin e Zhvillimit të Marrëveshjes
që të veprojë në emër të Qeverisë në lidhje me Programin dhe Marrëveshjen e CDF-së, dhe çdo
referencë këtu ose në Marrëveshjen për Zbatimin e Programit për "MCA-Kosovë" do të
konsiderohet një referencë për Ekipin e Zhvillimit të Marrëveshjes derisa të krijohet siç duhet
MCA-Kosovë. Përcaktimi i paraparë nga ky seksion 3.2(b) nuk e liron Qeverinë nga asnjë
detyrim ose përgjegjësi në bazë të kësaj ose në bazë të ndonjë marrëveshjeje të lidhur, për të
cilën Qeveria mbetet plotësisht përgjegjëse, dhe çdo dispozitë të kësaj Marrëveshjeje,
Marrëveshjes për Zbatimin e Programit ose ndonjë Marrëveshje Shtesë. Detyrimi i MCA-
Kosovës që të ndërmarrë çfarëdo veprimi ose të përmbahet nga ndërmarrja e çfarëdo veprimi,
sipas rastit, do të thotë se Qeveria do të bëjë që MCA-Kosovë të ndërmarrë një veprim të tillë ose
të përmbahet nga ndërmarrja e veprimeve të tilla, sipas rastit. Me këtë MCC-ja pranon dhe jep
pëlqimin për përcaktimin në këtë Seksion 3.2(b).
(c) Qeveria do të sigurojë që çdo aset ose shërbim i programit të financuar tërësisht
ose pjesërisht (direkt ose indirekt) nga financimi i MCC-së, të përdoret vetëm në mbështetje të
kësaj Marrëveshjeje dhe Programit, përveç nëse MCC-ja bie dakord ndryshe me shkrim.
(d) Qeveria do të ndërmarrë të gjitha hapat e nevojshëm ose të duhur për të arritur
secilin nga Objektivat e Projektit gjatë Afatit të Marrëveshjes (duke përfshirë, pa kufizuar
seksionin 2.6(a), financimin e të gjitha kostove që tejkalojnë financimin e MCC-së dhe që
kërkohen për të zbatuar kushtet e kësaj dhe arritjen e objektivave të tilla, përveç nëse MCC-ja bie
dakord ndryshe me shkrim).
(e) Qeveria do të sigurojë që Programi të zbatohet dhe që Qeveria të kryejë detyrimet
e saj sipas këtij ligji, me kujdesin e duhur, efikasitetin dhe zellin, në përputhje me praktikat e
shëndosha teknike, financiare, të prokurimit dhe menaxhimit, dhe në përputhje me këtë
Marrëveshje, Marrëveshjen e Zbatimit të Programit, çdo Marrëveshje tjetër shtesë, çdo Letër
Zbatimi dhe Udhëzimet e Programit.
(f) Qeveria i jep MCC-së një të drejtë të përhershme, të pakthyeshme, pa honorare,
në mbarë botën, plotësisht të paguar, të caktueshme dhe licencë për të ushtruar ose për të
ushtruar në emër të saj (përfshirë të drejtën për të prodhuar, riprodhuar, botuar, ripërdorur,
përdorur, ruani, modifikoni ose vini në dispozicion) çdo pjesë ose pjesë të Pronësisë Intelektuale
siç e sheh MCC-ja të arsyeshme në çdo medium, të njohur tani ose të zhvilluar më tutje, për
çfarëdo qëllimi.
Seksioni 3.3 Performanca e Politikës. Përveç ndërmarrjes së angazhimeve specifike të
politikave, reformave ligjore dhe rregullative të identifikuara në Shtojcën I, Qeveria do të
përpiqet të ruajë dhe të përmirësojë nivelin e saj të performancës sipas kritereve të politikave të



8
identifikuara në nenin 607 të Aktit të MCA-së, dhe kritereve dhe metodologjisë së përzgjedhjes
të përdorur nga MCC-ja.
Seksioni 3.4 Saktësia e informacionit. Qeveria siguron MCC-në se, që nga data e nënshkrimit
të kësaj Marrëveshjeje nga Qeveria, informacioni i dhënë MCC-së nga ose në emër të Qeverisë
gjatë arritjes së marrëveshjes me MCC-në për këtë Marrëveshje është i vërtetë, i saktë dhe i plotë
në të gjitha materialet përkatëse.
Seksioni 3.5 Letrat e Zbatimit. Herë pas here, MCC-ja mund të japë udhëzime për Qeverinë
me shkrim për çdo çështje që ka të bëjë me këtë Marrëveshje, financimin e MCC-së ose zbatimin
e Programit. Qeveria do të përdorë këto udhëzime në zbatimin e Programit. Palët mund të
lëshojnë gjithashtu shkrime të përbashkëta për të konfirmuar dhe regjistruar mirëkuptimin e tyre
të ndërsjellë mbi aspektet që lidhen me zbatimin e kësaj Marrëveshjeje, MZP-së ose
marrëveshjeve të tjera të lidhura, duke përfshirë regjistrimin e çdo rishikimi, përjashtimi ose
modifikimi që lejohet më poshtë. Të gjitha shkresat e tilla të referuara në këtë seksion referohen
këtu si "Letrat e Zbatimit".
Seksioni 3.6 Prokurimi dhe grantet.



9
(a) Qeveria do të sigurojë që prokurimi i të gjitha mallrave, punëve dhe shërbimeve
nga Qeveria ose ndonjë Ofrues për zbatimin e Programit të jetë në përputhje me Udhëzimet e
Prokurimit të Programit të MCC-së (“Udhëzimet e Prokurimit të Programit MCC”).
(b) Udhëzimet e Prokurimit të Programit MCC përfshijnë kërkesat e mëposhtme,
ndër të tjera:
(i) procedurat e hapura, të drejta dhe konkurruese duhet të përdoren në
mënyrë transparente për të kërkuar, dhënë dhe administruar kontrata dhe për të prokuruar mallra,
punë dhe shërbime;
(ii) kërkesat për mallra, punë dhe shërbime duhet të bazohen në një përshkrim
të qartë dhe të saktë të mallrave, punëve dhe shërbimeve që do të blihen;
(iii) kontratat duhet t'u jepen vetëm kontraktorëve të kualifikuar që kanë
aftësinë dhe vullnetin për të kryer kontratat në përputhje me kushtet e tyre në një bazë kosto
efektive dhe në kohë; dhe
(iv) jo më shumë se një çmim i arsyeshëm tregtar, siç përcaktohet, për
shembull, nga një krahasim i kuotimeve të çmimeve dhe çmimeve të tregut, do të paguhet për të
prokuruar mallra, punë dhe shërbime.
(c) Qeveria do të sigurojë që çdo grant i lëshuar në vazhdimësi të Programit (ndarazi
“Granti”) të jepet, zbatohet dhe menaxhohet në përputhje me procedurat e hapura, të drejta dhe
konkurruese në përputhje me Udhëzimet e Granteve të Programit të MCC-së (“Udhëzimet e
Granteve të Programit të MCC-së”).
Seksioni 3.7 Regjistrat; kontabiliteti; ofruesit e mbuluar; qasja .
(a) Librat dhe të dhënat qeveritare. Qeveria do të mbajë dhe do të bëjë përpjekjet e saj
më të mira për të siguruar që të gjithë Ofruesit e Mbuluar të mbajnë libra kontabël, regjistra,
dokumente dhe dëshmi të tjera në lidhje me Programin, të mjaftueshme për të treguar, për
kënaqësinë e MCC-së, përdorimin e të gjithë financimit të MCC-së dhe kontributin e qeverisë.
për zbatimin dhe rezultatet e Programit (“Regjistrat e Marrëveshjes”). Përveç kësaj, Qeveria do
t'i japë ose do të bëjë që MCC-së t'i jepet, me kërkesë të saj, origjinalet ose kopjet e këtyre
regjistrave të marrëveshjes.
(b) Kontabiliteti. Qeveria do të mbajë dhe do të bëjë përpjekjet e saj më të mira për të
siguruar që të gjithë Ofruesit e Mbuluar të mbajnë regjistrat e Marrëveshjes në përputhje me
parimet e kontabilitetit të pranuara përgjithësisht që mbizotërojnë në Shtetet e Bashkuara, ose
sipas opsionit të Qeverisë dhe me miratimin paraprak me shkrim të MCC-së, parime të tjera
kontabël, siç janë ato (i) të përshkruara nga Bordi i Standardeve Ndërkombëtare të Kontabilitetit,
ose (ii) që atëherë mbizotërojnë në Kosovë. Regjistrat e Marrëveshjes duhet të mbahen për të
paktën pesë (5) vjet pas përfundimit të Afatit të Marrëveshjes ose për një periudhë më të gjatë,
nëse ka, e nevojshme për të zgjidhur ndonjë çështje gjyqësore, pretendim ose gjetje auditimi ose
ndonjë kërkesë ligjore të zbatueshme.
(c) Qasja. Me kërkesën e MCC-së, Qeveria, në çdo kohë të arsyeshme, do të lejojë
ose do të bëjë që të lejohen përfaqësuesit e autorizuar të MCC-së, Inspektori i Përgjithshëm i



10
MCC-së (“Inspektori i Përgjithshëm”), Zyra e Përgjegjësive të Qeverisë së Shteteve të
Bashkuara, çdo auditor përgjegjës për auditimin e paraparë këtu ose të kryer ndryshe në
mbështetje të kësaj Marrëveshjeje, dhe çdo agjent ose përfaqësues i angazhuar nga MCC-ja ose
Qeveria për të kryer ndonjë vlerësim, rishikim ose vlerësim të Programit, mundësinë për të
audituar, rishikuar, vlerësuar ose inspektuar objektet, asetet dhe aktivitetet financuar tërësisht ose
pjesërisht nga Financimi i MCC-së ose Kontributi i Qeverisë.
Seksioni 3.8 Auditimet; Rishikimet.
(a) Auditimet e qeverisë. Qeveria, të paktën në baza vjetore (ose në baza të tjera
periodike siç kërkohet nga MCC-ja me shkrim), do të kryejë ose do të bëjë që të kryhen auditime
financiare të të gjitha disbursimeve të Financimit të MCC-së dhe Kontributit të Qeverisë. Të
gjitha auditimet e tilla do të kryhen në përputhje me dhe në varësi të kushteve të Udhëzimeve të
Subjekteve Përgjegjëse të MCC-së për Auditimet Financiare të Kontraktuara (“Udhëzimet e
Auditimit”) ose proceseve dhe procedurave të tjera që MCC-ja mund të drejtojë herë pas here,
duke përfshirë pa kufizime, kushtet që rregullojnë kohën e këtyre auditimeve dhe periudhat që do
të auditohen. Përveç kësaj, Qeveria do të sigurojë që auditimet e tilla të kryhen nga një auditor i
pavarur i miratuar nga MCC-ja dhe i përzgjedhur në përputhje me Udhëzimet e Auditimit. Çdo
auditim duhet të përfundojë, dhe draft raporti i auditimit t'i dorëzohet MCC-së, jo më vonë se
120 ditë pas periudhës së auditimit të zbatueshëm, ose një periudhe tjetër për të cilën Palët mund
të bien dakord ndryshe me shkrim. Çdo ndryshim në periudhën që do të auditohet do të
përfshihet në një plan auditimi të zhvilluar dhe zbatuar nga MCA-Kosova në përputhje me
Udhëzimet e Auditimit dhe Marrëveshjen e Zbatimit të Programit dhe siç është miratuar nga
MCC-ja (“Plani i Auditimit”) ose siç është rënë dakord nga palët me shkrim.
(b) Auditimet e subjekteve të tjera. Qeveria do të sigurojë që marrëveshjet e
financuara nga MCC-ja ndërmjet Qeverisë ose ndonjë Ofruesi, nga njëra anë, dhe një subjekti të
përcaktuar si Ofrues i Mbuluar nga Udhëzimet e Auditimit, nga ana tjetër, deklarojnë se Ofruesi i
Mbuluar i nënshtrohet auditimit në përputhje me Udhëzimet e Auditimit.
(c) Veprimet korrigjuese. Qeveria do të bëjë përpjekjet e saj më të mira për të
siguruar që MCA-Kosovë dhe çdo Ofrues tjetër i Mbuluar (i) ndërmerr, aty ku është e
nevojshme, veprime korrigjuese të përshtatshme dhe me kohë në përgjigje të auditimeve, (ii)
shqyrton nëse rezultatet e MCA-Kosovës ose ndonjë tjetër Auditimet e Ofruesit të Mbuluar
kërkojnë rregullimin e të dhënave të Qeverisë dhe (iii) lejojnë auditorët e pavarur të kenë qasje
në të dhënat dhe pasqyrat financiare sipas nevojës.
(d) Auditimi nga MCC-ja. MCC-ja do të ketë të drejtën të organizojë auditime të
përdorimit nga Qeveria të financimit të MCC-së dhe të kontributit të qeverisë.
(e) Kostoja e auditimeve, rishikimeve ose vlerësimeve. Financimi i MCC-së mund të
përdoret për të financuar kostot e çdo auditimi, rishikimi ose vlerësimi të kërkuar sipas kësaj
Marrëveshjeje.
NENI 4.
KOMUNIKIMET




11
Section 4.1 Komunikimet. Çdo dokument ose komunikim i kërkuar ose i dorëzuar nga secila
Palë tek tjetra sipas kësaj Marrëveshjeje duhet të jetë me shkrim dhe, përveç rasteve kur është
rënë dakord ndryshe me MCC, në anglisht. Të gjitha këto dokumente ose komunikime duhet të
dorëzohen në adresën e secilës Palë të përcaktuar më poshtë ose në një adresë tjetër që mund të
përcaktohet nga çdo Palë në një njoftim me shkrim për Palën tjetër.
Për MCC-në:

Millennium Challenge Corporation
Drejtuar: Vice President, Compact Operations
(me kopje për Zëvendës presidentin dhe Këshilltarin e përgjithshëm)
1099 Fourteenth Street, N.W. Suite 700
Washington, DC 20005
United States of America
Fax: +1 (202) 521-3947
Telefon: +1 (202) 521-3600
Email:
VPOperations@mcc.gov (Zëvendës presidenti, Operacionet e
Marrëveshjes)
VPGeneralCounsel@mcc.gov (Zëvendës presidenti dhe Këshilltari i
përgjithshëm)

Për Qeverinë:

Ministria e Financave, Punës dhe Transfereve
Drejtuar: Sekretarit të Përgjithshëm të Ministrisë së Financave, Punës dhe Transfereve
Ndërtesa e Qeverisë, Sheshi Nëna Terezë
Prishtinë, 10000
Republika e Kosovës
Telefon: +3833820034110; +38349304002; +38345394706
E-mail: enis.spahiu@rks-gov.net

Me themelimin e MCA-Kosovë, Qeveria do të njoftojë palët për detajet e kontaktit për MCA-
Kosovë.
Section 4.2 Përfaqësuesit. Për të gjitha qëllimet që lidhen me zbatimin e kësaj Marrëveshjeje,
Qeveria do të përfaqësohet nga individi që mban pozitën ose vepron si Sekretar i Përgjithshëm i
Ministrisë së Financave, Punës dhe Transfereve të Republikës së Kosovës, dhe MCC-ja do të
përfaqësohet nga individi që mban pozicionin ose vepron si Zëvendës President i Operacioneve
të Marrëveshjes (secili nga sa më sipër një "Përfaqësues Kryesor"). Secila Palë, me njoftim me
shkrim për Palën tjetër, mund të caktojë një ose më shumë përfaqësues shtesë të kësaj Pale (secili
një "Përfaqësues Shtesë") për të gjitha qëllimet që lidhen me zbatimin e kësaj Marrëveshjeje,
përveç ndryshimit të kësaj Marrëveshjeje në përputhje me seksionin 6.2 (a ). Qeveria cakton
Ministrin e Financave, Punës dhe Transfereve dhe Kryeshefin Ekzekutiv (ose zyrtarin
ekuivalent) të MCA-Kosovë si Përfaqësues Shtesë për Qeverinë. Me këtë MCC-ja cakton
Zëvendës Presidentin, Departamentin e Operacioneve të Marrëveshjes për Evropën, Azinë,
Paqësorin dhe Amerikën Latine të MCC-së dhe Zëvendës Drejtorët Vendorë të MCC-së për
Kosovën si Përfaqësues Shtesë për Shtetet e Bashkuara. Një Palë mund të ndryshojë



12
Përfaqësuesin e saj Kryesor në një përfaqësues të ri që mban një pozicion me autoritet të
barabartë ose më të lartë me njoftim me shkrim për Palën tjetër.
Section 4.3 Nënshkrimet. Nënshkrimet e kësaj Marrëveshjeje dhe çdo ndryshimi të kësaj
Marrëveshjeje do të jenë nënshkrime origjinale që shfaqen në të njëjtën faqe ose në një
shkëmbim letrash ose notash diplomatike.
NENI 5.
NDËRPRERJA; PEZULLIMI; SKADIMI

Section 5.1 Ndërprerja; Pezullimi.
(a) Secila palë mund ta përfundojë këtë Marrëveshje pa shkak në tërësinë e saj duke i
dhënë Palës tjetër një njoftim me shkrim tridhjetë (30) ditë paraprakisht. MCC-ja gjithashtu
mund të ndërpresë financimin e MCC-së pa shkak pjesërisht duke i dhënë Qeverisë një njoftim
me shkrim tridhjetë (30) ditë paraprakisht.
(b) MCC-ja mundet, menjëherë, pas njoftimit me shkrim drejtuar Qeverisë, të
pezullojë ose të përfundojë këtë Marrëveshje ose Financim të MCC-së, tërësisht ose pjesërisht,
dhe çdo detyrim në lidhje me të, nëse MCC-ja përcakton ndonjë rrethanë të identifikuar nga
MCC-ja, si bazë pse ka ndodhur pezullimi ose përfundimi (siç i është njoftuar Qeverisë me
shkrim), të cilat rrethana përfshijnë, por nuk kufizohen në sa vijon:
(i) Qeveria dështon të përmbushë detyrimet e saj sipas kësaj Marrëveshjeje
ose ndonjë marrëveshjeje tjetër të lidhur nga qeveria në lidhje me këtë Marrëveshje ose Program;
(ii) çdo deklaratë, pohim ose siguri e qeverisë e bërë ose e konsideruar e bërë
në këtë Marrëveshje, Marrëveshjen e Zbatimit të Programit, çdo Marrëveshje Shtesë, ose në çdo
certifikatë ose dokument tjetër të dorëzuar në lidhje me këtë Marrëveshje provon të ketë qenë e
pasaktë ose mashtruese në datën kur është bërë ose konsiderohet e bërë;
(iii) ka ndodhur një ngjarje ose një seri ngjarjesh që e bën të mundur që ndonjë
Objektiv i Projektit nuk do të arrihet gjatë Afatit të Marrëveshjes ose që Qeveria nuk do të jetë në
gjendje të përmbushë detyrimet e saj sipas kësaj Marrëveshjeje;
(iv) përdorimi i financimit të MCC-së ose zbatimi i vazhdueshëm i kësaj
Marrëveshjeje ose Programi shkel ligjin në fuqi ose politikën e Qeverisë së Shteteve të
Bashkuara, në fuqi tani ose në vijim;
(v) Qeveria ose çdo person ose subjekt tjetër që merr financimin e MCC-së
ose përdor Asetet e Programit është i angazhuar në aktivitete që janë në kundërshtim me interesat
e sigurisë kombëtare të Shteteve të Bashkuara;
(vi) është kryer një veprim ose ka ndodhur një lëshim ose një ngjarje që do ta
bënte Kosovën të papërshtatshme për të marrë ndihmën ekonomike të Shteteve të Bashkuara
sipas Pjesës I të Aktit të Ndihmës së Jashtme të vitit 1961, i ndryshuar (22 U.S.C. 2151 e në
vazhdim), për shkak të zbatimit të ndonjë dispozite të aktit të tillë ose të ndonjë dispozite tjetër të
ligjit;



13
(vii) Qeveria është angazhuar në një model veprimesh që nuk janë në përputhje
me kriteret e përdorura për të përcaktuar përshtatshmërinë e Kosovës për ndihmë sipas Aktit të
MCA-së; dhe
(viii) një person ose subjekt që merr financim nga MCC-ja ose përdor Asetet e
Programit është gjetur se është dënuar për një vepër narkotike ose ka qenë i përfshirë në trafik
droge.
Section 5.2 Pasojat e ndërprerjes, pezullimit ose skadimit.
(a) Me pezullimin ose përfundimin, tërësisht ose pjesërisht, të kësaj Marrëveshjeje
ose çdo financimi të MCC-së, ose pas skadimit të kësaj Marrëveshjeje, Marrëveshja e Zbatimit të
Programit do të rregullojë trajtimin pas pezullimit, pas përfundimit ose pas skadimit të financimit
të MCC-së, çdo disbursimi të lidhur dhe asetet e programit. Çdo pjesë e këtij Marrëveshjeje,
Financimi i MCC-së, Marrëveshja e Zbatimit të Programit ose ndonjë Marrëveshje tjetër shtesë
që nuk është pezulluar ose përfunduar do të mbetet në fuqi dhe efekt të plotë.
(b) MCC-ja mund të rikthejë çdo financim të MCC-së të pezulluar ose të përfunduar
sipas kësaj Marrëveshjeje nëse MCC përcakton se Qeveria ose personi ose subjekti tjetër
përkatës është zotuar të korrigjojë çdo kusht për të cilin financimi i MCC-së është pezulluar ose
përfunduar.
Section 5.3 Rimbursimet; Shkeljet.
(a) Nëse ndonjë financim i MCC-së, ndonjë interes ose fitim prej tij, ose ndonjë Aset
Programi përdoret për ndonjë qëllim në kundërshtim me kushtet e kësaj Marrëveshjeje, atëherë
MCC mund t'i kërkojë Qeverisë t'i paguajë MCC-së në dollarë të Shteteve të Bashkuara vlerën e
Financimi, interesi, fitimi ose aseti i MCC-së i keqpërdorur, plus interesin për to në përputhje me
nenin 5.4 brenda tridhjetë (30) ditëve pas marrjes nga Qeveria të kërkesës së MCC-së për
ripagim. Qeveria nuk do të përdorë financimin e MCC-së, të ardhurat prej tyre ose ndonjë aset të
programit për të bërë një pagesë të tillë.
(b) Pavarësisht nga ndonjë dispozitë tjetër në këtë Marrëveshje ose ndonjë
marrëveshje tjetër në të kundërtën, e drejta e MCC-së sipas seksionit 5.3(a) për të marrë një
rimbursim do të vazhdojë gjatë Afatit të Marrëveshjes dhe për një periudhë prej (i) pesë (5) vjet
më pas ose (ii) një (1) vit pasi MCC-ja të jetë vënë aktualisht në dijeni për një shkelje të tillë,
cilado qoftë më vonë.
Section 5.4 Interesi i pagesës së vonuar. Nëse qeveria dështon të paguajë ndonjë shumë sipas
kësaj Marrëveshjeje ose Marrëveshjes së Zbatimit të Programit në kohën e duhur (duke përfshirë
shumat sipas seksioneve 2.8(c) dhe 5.3(a)), Qeveria do të paguajë interes për shumën e tillë të
vonuar. Interesi do të rritet në një shumë të tillë me një normë të barabartë me normën aktuale të
vlerës aktuale të fondeve të thesarit të SHBA-së, e llogaritur në baza ditore dhe një vit 360-ditor
nga data e caktuar e kësaj pagese derisa kjo shumë të paguhet plotësisht. Çdo pagesë e tillë
fillimisht do të kreditohet kundrejt interesit të duhur, dhe pasi shuma e interesit të jetë shlyer,
atëherë pagesat do të kreditohen kundrejt principalit të papaguar.
Section 5.5 Mbijetesa. Përgjegjësitë e Qeverisë sipas këtij Seksioni dhe Seksioneve 2.7,
(Kufizimet në përdorimin e financimit të MCC), 2.8 (Taksat), 3.2(f) (Përgjegjësitë e Qeverisë),



14
3.7 (Regjistrimet; Kontabiliteti; Ofruesit e Mbuluar; Qasja), 3.8 (Auditimet; Rishikimet), 5.2
(Pasojat e Përfundimit, Pezullimit ose Skadimit), 5.3 (Rimbursimet; Shkeljet), 5.4 (Interesi i
Pagesës së Vonesës) dhe 6.4 (Ligji në fuqi) do t'i mbijetojnë skadimit, pezullimit ose përfundimit
të kësaj Marrëveshjeje, me kusht që kushtet e Seksionit 2.8 do të mbijetojnë vetëm për 120 ditë
pas skadimit të kësaj Marrëveshjeje.
NENI 6.
SHTOJCAT E MARRËVESHJES; NDRYSHIMET; LIGJI NË FUQI

Section 6.1 Shtojcat. Çdo shtojcë e kësaj Marrëveshjeje përbën një pjesë integrale të kësaj
Marrëveshjeje, dhe referencat për "shtojcë" nënkuptojnë një shtojcë të kësaj Marrëveshjeje,
përveç rasteve kur shprehimisht shprehet ndryshe.
Section 6.2 Ndryshimet dhe modifikimet.
(a) Palët mund ta ndryshojnë këtë marrëveshje vetëm me një marrëveshje me shkrim.
Një marrëveshje e tillë do të specifikojë se si ajo hyn në fuqi.
(b) Pavarësisht nga nënseksioni (a), Palët bien dakord që Qeveria dhe MCC-ja, me
marrëveshje me shkrim, e cila do të hyjë në fuqi pas nënshkrimit, mund të modifikojnë çdo
shtojcë, në veçanti, por pa kufizime: (i) të pezullojnë, ndërpresin ose modifikojnë çdo projekt ose
aktivitet, (ii) të ndryshojë alokimet e fondeve siç përcaktohet në Shtojcën II, (iii) të modifikojnë
kuadrin e zbatimit të përshkruar në Shtojcën I, (iv) të shtojnë, ndryshojnë ose fshijnë çdo tregues,
bazë ose objektiv ose grup tjetër informacioni të paraqitura në Shtojcën III në përputhje me
Politikën e MCC-së për Monitorimin dhe Vlerësimin e Marrëveshjeve dhe Programeve Prag, ose
(v) të shtojnë, modifikojnë ose fshijnë çdo kusht pararendës të përshkruar në Shtojcën IV; me
kusht që, në çdo rast, çdo modifikim i tillë (A) të jetë në përputhje në të gjitha aspektet materiale
me Objektivat e Programit dhe Objektivat e Projektit, (B) nuk shkakton që shuma e Financimit të
Programit të tejkalojë shumën e përgjithshme të specifikuar në seksionin 2.1 (siç mund të të
modifikohet nga funksionimi i seksionit 2.2(e)), (C) nuk shkakton që shuma e Financimit
Lehtësues të Marrëveshjes të tejkalojë shumën totale të specifikuar në Seksionin 2.2(a), (D) nuk
redukton përgjegjësitë e qeverisë ose kontributin e burimeve sipas seksionit 2.6(a) dhe (E) nuk e
zgjat Afatin e Marrëveshjes.
(c) Palët e kuptojnë se çdo ndryshim i kësaj Marrëveshjeje ose çdo modifikim i
ndonjë shtojce në përputhje me këtë seksion 6.2 mund të hyjë nga Qeveria pa pasur nevojë për
veprime të mëtejshme nga Qeveria, ose pa përmbushjen e ndonjë kërkese vendore shtesë të
Kosovës.
Section 6.3 Mospërputhshmëritë. Në rast të konfliktit ose mospërputhshmërisë ndërmjet:



15
(a) çdo shtojce dhe neneve nga 1 deri në 7, nenet e tilla 1 deri në 7, sipas rastit, do të
mbizotërojnë; ose
(b) kësaj Marrëveshjeje dhe çdo marrëveshje tjetër ndërmjet Palëve në lidhje me
Programin, kjo Marrëveshje do të mbizotërojë.
Section 6.4 Ligji në fuqi. Kjo marrëveshje është një marrëveshje ndërkombëtare dhe si e tillë
do të rregullohet nga e drejta ndërkombëtare.
Section 6.5 Instrumentet shtesë. Çdo referencë ndaj aktiviteteve, detyrimeve ose të drejtave të
ndërmarra ose ekzistuese sipas ose në vijimësi të kësaj Marrëveshjeje ose gjuhë të ngjashme do
të përfshijë aktivitetet, detyrimet dhe të drejtat e ndërmarra nga, ose ekzistuese sipas ose në
vazhdimësi të ndonjë marrëveshjeje, dokumenti ose instrumenti që lidhet me këtë Marrëveshje
dhe Program.
Section 6.6 Referencat në faqen e internetit të MCC-së. Përveç nëse parashikohet
shprehimisht ndryshe, çdo referencë në këtë Marrëveshje, MZP ose ndonjë marrëveshje tjetër e
lidhur në lidhje me këtë Marrëveshje, ndaj një dokumenti ose informacioni të disponueshëm ose
të njoftuar duke postuar në faqen e internetit të MCC-së do të konsiderohet si referencë për një
dokument të tillë ose informacioni i përditësuar ose i zëvendësuar herë pas here në faqen e
internetit të MCC-së.
Section 6.7 Referencat ndaj ligjeve, rregulloreve, politikave dhe udhëzimeve; Referencat për
skadimin dhe përfundimin marrëveshje; Pasardhësit e Qeverisë.
(a) Nëse nuk parashikohet shprehimisht ndryshe, çdo referencë në këtë Marrëveshje,
MZP ose ndonjë marrëveshje tjetër të lidhur në lidhje me këtë Marrëveshje, për një ligj,
rregullore, politikë, udhëzim ose dokument të ngjashëm do të interpretohet si një referencë ndaj
këtij ligji, rregullore, politikë, udhëzim ose dokument i ngjashëm siç mundet, herë pas here, të
ndryshohet, rishikohet, zëvendësohet ose zgjerohet, dhe do të përfshijë çdo ligj, rregullore,
politikë, udhëzim ose dokument të ngjashëm të nxjerrë ose të zbatueshëm ose të lidhur me këtë
ligj, rregullore, politikë, udhëzim ose dokument të ngjashëm.
(b) Nëse nuk parashikohet shprehimisht ndryshe, çdo referencë në këtë Marrëveshje,
MZP ose ndonjë marrëveshje tjetër të lidhur në lidhje me këtë Marrëveshje, për një ministri të
qeverisë do të interpretohet se përfshin çdo ministri pasardhëse me subjektin përkatës ose
autoritetin sektorial.
(c) Përveç rasteve kur parashikohet shprehimisht ndryshe, çdo referencë në këtë
Marrëveshje, MZP ose ndonjë marrëveshje tjetër të lidhur në lidhje me këtë Marrëveshje, për një
politikë, udhëzim, dokument udhëzues ose dokument të ngjashëm do të interpretohet si një
referencë për politika, udhëzues, dokument udhëzues ose dokument të ngjashëm në lidhje me
administrimin e programeve të ndihmës të financuara nga MCC, në secilin rast, që si i tillë mund
të postohet herë pas here në faqen e internetit të MCC.
(d) Çdo referencë në këtë Marrëveshje, MZP ose ndonjë marrëveshje tjetër të lidhur
në lidhje me këtë Marrëveshje, për "skadimin" e Marrëveshjes i referohet datës në të cilën Afati i
Marrëveshjes përfundon nëse Marrëveshja nuk përfundon më herët, e cila në përputhje me nenin
7.4 është pesë (5) vjet pas hyrjes në fuqi. Çdo referencë në cilindo nga dokumentet e



16
sipërpërmendur për "përfundimin" e Marrëveshjes i referohet përfundimit të kësaj Marrëveshjeje
përpara skadimit të tij në përputhje me seksionin 5.1.
Section 6.8 Statusi i MCC-së. MCC është një korporatë qeveritare e Shteteve të Bashkuara që
vepron në emër të Qeverisë së Shteteve të Bashkuara në zbatimin e kësaj Marrëveshjeje. MCC
dhe Qeveria e Shteteve të Bashkuara nuk marrin përsipër asnjë përgjegjësi për çdo pretendim ose
humbje që lind nga aktivitetet ose lëshimet sipas kësaj Marrëveshjeje. Qeveria heq dorë nga çdo
pretendim kundër MCC-së ose Qeverisë së Shteteve të Bashkuara ose çdo zyrtari ose punonjësi
aktual ose ish-punonjës të MCC-së ose Qeverisë së Shteteve të Bashkuara për të gjitha humbjet,
dëmtimet, lëndimet ose vdekjet që lindin nga aktivitetet ose mosveprimet sipas kësaj
Marrëveshjeje, dhe bie dakord që nuk do të ngrejë asnjë pretendim ose procedim ligjor të çfarëdo
lloji kundër ndonjë prej subjekteve ose personave të mësipërm për ndonjë humbje, dëmtim,
lëndim ose vdekje të tillë. Qeveria pajtohet që MCC-ja dhe Qeveria e Shteteve të Bashkuara ose
çdo zyrtar aktual ose ish-punonjës ose punonjës i MCC-së ose Qeverisë së Shteteve të Bashkuara
do të kenë imunitet nga juridiksioni i të gjitha gjykatave dhe tribunaleve të Kosovës për çdo
pretendim ose humbje që rrjedh nga aktivitetet ose mosveprimet sipas këtë Marrëveshje.
NENI 7.
HYRJA NË FUQI

Seksioni 7.1 Procedurat e brendshme. Qeveria do të vazhdojë në kohën e duhur për të plotësuar
të gjitha kërkesat e saj të brendshme që kjo marrëveshje dhe MZP të hyjnë në fuqi. Palët e
kuptojnë se ky Marrëveshje dhe MZP, me hyrjen në fuqi, do të mbizotërojnë mbi ligjet e
Kosovës me përjashtim të Kushtetutës së Kosovës. Palët më tej kuptojnë se në përputhje me
ligjin e Kosovës, para se Qeveria të dërgojë letrën e përshkruar në nenin 7.3, ky Marrëveshje dhe
MZP duhet të dorëzohen dhe miratohen nga Kuvendi Kombëtar i Kosovës.
Seksioni 7.2 Kushtet pararendëse për hyrjen në fuqi. Secili nga kushtet e mëposhtme duhet të
plotësohet për kënaqësinë e MCC-së përpara hyrjes në fuqi të këtij Marrëveshje:
(a) Marrëveshja e Zbatimit të Programit është nënshkruar nga palët e saj;
(b) Qeveria dorëzon në MCC:



17
(i) një letër me nënshkrim dhe datë nga Përfaqësuesi Kryesor i Qeverisë, ose
një përfaqësues tjetër i autorizuar i Qeverisë, i pranueshëm për MCC-në, që konfirmon se
Qeveria ka plotësuar kërkesat e saj të brendshme të nevojshme për hyrjen në fuqi të kësaj
Marrëveshjeje dhe se janë përmbushur kushtet e parapara për hyrjen në fuqi në këtë nen 7.2;
(ii) një opinion ligjor të nënshkruar nga Udhëheqësi i Departamentit Ligjor
për Ministrinë e Financave, Punës dhe Transfereve të Kosovës (ose përfaqësues tjetër ligjor të
Qeverisë i pranueshëm për MCC-në), në formë dhe përmbajtje të kënaqshme për MCC-në;
(iii) (kopje të plota, të vërtetuara të të gjitha dekreteve, legjislacionit,
rregulloreve ose dokumenteve të tjera qeveritare në lidhje me kërkesat e brendshme të Qeverisë,
të nevojshme për hyrjen në fuqi të kësaj Marrëveshjeje dhe MZP-së, të cilat MCC-ja mund t'i
postojë në faqen e saj të internetit ose t'i bëjë të disponueshme për publikun;
(c) MCC-ja përcakton se, pas nënshkrimit të kësaj Marrëveshjeje, Qeveria nuk është
përfshirë në një model veprimesh që nuk janë në përputhje me kriteret e pranueshmërisë për
financimin e MCC-së; dhe
(d) Kushtet e përcaktuara në Shtojcën V janë plotësuar.
Seksioni 7.3 Data e hyrjes në fuqi. Kjo Marrëveshje do të hyjë në fuqi në datën e letrës nga
MCC-ja drejtuar Qeverisë në një shkëmbim letrash që konfirmojnë se MCC-ja dhe Qeveria kanë
plotësuar kërkesat e tyre përkatëse të brendshme për hyrjen në fuqi të kësaj Marrëveshjeje dhe se
kushtet pararendëse për hyrjen në fuqi. në Seksionin 7.2 janë përmbushur për kënaqësinë e
MCC-së.
Seksioni 7.4 Afati i marrëveshjes. Kjo Marrëveshje do të mbetet në fuqi për pesë (5) vjet pas
hyrjes së tij në fuqi, përveç rasteve kur përfundon më herët sipas seksionit 5.1 (“Afati i
Marrëveshjes”).
Seksioni 7.5 Aplikimi i përkohshëm. Pas nënshkrimit të kësaj Marrëveshjeje, dhe derisa kjo
marrëveshje të ketë hyrë në fuqi në përputhje me seksionin 7.3, Palët do të zbatojnë përkohësisht
kushtet e kësaj Marrëveshjeje; me kusht që asnjë financim i MCC-së, përveç Financimit
lehtësues Marrëveshjes, të mos vihet në dispozicion ose të disbursohet para hyrjes në fuqi të
kësaj Marrëveshjeje.

FAQJA E NËNSHKRIMEVE ËSHTË NË FAQEN NË VIJIM

FAQJA E NËNSHKRIMEVE TË MARRËVESHJES SË SFIDAVE TË MIJËVJEÇARIT
NDËRMJET SHTETEVE TË BASHKUARA TË AMERIKËS
PËRMES KORPORATËS SË SFIDAVE TË MIJËVJEÇARIT
DHE REPUBLIKËS SË KOSOVËS
NË DËSHMI TË SA MË SIPËR, të poshtënënshkruarit, të autorizuar nga qeveritë e
tyre përkatëse, e kanë nënshkruar këtë Marrëveshje.
Lidhur në [___________], më [ ] të [ ].

PËR SHTETET E BASHKUARA TË
AMERIKËS, duke vepruar përmes
KORPORATËS SFIDAT E MIJËVJEÇARIT
PËR REPUBLIKËN E KOSOVËS


Emri: Alice P. Albright
Titulli: Kryeshefe Ekzekutive


Emri: Artane Rizvanolli Berisha
Titulli: Ministre e Ekonomisë


SHTOJCA I
PËRSHKRIMI I PROGRAMIT

Kjo Shtojcë I përshkruan Programin që do të financohet me Financimin e MCC-së dhe
Kontributin e Qeverisë gjatë Afatit të Marrëveshjes.
A. PËRMBLEDHJE E PROGRAMIT
1. Sfondi dhe procesi i konsultimit.
(a) Sfondi.
Kosova është një vend i vogël në Ballkanin Perëndimor në Evropën Juglindore. Me një popullsi
prej 1.8 milion banorësh prej 10,908 kilometrash, është ndër vend më të dendura të populluara në
rajon. Ai mbetet një nga vendet më të varfra në Evropë, me rreth 17.6 për qind të popullsisë së
Kosovës që jeton nën kufirin e varfërisë dhe 5.2 për qind në varfëri ekstreme. Vendi ka
gjithashtu një nivel të lartë të varfërisë energjetike që prek 40 për qind të të gjitha familjeve.
Në vitin 2017, MCC-ja dhe Qeveria e nënshkruan një Marrëveshje Granti të Programit Prag prej
49 milionë dollarësh që fokusohej në mundësitë e një peizazhi të besueshëm të energjisë
elektrike dhe të qeverisë transparente dhe të përgjegjshme ("Programi i Pragut"). Programi i
pragut përfshin gjithashtu disa aktivitete të dizajnuara për të hapur hyrjen dhe suksesin në
sektorin e tyre si sipërmarrës dhe punonjës.
Bordi i orëve të MCC-së zgjodhi Kosovën si vendin me të drejtë për të krijuar një Marrëveshje të
Sfidës së Mijëvjeçarit në dhjetor 2018. Pas zgjedhjeve të Kosovës nga Bordi i Drejtorëve të
MCC-së, MCC-ja dhe ekipi i qeverisë së kryen të kufizimeve të identifikimit të vendosur në jo të
besueshëm të ndryshueshëm si kufizimet kryesore të detyrueshme për kodin ekonomik në
Kosovë. Qeveria, në një konsultim me MCC-në, hartoi Marrëveshjen për të krijuar fleksibilitet
në rrjetin e saj është në gjendje të vështirë të mundësuar dhe aftësitë më të mëdha për shkak të
përfundimit të përfundimit të ndërprerjes. ajo. Programi synon të kontribuojë në sektorin
energjetik të Kosovës dhe të përshpejtojë tranzicionin e Kosovës drejt një të ardhmeje që është
më e madhe, gjithëpërfshirëse, e besueshme dhe e përballueshme.
Kosova ka një sërë reformash të rëndësishme në sektorin që do të thotë se ka harmonizim me
rregulloret dhe rregullat evropiane. Programi i harmonizuar me Planin Kombëtar të Energjisë së
Ripërtëritshme të Kosovës për vitin 2013 (PKER), i cili është një objektiv për të rritur
kontributin e tij të ripërtëritshme në 25 për qind të produkteve të përgjithshme. Instalimi i ruajtjes
së punëve të suksesshme dhe të një fuqie më të fortë dhe të larmishme në sektorët që janë të
ripërtëritshme dhe të ruajtjes së shëndetit të Kosovës që të jetë në gjendje të reduktojë atë që
është në gjendje të mirë. për ekonominë neto zero të tregtisë në PKEK.
(b) Procesi i konsultimit.
Gjatë gjithë procesit të zhvillimit të Marrëveshjes, MCC-ja dhe Qeveria kryen një proces
konsultativ për të informuar fokusin dhe hartimin e projektit. Gjatë fazës së analizës paraprake,
Qeveria, shoqëria civile, organizatat e grave dhe sektori privat u angazhuan dhe kontribuuan për
të kuptuar se si kufizimi detyrues ndikon në popullata dhe sektorë të ndryshëm në Kosovë.
Konsultimet vazhduan gjatë përcaktimit dhe hartimit të projektit, pasi MCC dhe Qeveria punuan
në partneritet me këto palë të interesit për të rafinuar projektet dhe për të zhvilluar qasjet e



SHTOJCA I - 2
Marrëveshjes që integrojnë partneritetet si një model thelbësor zbatues për Programin. Gjithashtu
u konsultuan donatorët për të siguruar një koordinim të ngushtë ndërmjet Programit dhe
aktiviteteve të vazhdueshme dhe të ardhshme të donatorëve. Konsultimi aktiv për të zbutur
rrezikun e projektit dhe për të maksimizuar ndikimet e programit do të vazhdojë si një element
kritik i zbatimit të Programit.
2. Përshkrimi i programit dhe përfituesve.
(a) Përshkrimi i programit.
Programi përbëhet nga tre projekte të dizajnuara për t'iu përgjigjur kufizimit të furnizimit jo të
besueshëm me energji elektrike në Kosovë, në përputhje me prioritetet e zhvillimit kombëtar dhe
energjetik të Qeverisë, dhe të çojnë në uljen e varfërisë dhe rritje të qëndrueshme ekonomike në
Kosovë: (i) Projekti për Ruajtjen e Energjisë, (ii) Projekti i Përshpejtimit të Tranzicionit të Drejtë
dhe të Drejtë (JETA) dhe (iii) Projekti i Institucionit Amerikan të Katalizatorit për Zhvillim.
(ACFD).
(b) Përfituesit e synuar.
Nga programi parashihet të përfitojnë përafërsisht 1,800,000 njerëz, bazuar në pritjet e Projektit
të Ruajtjes së Energjisë për të përfituar të gjithë klientët e kyçur në rrjet në Kosovë, dhe
pothuajse të gjithë qytetarët janë të kyçur në rrjet. Kjo përfshin rreth 65,000 përfitues të
përcaktuar si "të varfër" dhe 379,000 përfitues të përcaktuar si "gati të varfër".
1

Vlerësimet e përfituesve specifike për Projektin JETA do të përcaktohen përpara hyrjes në fuqi të
kësaj Marrëveshjeje.
Projekti ACFD do të jetë një përpjekje e kombinuar e Korporatës Financiare të Zhvillimit
Ndërkombëtar të Shteteve të Bashkuara2 (DFC), MCC-së dhe Qeverisë. Ndërsa DFC-ja do të
vlerësojë, mbikëqyrë dhe monitorojë aktivitetet e projektit, MCC-ja dhe Qeveria presin të
punojnë ngushtë me DFC-në gjatë të gjitha fazave të Projektit nga identifikimi i aktiviteteve,
zhvillimi i aktiviteteve dhe zbatimi. Pritet që DFC-ja të vlerësojë dhe raportojë përfitimet e të
gjitha aktiviteteve të projektit duke përdorur sistemin e tij të Koeficientit të Ndikimit (KN) për
matjen e ndikimit të zhvillimit, i cili mat ndikimin e investimit në rritjen ekonomike, krijimin e
mundshëm të vendeve të punës, përfshirjen dhe inovacionin. MCC-ja dhe DFC-ja do të
bashkëpunojnë për të vlerësuar dhe përcaktuar sasinë e përfitimeve të Projektit në një mënyrë që
është e pranueshme për të gjitha palët.
B. PËRSHKRIMI I PROJEKTEVE
Më poshtë është një përshkrim i secilit prej projekteve që Qeveria do të zbatojë, ose do të bëjë që
të zbatohen, duke përdorur financimin e MCC-së për të avancuar objektivin e zbatueshëm të

1
Këto kategori përfituese përcaktohen bazuar në nivelet e konsumit në ditë (në 2011 me barazinë e çmimit të blerjes
në dollarë ndërkombëtare) me të varfrit që konsumojnë më pak se 3,20 dollarë dhe pothuajse të varfrit që
konsumojnë midis 3,20 dhe 5,50 dollarë.
2
Korporata Financiare e Zhvillimit Ndërkombëtar të Shteteve të Bashkuara ose DFC është institucioni financiar
zhvillimor i qeverisë së Shteteve të Bashkuara, misioni i të cilit është të mobilizojë investime që prodhojnë ndikime
pozitive zhvillimore në vendet me të ardhura më të ulëta.



SHTOJCA I - 3
projektit. Për më tepër, përshkruhen gjithashtu aktivitete specifike që do të ndërmerren brenda
çdo projekti (secili, një "Aktivitet"), duke përfshirë nën-aktivitetet.
1. Projekti i ruajtjes së energjisë
(a) Përmbledhje e projektit dhe aktiviteteve.
Objektivi i Projektit të Ruajtjes së Energjisë është të mbështesë sigurinë energjetike të Kosovës
dhe tranzicionin në një të ardhme më të pastër të energjisë, siç reflektohet nga (i) përdorimi i
sistemeve të ruajtjes së energjisë për rezervat, (ii) disponueshmëria e sistemeve të ruajtjes, dhe
(iii) zvogëlimi i kostos së sigurimit të energjisë elektrike adekuate për Kosovën. Duke e ditur se
kërkesa për energji elektrike në Kosovë ka tejkaluar shumë furnizimin, ky projekt synon të rrisë
kapacitetin energjetik të Kosovës duke mbështetur sistemin e ruajtjes së baterive që do t'i
mundësojë operatorit të sistemit të transmisionit dhe tregut të Kosovës (OST), Operatorit i
Sistemit të Transmisionit dhe Tregut të Kosovës (KOSTT), për të zbutur me kosto efektive
disbalancat në rrjetin elektrik; mbështetja e një subjekti publik të ruajtjes së energjisë ose një
subjekti të krijuar nëpërmjet një partneriteti publik-privat (PPP) me autoritet për të vendosur
rreth 250 megavat orë (MWh) në ruajtje shtesë të energjisë; dhe forcimin e mjedisit rregullator
që rregullon BESS-të, projektet e energjisë së ripërtëritshme dhe menaxhimin e ndryshimeve
klimatike në një mënyrë më të qëndrueshme dhe përfshirëse gjinore.
(i) Aktiviteti i përgjigjes për rivendosjen e frekuencës.
Aktiviteti i përgjigjes për rivendosjen e frekuencës synon të mbështesë KOSTT-in, i cili është
përgjegjës për planifikimin, zhvillimin, mirëmbajtjen dhe operimin e sistemit të transmisionit të
energjisë elektrike të Kosovës, për të zotëruar dhe operuar përafërsisht 45 megavat (MW) (ose
90 MWh) të rezervave të energjisë për për të zbutur në mënyrë efektive disbalancat në rrjetin
elektrik, duke garantuar sigurinë e sistemit të ndërlidhur të energjisë elektrike e duke mundësuar
njëkohësisht integrimin e energjisë elektrike të prodhuar nga burimet e ripërtëritshme të
energjisë. Financimi i MCC-së do të mbështesë projektimin, përgatitjen dhe ndërtimin e një
sistemi të ruajtjes së energjisë së baterive litium-jon prej rreth 45 MW dhe kohëzgjatje dy orëshe
(BESS), duke përfshirë shërbimet fillestare të mirëmbajtjes, të aftë për të siguruar rezerva të
automatizuara të rivendosjes së frekuencës dhe të projektuar për të siguruar nivelin e synuar i
shërbimit për 20 vite nën regjimin e duhur të mirëmbajtjes të ndërmarrë nga KOSTT-i. BESS do
të instalohet në një ose më shumë lokacione nëpër Kosovë. Përveç BESS, Marrëveshja do të
financojë: (A) transformatorët e nevojshëm të baterive dhe pajisjet e kontrollit; (B) blerjen e
tokës dhe përmirësimet; (C) ndërtimin e objekteve dhe pajisjeve elektrike shtesë duke përfshirë
linjat e energjisë, transformatorët e nënstacionit dhe komponentët e tjerë të ndërlidhur; (D)
trajnimin për punonjësit ekzistues dhe të rinj të KOSTT-it; dhe (E) harduerin dhe softuerin
kompjuterik.
Ky aktivitet mund të mbështesë teknologjitë e dëshmuara se ofrojnë një alternativë me kosto më
të ulët, me performancë më të mirë ndaj BESS-it të litium-jonit, nëse një teknologji e tillë është e
disponueshme në kohën kur MCA-Kosova ndërmerr prokurimin e nevojshëm. Përveç kësaj,
Aktiviteti i përgjigjes për rivendosjen e frekuencës mund të mbështesë kombinime alternative
MW dhe kohëzgjatje (në vend të 45 MW/2 orë) që do t'i mundësonin KOSTT-it të përmbushë
me kosto efektive nevojat e rezervës për rivendosjen e frekuencave, me prioritet rezervat e
automatizuara të rivendosjes së frekuencës. Palët bien dakord që qeveria do të jetë përgjegjëse



SHTOJCA I - 4
për ofrimin e çdo pjese të vendeve të përzgjedhura që janë në pronësi publike në përputhje me
Udhëzimet Mjedisore dhe Standardet Ndërkombëtare të Performancës të Korporatës Financiare
(IFC PS), të cilat janë përfshirë në Udhëzimet Mjedisore, ndërsa financimi i MCC-së do të
mbështeste zhvendosjen dhe blerjen e çdo toke në pronësi private, nëse ka nevojë.
(ii) Aktiviteti i ruajtjes shumëfunksionale të energjisë.
Aktiviteti i ruajtjes shumëfunksionale të energjisë (“Aktiviteti MFES”) synon të mbështesë një
subjekt publik ose një subjekt të krijuar nëpërmjet një PPP-je (në vijim referuar si “Subjekti i
MFES”) për të zotëruar dhe operuar afërsisht 125 MW (ose 250 MWh) të një ose më shumë
BESS dhe sisteme të tjera potenciale të ruajtjes së energjisë elektrike. Përcaktimi për strukturën e
pronësisë për Subjektin e MFES-it do të vendoset para hyrjes në fuqi të Marrëveshjes.
BESS do të projektohet për të mundësuar rezervat e rivendosjes së frekuencës, arbitrazhin e
energjisë ose shërbime të tjera potenciale të ruajtjes së energjisë. Përveç projektimit, ndërtimit
dhe përgatitjes përfundimtare të BESS, financimi i MCC-së do të mbështesë: (A) punët e
nevojshme për të rritur kapacitetin e ruajtjes së energjisë elektrike në Kosovë; (B) objektet dhe
pajisje elektrike shtesë duke përfshirë linjat e energjisë, transformatorët e rrjetit dhe komponentët
e tjerë të ndërlidhur; (C) blerjen e tokës dhe përmirësimet; (D) stafin e subjektit MFES; dhe (E)
shërbime individuale këshillimore ose një kontratë menaxhimi.
Pajisjet për Aktivitetin e MFES-it do të përfshijë bateritë, ose një teknologji të ngjashme, dhe
pajisjet shoqëruese të vendosura në ose afër nënstacionit (ose nënstacioneve) të KOSTT-it të aftë
për të pranuar këtë fuqi dhe energji. Teknologjia mund të përfshijë një alternativë me kosto më të
ulët, me performancë më të mirë për një BESS të litium-jonit, nëse një teknologji e tillë është në
dispozicion në kohën kur MCA-Kosova ndërmerr prokurimin e nevojshëm. Për më tepër, ky
aktivitet mund të mbështesë kombinime alternative MW dhe kohëzgjatjeje (në vend të 125
MW/2 orë) që do t’i mundësonin subjektit MFES të ofrojë me kosto efektive shërbimet e
përshkruara më sipër. Palët bien dakord që qeveria do të jetë përgjegjëse për ofrimin e çdo pjese
të vendeve të përzgjedhura që janë në pronësi publike në përputhje me Udhëzimet Mjedisore dhe
SP-të e IFC-së, të cilat janë përfshirë në Udhëzimet Mjedisore, ndërsa financimi i MCC-së do të
mbështeste rivendosjen dhe blerjen e çdo tokë në pronësi private, nëse ka nevojë.
Aktiviteti i MFES-it mund të përdorë burimet e disponueshme nga Projekti ACFD, sipas rastit.
(iii) Aktiviteti i mbështetjes së politikave për energjinë dhe klimën.
Aktiviteti i mbështetjes së politikave për energjinë dhe klimën synon të mbështesë ngritjen e
kapaciteteve teknike dhe administrative për rregullatorët e energjisë dhe klimës së Kosovës së
bashku me reformat e politikave dhe institucionale (RPI) të nevojshme për të siguruar mjedisin
operativ për ruajtjen e energjisë në Kosovë. RPI synon të sigurojë që ruajtja e energjisë është e
përcaktuar dhe e rregulluar mirë përmes ligjeve të Kosovës dhe e mbështetur nga planifikimi i
mirë, mirëmbajtja dhe tarifat që reflektojnë koston. Ky aktivitet përfshin gjithashtu masa
ndërsektoriale për të promovuar punësimin dhe sipërmarrjen e femrave, si dhe RPI rreth
planifikimit pro të varfërve dhe gjithëpërfshirës gjinor në sektorin e energjisë. Ky aktivitet
përfshin tre nën-aktivitete.
(A) Nën-aktiviteti i mbështetjes për politikat e ruajtjes së energjisë
Ky nën-aktivitet synon të ofrojë asistencë teknike për: (a) Qeverinë për të ndërmarrë reforma në
sektorin e energjisë të fokusuara në zhvillimin e tregut të energjisë elektrike në Kosovë dhe



SHTOJCA I - 5
përgatitjen e legjislacionit dhe rregulloreve në përputhje me rregulloret dhe ligjet e nevojshme të
Bashkimit Evropian (BE) dhe vendore për të rregulluar BESS dhe (b) Ministrinë e Ekonomisë,
KOSTT-in dhe Zyrën e Rregullatorit për Energji (ZRRE) për të zbatuar ruajtjen e energjisë në
Kosovë.

(B) Nën-aktiviteti i asistencës teknike të përqendruar në
gjithëpërfshirje
Ky nën-aktivitet synon të ofrojë asistencë teknike për të ndërmarrë planifikimin e politikave dhe
infrastrukturës pro-të varfërve dhe përfshirëse gjinore dhe për të identifikuar mundësitë për
sipërmarrësinë dhe punësimin e femrave për të plotësuar Projektin e Ruajtjes së Energjisë.
Përveç kësaj, financimi i MCC-së do të mbështesë mundësi plotësuese për të siguruar që gratë
sipërmarrëse të marrin pjesë në tranzicionin drejt energjisë më të pastër.

(C) Nën-aktiviteti i menaxhimit rregullative mjedisor
Ky nën-aktivitet synon të forcojë inventarin aktual të gazit serrë (GHG) duke u zgjeruar në
sektorë shtesë dhe duke u përafruar me standardet ndërkombëtare në mënyrë që të formojë bazën
për çmimin e karbonit dhe instrumentet e tjera të politikës klimatike. Financimi i MCC-së do të
mbështesë forcimin e mjedisit rregullator për qeverisjen e projekteve BESS dhe energjive të
ripërtëritshme përmes asistencës teknike dhe trajnimeve për Ministrinë e Mjedisit, Planifikimit
Hapësinor dhe Infrastrukturës (MMPHI) për zbatimin e standardeve ndërkombëtare për
vlerësimin dhe lejimin e projekteve të energjisë së pastër.

(b) Masat zbutëse mjedisore dhe sociale.
Aplikimi i BESS-ve në shkallë të shërbimeve paraqet çështje të reja që duhen adresuar, jo vetëm
për të identifikuar dhe zbutur ndikimet e mundshme negative mjedisore dhe sociale të Projektit
të Ruajtjes së Energjisë, por edhe për të njohur dhe zhvilluar plotësisht kontributin e tij të
mundshëm në zhvillimin e qëndrueshëm të energjisë. sektori në Kosovë. Sipas Udhëzimeve
Mjedisore, Projekti i Ruajtjes së Energjisë klasifikohet si Kategoria B pasi parashikohet që
ndikimet do të jenë specifike për vendndodhjen; pak, nëse ka, pritet të jenë të pakthyeshme; dhe
masat standarde zbutëse mund të aplikohen gjatë projektimit, ndërtimit, funksionimit dhe
dekomisionimit.
Përgjigja e Rivendosjes së Frekuencës dhe Aktivitetet Shumë-Funksionale të Ruajtjes së
Energjisë do të përfshijnë identifikimin dhe përgatitjen e tokës në vendndodhje të shumta për
instalimin e BESS-ve që do të lidhen me rrjetin ekzistues të transmetimit të energjisë elektrike.
Vendndodhjet do të zgjidhen në bazë të kritereve të shqyrtimit inxhinierik, mjedisor dhe social.
Një Sistem i Menaxhimit Mjedisor dhe Social (ESMS) do të hartohet për Marrëveshjen për të
përcaktuar politikat, masat specifike për zbutjen e ndikimeve negative dhe monitorimin e
përputhshmërisë me legjislacionin mjedisor, social dhe të punës të Kosovës, si dhe me
Udhëzimet Mjedisore dhe PS të IFC, të cilat janë përfshirë në Udhëzimet Mjedisore. Një
Konsulent i Mbikëqyrjes Mjedisore dhe Sociale (KMMS) do të kontraktohet për të ndihmuar
MCA-Kosovë gjatë gjithë Marrëveshjes për të mbështetur zbatimin e ESMS dhe Vlerësimet e
kërkuara të Ndikimit Mjedisor dhe Social (VNMS), Planet e Veprimit për Zhvendosje (PVZH),
Planet e Rivendosjes së Jetesës (LRP). dhe Planet e Menaxhimit Mjedisor dhe Social (PMMS)



SHTOJCA I - 6
që do të jenë një komponent integral i Projektit. Përveç KMMS, Aktiviteti për Mbështetjen e
Politikave të Energjisë dhe Klimës do të përfshijë ofrimin e trajnimit, asistencës teknike dhe
mbështetjes administrative për të ndërtuar kapacitete mbi praktikat më të mira ndërkombëtare
për lejimin mjedisor të infrastrukturës së ruajtjes së energjisë së baterive që do të forcojë më tej
kapacitetin institucional të Kosovës për të menaxhuar këto investime. Kjo mbështetje për
MESPI-në do t'i ofrojë asistencë teknike të vazhdueshme rregullatorit mjedisor gjatë gjithë
Programit dhe do të sigurojë interpretimin dhe zbatimin e duhur të standardeve ndërkombëtare
mjedisore dhe sociale.
Kontraktorëve do t'u kërkohet të zhvillojnë politika të burimeve njerëzore në përputhje me PS-
në e IFC-së duke u fokusuar në dispozitat kundër fëmijëve dhe punës së detyruar,
mosdiskriminimin dhe mundësitë e barabarta, dhe menaxhimin e zinxhirit të furnizimit. Më tej,
për shkak të çështjeve të njohura të shfrytëzimit të punës që ekzistojnë në zinxhirin e baterive të
litium-jonit, kontratat do të kërkojnë respektimin e praktikës së mirë ndërkombëtare të
industrisë për menaxhimin e zinxhirit të furnizimit, siç është Udhëzuesi i kujdesit të duhur për
zinxhirët e përgjegjshëm të furnizimit të mineraleve nga zonat e prekura nga konflikti dhe me
rrezik të artë. Meqenëse bateritë mund të përmbajnë komponentë të klasifikuar si materiale të
rrezikshme, ESMP-të do të përcaktojnë kërkesat për transportin, përdorimin, ripërdorimin dhe
asgjësimin e tyre të sigurt në përputhje me praktikën e mirë ndërkombëtare të industrisë,
minimalisht që kërkon respektimin e grupit më aktual të rregullimit të baterive dhe baterive të
mbeturinave. në Acquis të Komunitetit të Energjisë.
Angazhimi dhe konsultimi i palëve të interesit të kryera si pjesë e zhvillimit të Marrëveshjes do
të vazhdojë, dhe do të kërkohen angazhime dhe marrëveshje të mëtejshme nga ministritë dhe
agjencitë kryesore zbatuese që mbikëqyrin projektet në sektorin e energjisë dhe në investimet në
ruajtjen e energjisë së baterive. Angazhimet lokale të palëve të interesit në nivel të projektit do
të nisin gjatë vlerësimeve të vendndodhjes për pajisjet e baterive. Planet e angazhimit të palëve
të interesit për vendndodhjen specifike (“PAPI”) do të sigurojnë angazhim të vazhdueshëm,
kuptimplotë dhe me ndikim përgjatë pjesës së mbetur të ciklit jetësor të projektit. Do të jetë e
rëndësishme për MCA-Kosovën që të theksojë komponentët arsimorë për komunitetet lokale,
autoritetet komunale dhe grupet e tjera të interesit lokal për çështjet e mjedisit, shëndetit dhe
sigurisë që lidhen me BESS-et në shkallë të shërbimeve. Si pjesë e projektimit të Aktivitetit për
Mbështetjen e Politikave të Energjisë dhe Klimës, do të vlerësohen nevojat për trajnime për
palët e interesit lokale dhe menaxherët komunalë, dhe do të hartohet dhe ofrohet trajnimi i
duhur. Për shkak të rolit të policisë dhe departamenteve të zjarrit në trajtimin e reagimit ndaj
emergjencave, trajnimi posaçërisht për departamentet e policisë ose zjarrfikësve, nëse është e
nevojshme, do të financohet nga Qeveria përveç kontributit të qeverisë në përputhje me
seksionin 2.7(a).
(c) Përfshirja gjinore dhe sociale.
Aktivitetet PIR të Projektit do të adresojnë sfidat që lidhen me kapacitetin e Qeverisë për të
mbledhur ose analizuar informacione të ndara mbi përdorimin e energjisë, integrimin e
përfshirjes dhe prioriteteve gjinore në planifikimin e sektorit të energjisë dhe zbatimin e
projektit, si dhe proceset gjithëpërfshirëse të kontaktit me konsumatorët dhe konsultimit.
Projekti mund të ofrojë mbështetje për Qeverinë për të shqyrtuar vazhdimisht shqetësimet e
përfshirjes dhe varfërisë pasi shqetësime të tilla lidhen me zbatimin e tarifave që reflektojnë
koston dhe një program të klientëve të cenueshëm.



SHTOJCA I - 7
Zgjedhja e vendit të ruajtjes së baterive, blerja e tokës dhe çdo proces risistemimi do të
shqyrtojë dhe trajtojë shqetësimet e përfshirjes dhe gjinisë përmes kritereve të përzgjedhjes së
vendit dhe marrëveshjeve të kompensimit. Çdo proces risistemimi duhet të marrë në konsideratë
përfshirjen dhe shqetësimet gjinore që lidhen me tokën dhe të drejtat e pronësisë, qofshin ato
formale, joformale apo zakonore, midis grave dhe grupeve minoritare. KMMS do të ofrojë
kapacitete shtesë për MCA-Kosovë për të mbështetur zbatimin e kërkesave për përfshirje
sociale dhe gjinore.
Një fokus në angazhimin gjithëpërfshirës dhe të informuar për gjininë e palëve të interesit do të
mbahet në të gjitha fazat e zhvillimit dhe zbatimit të Programit, duke përfshirë organizatat që
përfaqësojnë gratë dhe grupet e cenueshme ose të varfrit dhe do të përfshihet në PAPI të nivelit
të Marrëveshjes. Rreziqet e trafikimit të personave (TIP) do të vazhdojnë të vlerësohen dhe
monitorohen, përfshirë në lidhje me zinxhirin e furnizimit të baterive.
Për të adresuar nën-përfaqësimin e grave në punësim dhe sipërmarrje, mundësitë ndërsektoriale
do të mbështesin rritjen e pjesëmarrjes së bizneseve në pronësi të grave në mesin e furnitorëve
dhe përfaqësimin e grave midis punonjësve dhe anëtarëve të bordit të Entit MFES.
(d) Koordinimi i donatorëve.
MCC-ja dhe Qeveria janë koordinuar ngushtë me donatorët e tjerë në sektorin e energjisë gjatë
zhvillimit të Projektit. Në veçanti, MCC u koordinua me BE-në, IFC-në, Agjencinë e Shteteve të
Bashkuara për Zhvillim Ndërkombëtar (USAID), DFC dhe Bankën Botërore. Nëpërmjet këtij
procesi koordinues, MCC dhe Qeveria siguruan që aktivitetet e Marrëveshjes të jenë plotësuese
dhe të bazohen në punën e donatorëve të tjerë dhe se reformat e propozuara janë në harmoni.
(e) USAID-i.
MCC-ja është koordinuar me USAID-in përmes zhvillimit të Marrëveshjes. Kosova ka qenë një
nga vendet e fokusuara për Programin e USAID-it për Zhvillimin e Shërbimeve Komunale,
përmes partneritetit të saj me KOSTT-in. Programi bazohet në këtë ndërhyrje duke ofruar
mbështetje të ngjashme për institucionet energjetike përtej KOSTT-it. Bashkëpunimi dhe
koordinimi me USAID-in do të vazhdojë gjatë gjithë zbatimit për të siguruar komplementaritet.
(f) Qëndrueshmëria.
Kosova është në procesin e përcaktimit të një Plani Kombëtar të Energjisë dhe Klimës (NECP)
në përputhje me përkushtimin e saj për një ekonomi dhe sektor të energjisë neto zero deri në
vitin 2050. Kjo do të kërkojë objektiva ambicioze për energjinë e ripërtëritshme, GHG,
efiçencën e energjisë dhe sigurinë e energjisë . Projekti i Ruajtjes së Energjisë synon të
prezantojë BESS-et në Kosovë dhe të furnizojë shërbimet e nevojshme energjetike në rrjetin e
Kosovës që do të rrisë qëndrueshmërinë mjedisore dhe klimatike në sektorin e energjisë gjatë
kësaj periudhe tranzitore. Puna mbështetëse e PIR në kuadër të Aktivitetit për Mbështetjen e
Politikave të Energjisë dhe Klimës do të kontribuojë në legjislacionin dhe rregulloren e
nevojshme që KOSTT dhe subjekti MFES të funksionojnë ligjërisht dhe në mënyrë të
qëndrueshme në Kosovë. Objekti i kësaj pune përfshin asistencën teknike të politikës së
planifikuar për të integruar BESS në strategjinë e pritshme të energjisë në zhvillim nga
Ministria e Ekonomisë. Përveç kësaj, PIR do të mundësojë zhvillimin e rregulloreve zbatuese që
integrojnë KOSTT-in dhe Subjektin MFES BESS në sektorin energjetik të Kosovës. Pavarësisht



SHTOJCA I - 8
se si është formuar, Financimi MCC do të mbështesë krijimin e Entit MFES dhe operacionet e
tij gjatë zbatimit të Programit për (i) të sigurojë që subjekti i MFES të ketë staf me menaxherë
dhe operatorë të kualifikuar, me përvojë të sistemeve të ruajtjes së baterive ose që në nivel lokal
Stafi i punësuar ka asistencën teknike të kërkuar, potencialisht nëpërmjet një kontrate
shërbimesh menaxheriale, dhe (ii) të krijojë një njësi ekonomike të vetë-qëndrueshme.
Në mënyrë të ngjashme, Financimi i MCC-së do të ofrojë staf teknik shtesë për KOSTT-in për
të shfrytëzuar shërbimet e tij korporative, dhe këta të punësuar të rinj ose do të kenë përvojën
teknike për të operuar bateritë ose do të mbështeten nga konsulentë me ekspertizën e nevojshme
përmes trajnimit të tyre. Për më tepër, Aktiviteti Mbështetës i Politikave të Energjisë dhe
Klimës do të mbështesë qëndrueshmërinë afatgjatë në sektorin energjetik përmes ngritjes së
kapaciteteve brenda MESPI për të monitoruar reduktimet e GS dhe për të rregulluar integrimin
e sistemeve të energjisë së ripërtëritshme gjatë fazave të planifikimit, projektimit, ndërtimit dhe
funksionimit të Zhvillimi i projektit.
Fokus i veçantë do t'i kushtohet çmontimit dhe ripërdorimit në fund të jetës, riciklimit dhe
asgjësimit të sistemeve të ruajtjes së baterive. Përderisa Kosova nuk është anëtare e BE-së,
Kosova gradualisht është duke inkorporuar dhe harmonizuar ligjet e saj me Acquis të Bashkimit
Evropian. Kosova pritet t'i përmbahet çdo legjislacioni ekzistues dhe të mëvonshëm të miratuar
nga BE-ja për bateritë dhe mbeturinat e baterive gjatë zbatimit të Marrëveshjes. Për më tepër,
një PMMS do të krijohet për Projektin e Ruajtjes së Energjisë që do të kërkojë respektimin e
praktikës së mirë ndërkombëtare të industrisë, duke përfshirë detyrimet për grumbullimin e
baterive të mbeturinave, ndalimin e depozitimit të baterive të mbeturinave dhe rikuperimin e
materialeve të riciklueshme nga bateritë, duke përfshirë kobaltin, bakrin. , nikel, plumb dhe
litium. MESPI, si dhe çdo pronar dhe operator i sistemit të baterive të krijuar përmes
Marrëveshjes, do të mbështetet me trajnime mbi këto praktika dhe përputhshmëri me
legjislacionin e BE-së për bateritë.
(g) Reformat e politikave, ligjore dhe rregullative.
Reformat e sektorit të energjisë do të përqendrohen rreth kërkesave për të krijuar një mjedis të
qëndrueshëm për investimet e ruajtjes së energjisë për konsumatorët që të përfitojnë nga futja e
teknologjisë së baterive. Shtimi i një subjekti MFES që është i orientuar drejt arbitrazhit të
përdorimit të energjisë për të ulur koston për konsumatorët mund të sigurojë një reformë të
vlefshme për funksionimin e sektorit të energjisë elektrike. Në vazhdim të këtij objektivi dhe
Projektit, Qeveria angazhohet që:
 Ndërmarrja e politikave dhe veprimeve rregullatore të nevojshme për të rritur portofolin e
energjisë së ripërtëritshme të Kosovës dhe për ta bërë të qëndrueshme investimin për
ruajtjen e energjisë;
 zhvillimin dhe zbatimin e procedurave, udhëzimeve dhe kërkesave rregullatore që lidhen
me shtimin e ruajtjes së energjisë së baterive në sektorin e energjisë në Kosovë;
 pajtueshmërinë me legjislacionin në fuqi të Komunitetit të Energjisë për menaxhimin e
baterive dhe mbetjeve të baterive, si dhe detyrimet për grumbullimin e baterive të
mbeturinave, ndalimin e depozitimit të mbeturinave të baterive dhe rikuperimin e



SHTOJCA I - 9
materialeve të riciklueshme nga bateritë, duke përfshirë kobaltin, bakrin, nikelin, plumbin
dhe litiumin; dhe
 respektimi i kërkesave kombëtare të Kosovës në lidhje me punësimin e grave në kompani
dhe përfaqësimin e grave në bordet e kompanive.
2. Projekti i përshpejtimit të tranzicionit të drejtë dhe të barabartë
(a) Përmbledhje e projektit dhe aktiviteteve.
Objektivat e Projektit JETA janë (1) të prodhojë të diplomuar të cilët punësohen në punët
përkatëse në sektorët e energjisë dhe të afërt;3 dhe (2) rritja e punësimit të grave në mesin e
punëdhënësve që marrin pjesë në Aktivitetin e fuqisë punëtore gjithëpërfshirëse të sektorit të
energjisë. Kosovës aktualisht i mungojnë punëtorët me aftësitë teknike të nevojshme për të
përmbushur kërkesat aktuale dhe të ardhshme nga punëdhënësit në sektorët e energjisë dhe të
afërt. Për të krijuar një sektor energjie më të qëndrueshëm dhe gjithëpërfshirës, duke plotësuar
dhe mbështetur gjithashtu qëndrueshmërinë e Projektit të Ruajtjes së Energjisë, Projekti JETA
synon të adresojë një sistem ekzistues arsimor dhe trajnimi të paaftë për t'iu përgjigjur
boshllëqeve aktuale ose të ardhshme të aftësive në sektorin e energjisë dhe niveli i ulët i
pjesëmarrjes së grave në këtë sektor relativisht të lartë të paguar. Projekti JETA është krijuar për
të adresuar këto çështje dhe përbëhet nga dy Aktivitete: (i) Aktiviteti i aftësive energjetike për të
ardhmen; dhe (ii) Aktiviteti i fuqisë punëtore gjithëpërfshirëse të sektorit të energjisë.
(i) Aktiviteti Aftësitë Energjetike për të Ardhmen.
Aktiviteti i Aftësive për Energjinë për të Ardhmen do të krijojë programe të reja trajnimi teknik
dhe do të ndërtohet nga programet ekzistuese për të ofruar aftësitë e kërkuara nga punëdhënësit
në sektorët e energjisë dhe të afërt, duke lehtësuar tranzicionin e drejtë4 të qeverisë për energjinë.
Programet e trajnimit do të ofrojnë trajnime para punësimit si dhe trajnime për stafin tashmë të
punësuar. Ndërsa fusha specifike teknike do të kenë prioritet gjatë projektimit të detajuar në
konsultim me punëdhënësit e sektorit të energjisë, programet e trajnimit mund të ofrojnë zhvillim
të aftësive në lidhje me projektimin dhe zhvillimin e sistemeve të ruajtjes së energjisë;
komponentët e baterisë dhe sistemet e kontrollit digjital; analiza e sistemeve termike; analiza e
sistemeve elektronike; zhvillimi, operimi dhe mirëmbajtja e burimeve të ripërtëritshme; auditimi
i efikasitetit të energjisë; vlerësimi mjedisor dhe social; dhe operacionet e shërbimeve.
Ky Aktivitet do të përpiqet të arrijë pjesëmarrje të barabartë gjinore në trajnime përmes
përpjekjeve të bashkërenduara dhe gjithëpërfshirëse për të rekrutuar, mbajtur dhe përndryshe të
mbështesë femrat e trajnuara dhe të krijojë një mjedis mbështetës për pjesëmarrjen dhe suksesin
e grave. Përpjekje të tilla mund të përfshijnë, por nuk kufizohen në: nisjen e përpjekjeve për
rekrutim në shkollat e mesme, shpërndarjen e informacionit mbi pagat dhe mundësitë e
punësimit në këtë sektor, ofrimin e bursave dhe/ose honorarëve për trajnim, ofrimin e
shërbimeve për orientimin në karrierë dhe mentorimin për të lidhur femrat e trajnuara me

3
Sektorët e afërt për qëllimet e synimit të një programi trajnimi janë ata që ndajnë kompetencat bazë ose grupet e aftësive të
nevojshme për sektorin e energjisë. Këto përfshijnë, ndër të tjera, tregtitë e ndërtimit si saldimi dhe muratura, hidraulika dhe
tregtitë e lidhura me ujin si instalimi i tubacioneve dhe sistemet e ngrohjes dhe ftohjes.
4
Parimi i tranzicionit të drejtë nënkupton nevojën që çdo kalim drejt një ekonomie të qëndrueshme të dekarbonizuar të
menaxhohet mirë dhe të kontribuojë në qëllimet e punës së denjë për të gjithë, përfshirjen sociale dhe zhdukjen e varfërisë.



SHTOJCA I - 10
punëdhënësit dhe rekrutimin e stafit dhe trajnereve femra për të shërbyer si modele dhe mentore
për femrat praktikante. Përveç kësaj, Aktiviteti i Aftësive Energjetike për të Ardhmen do të
kërkojë qasje për t'i bërë trajnimet të qasshme për grupet minoritare, duke përfshirë ato që nuk
flasin shqip.
Programet e trajnimit do të miratojnë një model qeverisjeje që bashkëpunon me punëdhënësit e
sektorit të energjisë për të siguruar që këta punëdhënës janë në gjendje të kontribuojnë në
vendimet strategjike që lidhen me programet e trajnimit, të tilla si trajnimi i numrit të duhur të të
diplomuarve me aftësitë e duhura dhe të kuptuarit dhe adresimin e barrierave. për mbajtjen e
këtyre punonjësve me kalimin e kohës, veçanërisht emigrimin e profesionistëve të trajnuar.
Programet e trajnimit do të zhvillojnë një model biznesi që përfshin burime të ndryshme të të
ardhurave për të mbuluar kostot aktuale operative që nuk mbulohen me financimin e MCC-së, si
dhe kostot e nevojshme për të mbështetur programet e trajnimit. Gjatë rrjedhës së zbatimit,
Qeverisë mund t'i kërkohet të ofrojë një subvencion për të trajnuarit për trajnimin para shërbimit
për të përballuar kostot për ndjekjen e programeve të trajnimit të mbështetura nga Financimi i
MCC-së. Qeveria gjithashtu mund të ofrojë ndihmë financiare për të adresuar barrierat për qasje
in në programet e trajnimit.
Programet e trajnimit do të fokusohen në nivelin pas-sekondar, para-universitar (nivelet IV dhe
V të kuadrit të kualifikimeve të Bashkimit Evropian), por mund të përfshijnë edhe nivele të tjera
trajnimi. Aty ku është e mundur, programet e trajnimit do të kërkojnë certifikime ndërkombëtare
ose akreditim për fusha specifike. Për të ofruar një standard të jashtëm të cilësisë, qeveria mund
të marrë në konsideratë miratimin e standardeve ISO 9001 për menaxhimin e cilësisë, standardet
ISO 21001 për sistemet e menaxhimit për organizatat arsimore ose një certifikim të ngjashëm.
Financimi i MCC-së do të mbështesë: (a) ndërtimin ose rehabilitimin e infrastrukturës; (b)
pajisjet dhe materialet e klasës dhe trajnimit, duke përfshirë mobilet dhe pajisjet kompjuterike
dhe programet kompjuterike; (c) asistencë teknike për të mbështetur hartimin dhe zbatimin e
programit; (d) zhvillimin e kurrikulës; (e) trajnimin e trajnerëve, në Kosovë ose jashtë saj; (f)
iniciativat e akreditimit dhe certifikimit; (g) shpenzimet fillestare operacionale për programet e
trajnimit; dhe (h) aktivitetet e integrimit gjinor dhe gjithëpërfshirës. Financimi i MCC gjithashtu
mund të mbështesë mundësitë për partneritete me universitete vendase ose ndërkombëtare, si dhe
institucione dhe firma trajnuese dhe arsimore.
(ii) Aktiviteti i Fuqisë Punëtore Gjithëpërfshirëse të Sektorit të Energjisë.
Aktiviteti i fuqisë punëtore gjithëpërfshirëse të sektorit të energjisë synon (i) të promovojë
praktikat e barazisë gjinore në mesin e punëdhënësve të sektorit të energjisë, (ii) të ofrojë
asistencë teknike për të ndihmuar në rritjen e përfaqësimit të femrave në kompanitë energjetike
në Kosovë, dhe (iii) të mbështesë rrjetëzimin, mentorimin dhe të tjera arsimore dhe mundësitë e
të mësuarit për gratë. Përmirësimi i mjedisit të punës për gratë do t'u mundësojë grave që të kenë
një shans më të madh për të hyrë dhe për të pasur sukses në këtë sektor. Ky aktivitet përfshin tre
nën-aktivitete.
(A) Nën-aktiviteti i shpërblimit të kompanive më të mira për gratë
Punëdhënësit kanë stimuj të kufizuar për të promovuar barazinë gjinore në Kosovë dhe masat
legjislative kanë pasur sukses të kufizuar. Programet e certifikimit ose të dhënies së barazisë



SHTOJCA I - 11
gjinore mund të jenë efektive në promovimin e diversitetit dhe strategjive të përfshirjes në
vendin e punës dhe në ofrimin e punëdhënësve me mjetet për të ndërmarrë ndryshime. Ky nën-
aktivitet do të prezantojë një shpërblim për "Kompanitë më të mira për gratë" që synon sektorin e
energjisë dhe sektorët plotësues.5
Shpërblimi do të detajojë aspektet kyçe të një mjedisi gjithëpërfshirës me parametra të tillë si,
për shembull, përqindja e grave të punësuara ose krijimi i politikave kyçe të vendit të punës
përfshirëse gjinore. Një pjesë e promovimit të shpërblimit do të përfshinte shpërndarjen e
çështjes së biznesit për barazinë në vendin e punës, ofrimin e mjeteve dhe strategjive
diagnostikuese dhe mbështetjen e zbatimit dhe monitorimit me udhëzime që punëdhënësit mund
të përdorin për të përmbushur kriteret e dhënies. Shpërblimi mund të variojë nga një certifikatë
mirënjohjeje deri te një shpërblim i kombinuar me stimuj financiarë ose stimuj të tjerë të
financuar nga qeveria për të rritur pjesëmarrjen. Financimi i MCC-së do të mbështesë asistencën
teknike dhe financimin për zhvillimin dhe zbatimin e shpërblimit.
Në dy vitet e fundit të Programit, me asistencën teknike të ofruar përmes këtij nën-aktiviteti,
Qeveria do të vlerësojë mësimet e nxjerra nga zbatimi dhe do të përditësojë procesin e ndarjes së
shpërblimeve, duke përfshirë materialet diagnostikuese dhe udhëzuese. Kjo do ta linte Qeverinë
të aftë dhe të pajisur për të zgjeruar të drejtën për të gjithë punëdhënësit në Kosovë dhe për të
zgjeruar programin e shpërblimeve pas skadimit të Marrëveshjes.
(B) Nën-aktiviteti i granteve për gratë në energji
Nën-aktiviteti i Granteve në Energji do të krijojë një program grantesh të vogla për të inkurajuar
dhe mbështetur punëdhënësit në sektorin e energjisë që të ndërmarrin ndryshime në vendin e
punës që synojnë të nxisin një mjedis më gjithëpërfshirës për punësimin, mbajtjen dhe avancimin
e femrave. Qëllimi i programit të granteve është t'u mundësojë punëdhënësve në sektorin e
energjisë që të jenë në gjendje të arrijnë standardet e performancës të vendosura nga shpërblimi
për kompanitë më të mira për gratë. Grantet mund të përdoren për të ofruar vlerësime dhe
auditime në vendin e punës për të identifikuar kufizimet kryesore të kontekstualizuara për
pjesëmarrjen e grave në vendet e punës përfituese së bashku me zgjidhjet e mundshme. Përveç
kësaj, grantet mund të ofrojnë financim për iniciativa, duke përfshirë, por pa u kufizuar në,
zhvillimin e infrastrukturës miqësore gjinore; zgjidhje mbështetëse për kujdesin e fëmijëve ose të
moshuarve; strategjitë e rekrutimit të synuara për gratë; mbështetje për përfaqësimin e
udhëheqësisë dhe menaxhimit të grave; ose zhvillimin dhe zbatimin e politikave kundër
ngacmimit seksual.
Financimi MCC do të mbështesë grantet së bashku me shërbimet e konsulencës për të këshilluar
kompanitë mbi zgjidhjet dhe administrimin e granteve. Programi i granteve do të përdorë një
menaxher të granteve ndërsa Agjenti i Prokurimit mund të ndihmojë në administrimin e
granteve. Administrimi i programit të granteve do të udhëhiqet nga një manual operacioni, në
formë dhe substancë të kënaqshme për MCC, duke përcaktuar, ndër të tjera, kriteret e
pranueshmërisë, kërkesat për kontributet e përfituesve, vlerësimin e efektivitetit të kostos,

5
Sektorët plotësues për qëllimet e nën-aktivitetit të shpërblimit "Kompanitë më të mira për gratë" përfshijnë, por nuk kufizohen
në, sigurinë kibernetike, TI, menaxhimin e ujit në lidhje me energjinë dhe ndërtimin, ose menaxhimin mjedisor në lidhje me
operacionet e energjisë.




SHTOJCA I - 12
strukturat e duhura të qeverisjes dhe zbatimit (duke përfshirë një strukturë për përzgjedhjen e
përfituesve të granteve), dhe kërkesat e transparencës në lidhje me përdorimin e grantit.
(C) Nën-aktiviteti i fuqizimit të opsioneve për gratë në energji
Duke u mbështetur në Aktivitetin e Aftësive për Energjinë për të Ardhmen, ky Nën-Aktivitet do
të inkurajojë më shumë gra të studiojnë dhe të ndërmarrin karrierë në sektorët e energjisë dhe të
afërt, duke përfshirë rrugët e veçanta arsimore. Ky nën-aktivitet synon të krijojë një mjedis
mësimor mbështetës për zhvillimin profesional përmes mentorimit, trajnimit dhe ngjarjeve të të
mësuarit, një hapësirë të dukshme dhe aktivitete informuese për të angazhuar gratë që të hyjnë në
sektorët e energjisë dhe pranë tyre dhe t'i lidhin ato me mundësitë e punësimit. Financimi i
MCC-së do të mbështesë edukimin, trajnimin, rrjetëzimin, mentorimin dhe aktivitetet e
punësimit për gratë, si dhe shërbimet e këshillimit dhe asistencën teknike për të hartuar, zbatuar
dhe mbështetur aktivitetet e mësipërme. Duke njohur nevojën për të adresuar rrugët arsimore dhe
identifikimin e mundësive për trajnim, veçanërisht për tërheqjen dhe mbajtjen e grave në sektorin
e energjisë, me miratimin paraprak të MCC-së, Nën-aktiviteti gjithashtu mund të mbështesë
programet e mësimit virtual dhe programet e trajnimit të ofruara nga partnerë ndërkombëtarë.
(b) Masat zbutëse mjedisore dhe sociale.
Projekti JETA është klasifikuar si Kategoria B sipas Udhëzimeve Mjedisore. Asnjë ndikim i
madh negativ mjedisor, klimatik ose social nuk shoqërohet me Aktivitetin e Aftësive të Energjisë
për të Ardhmen ose Aktivitetin e Fuqisë Punëtore të Sektorit Gjithëpërfshirës të Energjisë.
Megjithatë, këto Aktivitete mund të përfshijnë ndërtimin e objekteve ose qendrave të reja
arsimore, si dhe dispozita të mundshme për instalimin e pajisjeve të teknologjisë së informacionit
(IT), përmirësimet e ndërtesave dhe dhomave, dhe asgjësimin e pajisjeve të vjetra ose
materialeve të ndërtimit. Ndërsa Aktivitetet janë projektuar më tej, kërkesat e menaxhimit
mjedisor do të përcaktohen dhe dokumentohen në ESMS. MCA-Kosovë, me mbështetjen e
KMMS, do t'i kërkohet të sigurojë zbatimin e vlerësimeve mjedisore dhe PMMS, lejet mjedisore
dhe mbikëqyrjen e pajtueshmërisë. Për shkak se kërkesat e tokës, opsionet e zhvillimit dhe
disponueshmëria e vendeve në pronat ekzistuese të partnerëve institucionalë nuk janë vlerësuar,
ende nuk është përcaktuar nëse PVZH-të do të kërkohen për Projektin.
Do të ketë mundësi për të rritur ndikimet pozitive mjedisore dhe sociale të Projektit JETA duke
përfshirë trajnime dhe zhvillimin e kurrikulave që synojnë shërbimet mjedisore të lidhura me
sektorin e energjisë. Përfshirja e mundshme e lëndëve në efiçencën e energjisë, kontabilitetin e
karbonit, sistemet e energjisë së ripërtëritshme dhe zbutjen dhe përshtatjen e ndryshimeve
klimatike mund të përmirësojë reformat e politikave dhe asistencën teknike që do të mbështetet
në kuadër të Projektit të Ruajtjes së Energjisë.
(c) Përfshirja gjinore dhe sociale.
Projekti JETA do të mbështesë mundësitë për ndërtimin e një fuqie punëtore më
gjithëpërfshirëse në sektorin e energjisë dhe për të mundësuar mundësi më të barabarta
ekonomike në këtë sektor. Ky projekt synon të përfitojë nga tranzicioni energjetik i Kosovës për
të kapërcyer përjashtimin e femrave, për të zgjeruar grupin e talenteve në dispozicion të
punëdhënësve të sektorit të energjisë dhe për t'i lejuar gratë të marrin pjesë më plotësisht në



SHTOJCA I - 13
tranzicionin e Kosovës drejt një të ardhmeje më të drejtë energjetike. Në masën që Projekti
rezulton në ndërtim, do të trajtohen çështjet tipike gjinore dhe sociale që lidhen me ndërtimin.
Aktiviteti i Aftësive për Energjinë për të Ardhmen do të kërkojë që një sërë masash për
integrimin gjinor të inkorporohen në dizajnin e detajuar për të adresuar nënpërfaqësimin e grave
në programe të ngjashme në Kosovë dhe për të siguruar pjesëmarrje më të balancuar gjinore,
duke u përpjekur për pjesëmarrje pesëdhjetë për qind të grave në trajnim. programet. Rreziqet e
TIP të Projektit do të vazhdojnë të vlerësohen dhe monitorohen, me kërkesat për TIP të
plotësuara nga kontakte dhe edukim shtesë.
Aktivitetet që synojnë forcimin e punësimit të femrave do të shqyrtojnë dhe trajtojnë me kujdes
mundësitë për ngacmim seksual, i cili mund të jetë veçanërisht i theksuar në mjediset e
dominuara nga meshkujt.
Grupet dhe komunitetet pakicë parashikohet të përballen me barriera më të larta për pjesëmarrje
dhe masa shtesë do të ndërtohen në program për të siguruar pjesëmarrjen e tyre, siç është
kontakti specifik me komunitetet pakicë në gjuhët dhe kanalet e tyre mediale dhe kontakti i
përkushtuar ndaj grupeve të minoriteteve të udhëhequra dhe kompanitë e menaxhuara të
energjisë.
(d) Koordinimi i donatorëve.
Shumë donatorë janë aktivë në arsimin profesional në Kosovë, duke përfshirë GIZ, LuxDev dhe
Korporatën Zvicerane për Zhvillim. Projekti JETA do të vazhdojë të koordinohet, të ndërtohet
dhe të plotësojë punën e donatorëve të tjerë. Më pak përpjekje të donatorëve janë fokusuar në
përfshirjen dhe gjininë në sektorin e energjisë. Projekti JETA bazohet në mësimet nga
programimi përkatës nga USAID dhe Programi Prag.
(e) USAID-i.
MCC është koordinuar me USAID-in përmes zhvillimit të Marrëveshjes. Aktivitetet e fokusuara
në gjini në kuadër të këtij Projekti bazohen në disa përpjekje të vazhdueshme ose të kaluara të
USAID-it, duke përfshirë Programin e Zhvillimit të Shërbimeve Komunale dhe mbështetjen e
USAID-it për rrjetëzimin e grave në energji. Për aq sa është relevante, koordinimi i programit me
USAID-in do të vazhdojë gjatë gjithë zbatimit të Programit.
(f) Qëndrueshmëria.
Qëndrueshmëria do të integrohet me kujdes në Aktivitetin e Aftësive të Energjisë për të
Ardhmen duke kërkuar një lidhje llogaridhënieje me punëdhënësit dhe një model qeverisjeje
fleksibël, të drejtuar nga punëdhënësi, i cili do të jetë në gjendje të përshtatet me kalimin e kohës
me nevojat në ndryshim të sektorit. Për më tepër, një model biznesi i fuqishëm do të kërkojë
burime të larmishme dhe të besueshme financimi për të siguruar aftësinë e programeve të
trajnimit për të operuar dhe ri-investuar, dhe për t'iu përshtatur kërkesës në ndryshim.
Duke mbështetur kompanitë e energjisë në krijimin e një sërë politikash dhe qasjesh të barazisë
gjinore brenda organizatave të tyre, Aktiviteti i Fuqisë Punëtore të Sektorit Gjithëpërfshirës të
Energjisë fokusohet drejtpërdrejt në qëndrueshmëri duke inkurajuar ndryshime të qëndrueshme
institucionale në ato kompani. Programi i grantit do të kontribuojë në kostot fillestare ose



SHTOJCA I - 14
fillestare, por përfituesit e grantit duhet të angazhohen për financimin e çdo kostoje të nevojshme
periodike. Deri në fund të Marrëveshjes, shpërblimi për kompanitë më të mira për gratë do të lërë
në fuqi procedurat dhe do të përmirësojë kapacitetin e Qeverisë për të vazhduar zbatimin e
programit të ndarjes dhe shtrirjen e tij përtej sektorit të energjisë, në mënyrë që të gjitha
kompanitë në Kosovë të mund të marrin pjesë dhe të përfitojnë nga diversiteti dhe përfshirja e
zgjeruar gjinore.
(g) Reformat e politikave, ligjore dhe rregullative.
Aktiviteti i Aftësive për Energjinë për të Ardhmen synon të zbatojë mësimet e marra nga MCC-
ja në arsimin dhe trajnimin teknik dhe profesional për të siguruar që programet e trajnimit t'i
përgjigjen kërkesës së punëdhënësit, duke përfshirë potencialisht strukturat inovative të
qeverisjes, metodat e ofrimit të programeve dhe financimin. Janë planifikuar gjithashtu masa për
të rekrutuar, mbajtur dhe diplomuar një përqindje më të lartë të grave sesa programet tradicionale
të trajnimit. Aktiviteti i Fuqisë Punëtore të Sektorit Gjithëpërfshirës të Energjisë synon të
inkurajojë kompanitë që të integrojnë praktikat dhe politikat e barazisë gjinore në organizatat e
tyre. Kjo do të mbështeste funksionalizimin e kërkesave ekzistuese ligjore kombëtare. Në
vazhdim të këtij objektivi dhe Projektit, Qeveria angazhohet që:
 të mbështesë pjesëmarrjen më të madhe në programet e trajnimit në mesin e femrave dhe
atyre me të ardhura të ulëta, duke subvencionuar shpenzimet e tyre arsimore ose duke ofruar
bursa, në përputhje me Programin e Kosovës për Barazi Gjinore 2020-2024; dhe
 të bashkëpunojë lidhur me kriteret dhe procesin e shpërblimit për kompanitë më të mira për
gratë.

3. Projekti i Institucionit Amerikan të Katalizatorit për Zhvillim
(a) Përmbledhje e projektit dhe aktiviteteve.
Objektivi i Projektit ACFD është të lehtësojë investimet e DFC-së në Kosovë. Projekti synon të
shfrytëzojë financimin e DFC-së për të mbështetur një ose më shumë transaksione financiare të
përziera për të katalizuar investimet private në Kosovë në fushat që mbështesin ose plotësojnë
objektivat e Projekteve të Ruajtjes së Energjisë dhe JETA, duke, ndër të tjera, (i) duke shtuar
financimin e MCC-së për të ofruar një PPP alternativë për një ent publik për Aktivitetin e MFES;
(ii) shfrytëzimi i pjesëmarrjes së sektorit privat për të lehtësuar investimet shtesë të sektorit
privat në sistemet dhe shërbimet e ruajtjes së energjisë me qira; (iii) katalizimi i investimeve
plotësuese të energjisë së ripërtëritshme që forcojnë kapacitetin e prodhimit dhe forcojnë rastin e
biznesit të njësisë së ruajtjes së energjisë; dhe (iv) identifikimin e mundësive për investime për
financimin e klimës.
Aktivitetet specifike që do të mbështeten nga ky projekt do të bien dakord nga Palët me shkrim
pas marrjes së propozimeve nga DFC dhe do të kontrollohen për të siguruar që të mos ketë
ndikime negative në Projektet e Ruajtjes së Energjisë dhe JETA. Investimet e mbështetura nga
Projekti ACFD në Kosovë do të jenë në përputhje me misionet e MCC dhe DFC, si dhe me të
gjitha kërkesat dhe autoritetet ekzistuese statutore. Financimi i MCC-së i alokuar për Projektin
ACFD nuk mund të rialokohet në asnjë linjë tjetër buxhetore në planin financiar shumëvjeçar.




SHTOJCA I - 15
(b) Masat zbutëse mjedisore dhe sociale.
Aktivitetet e Projektit ACFD do të drejtohen nga udhëzimet e miratuara nga MCC-ja dhe DFC-
ja.
(c) Përfshirja gjinore dhe sociale.
Palët do të bien dakord me shkrim për masat e zbatueshme gjinore dhe të përfshirjes sociale për
secilin aktivitet të Projektit ACFD pasi të jenë identifikuar aktivitetet.
(d) Koordinimi i donatorëve.
Ndërsa DFC-ja do të vlerësojë, mbikëqyrë dhe monitorojë aktivitetet e Projektit ACFD, MCC
dhe Qeveria presin të punojnë ngushtë me DFC gjatë të gjitha fazave të Projektit ACFD nga
identifikimi i aktiviteteve deri te zhvillimi, hartimi dhe zbatimi i aktiviteteve të tilla.
(e) USAID-i.
Për aq sa është relevante, MCC-ja pret të koordinojë me USAID-in për investimet e mundshme
që lidhen me programimin e tij pasi që janë identifikuar aktivitetet e Projektit ACFD.
(f) Qëndrueshmëria.
Palët do të bien dakord me shkrim për masat e qëndrueshmërisë për secilin aktivitet të Projektit
ACFD ndërsa identifikohen aktivitetet.
(g) Reformat e politikave, ligjore dhe rregullative.
Palët do të bien dakord me shkrim për çdo politikë të zbatueshme, reformë ligjore dhe
rregullatore për secilin aktivitet të Projektit ACFD pasi të jenë identifikuar aktivitetet.
C. KORNIZA E ZBATIMIT
1. MCA-Kosovë
(a) Pavarësia dhe autonomia.
MCA-Kosovë do të ketë pavarësi operative dhe ligjore dhe autonomi të plotë vendimmarrëse,
duke përfshirë, ndër të tjera, aftësinë, pa konsultim, ose pëlqimin ose miratimin e ndonjë pale
tjetër, për: (i) të lidhë kontrata në vetvete emrin, (ii) të padisë dhe të paditet, (iii) të krijojë llogari
bankare me një institucion financiar në emrin e tij dhe të mbajë Financimin e MCC-së dhe
Kontributin e Qeverisë në ato llogari, (iv) të shpenzojë Financimin e MCC-së dhe Kontributin e
Qeverisë, (v) të angazhojë kontraktorë, konsulentë dhe/ose përfitues të granteve, duke përfshirë,
pa kufizim, Agjentët e Prokurimit dhe Agjentët Fiskalë, të gjithë në përputhje me Seksionin 3.6,
dhe (vi) të angazhojë në mënyrë konkurruese një ose më shumë auditorë për të kryer auditime të
llogarive të tij. MCA-Kosovë do të qeveriset dhe menaxhohet nga një bord i drejtorëve (“Bordi i
Drejtorëve”) dhe njësia operative (“Njësia Operative”), në përputhje me kushtet e dokumenteve
të saj konstituive dhe rregulloreve të brendshme (“Dokumentet qeverisëse” ) (i cili duhet të jetë
në formë dhe përmbajtje të kënaqshme për MCC) dhe çdo politikë të lidhur me MCC.



SHTOJCA I - 16
(b) Bordi i drejtorëve.
Bordi i Drejtorëve do të ketë përgjegjësinë përfundimtare për mbikëqyrjen, drejtimin dhe
vendimet e MCA-Kosovës, si dhe zbatimin e përgjithshëm të Programit. Në datën e këtij ligji, ai
përbëhet nga nëntë anëtarë me të drejtë vote, ku anëtarët me të drejtë vote përfaqësohen nga këta:
(i) Një përfaqësues nga Zyra e Presidentit
(ii) Një përfaqësues nga Zyra e Kryeministrit
(iii) Një përfaqësues nga Ministria e Financave, Punës dhe Transfereve
(iv) Një përfaqësues nga Ministria e Ekonomisë
(v) Një përfaqësues nga Ministria e Mjedisit, Planifikimit Hapësinor
dhe Infrastrukturës
(vi) Një përfaqësues nga Ministria e Arsimit, Shkencës, Teknologjisë
dhe Inovacionit
(vii) Një përfaqësues i sektorit privat
(viii) Dy përfaqësues të shoqërisë civile (një që përfaqëson organizatat
që u shërbejnë grave dhe tjetri që përfaqëson grupet minoritare të Kosovës)
(ix) Numri dhe përbërja e anëtarëve me të drejtë vote mund të
ndryshohet përmes amendamenteve dhe në përputhje me Dokumentet Qeverisëse të
MCA-Kosovës me miratimin e MCC-së. Anëtarët e Bordit mund të përfaqësohen nga
zëvendës të emëruar në bazë të Dokumenteve Drejtuese. Përfaqësuesit joqeveritar do të
zgjidhen përmes një procesi të hapur dhe transparent në formë dhe përmbajtje të
kënaqshme për MCC-në. Anëtarë të tjerë pa të drejtë vote mund të përfshihen siç
përmenden në Dokumentet Drejtuese. Për më tepër, Drejtori Vendor i MCC-së në
Kosovë do të shërbejë si vëzhgues pa të drejtë vote të Bordit.
(c) Njësia e operacioneve.
Njësia e Operacioneve do t'i raportojë Bordit të Drejtorëve dhe do të ketë përgjegjësinë kryesore
për operacionet dhe menaxhimin e përditshëm të MCA-Kosovës dhe zbatimin e Programit.
Njësia e Operacioneve do të drejtohet nga një shef ekzekutiv dhe do të përbëhet nga drejtorët,
oficerët dhe personeli tjetër siç është rënë dakord ndërmjet Palëve dhe të zgjedhur pas një procesi
të hapur, konkurrues dhe jodiskriminues rekrutimi dhe përzgjedhjeje (ose ekuivalenti i tij). .
Oficerët do të mbështeten nga personeli i duhur shtesë për t'i mundësuar Njësisë së Operacioneve
të përmbushë rolet dhe përgjegjësitë e saj.
MCA-Kosovë do të zhvillojë dhe zbatojë një PAPI për të mbështetur konsultimet publike
gjithëpërfshirëse dhe angazhimin me sektorin privat, organizatat e shoqërisë civile dhe
organizatat që përfaqësojnë gratë dhe grupet e cenueshme, dhe do t'u mundësojë atyre mundësi
për të ofruar këshilla dhe kontribute. Përveç kësaj, MCA-Kosovë mund të themelojë një ose më
shumë komitete të palëve të interesit (secili një “Komitet i palëve të interesit”) për të promovuar



SHTOJCA I - 17
transparencën dhe konsultimin e vazhdueshëm ndërmjet palëve të interesit të Marrëveshjes, si
dhe për të çuar përpara qëllimet dhe objektivat e përgjithshme të Marrëveshjes. Komiteti i Palëve
të Interesit do të identifikohet dhe operohet në përputhje me procedurat e përshkruara në
Udhëzimet e Programit dhe PAPI.
2. Subjektet zbatuese.
Në varësi të termave dhe kushteve të kësaj Marrëveshjeje, Marrëveshjes për Zbatimin e
Programit, dhe çdo marrëveshje tjetër të lidhur në lidhje me këtë Marrëveshje, Qeveria, duke
vepruar përmes MCA-Kosovës (ose para themelimit të MCA-Kosovës, Ekipi i Zhvillimit të
Marrëveshjes) , synon të angazhojë një ose më shumë subjekte të Qeverisë për të ndihmuar në
zbatimin e çdo Projekti ose Aktiviteti (ose një komponenti të tij) (secila, një "Subjekt zbatues").
Emërimi i çdo subjekti zbatues do t'i nënshtrohet shqyrtimit dhe miratimit nga MCC. Qeveria do
të sigurojë që rolet dhe përgjegjësitë e secilit Subjekt zbatues dhe kushte të tjera të përshtatshme
të përcaktohen në një marrëveshje, në formë dhe përmbajtje të kënaqshme për MCC-në (secila
një “Marrëveshje e Subjektit zbatues”).
3. Agjenti fiskal dhe agjenti i prokurimit.
Përveç nëse MCC-ja bie dakord ndryshe me shkrim, Qeveria do të angazhojë një individ ose
firmë me ekspertizë në menaxhimin financiar dhe raportimin për të shërbyer si agjent fiskal
("Agjenti fiskal"), dhe një individ ose firmë me ekspertizë në prokurimin publik dhe menaxhimin
e kontratave për të shërbyer si agjent i prokurimit (“Agjenti i Prokurimit”). Pritet që Agjenti
Fiskal dhe Agjenti i Prokurimit, respektivisht, të ndihmojnë Qeverinë të sigurojë që të gjitha
aktivitetet dhe prokurimet e menaxhimit financiar të lidhura me Programin të kryhen në
përputhje të plotë me parimet, rregullat dhe procedurat e përcaktuara në këtë Marrëveshje dhe
politikat përkatëse të MCC-së, procedurat ose udhëzimet. Detyrat e Agjentit Fiskal dhe Agjentit
të Prokurimit, respektivisht, do të përfshijnë ato të përcaktuara në Marrëveshjen e Zbatimit të
Programit, si dhe ato të përcaktuara në marrëveshjet përkatëse, secila në formë dhe përmbajtje të
kënaqshme për MCC-në, të lidhura ndërmjet Qeverisë dhe secilit agjent.
4. Konsulenti i mbikëqyrjes mjedisore dhe sociale.
Me përjashtim të rasteve kur MCC bie dakord ndryshe me shkrim, Qeveria do të angazhojë një
Konsulent të Mbikëqyrjes Mjedisore dhe Sociale (“KMMS”) për të ndihmuar MCA-Kosovën me
menaxhimin e çështjeve të lidhura me performancën mjedisore dhe sociale dhe ndërtimin e
kapaciteteve gjatë zbatimit të Marrëveshjes, si dhe gjinore dhe sociale. masat e përfshirjes, të
cilat do të mbahen gjatë mbylljes së Marrëveshjes, përveç rasteve kur është rënë dakord ndryshe
me shkrim ndërmjet Palëve. Më konkretisht, KMMS, ndër përgjegjësitë e tjera, do të ofrojë
mbështetje teknike për MCA-Kosovë në lidhje me monitorimin dhe zbutjen e performancës
mjedisore dhe sociale, pajtueshmërinë me kërkesat sociale dhe gjinore të MCC dhe politikat
përkatëse, planifikimin dhe zbatimin e angazhimit gjithëpërfshirës të palëve të interesit dhe
konsultimit publik, dhe trajnime për stafin e MCA-Kosovës, zyrtarët qeveritarë dhe kontraktorët
për çështjet gjinore, shëndetin dhe sigurinë dhe menaxhimin e mjedisit.

SHTOJCA II
PËRMBLEDHJE E PLANIT FINANCIAR SHUMËVJEÇAR

A. Të përgjithshme.
Një përmbledhje e planit financiar shumëvjeçar (“Përmbledhja e planit financiar
shumëvjeçar”) për Programin i bashkëngjitet kësaj shtojce si Ekspozita A. Në kohën e
përcaktuar në Marrëveshjen për Zbatimin e Programit, Qeveria do të miratojë, me
miratimin e MCC-së, një plan financiar shumëvjeçar që përfshin, përveç përmbledhjes
shumëvjeçare të financimit të vlerësuar të MCC-së dhe Kontributit të Qeverisë të fondeve
dhe burimeve, kërkesat vjetore dhe tremujore të financimit për Programin (përfshirë
kostot administrative) dhe për çdo projekt, të parashikuar si në bazë të zotimit ashtu edhe
të kërkesës për para.
B. Kontributi i qeverisë.
Gjatë Afatit të Marrëveshjes, Qeveria do të japë kontribute, në lidhje me buxhetin e saj
kombëtar dhe duke marrë parasysh kushtet mbizotëruese ekonomike, siç janë të
nevojshme për të kryer përgjegjësitë e qeverisë sipas seksionit 2.6(a) të kësaj
Marrëveshjeje. Këto kontribute mund të përfshijnë kontribute në natyrë dhe financiare
(përfshirë obligimet e Kosovës për çdo borxh të krijuar për përmbushjen e këtyre
detyrimeve kontributive). Në lidhje me këtë obligim, Qeveria ka zhvilluar një buxhet
gjatë Afatit të Marrëveshjes për të plotësuar financimin e MCC-së përmes ndarjeve
buxhetore për Programin, siç përshkruhet më tej në Marrëveshjen për Zbatimin e
Programit. Qeveria do të japë një kontribut prej Tridhjetë e katër milionë e gjashtëqind e
shtatëdhjetë mijë e gjashtëqind dollarë të Shteteve të Bashkuara (34,670,600 $) gjatë
afatit të marrëveshjes, siç parashikohet në seksionin 2.6(a). Ky kontribut do të jetë si
shtesë e shpenzimeve të Qeverisë të alokuara për objektivat e tillë të projektit në buxhetin
e saj për vitin menjëherë para krijimit të kësaj Marrëveshjeje. Kontributi i Qeverisë do t'i
nënshtrohet çdo kërkese ligjore në Kosovë për buxhetimin dhe përvetësimin e këtij
kontributi, duke përfshirë miratimin e buxhetit vjetor të Qeverisë nga legjislatura e saj.
Palët mund të përcaktojnë në Marrëveshjen e Zbatimit të Programit ose në Marrëveshjet e
tjera të përshtatshme Shtesë disa kërkesa në lidhje me këtë Kontribut të Qeverisë, të cilat
kërkesa mund të jenë kushte pararendëse për disbursimin e financimit të MCC-së.
[PJESA TJETËR E FAQES QËLLIMISHT ËSHTË LËNË E ZBRAZËT]



SHTOJCA II - 2
TABELA A E SHTOJCËS II
PËRMBLEDHJE E PLANIT FINANCIAR SHUMËVJEÇAR

(dollarë amerikanë)
Komponenti FLM Viti 1 Viti 2 Viti 3 Viti 4 Viti 5 Gjithsej MCC
Gjithsej
qeveria
1. Projekti i ruajtjes
së energjisë

Përgjigja për
rivendosjen e
frekuencës
$443,376 $1,292,928 $10,316,651 $2,262,027 $3,736,587 $3,429,446 $21,481,015 $24,700,260
Ruajtja
shumëfunksionale e
energjisë
$8,665,955 $7,867,637 $30,788,216 $48,442,395 $18,862,641 $1,962,046 $116,588,890 $8,233,420
Mbështetja e
politikave për
energjinë dhe klimën
$1,916,000 $2,034,667 $2,045,667 $2,056,667 $923,000 $650,000 $9,626,001 $0
Nën-total $11,025,331 $11,195,232 $43,150,534 $52,761,089 $23,522,228 $6,041,492 $147,695,906 $32,933,680
2. Projekti i
përshpejtimit të
Tranzicionit të drejtë
dhe të barabartë

Aftësitë energjetike
për të ardhmen
$700,000 $1,000,000 $1,000,000 $2,500,000 $2,000,000 $800,000 $8,000,000 $0
Fuqia punëtore
gjithëpërfshirëse në
sektorin e energjisë
$600,000 $900,000 $1,500,000 $2,000,000 $2,000,000 $1,000,000 $8,000,000 $0
Nën-total $1,300,000 $1,900,000 $2,500,000 $4,500,000 $4,000,000 $1,800,000 $16,000,000 $0
3. Projekti i Fondit
Amerikan të
Katalizatorit për
Zhvillim

Projekti i Fondit
Amerikan të
Katalizatorit për
Zhvillim
$0 $0 $0 $1,000,000 $1,000,000 $0 $2,000,000 $0
Nën-total $0 $0 $0 $1,000,000 $1,000,000 $0 $2,000,000 $0
4. Monitorimi dhe
vlerësimi

Monitorimi dhe
vlerësimi
$300,000 $225,000 $290,000 $1,225,000 $300,000 $1,225,000 $3,565,000 $0
Nën-total $300,000 $225,000 $290,000 $1,225,000 $300,000 $1,225,000 $3,565,000 $0
5. Menaxhimi dhe
administrimi i
programit

Administrimi i MCA-
Kosovë, agjenti fiskal,
agjenti i prokurimit
dhe auditimet
financiare
$8,623,410 $4,312,006 $4,234,403 $4,300,458 $4,355,625 $6,913,192 $32,739,094 $1,736,920
Nën-total $8,623,410 $4,312,006 $4,234,403 $4,300,458 $4,355,625 $6,913,192 $32,739,094 $1,736,920
GJITHSEJ
FONDET E MCC-së
$21,248,741 $17,632,238 $50,174,937 $63,786,547 $33,177,853 $15,979,684 $202,000,000 $34,670,600
GJITHSEJ
INVESTIMI I
PROGRAMIT TË
MARRËVESHJES

Gjithsej financimi i
MCC-së
$21,248,741 $13,515,528 $46,058,227 $63,786,547 $33,177,853 $24,213,104 $202,000,000
Gjithsej kontributi i
Qeverisë së Kosovës
$431,280 $12,547,396 $12,583,366 $8,475,986 $252,268 $353,303 $34,670,600



SHTOJCA II - 3
GJITHSEJ
FINANCIMI I
PROGRAMIT
$21,680,021 $26,062,924 $58,641,593 $72,262,533 $33,430,121 $24,566,407 $236,670,600


SHTOJCA III
PËRMBLEDHJE E MONITORIMIT DHE VLERËSIMIT TË MARRËVESHJES

Kjo Shtojcë III përmbledh komponentët e planit të monitorimit dhe vlerësimit për këtë
Marrëveshje (“Plani i M/V”). Struktura dhe përmbajtja aktuale e Planit të M/V, të cilat mund të
ndryshojnë nga ato të specifikuara në këtë Shtojcë III, do të bien dakord nga MCC dhe Qeveria
në përputhje me Politikën e MCC-së për Monitorimin dhe Vlerësimin e Marrëveshjeve dhe
Programeve Prag (“Politika e M/V të MCC-së”). Përveç kësaj, Plani i M/V mund të modifikohet
herë pas here siç përshkruhet në Politikën e M/V të MCC pa kërkuar një ndryshim në këtë
Shtojcë III. Plani i M/V do të postohet publikisht në faqen e internetit të MCC-së dhe do të
përditësohet sipas nevojës.
1. Objektivi
MCC-ja dhe Qeveria do të formulojnë dhe bien dakord për, dhe Qeveria do të zbatojë ose do të
bëjë që të zbatohet, një Plan M/V që shpjegon në detaje se si dhe çfarë do të (i) monitorojnë
MCC dhe MCA-Kosova për të përcaktuar nëse projektet janë në rrugën e duhur për të të arrijnë
rezultatet e synuara (“Komponenti i monitorimit”) dhe (ii) të vlerësojnë për të vlerësuar
strategjitë e zbatimit, të japin mësimet e nxjerra, të krahasojnë kostot me përfitimet dhe të
vlerësojnë ndikimin e ndërhyrjeve të marrëveshjes (“Komponenti i vlerësimit”). Plani i M/V do
të përmbledhë të gjithë Treguesit që duhet t'i raportohen MCC-së në baza të rregullta, si dhe një
përshkrim të të dhënave plotësuese që do të mblidhen për vlerësimin e Programit. Plani i M/V do
të përfshijë gjithashtu çdo kërkesë monitorimi dhe vlerësimi (M/V) që MCA-Kosova duhet të
përmbushë për të marrë disbursime, dhe do të shërbejë si një mjet komunikimi në mënyrë që
stafi i MCA-Kosovë dhe palët e tjera të interesit të kuptojnë qartë objektivat dhe synimet e
MCA-Kosova. Rezultatet e aktiviteteve të M/V, të matura me të dhënat e monitorimit dhe
vlerësimet, do të bëhen publike në ueb faqen e MCA-Kosovë dhe në faqen e internetit të MCC-
së.
2. Logjika e programit
Logjika e programit është një model shpjegues që tregon se si ndërhyrjet specifike çojnë në
rezultatet, objektivat dhe qëllimin e pritur të një programi marrëveshje. Ky model pasqyron
planet e projektimit dhe zbatimit të një programi, duke vënë në dukje aktivitetet dhe rezultatet e
planifikuara dhe renditjen e rezultateve. Së dyti, ai pasqyron logjikën ekonomike, e cila formon
bazën e analizës kosto-përfitim që prodhon Normën Ekonomike të Kthimit (NEK). Së fundi, ai
vë në dukje rreziqet kritike dhe supozimet në lidhje me arritjen e rezultateve. Logjika e programit
formon bazën e Planit të M/V.
2.1 Modelet logjike
Më poshtë është dhënë përshkrimi i logjikës së secilit projekt:






SHTOJCA III - 2
Projekti i ruajtjes së energjisë

Projekti i Ruajtjes së Energjisë bazohet në teorinë se dy bateri (afërsisht 90 MWh dhe 250 MWh)
do t'i japin Kosovës kapacitet më të madh për të balancuar fuqinë e planifikuar dhe fuqinë
aktuale ndërmjet vendeve fqinje dhe ndërmjet periudhave me vlerë të ulët dhe vlerë të lartë. Ky
kapacitet i rritur do të reduktonte blerjet në tregun e disbalancave dhe do të mbështeste aftësinë
afatgjatë të rrjetit të transmetimit për të akomoduar prodhimin me ndërprerje të energjisë së
ripërtëritshme. Këto rezultate mbështesin Objektivin e Projektit për mbështetjen e sigurisë
energjetike6, duke përfshirë (1) përdorimin e ruajtjes së energjisë, (2) disponueshmërinë e
baterisë dhe (3) uljen e kostos së sigurimit të energjisë elektrike adekuate për Kosovën, ndërsa
Kosova po kalon drejt energjisë së pastër.






6
Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë e përcakton sigurinë energjetike si disponueshmëri e pandërprerë e burimeve
të energjisë me një çmim të përballueshëm.



SHTOJCA III - 3
PROJEKTI JETA
The objectives of the Just Energy Transition Activity project are to (1) produce graduates who are hired in relevant jobs in the energy and adjacent
sectors; and (2) increase employment of women among employers participating in the Inclusive Energy Sector Workforce Activity
KEY OUTPUTS FROM POTENTIAL
INTERVENTIONS POTENTIAL OUTCOMES OBJECTIVE
Energy Skills for the
Future
New Training Programs
– including (1) employer
oriented governance, (2)
practical and employer
driven content, and (3)
initiatives to recruit
women and provide any
necessary remedial
support or financial
support
Inclusive Energy Sector
Workforce

(i) Best Companies for
Women Activity
(ii) Women in Energy
Grant Activity
(iii) Strengthening
pathways for women in
energy
More graduates
(including women)
with higher quality
skills in-demand in
the energy and
adjacent sectors
Women enrolling in
energy sector related
training
Companies adopt a
more inclusive and
gender-friendly
work environment
Workplace
initiatives
implemented
Strengthen
networking system
for women
Output
Outcome
Objective
Increase
employment of
women among
employers
participating in the
Inclusive Energy
Sector Workforce
activity
Train graduates
who are hired in
relevant jobs in
the energy and
adjacent sectors
JETA PROJECT LOGIC
Training program
adapts regularly to
respond to
changing needs of
employers in the
energy sector
Open educational
pathways for
women

Projekti JETA bazohet në teorinë se një sasi dhe cilësi më e madhe trajnimi dhe ndërhyrjesh për
të promovuar vende pune më gjithëpërfshirëse çon në përmirësimin e rezultateve të tregut të
punës, veçanërisht për gratë në sektorin e energjisë. Projekti JETA synon ta arrijë këtë nëpërmjet
dy aktiviteteve të ndërlidhura që adresojnë sfidat kryesore në fuqinë punëtore të sektorit të
energjisë. Aktiviteti i Aftësive për Energjinë për të Ardhmen synon të ofrojë aftësitë e kërkuara
nga punëdhënësit në sektorët e energjisë dhe fqinjëve duke krijuar programe të reja trajnimi
teknik dhe duke u mbështetur në programet ekzistuese të trajnimit. Aktiviteti i Fuqisë Punëtore të
Sektorit Gjithëpërfshirës të Energjisë synon të rrisë përfaqësimin e femrave në këtë sektor duke
promovuar praktikat e barazisë gjinore brenda kompanive, duke mbështetur mundësitë e
rrjetëzimit dhe mentorimit për gratë, duke forcuar rrugët arsimore dhe duke ofruar asistencë
teknike për punëdhënësit e energjisë dhe sektorit fqinj. Së bashku, këto dy Aktivitete do të çojnë
në Objektivat e Projektit për (1) prodhimin e të diplomuarve që punësohen në punët përkatëse në
energjinë dhe sektorët e afërt; dhe (2) rritja e punësimit të grave në mesin e punëdhënësve që
marrin pjesë në Aktivitetin e fuqisë punëtore gjithëpërfshirëse të sektorit të energjisë.
2.2 Rreziqet dhe supozimet
Plani i M/V gjithashtu do të përshkruajë supozimet dhe rreziqet kryesore që qëndrojnë në themel
të realizimit të teorisë së ndryshimit të përmbledhur në logjikën e programit. Megjithatë,



SHTOJCA III - 4
supozime dhe rreziqe të tilla nuk do të justifikojnë performancën e asnjërës Palë, përveç rasteve
kur është rënë dakord shprehimisht ndryshe me shkrim nga Pala tjetër.
Për Projektin e Ruajtjes së Energjisë, supozimet dhe rreziqet e njohura përfshijnë:
1. Shpërndarja e shtuar e burimeve të ripërtëritshme do të rezultojë në një nevojë të shtuar
për rezerva të rivendosjes së frekuencës, të cilat nuk mund të blihen në mënyrë të
besueshme ose me kosto efektive nga burime të tjera.
2. Aktiviteti BESS i MFES-it është ose: (a) në gjendje të blejë dhe shesë energji në tregje që
shfaqin diferenca mjaftueshëm të mëdha midis çmimeve të larta ditore dhe çmimeve të
ulëta ditore për të prodhuar kthime të përshtatshme nga arbitrazhi i energjisë, ose (b) në
gjendje të qaset në lloje të tjera të tregjeve për shërbimet e ruajtjes së energjisë për të
kompensuar çdo boshllëk të mundshëm në të ardhurat nga arbitrazhi.
3. Strategjitë ndërlidhëse që Kosova miraton gjatë dekadës së ardhshme pasi disa njësi të
thëngjillit janë jashtë linjës nuk e ndryshojnë nevojën për shërbimet e ofruara nga BESS e
financuar nga MCC-ja.
4. Kosova është në gjendje të vendosë mjedisin e duhur të politikave që rrethon hapësirën
operative të BESS dhe strukturat tarifore (si për mbulimin e kostos ashtu edhe për
adresimin e nevojave të konsumatorëve të cenueshëm) në shkallën kohore të kërkuar nga
Marrëveshja.
Për Projektin JETA, supozimet dhe rreziqet e njohura përfshijnë:
1. Për shkak të fazës së hershme të hartimit të këtij Projekti, shumë aspekte të Projektit
mbeten të panjohura si partnerët e mundshëm të arsimit dhe trajnimit, kërkesa ekzistuese
dhe e afërt e tregut të punës, politikat e ndërlidhura dhe reformat institucionale, dhe
investimet e vazhdueshme dhe të planifikuara të donatorëve brenda këtë hapësirë.
2. Të dhënat dhe studimet tregojnë se Kosova ka një shkallë të ulët të pjesëmarrjes në
fuqinë punëtore, papunësi të lartë, migrim të madh në vendet fqinje (me remitanca të
konsiderueshme që rrisin pagën e rezervuar) dhe një perceptim të përgjithshëm të
kërkesës së ulët të tregut të punës për punëtorë. Futja ose mbështetja e një nën-sektori të
sapolindur në një mjedis të tillë paraqet rrezikun që rezultatet e Aktivitetit të Aftësive për
Energjinë për të Ardhmen mund të mos arrihen. Zbutja e këtij rreziku do të kërkojë
koordinim të ngushtë me punëdhënësit aktualë për të identifikuar nevojat për të nisur
Projektin e Ruajtjes së Energjisë dhe për të mbështetur rritjen dhe krijimin e vendeve të
punës në sektorin e energjisë.
2.3 Përfitimet ekonomike të planifikuara dhe përfituesit
2.3.1 Përfitimet ekonomike të planifikuara
Është bërë analiza e kostove dhe përfitimeve (AKP) për të përcaktuar efektivitetin e kostos së
investimeve të MCC-ja. Një prag prej 10% përdoret zakonisht për të informuar vendimet për
investime.
Logjika themelore ekonomike e modelit(ve) AKP ndjek(t) logjikën e projektit të përshkruar më
sipër. Përveç kësaj, disa nga ndryshoret e përfshira në model bëhen tregues kyç për të monitoruar
programin dhe për të vlerësuar nëse Programi ka arritur rezultatet e synuara, si dhe për të



SHTOJCA III - 5
përcaktuar efektivitetin e tij në kosto. Secili model përfshin përfitimet e vlerësuara dhe kostot
totale të vlerësuara për të arritur ato përfitime të synuara, pavarësisht nëse kostot kryhen nga
MCC, një donator tjetër, qeveria ose një ent tjetër. Këto zakonisht ekzaminohen gjatë një
periudhe 20-vjeçare, përveç nëse shënohet ndryshe.
Tabela më poshtë ofron një përmbledhje të NEK-ve të vlerësuara në projektet e kësaj
Marrëveshjeje. Teksti pas tabelës përshkruan metodologjinë e përgjithshme dhe logjikën e
modelit(ve) AKP, si dhe rrjedhat kryesore të përfitimeve, kostot, supozimet, rreziqet, etj. për
secilën nga NEK-të e llogaritura.
Tabela 1: Normat e llogaritura ekonomike të kthimit
Projekti/Aktiviteti Normat e llogaritura ekonomike të kthimit
Projekti i ruajtjes së energjisë 6-12%, me vlerësim fillestar prej 9%
Aktiviteti i përgjigjes për rivendosjen e
frekuencës
Mbetet të përcaktohet
Aktiviteti MFES Mbetet të përcaktohet
Aktiviteti i mbështetjes së politikave
për energjinë dhe klimën
Nuk është vlerësuar: Kostot supozohen të
nevojshme për qëndrueshmërinë e Përgjigjes së
Rivendosjes së Frekuencave dhe Aktiviteteve të
MFES, dhe barten në NEK të nivelit të
projektit.
Projekti JETA Mbetet të përcaktohet7


Projekti i ruajtjes së energjisë
Rrjedhat e përfitimeve
Shumica e rrjedhave të përfitimeve që rrjedhin nga sistemet e propozuara të ruajtjes së energjisë
lidhen me kostot e shmangura. Kategoria që lidhet më drejtpërdrejt me logjikën bazë të projektit
janë kostot e evituara të importimit të Kosovës ose sigurimit joefikas të rezervave automatike
dhe manuale të restaurimit të frekuencës. Të dy kategoritë rezervë (rezervat e automatizuara të
restaurimit të frekuencës dhe rezervat manuale të restaurimit të frekuencës) kanë një kosto të
kapacitetit rezervë (të lidhur me garantimin e disponueshmërisë së rezervave, nëse është e
nevojshme) dhe një kosto të veçantë që lidhet me "aktivizimin" (kur rezervat kërkohen dhe
energjia është e nevojshme. dorëzuar). Për më tepër, Aktiviteti i MFES-it supozon përfitime nga
arbitrazhi i energjisë, ku energjia e prodhuar në kohë me vlerë të ulët ruhet dhe çlirohet në
momente me vlerë më të lartë. Së fundi, në një kundërfakt në të cilin Kosova nuk ka sisteme të
ruajtjes së energjisë, edhe pse disa rezerva janë prokuruar më shtrenjtë (kostot e shmangura),
modelimi i sistemeve energjetike tregon se Kosova nuk do të jetë në gjendje të përmbushë
plotësisht kërkesat e saj për rezervë. Vlera i është caktuar (shmangia) e këtyre mungesave në
rastin me projektin duke përdorur një vlerë të përafërt për pasojat e pritshme të këtij deficiti (i

7
Një NEK nuk mund të llogaritet për vendimin fillestar të investimit duke pasur parasysh natyrën paraprake të dizajnit të
Projektit JETA.



SHTOJCA III - 6
quajtur "Vlera e mungesës së rezervës" në modelet e planifikimit të sistemeve energjetike). Këto
pasoja mund të jenë gjoba financiare, rreziku i ndëshkimeve të tjera ose përjashtimi nga rrjeti
evropian, ose rritja e gjasave për ndërprerje.
Disa rrjedha të tjera të përfitimeve të mundshme nuk janë modeluar në mënyrë eksplicite, por
mund të eksplorohen më tej si mundësi për sistemin e Aktivitetit të MFES-it dhe efektet e
kombinuara të projektit të përgjithshëm. Kjo përfshin:
 Shërbime ndihmëse të përgjigjes së restaurimit jo të frekuencës: Këto përfshijnë, për
shembull, shërbimet që ofrojnë energji kritike për bateritë (për të rifilluar stacionet
gjeneruese që kanë dalë plotësisht jashtë linje) dhe rregullimin e tensionit.

 Ndotja lokale e ajrit: Kostot e evituara përfshijnë emetimet e karbonit me çmimet e
parashikuara të tregut evropian (si pjesë e kostove të përgjithshme të prodhimit), por nuk
përfshijnë ndikime të tjera shëndetësore që lidhen me ndryshimet në ndotjen e ajrit lokal,
i cili është identifikuar prej kohësh si kritik dhe i kushtueshëm. ndikimi negativ i
përdorimit të thëngjillit në Kosovë. Megjithatë, ndërsa BESS pritet të mundësojë një
tranzicion eventual të energjisë dhe të largohet nga qymyri, efekti neto i vendosjes
afatshkurtër të BESS në emetimet është i paqartë, sepse ka një gjasë të konsiderueshme
që Aktiviteti MFES BESS do të ngarkohet shpesh duke përdorur energjinë e prodhuar
nga termocentralet e qymyrit të Kosovës për vitet e para të funksionimit të saj, duke
reduktuar stimujt për të rritur prodhimin e qymyrit gjatë orëve jashtë pikut.

 Kredi për lehtësimin e depërtimit të BESS-it të ri dhe të burimeve të ripërtëritshme në
Kosovë: Ndikimi i BESS vlerësohet kryesisht në kuptim të përfitimeve të tyre të
kushtëzuara me një plan më të gjerë të zgjerimit të sektorit të energjisë. Prandaj, përderisa
vendosja e BESS-it të financuar nga MCC (dhe politikat shoqëruese dhe reforma
institucionale për t'i mundësuar ato) pritet të lehtësojë vendosjen më të gjerë të BESS dhe
burimeve të ripërtëritshme në Kosovë nga aktorë të tjerë, ky efekt nuk vlerësohet si
rrjedhë përfitimi, dhe më tepër është marrë. si pjesë e dhënë e rrëfimit. Megjithatë, edhe
nëse kjo rrjedhë përfitimesh mund të vlerësohet, përfshirja e saj si rrjedhë përfitimi do të
kërkonte përfshirjen e kostove të investimeve shtesë të energjisë së ripërtëritshme, kështu
që lëshimi aktual nuk është aq i njëanshëm sa mund të supozohet.

 Dënimet e shmangura për Kosovën të lidhura me rrugën kundërfaktuale: AQB-ja
ekonomike fokusohet në ekzaminimin e dallimeve në rezultate me dhe pa projektin në
fjalë. Në rastin e Kosovës, kundërfaktualiteti “pa projekt” do të thotë se Kosova nuk do të
ketë në dispozicion bateri të financuara nga MCC për të përmbushur plotësisht rezervat e
automatizuara të restaurimit të frekuencës dhe nevojat e rezervave të restaurimit manual
të frekuencës. Këto nevoja janë pjesërisht ekonomike, por janë edhe kërkesa që i
imponohen si kushte për pjesëmarrje në rrjetin më të gjerë evropian. AQB-ja adreson
nevojën ekonomike duke përafruar një kosto të mirëqenies (duke përdorur vlerën e
mungesës së rezervës) që lidhet me pasojat e mungesës së rezervës për sa i përket
implikimeve të saj në performancën e rrjetit. Megjithatë, ekziston një rrezik jo sasior i
lidhur me dështimin e Kosovës për të përmbushur detyrimet e saj si pjesëmarrëse në
rrjetin evropian, që mund të përfshijë përjashtimin nga pjesëmarrja në rrjet.



SHTOJCA III - 7
Përmbledhje e analizës së kostove dhe përfitimeve
Duke përdorur të dhënat dhe të dhënat e modelimit të disponueshëm në kohën e miratimit të
investimit, NEK në nivel projekti u vlerësua në afërsisht nëntë për qind, me pasiguritë e
eksploruara deri më sot që tregojnë se NEK mund të binte në mënyrë të besueshme midis 6 për
qind dhe 12 për qind. Megjithatë, faktorë të tjerë që janë ende duke u ekzaminuar në kohën e
vendimit të investimit mund të zhvendosin këtë diapazon, me një vlerësim të përditësuar të
parashikuar përpara hyrjes në fuqi të marrëveshjes.
Vlera aktuale neto e projektit sipas skenarit bazë është paraqitur në tabelën më poshtë për një
sërë normash skontimi, nga norma e pengesës 10% e MCC, deri në një normë skontimi prej 5 për
qind për të eksploruar implikimet e durimit më të madh që mund të nënkuptohet nga angazhimi i
qeverisë për një agjendë afatgjatë të dekarbonizimit. Norma e mesme e skontimit prej 7.5% u
përdor si pjesë e vlerësimit të planifikimit të zgjerimit të energjisë me kosto më të ulët që
shërbeu si inpute kyçe për analizën kosto-përfitim.
Tabela 2: Vlera aktuale neto për projektin e ruajtjes së energjisë
Periudha pas marrëveshjes => 15 vite 20 vite
10.0% -$24.58 -$15.89
7.5% $3.35 $18.37
5.0% $47.57 $73.93
Vlera aktuale neto (NPV) e rastit bazë të Projektit të Ruajtjes së Energjisë e vlerësuar për norma
të ndryshme skontimi dhe horizonte kohore. Shifrat janë në 2021 milionë $, me vitin e parë të
llogaritjes së NPV-së që fillon një vit përpara hyrjes në fuqi të marrëveshjes (dhe për rrjedhojë
duke përfshirë fondet lehtësuese të marrëveshjes të shpenzuara para EIF-it).
Rezultatet e AKP-së në nivel të aktiviteteve
Nuk ishte e mundur të krijoheshin vlerësime të veçanta të mbrojtura për vlerën e sistemeve të
Përgjigjes së Rivendosjes së Frekuencës dhe Aktiviteteve MFES në kohën e vendimit për
investimin. Megjithatë, u krye një vlerësim i pafavorshëm i përfitimeve të kërkuara që duhet t'i
atribuohen BESS-it të Përgjigjes për Rivendosjen e Frekuencave në pronësi të KOSTT-it, dhe
disa vlerësime standarde të kthimeve të Aktivitetit të MFES-it, u kryen për të vlerësuar
besueshmërinë e arritjes së atij niveli të reduktuar.
Për të arritur një NEK prej 10 për qind, duke pasur parasysh kostot e marrëveshjes të ngarkuara
plotësisht dhe planin e shpenzimeve (përfshirë operimet dhe mirëmbajtjen), bateria e Aktivitetit
të Reagimit të Restaurimit të Frekuencës do të duhet të prodhojë rreth 7.7 milionë dollarë
përfitime në vit. KOSTT-i ka mesatarisht shpenzimet vjetore dukshëm më shumë se kaq nga
fundi i vitit 2020 deri në fillim të vitit 2022, duke treguar potencial të lartë për vlerën e një BESS
për KOSTT-in - edhe pse nuk mund të pritet që sistemi të shmangë të gjitha ato kosto për një
sërë arsyesh. Këto hollësi do të merren parasysh më saktë në fazën e projektimit, e cila gjithashtu
mund të identifikojë ekuilibrin e duhur të përmasave afatshkurtër dhe të ndërtimit të mëvonshëm
për të përmirësuar efektivitetin e kostos.



SHTOJCA III - 8
Në mënyrë të ngjashme nuk ishte e mundur të ndahej kontributi i Aktivitetit MFES. Për të
siguruar një vlerësim të nivelit të shqyrtimit, u përdor një model pronësor i vlerësimit të shpejtë
për të përafruar përfitimet e mundshme dhe u bashkua me planin e kostove të MCC-së për
Aktivitetin. Ky proces tregoi një NEK prej afërsisht 5 për qind, me ndjeshmëri shumë të lartë
ndaj ndryshimit të përditshëm të çmimeve të energjisë, kostove të mirëmbajtjes së operacioneve
dhe potencialit për burimet e ripërtëritshme që forcojnë rrjedhat e të ardhurave.
Asnjë NEK e veçantë nuk është vlerësuar për Aktivitetin Mbështetës të Politikave të Energjisë
dhe Klimës, as nuk vlerësohet ndonjë NEK në nivelin e nën-aktivitetit, pasi shumica e nën-
aktiviteteve konsiderohen si inpute të nevojshme për të arritur përfitimet parësore që lidhen me
investimet e ruajtjes së energjisë. NEK-të për Përgjigjen e Rivendosjes së Frekuencave dhe
Aktivitetet e MFES janë "ngarkuar" nga Aktiviteti i Mbështetjes së Politikave të Energjisë dhe
Klimës (si dhe nga barra standarde e kostove të administrimit të marrëveshjes).
Projekti JETA
Një NEK nuk mund të llogaritet në këtë fazë duke pasur parasysh natyrën paraprake të
projektimit të Projektit JETA. MCC dhe Qeveria do të punojnë ngushtë për të avancuar hartimin
e një projekti me kosto efektive që përfshin fushat e fokusit të përshkruara nga aktiviteti i
aftësive energjetike për të ardhmen dhe aktiviteti i fuqisë punëtore gjithëpërfshirëse të sektorit të
energjisë. Një AKP do të kryhet dhe një NEK do të vlerësohet për të informuar hartimin e
projektit dhe vendimmarrjen, dhe për përfshirjen në planin e M/V si kusht për disbursimin e
parë.
Një përshkrim i shkurtër i komponentëve kyç të modelit të pritshëm të AKP për Projektin JETA
është përshkruar më poshtë. Të gjitha këto do të rafinohen gjatë hartimit të detajuar të projektit.
 Modelet e AKP-së: Një model i AKP-së pritet për Projektin JETA, duke pasur parasysh
lidhjet e ngushta të parashikuara midis dy aktiviteteve. Megjithatë, përfituesit nuk
parashikohet të mbivendosen plotësisht, kështu që kjo mund të kërkojë edhe modele të
nivelit të aktivitetit të AKP-së.
 Kostot: Vlerësimet e kostos janë të nivelit të lartë dhe të painformuara nga studimet e
detajuara të projektimit. Me rëndësi të veçantë do të jetë nëse dhe në çfarë shkalle një
investim në infrastrukturë do të përfshihet në Aktivitetin e Aftësive të Energjisë për të
Ardhmen, dhe kontributet e mundshme jo-MCC (p.sh., të bëra nga punëdhënësit,
institucionet private, donatorët e tjerë), si të gjitha kostot që kërkohen për përfitimet e
synuara do të duhet të përfshihen në modelin AKP.
 Rrjedhat e përfitimeve:
o Përfitimi kryesor nga Aktiviteti i Aftësive për Energjinë për të Ardhmen vjen nga
të diplomuarit që kanë rezultate më të mira punësimi pas trajnimit të tyre, si në
aspektin e normave më të larta të punësimit ashtu edhe në paga më të larta. Kjo
është në krahasim me një kundërfakt të asaj që ata do të kishin bërë në mungesë të
trajnimit, i cili ende nuk është përcaktuar. Aktiviteti i Fuqisë Punëtore të Sektorit
Gjithëpërfshirës të Energjisë ka përfitime të ngjashme të pritshme pasi mbështet
gratë të hyjnë dhe të qëndrojnë në këta sektorë me pagesë më të lartë.



SHTOJCA III - 9
o Kundërfaktuali për gratë do të konsiderohet veçmas nga burrat, pasi gratë kanë
përqindje më të ulëta të pjesëmarrjes në fuqinë punëtore, norma më të larta
papunësie dhe kanë më shumë gjasa të hyjnë në sektorë me pagesë më të ulët.
o Identifikimi i mëtejshëm i popullatave të synuara dhe numri i pritshëm i
pjesëmarrësve dhe përfituesve do të jetë fokusi i punës së ardhshme të
projektimit. Kjo do të informojë kundërfaktualët dhe analizën e përfituesit.
2.3.2 Përfituesit e planifikuar të programit8
Plani i M/V do të përcaktojë gjithashtu personat ose subjektet që pritet të përfitojnë nga
Programi. Analiza e përfituesve është një shtrirje e AQB-së dhe kërkon të zbërthejë rritjen totale
të të ardhurave për të përcaktuar në mënyrë specifike se cilat segmente të shoqërisë do të
përfitojnë nga Projektet dhe Aktivitetet. MCC-ja konsideron përfitues të Projekteve dhe
Aktiviteteve ata njerëz që përjetojnë standarde më të mira jetese si rezultat i Projektit ose
Aktivitetit (sipas rastit). Për qëllime definitive, është e rëndësishme të theksohet se jo të gjithë
pjesëmarrësit e projektit MCC janë domosdoshmërisht përfitues të projektit. Përfituesit e
pritshëm të kësaj Marrëveshjeje për 20 vjet (përveç rasteve kur shënohet ndryshe) janë paraqitur
në tabelën e mëposhtme. Seksioni “Pasqyra e Programit” të Shtojcës I paraqet numrin e
parashikuar të përfituesve të kësaj Marrëveshjeje. Teksti poshtë tabelës jep një përshkrim të
përfituesve.
Projekti/Aktiviteti Përfituesit e llogaritur
Projekti i ruajtjes së energjisë 1,800,000
JETA MTP
Gjithsej* 1,800,000
* Ka disa mbivendosje të parashikuara në përfituesit në të gjithë projektet, kështu që përfituesit
nuk mund të mblidhen thjesht së bashku për të vlerësuar totalin e përfituesve marrëveshje.
Përgjigja e Rivendosjes së Frekuencave dhe Aktivitetet e MFES të Projektit të Ruajtjes së
Energjisë janë në thelb ndërhyrje në nivel sistemi që pritet të ndihmojnë funksionimin e rrjetit
kombëtar, pa asnjë arsye apriori për të pritur që investimet të përfitojnë grupe të ndryshme për sa
i përket shërbimit teknik të ofruar dhe duke pasur parasysh se grupet janë të lidhura në rrjet. Pasi
që në thelb 100 për qind e familjeve të Kosovës janë të kyçura në rrjet, e gjithë popullata pritet të
bëhet përfituese. Pjesëmarrës të drejtpërdrejtë të investimit janë KOSTT dhe Enti i ri MFES.
Ndikimet eventuale në përballueshmërinë e energjisë elektrike nga përdoruesit fundorë do të
përcaktohen nga faktorë të tillë si shkalla në të cilën kostot e shmangura për ndërmarrjet
shtetërore (NSH) kalohen te qytetarët, në mënyrë që tarifat të jenë më të ulëta se sa do të ishin
ndryshe, ose që kursimet e NSH-ve u kalohen tatimpaguesve përmes kanaleve të tjera. Një kusht
pararendëse për disbursimin dhe fushëveprimi shtesë në kuadër të Aktivitetit Mbështetës të
Politikave të Energjisë dhe Klimës fokusohen në sigurimin që grupet e varfra dhe të
margjinalizuara të mbrohen ose të kompensohen për kostot e rritura të energjisë që mund të jenë

8
Shënim Seksioni 609(b)(1)(D) i Aktit MCA kërkon që marrëveshjeësi të përcaktojë "një identifikim të përfituesve të synuar, të
ndara sipas nivelit të të ardhurave, gjinisë dhe moshës, në masën maksimale të praktikueshme".



SHTOJCA III - 10
për shkak të sigurimit që tarifat mbulojnë kostot e sistemit të energjisë elektrike. Në masën që
investimet e baterive lehtësojnë largimin e thëngjillit, pritet që të gjithë kosovarët të përfitojnë
afatgjatë edhe nga përmirësimi i cilësisë së ajrit, megjithëse ndikimi do të ndryshojë ndjeshëm në
varësi të vendndodhjes.
Pamundësia për të kryer AKP do të thotë gjithashtu se nuk ka ende një numër përfituesish për
Projektin JETA. Projekti përshkruan synimin për të synuar pjesëmarrës të caktuar, veçanërisht
gratë, dhe për t'u siguruar qasje atyre që flasin gjuhët e pakicave për t'i mbështetur ato që të
bëhen përfituese. Dizajni i detajuar i projektit JETA do të përcaktojë dhe numërojë më tej
përfituesit si kusht për EIF. Në nivel marrëveshje, kjo nuk do të ndryshojë numrin total të
përfituesve të pritshëm, pasi Projekti i Ruajtjes së Energjisë tashmë synon të përfitojë të gjithë
vendin.
3. Komponenti i monitorimit
Siç përcaktohet në Politikën e M/V të MCC-së, monitorimi është grumbullimi i vazhdueshëm
dhe sistematik i të dhënave për treguesit e specifikuar për të ofruar indikacione për progresin
drejt objektivave dhe arritjen e rezultateve të ndërmjetme gjatë rrugës. Për të monitoruar
progresin drejt arritjes së rezultateve të kësaj Marrëveshjeje, Komponenti Monitorues i Planit të
M/V do të identifikojë (i) treguesit (siç përcaktohen më poshtë), (ii) përkufizimet e treguesve,
(iii) burimet dhe metodat për të dhënat mbledhjen, (iv) frekuencën e mbledhjes së të dhënave, (v)
palën ose palët përgjegjëse për mbledhjen dhe analizimin e të dhënave përkatëse, dhe (vi) afatin
kohor për raportimin për çdo Tregues në MCC. Duhet të theksohet se disa Tregues do të
vazhdojnë të gjurmohen pas Afatit të Marrëveshjes sipas nevojës.
3.1 Treguesit e rezultateve, produkteve dhe procesit.
Plani i plotë i M/V do të mate rezultatet e Programit duke përdorur të dhëna sasiore, objektive
dhe të besueshme (“Treguesit”).

3.1.1 Gjendjet fillestare.

Plani i plotë i M/V do të përcaktojë gjendjet fillestare për çdo tregues (secila “gjendje fillestare”).
Gjendja fillestare e treguesit duhet të vendoset përpara fillimit të projektit, aktivitetit dhe/ose
nën-aktivitetit përkatës. Linjat bazë demonstrojnë se problemi mund të specifikohet në terma të
matshëm dhe si rrjedhim janë një parakusht për projektimin adekuat të ndërhyrjes. Qeveria do të
mbledhë linjat bazë për treguesit e përzgjedhur ose do të verifikojë linjat bazë të mbledhura
tashmë aty ku është e aplikueshme.
3.1.2 Objektivat dhe caqet.

Plani i plotë i M/V do të vendosë një pikë referimi për çdo tregues që specifikon vlerën e pritur
dhe kohën e pritshme me të cilën do të arrihet rezultati (“Caku”).

3.1.3 Disagregimi i treguesve.

Plani i plotë i M/V do të tregojë se cilët tregues do të ndahen sipas gjinisë, nivelit të të ardhurave
dhe moshës, dhe llojeve të përfituesve në masën praktike dhe të zbatueshme.




SHTOJCA III - 11
3.1.4 Treguesit e rezultateve, produkteve dhe procesit.

Treguesit e rezultatit, produktit dhe procesit janë të gjithë të përcaktuar në Politikën e M/V të
MCC-së.
3.1.5 Treguesit e përbashkët.

Treguesit e përbashkët të MCC-së (siç përshkruhet në Politikën e M/V të MCC-së) do të
përfshihen gjithashtu si relevantë.
3.1.6 Rishikimet e treguesve dhe caqeve.

Në varësi të miratimit paraprak me shkrim nga MCC dhe në përputhje me Politikën e M/V të
MCC-së, Qeveria mund të shtojë ose heqë tregues ose të përsosë përkufizimet dhe objektivat e
treguesve ekzistues.
3.1.7 Tabela e përcjelljes së treguesve.

MCA-Kosovë duhet t'i raportojë MCC-së për monitorimin e treguesve në planin e M/V në baza
tremujore duke përdorur një “Tabela përcjellëse e treguesve” ose “TPT” në formën e ofruar nga
MCC-ja. Asnjë ndryshim në treguesit, linjat bazë ose objektivat nuk mund të bëhet në TPT
derisa ndryshimet të jenë miratuar në planin e M/V. Udhëzime shtesë për raportimin e treguesve
përmbahen në Udhëzimin për Subjektet Përgjegjëse për Paketën e Kërkesave Tremujore të
Disbursimit. Në rast se MCA-Kosovë dorëzon një kërkesë për disbursim gjashtëmujor, TPT-ja
duhet të dorëzohet çdo tre muaj.

Plani i M/V do të përmbajë treguesit e monitorimit të renditur në Tabelat 1.1 dhe 1.2 më poshtë.

4. Komponenti i vlerësimit

Ndërsa monitorimi i mirë i programit është i nevojshëm për menaxhimin e programit, ai nuk
është i mjaftueshëm për vlerësimin e rezultateve përfundimtare. Prandaj, MCC mbron
përdorimin e llojeve të ndryshme të vlerësimeve si mjete plotësuese për të kuptuar më mirë
efektivitetin e programeve të saj. Siç përcaktohet në Politikën e M/V të MCC-së, vlerësimi është
vlerësimi objektiv dhe sistematik i hartimit, zbatimit dhe rezultateve të një programi. MCC-ja
është e përkushtuar t'i bëjë vlerësimet e saj aq rigoroze sa është e garantuar për të kuptuar
ndikimet shkakësore të programeve të saj në rezultatet e pritura dhe për të vlerësuar efektivitetin
e kostos.
4.1 Vlerësimet e pavarura.

Çdo projekt duhet t'i nënshtrohet një vlerësimi gjithëpërfshirës, të pavarur (ndikimi dhe/ose
performanca) në përputhje me Politikën e M/V të MCC. Komponenti i Vlerësimit të Planit të
M/V të MCC-së do të përshkruajë qëllimin e vlerësimit, metodologjinë, afatin kohor, miratimet e
kërkuara të MCC-së dhe procesin për mbledhjen dhe analizën e të dhënave për secilin vlerësim.
Të gjitha vlerësimet e pavarura duhet të hartohen dhe zbatohen nga vlerësues të pavarur, të
palëve të treta. Nëse Qeveria dëshiron të angazhojë një vlerësues, angazhimi do t'i nënshtrohet



SHTOJCA III - 12
miratimit paraprak me shkrim të MCC-së. Kushtet e kontratës duhet të jenë të pranueshme për
MCC dhe të sigurojnë rezultate jo të njëanshme dhe publikimin e rezultateve.
Për çdo vlerësim të pavarur, MCA-Kosovë pritet të shqyrtojë dhe të ofrojë komente për
vlerësuesit e pavarur mbi raportet e dizajnit të vlerësimit, materialet e vlerësimit (përfshirë
pyetësorët), raportin bazë (nëse është e aplikueshme) dhe çdo raport të ndërmjetëm/përfundimtar
në mënyrë që të sigurojë vlerësimin e propozuar. aktivitetet janë të realizueshme dhe produktet e
vlerësimit përfundimtar janë teknikisht dhe faktikisht të sakta.
Projekti i Ruajtjes së Energjisë: Vlerësimi ka të ngjarë të jetë një vlerësim i performancës para-
pas. Të dhënat e kërkuara priten kryesisht të sigurohen në nivelin e rrjetit për të përcaktuar se si
janë përdorur bateritë për të korrigjuar gabimin e kontrollit të zonës në rrjet, nëse rrjeti tani është
më i aftë të përfshijë burime të ripërtëritshme dhe nëse bateritë janë përdorur për të furnizuar më
shumë energji gjatë periudhave të kërkesës së lartë.
Pyetjet e vlerësimit janë si më poshtë:
 Pyetja 1: Në çfarë mase u zbatua projekti sipas planit (sa i përket sasisë dhe cilësisë
së rezultateve)?
 Pyetja 2: A e arriti projekti objektivin e tij të deklaruar në kornizën kohore dhe
madhësinë e pritur, siç dokumentohet në planin e M/V? Pse ose pse jo?
 Pyetja 3: A e justifikuan rezultatet e projektit ndarjen e burimeve drejt tij? Pse ose
pse jo?
Në veçanti, pyetja 2 duhet t’i përgjigjet:
A e ka mbështetur Projekti i Ruajtjes së Energjisë sigurinë energjetike të Kosovës dhe
tranzicionin drejt një të ardhmeje më të pastër të energjisë, siç reflektohet nga (1)
përdorimi i sistemeve të ruajtjes së energjisë për rezerva, (2) disponueshmëria e
sistemeve të magazinimit dhe (3) kostoja e reduktuar për sigurimin e energjisë adekuate
për Kosovën?
Treguesit kryesorë që do të maten për t'iu përgjigjur këtyre pyetjeve do të jenë disponueshmëria
e baterisë, bateria e vendosur, raporti i vendosjes së baterisë dhe kostot e shmangura.
Projekti JETA: Vlerësimi ka të ngjarë të jetë një vlerësim i performancës para-pas me një studim
gjurmues për të diplomuarit e programit të trajnimit, gratë që punojnë në punëdhënësit
pjesëmarrës dhe gratë që angazhohen në sipërmarrje përmes marrëveshjes.
Pyetjet e vlerësimit janë si më poshtë:
 Në çfarë mase u zbatua projekti sipas planit (sa i përket sasisë dhe cilësisë së
rezultateve)?

 A e arriti projekti objektivin e tij të deklaruar në kornizën kohore dhe madhësinë e
pritur, siç dokumentohet në planin e M/V? Pse ose pse jo? A u punësuan të
diplomuarit e trajnuar nga Projekti JETA në punët përkatëse në sektorin e energjisë
dhe në sektorët e afërt; dhe rritja e punësimit të grave në punëdhënësit pjesëmarrës?




SHTOJCA III - 13
 A e justifikuan rezultatet e projektit ndarjen e burimeve drejt tij? Pse ose pse jo?
Treguesit kryesorë të punësimit të përcaktuar për Objektivin e Projektit do të maten për t'iu
përgjigjur këtyre pyetjeve të vlerësimit. Në varësi të periudhave të arsyeshme të ekspozimit pas
aktiviteteve të zbatuara të projektit, vlerësimi mund të vlerësojë mbajtjen e punësimit aty ku
është e mundur.
Projekti ACFD: Për shkak se DFC do të vlerësojë, mbikëqyrë dhe monitorojë aktivitetet ose
ndërhyrjet specifike në kuadër të Projektit ACFD, Politika e M/V të MCC-së nuk do të zbatohet
për ato aktivitete dhe ndërhyrje. Për më tepër, MCC-ja dhe Qeveria presin që DFC-ja të
monitorojë dhe vlerësojë aktivitetet e projektit në përputhje me Parimet e veta Operative për
Menaxhimin e Ndikimit dhe të përdorë sistemin e tij të KN-së dhe mjete të tjera matëse që mund
të përcaktojë DFC-ja.
Plani i M/V do të përmbajë treguesit e vlerësimit të renditur në Tabelat 1.1 dhe 1.2.
Rezultatet e të gjitha vlerësimeve do të vihen në dispozicion të publikut në përputhje me
Politikën e M/V të MCC-së.
5. Rishikimet e cilësisë së të dhënave.
Rishikimet e cilësisë së të dhënave (RCDH) janë një mekanizëm për të rishikuar dhe analizuar
dobinë, objektivitetin dhe integritetin e informacionit të performancës. RCDH-të duhet të
mbulojnë: (a) cilësinë e të dhënave, (b) instrumentet e mbledhjes së të dhënave, (c)
metodologjinë e kampionimit të anketimit, (d) procedurat e mbledhjes së të dhënave, (e) proceset
e futjes, ruajtjes dhe marrjes së të dhënave, (f) manipulimin e të dhënave dhe analizat dhe g)
shpërndarjen e të dhënave. MCC-ja kërkon që një subjekt i pavarur të kryejë RCDH-në, si për
shembull një firmë ose organizatë kërkimore e specializuar vendore ose ndërkombëtare, ose një
konsulent individual, në varësi të madhësisë së programit ose projektit në shqyrtim. Frekuenca
dhe koha e rishikimeve të cilësisë së të dhënave duhet të përcaktohen në Planin e M/V;
megjithatë, MCC-ja mund të kërkojë një RCDH në çdo kohë. RCDH-të duhet të vendosen në
kohë për të ndodhur para ose mjaft herët në Termin Marrëveshje, në mënyrë që të mund të
merren masa korrigjuese kuptimplota (nëse ka) në varësi të rezultateve të rishikimit.
Metodologjia për rishikimin duhet të përfshijë një përzierje të rishikimeve të dokumenteve dhe të
dhënave, vizitave në terren, intervistave të informatorëve kryesorë dhe grupeve të fokusit.
6. Komponentet e tjera të Planit M/V.
Përveç komponentëve të monitorimit dhe vlerësimit, plani i plotë i M/V do të përfshijë
komponentët e mëposhtëm:
6.1 Sistemi i menaxhimit të të dhënave.

Plani i M/V do të përshkruajë sistemin e informacionit që do të përdoret për të mbledhur të
dhëna, për të ruajtur, përpunuar dhe shpërndarë informacion tek palët përkatëse të interesit në
mënyrë të tillë që informacioni i Programit i mbledhur dhe i verifikuar në përputhje me Planin e
M/V të jetë i qasshëm dhe i dobishëm për ata që dëshirojnë ta përdorin.

6.2 Buxheti.



SHTOJCA III - 14

Kostoja e hollësishme për të gjitha komponentet e Planit M/V.
7. Përgjegjësia për zhvillimin e Planit M/V.

MCC-ja dëshiron të "[përmbahet] nga kërkesa për futjen e treguesve të performancës që nuk janë
në përputhje me strategjitë kombëtare të zhvillimit të vendeve". Për këtë arsye, përgjegjësia
kryesore për zhvillimin e Planit të M/V i takon drejtorisë së M/V të MCA-Kosovë me
mbështetjen dhe kontributin e stafit të M/V dhe ekonomistëve të MCC-së. Plani i M/V duhet të
zhvillohet në bashkëpunim me palët kryesore të interesit, duke përfshirë udhëheqësinë e MCA-
Kosovës dhe drejtuesit e sektorit, Misionin Vendor të MCC-së dhe stafin tjetër të MCC-së (si
drejtuesit ndërsektorial), si dhe palët e jashtme të interesit, sipas rastit. Përderisa i gjithë Plani i
M/V duhet të zhvillohet në bashkëpunim, drejtuesit e Projektit/Aktivitetit të MCC dhe MCA-
Kosovë pritet të udhëheqin përzgjedhjen e Treguesve në nivelet e procesit dhe produktit që janë
veçanërisht të dobishëm për menaxhimin dhe mbikëqyrjen e projekteve dhe aktiviteteve.
8. Miratimi dhe zbatimi i Planit M/V.
Miratimi dhe zbatimi i Planit të M/V, i ndryshuar herë pas here, do të jetë në përputhje me
Marrëveshjen e Zbatimit të Programit, çdo Marrëveshje tjetër Shtesë përkatëse dhe Politikën e
M/V të MCC-së. Të gjitha modifikimet e Planit të M/V të propozuara nga MCA-Kosovë duhet të
dorëzohen në MCC për miratim paraprak me shkrim. Plani i M/V mund t'i nënshtrohet rishikimit
nga kolegët brenda MCC-së përpara fillimit të procesit zyrtar të miratimit. Aktivitetet e
vlerësimit sipas Planit të M/V pritet të vazhdojnë përtej përfundimit të Afatit të Marrëveshjes dhe
MCA-Kosova do të identifikojë individët dhe organizatat që do t'i mbështesin këto aktivitete deri
në përfundim.
Tabela 1.1: Treguesit
Tabela e mëposhtme liston grupin paraprak të treguesve të monitorimit dhe vlerësimit të lidhur
me secilin rezultat në Logjikën e Projektit. Treguesit kryesorë që mund të raportohen të paktën
në baza vjetore do të përfshihen në raportet tremujore të indikatorëve të monitorimit, ndërsa
treguesit që kërkojnë të dhëna nga anketa ose një periudhë më të gjatë kohore për të gjurmuar do
të përfshihen në raportet e vlerësimit.

Tabela 1.1: Treguesit e projektit të ruajtjes së energjisë
Rezultati Treguesi Përkufizimi
Njësi
a
Gjendja
fillestare
Caku i
Marrëveshje
s
Treguesi
TPT (P/J)
Treguesit e rezultateve
Objektivi i projektit:
Objektivi i Projektit
të Ruajtjes së
Energjisë është të
mbështesë sigurinë
energjetike të
Kosovës dhe
tranzicionin drejt
Disponueshmë
ria e BESS
Numri total i orëve
në muaj që BESS
është në gjendje dhe
disponon për të
ruajtur dhe ofruar
energji elektrike /
numri total i orëve
në vit
%

Vlera: 0
Viti: 2022
Vlera: 95%

Viti: Një vit
pas fillimit të
operacioneve




P



SHTOJCA III - 15
Rezultati Treguesi Përkufizimi
Njësi
a
Gjendja
fillestare
Caku i
Marrëveshje
s
Treguesi
TPT (P/J)
një të ardhmeje më
të pastër të
energjisë, siç
reflektohet nga (1)
përdorimi i
sistemeve të ruajtjes
së energjisë për
rezervat, (2)
disponueshmëria e
sistemeve të
magazinimit, dhe (3
) ulje e kostos së
sigurimit të
energjisë elektrike
adekuate për
Kosovën

(ndarë sipas BESS)
BESS të
dislokuara –
raporti i numrit
të herëve të
thirrura
Përqindja e herëve
që çdo BESS
vendoset kur thirret
për të siguruar
energji, duke pasur
parasysh
disponueshmërinë e
deklaruar të tij
(zbërthyer për
BESS)
%

Vlera: 0
Viti: 2022 Vlera: 100%
Viti:



Y
Raporti i
dislokimit të
BESS
MWh të furnizuar
nga BESS në
KOSTT/MWh të
kërkuar nga KOSTT,
duke pasur parasysh
disponueshmërinë e
tyre të deklaruar
(të ndara sipas
rezervave të
automatizuara të
rivendosjes së
frekuencës (aFRR)
dhe rezervave
manuale të
rivendosjes së
frekuencës (mFRR))
%

Vlera: 0
Viti: 2022

Vlera: 100%
Viti: Një vit
pas fillimit të
operacioneve




Y
Kostot e
shmangura
Kostot e evituara kur
përdoret MFES
BESS për aFRR,
mFRR dhe arbitrazh
të matur si çmimi
përkatës i tregut ose
kontraktual
(Euro/MWh) * sasia
(MWh)9
Euro
Vlera: 0
Viti: 2022

Vlera: 18.5
Milionë euro
Viti: Një vit
pas fillimit të
të gjitha
operacioneve
BESS


Y

9
Kjo është shuma e të ardhurave nga arbitrazhi së bashku me kostot e shmangura, e cila vlerësohet si çmimet e vitit 2021
shumëzuar me sasinë e parashikuar nga PLEXOS të rezervave të kapacitetit aFRR dhe mFRR, dhe aktivizimin aFRR dhe mFRR,
të cilat të gjitha kanë çmime dhe sasi të veçanta për rezervat lart dhe poshtë.



SHTOJCA III - 16
Rezultati Treguesi Përkufizimi
Njësi
a
Gjendja
fillestare
Caku i
Marrëveshje
s
Treguesi
TPT (P/J)
Blerjet e reduktuara
në tregun e
disbalancave

dhe
Aftësia afatgjatë e
rrjetit të
transmetimit për të
akomoduar
gjenerimin e
ndërprerë të
energjisë së
ripërtëritshme
Shmangia e
blerjeve MWh
për rregullimin
e gabimit të
kontrollit të
zonës 10
Sasia e aktivizuar e
aFRR (ndarë sipas
aFRR në rritje dhe
aFRR në rënie)
MWh
Vlera: në
ngritje:
-7238
në rënie:
492
Viti: 2021

Vlera:
Në ngritje:
MTP
Në rënie:
MTP
Viti: Një vit
pas fillimit të
operacioneve






P
Rritja e furnizimit
me energji në
periudha të kërkesës
së lartë
Energjia totale
e furnizuar nga
bateritë për
arbitrazh
Gjithsej energjia
elektrike e
shkarkuar, në MWh,
nga bateritë në
periudha me kërkesë
të lartë
MWh
Vlera: 0
Viti: 2022

Vlera: NA

Një
shumëllojsh
mëri e
përzierjeve të
mFRR dhe
arbitrazhit
janë të
pranueshme
në AKP
Viti: Një vit
pas të gjitha
MFES BESS
janë
funksionale




P
BESS siguron
aFRR

Aktiviteti i
përgjigjes së
rivendosjes së
frekuencës
BESS operativ

Aktiviteti i
përgjigjes së
rivendosjes së
frekuencës
BESS operativ
Data
Vlera: NA
Viti: NA

Vlera: 2027
Viti: 2027


P
BESS siguron
mFRR
Aktiviteti
MFES
Aktiviteti MFES
BESS operativ për
Data
Vlera: NA Vlera: 2028


10 Gabimi i kontrollit të zonës i referohet devijimit të paqëllimshëm midis fuqisë së planifikuar dhe asaj aktuale, duke marrë
parasysh edhe efektin e devijimeve të frekuencës.



SHTOJCA III - 17
Rezultati Treguesi Përkufizimi
Njësi
a
Gjendja
fillestare
Caku i
Marrëveshje
s
Treguesi
TPT (P/J)
BESS operativ
për mFRR
mFRR Viti: NA
Burimi:
NA

Viti: 2028

P
BESS përdorur për
arbitrazhin e
energjisë operativ
Aktiviteti
MFES
BESS operativ
për arbitrazh
Aktiviteti MFES
BESS operativ për
arbitrazh
Data
Vlera: NA
Viti: NV
Burimi:
NV
Vlera: 2028
Viti: 2028

P
BESS siguron
aFRR, BESS
siguron mFRR dhe
BESS siguron
energji për arbitrazh
Përdorimi i
baterive
Energjia totale
elektrike, në MWh, e
përdorur nga bateria
në një muaj
(të ndara nga aFRR,
mFRR, arbitrazhi
dhe çdo shërbim
tjetër që përcaktohet
se ofrohet nga
MFES Aktiviteti
BESS)
MWh

Vlera: 0

Viti: 2022

Vlera:
aFRR: MTP
mFRR/arbitr
azh: NV
Një
shumëllojsh
mëri e
përzierjeve të
mFRR dhe
arbitrazhit
janë të
pranueshme
në AKP
Viti: 2028





P

Subjekti MFES për
pronësinë dhe
funksionimin e
ruajtjes
Subjekti i
MFES-it
themeluar ose
rithemeluar
dhe organizuar
me mandatin e
duhur ligjor
Data e themelimit
ose e rithemelimit
Date
Vlera: NA
Viti: NA
Vlera: N/A
Viti: 2026



Y
Treguesit e produkteve
Aktiviteti i
përgjigjes së
rivendosjes së
frekuencës
Kapaciteti i
ruajtjes së
energjisë së
baterisë i
zgjedhur dhe i
instaluar për
Kapaciteti i ruajtjes i
shtuar, i matur në
MWh, i mbështetur
me financimin e
MCC-së
MWh
Vlera: 0

Viti: MTP
Vlera: 90
MWh

Viti: 2027
Y



SHTOJCA III - 18
Rezultati Treguesi Përkufizimi
Njësi
a
Gjendja
fillestare
Caku i
Marrëveshje
s
Treguesi
TPT (P/J)
balancimin e
rezervave
dytësore

Aktiviteti i ruajtjes
së energjisë
shumëfunksionale
Kapaciteti i
ruajtjes së
energjisë së
baterisë i
zgjedhur dhe i
instaluar për të
përmbushur
shërbimet e
ofruara nga
subjekti MFES
Kapaciteti i ruajtjes i
shtuar, i matur në
MWh, i mbështetur
me financimin e
MCC-së
MWh
Vlera: 0

Viti: NV
Vlera:
250MWh

Viti: 2028

P
Aktiviteti i
mbështetjes së
politikave për
energjinë dhe
klimën

MTP

MTP MTP
MTP MTP


P


Tabela 1.2: Treguesit e projektit JETA
Rezultati Treguesi Përkufizimi Njësia
Gjendja
fillestare
Caku i
Marrëveshjes
Treguesi
TPT
(P/J)
Treguesit e rezultateve
Objektivi i
projektit:
Objektivat e
Projektit JETA
janë që (1) të
prodhojë të
diplomuar të cilët
punësohen në
punët përkatëse
në sektorët e
energjisë dhe të
afërt; dhe (2)
rritja e punësimit
të grave në mesin
e punëdhënësve
që marrin pjesë
në aktivitetin e
fuqisë punëtore
Punësimi për të
diplomuarit e
aktiviteteve
arsimore të
mbështetura nga
MCC

Përqindja e të
diplomuarve të
programeve të
trajnimit të
mbështetur nga MCC
të punësuar në fushën
e tyre të studimit.
(të ndara sipas gjinisë
dhe statusit të
pakicës)
%

Vlera: 0
Viti: 2022

Vlera: MTP
Viti: MTD




J
Punësimi i rritur
Përqindja e grave të
punësuara te
punëdhënësit
pjesëmarrës
%





MTP








SHTOJCA III - 19
Rezultati Treguesi Përkufizimi Njësia
Gjendja
fillestare
Caku i
Marrëveshjes
Treguesi
TPT
(P/J)
gjithëpërfshirëse
të sektorit të
energjisë


MTP

J
Më shumë të
diplomuar
(përfshirë femrat)
me aftësi të
cilësisë më të
lartë të kërkuara
në sektorin e
energjisë dhe
sektorët e
ndërlidhur
(E-7) Të diplomuar
nga aktivitetet
arsimore të
mbështetura nga
MCC
Numri i studentëve
që diplomohen nga
niveli më i lartë (viti)
në programet e
shkollimit arsimor të
mbështetura nga
MCC
Numër
Vlera: 0
Viti: 2022

Vlera: MTP
Viti: MTD




P
Pjesa e grave të
diplomuara nga
aktivitetet arsimore
të mbështetura nga
MCC
Përqindja e grave që
diplomohen nga
programet e
shkollimit
arsimor/trajnimit të
aftësive të
mbështetura nga
MCC
%
Vlera: 0
Viti: 2022

Vlera: MTP
Viti: MTD

P
Programi i
trajnimit
përshtatet
rregullisht për t'iu
përgjigjur
nevojave në
ndryshim të
punëdhënësve në
sektorin e
energjisë

MTP


MTP

MTP

MTP

MTP

P
Gratë që
regjistrohen në
trajnime lidhur
me sektorin e
energjisë
(E-6) Studentë
marrin pjesë në
aktivitetet arsimore
të mbështetura nga
MCC
Numri i studentëve të
regjistruar ose që
marrin pjesë në
programet arsimore
arsimore të
mbështetura nga
MCC
(të ndara sipas
gjinisë)
Numër
Vlera: 0
Viti: 2022
Vlera: MTP
Viti: MTD

P
Kompanitë
përshtatin një
mjedis pune më
gjithëpërfshirës
dhe miqësor ndaj
Vula të dhëna
Numri i vulave të
dhëna
Numër
Vlera: 0
Viti: 2022
Vlera: MTP
Viti: MTD

P



SHTOJCA III - 20
Rezultati Treguesi Përkufizimi Njësia
Gjendja
fillestare
Caku i
Marrëveshjes
Treguesi
TPT
(P/J)
gjinisë
Iniciativat
në vendin e
punës të zbatuara
Numri i iniciativave
të zbatuara

Numri i iniciativave
të zbatuara në vendin
e punës të
mbështetura nga
MCC
Numër
Vlera: 0
Viti: 2022
Vlera: MTP
Viti: MTD

P

Opsione të hapura
arsimore për gratë
Gratë që përparojnë
në arsimin dhe
trajnimin në sektorin
e energjisë
Numri i grave që
regjistrohen në
programet e
arsimit/trajnimit
përmes iniciativave të
projekteve
Numër
Vlera: 0
Viti:2022
MTP
J
Forcimi i sistemit
të rrjeteve për
gratë
Rrjeti i krijuar,
funksionalizuar ose
forcuar
Asistencë
teknike/mbështetje
për zhvillim
profesional për
rekrutimin dhe
mbajtjen e grave në
sektorin e energjisë
Numër
Vlera: 0
Viti: 2022
Vlera: MTP
Viti: MTD

P
Treguesit e produkteve
Aftësitë energjetike për të ardhmen
Zhvillimi i
programeve të
reja të trajnimit -
duke përfshirë (1)
qeverisjen e
orientuar nga
punëdhënësi, (2)
përmbajtjen
praktike të
drejtuar nga
punëdhënësi dhe
(3) iniciativat për
të rekrutuar gra
dhe për të ofruar
mbështetjen e
nevojshme
korrigjuese ose
bursa
(E-5)
Instruktorë të
trajnuar
Numri i instruktorëve
të klasës që
përfundojnë trajnimin
e mbështetur nga
MCC i fokusuar në
cilësinë e
mësimdhënies siç
përcaktohet nga
aktiviteti kompakt i
trajnimit
(të ndara sipas
gjinisë)
Numër
Vlera: 0
Viti: 2022

Vlera: MTP
Viti: MTD
P
Programet/kurrikulat
e zhvilluara
Numri i programeve
dhe i kurrikulave të
mbështetura nga
MCC për trajnimin e
aftësive, të zhvilluara
Numër
Vlera: 0
Viti: 2022

Vlera: MTP
Viti: MTD
P



SHTOJCA III - 21
Rezultati Treguesi Përkufizimi Njësia
Gjendja
fillestare
Caku i
Marrëveshjes
Treguesi
TPT
(P/J)

Këshilli i
marrëdhënieve
punëdhënës-industri
i krijuar
Numri i këshillave
punëdhënës-industri
të krijuar

Numër
Vlera: 0
Viti: 2022
Vlera: MTP
Viti: MTD
P
Data e krijimit të
këshillit punëdhënës-
industri
Date
Vlera:
N/A
Viti: 2022

MTP

P
Iniciativat e
përfshirjes gjinore të
zhvilluara
Numri i iniciativave
të punësimit të
përqendruara te gratë,
të zbatuara
Numër
Vlera: 0
Viti: 2022
Vlera: MTP
Viti: MTD
P
Fuqia punëtore gjithëpërfshirëse në sektorin e energjisë
Mbështetja e
krijimit të një
mjedisi të
favorshëm pune
për gratë në
firmat e energjisë
Grantet e dhëna
Gjithsej numri i
granteve të dhëna
$
Vlera: 0
Viti: 2022
MTP

P


Standardet e vulës të
vendosura

Data e krijimit të
programit të
standardit të vulës


Data
Vlera:
N/A
Viti: 2022


MTP

P

Tabela 1.3: Treguesit e projektit ACFD
Rezultati Treguesi Përkufizimi Njësia
Gjendja
fillestare
Caku i
Marrëveshjes
Treguesi
TPT
(P/J)
Treguesit e rezultateve
Lehtësimi i
investimeve të
DFC-së në
Kosovë
Investimet e DFC-
së të mbështetura
nga ACFD që
arrijnë mbylljen
financiare
Numri i
marrëveshjeve
ligjore të
nënshkruara që
regjistrojnë
angazhimin
financiar të DFC-së
Numër
Vlera: 0
Viti:
2022

Vlera: 1
Viti: MTD



P



SHTOJCA III - 22
Rezultati Treguesi Përkufizimi Njësia
Gjendja
fillestare
Caku i
Marrëveshjes
Treguesi
TPT
(P/J)
për një projekt të
mbështetur nga
ACFD

SHTOJCA IV
KUSHTET PARARENDËSE
PËR DISBURSIMIN E FINANCIMIT LEHTËSUES TË MARRËVESHJES

Kjo Shtojcë IV parashtron kushtet pararendëse të zbatueshme për Disbursimet e Financimit
Lehtësues të Marrëveshjes, përveç çdo disbursimi për Aktivitetet FLM të kontraktuara me MCC-
në (secili një "Disbursim FLM"). Termat me shkronja të mëdha të përdorura në këtë Shtojcë IV
dhe të papërkufizuara në këtë Marrëveshje do të kenë kuptimet përkatëse të dhëna në
Marrëveshjen e Zbatimit të Programit. Pas ekzekutimit të Marrëveshjes së Zbatimit të Programit,
çdo disbursim FLM do t'u nënshtrohet kushteve të Marrëveshjes së Zbatimit të Programit, përveç
që kushtet paraprake për çdo disbursim të FLM do të vazhdojnë të jenë ato të përcaktuara në këtë
Shtojcë IV.
1. Kushtet pararendëse të disbursimit fillestar të financimit lehtësues të Marrëveshjes.
Përveç rastit kur hiqet dorë ose shtyhet me shkrim nga MCC-ja, secili nga kushtet e mëposhtme
duhet të plotësohet për kënaqësinë e MCC-së para disbursimit fillestar të FLM:
(a) Qeveria (ose MCA-Kosova) i ka dorëzuar MCC-së:
(i) një plan të përkohshëm të llogaridhënies fiskale të pranueshëm për
MCC-në; dhe
(ii) një plan prokurimi FLM të pranueshëm për MCC-në.
2. Kushtet pararendëse të të gjitha disbursimeve të financimit lehtësues të
Marrëveshjes (duke përfshirë disbursimin fillestar FLM).
Përveç rastit kur hiqet dorë ose shtyhet me shkrim nga MCC-ja, secili nga kushtet e mëposhtme
duhet të plotësohet për kënaqësinë e MCC-së para çdo disbursimi të FLM:
(a) Qeveria (ose MCA-Kosovë) i ka dorëzuar MCC-së dokumentet e mëposhtme,
në formë dhe substancë të kënaqshme për MCC-në:
(i) një Kërkesë Disbursimi e plotësuar, së bashku me Raportet Periodike
të zbatueshme, për Periudhën e Disbursimit në fuqi, të gjitha në përputhje me Udhëzimet e
Raportimit;
(ii) një certifikatë e Qeverisë (ose MCA-Kosovë), e datës që nga data e
Kërkesës për Disbursim të FLM, në formën e dhënë nga MCC-ja;
(iii) nëse një agjent fiskal është angazhuar, një certifikatë disbursimi të
agjentit fiskal; dhe
(iv) nëse një agjent i prokurimit është angazhuar, një certifikatë disbursimi
të agjentit të prokurimit.
(b) Nëse ndonjë e ardhur nga disbursimi i FLM do të depozitohet në një llogari
bankare, MCC-ja ka marrë dëshmi të kënaqshme që (i) Marrëveshja Bankare është
ekzekutuar dhe (ii) Llogaritë e Lejuara janë krijuar.


ANNEX IV - 2
(c) Emërimi i një subjekti ose individi për të ofruar shërbimet e Agjentit Fiskal,
siç miratohet nga MCC-ja, deri në momentin kur Qeveria i ofron MCC-së një kopje të vërtetë
dhe të plotë të një Marrëveshjeje të Agjentit Fiskal, të ekzekutuar siç duhet dhe në fuqi dhe
efekt të plotë, dhe Agjenti Fiskal i angazhuar me këtë është mobilizuar.
(d) Emërimi i një subjekti ose individi për të ofruar shërbimet e Agjentit të
Prokurimit, siç miratohet nga MCC-ja, deri në momentin kur Qeveria i ofron MCC-së një
kopje të vërtetë dhe të plotë të Marrëveshjes së Agjentit të Prokurimit, të ekzekutuar siç
duhet dhe në fuqi dhe efekt të plotë, dhe Agjenti i Prokurimit i angazhuar me këtë është
mobilizuar.
(e) MCC-ja është e kënaqur, sipas gjykimit të saj, që (i) aktivitetet që financohen
me këtë disbursim të FLM-së janë të nevojshme, të këshillueshme ose ndryshe në përputhje
me qëllimin për të lehtësuar zbatimin e kësaj Marrëveshjeje dhe nuk do të shkelin asnjë ligj
ose rregullore në fuqi ; (ii) nuk ka ndodhur asnjë mospërmbushje materiale ose shkelje e
ndonjë marrëveshjeje, detyrimi ose përgjegjësie nga Qeveria, MCA-Kosovë ose ndonjë
subjekt qeveritar dhe është duke vazhduar sipas kësaj Marrëveshjeje ose ndonjë
Marrëveshjeje Shtesë; (iii) nuk ka pasur shkelje dhe përdorimi i fondeve të kërkuara për
qëllimet e kërkuara nuk do të shkelë kufizimet në përdorimin ose trajtimin e financimit të
MCC-së të përcaktuar në seksionin 2.7 të kësaj Marrëveshjeje ose në ndonjë ligj ose
rregullore të zbatueshme; (iv) çdo taksë e paguar me financimin e MCC-së deri në datën
tridhjetë (30) ditë para fillimit të Periudhës së disbursimit të aplikueshëm është rimbursuar
nga Qeveria në tërësi në përputhje me seksionin 2.8(c) të kësaj Marrëveshjeje; dhe (v)
Qeveria ka përmbushur të gjitha detyrimet e saj të pagesës, duke përfshirë çdo sigurim,
dëmshpërblim, pagesa tatimore ose detyrime të tjera, dhe ka kontribuar me të gjitha burimet e
kërkuara prej saj, sipas kësaj Marrëveshjeje dhe çdo Marrëveshjeje Shtesë.
(f) Për çdo disbursim të FLM që ndodh pasi ky Marrëveshje të ketë hyrë në fuqi
në përputhje me nenin 7: MCC-ja është e kënaqur, sipas gjykimit të saj, që (i) MCC-ja ka
marrë kopje të çdo raporti që duhet nga çdo konsulent teknik (përfshirë auditorët mjedisorë të
angazhuar nga MCA-Kosovë) për çdo Aktivitet që nga Kërkesa e mëparshme për Disbursim
dhe të gjitha raportet e tilla janë në formë dhe përmbajtje të kënaqshme për MCC-në; (ii)
Dokumentet e Planit të Zbatimit dhe Plani i Përgjegjshmërisë Fiskale janë aktuale dhe të
përditësuara dhe janë në formë dhe substancë të kënaqshme për MCC-në, dhe ka pasur
progres të kënaqshëm për MCC-në në komponentët e Planit të Zbatimit për çdo projekt ose
aktivitet përkatës që lidhet me këtë disbursim të FLM-së; (iii) ka pasur progres të kënaqshëm
për MCC-në në Planin e M/V dhe Planin e Përfshirjes Sociale dhe Gjinore siç përcaktohet në
MZP për Programin ose projektin ose aktivitetin përkatës dhe pajtueshmëri thelbësore me
kërkesat e Planit të M/V dhe Planit të Përfshirjes Sociale dhe Gjinore ( duke përfshirë
objektivat e përcaktuara aty dhe çdo kërkesë raportimi të zbatueshme të përcaktuar aty për
periudhën përkatëse të disbursimit); (iv) nuk ka pasur gjetje negative materiale në asnjë
raport të auditimit financiar të dorëzuar në përputhje me këtë Marrëveshje dhe Planin e
Auditimit, për dy tremujorët e mëparshëm (ose një periudhë tjetër që mund të kërkojë plani i
auditimit); (v) MCC-ja nuk ka arsye për të konkluduar se ndonjë çështje e certifikuar në
Certifikatën përkatëse të Disbursimit të MCA-së, Certifikatën e Disbursimit të Agjentit
Fiskal ose Certifikatën e Disbursimit të Agjentit të Prokurimit nuk është aq e certifikuar; dhe
(vi) nëse ndonjë nga zyrtarët ose personeli kyç i MCA-Kosovë është larguar ose ka dhënë


ANNEX IV - 3
dorëheqje dhe pozita mbetet e zbrazët, MCA-Kosovë është e angazhuar në mënyrë aktive në
punësimin e një zëvendësuesi.
(g) MCC-ja nuk ka përcaktuar, sipas gjykimit të saj, që ka ndodhur një veprim,
mosveprim, kusht ose ngjarje që do të ishte bazë për MCC-në për të pezulluar ose
përfunduar, tërësisht ose pjesërisht, këtë Marrëveshje ose Financim të MCC-së në përputhje
me Seksionin 5.1 të kësaj Marrëveshjeje.
Annex V- 1
SHTOJCA V
KUSHTET E TJERA PARARENDËSE TË HYRJES NË FUQI

Përveç kushteve të parapara për hyrjen në fuqi të përcaktuara në seksionin 7.2 të kësaj
Marrëveshjeje, përveç rastit kur hiqet dorë ose shtyhet me shkrim nga MCC-ja, secili nga kushtet
e mëposhtme duhet të plotësohet për kënaqësinë e MCC-së para hyrjes në fuqi të kësaj
Marrëveshjeje:
(a) Qeveria do të përcaktojë strukturën e pronësisë për subjektin MFES; dhe
(b) MCA-Kosovë duhet të krijojë për Projektin JETA një tregues për të matur objektivin e
projektit, duke përfshirë (i) përkufizimin, bazën dhe objektivin dhe (ii) analizën e përfituesit, në
formë dhe substancë të kënaqshme për MCC-në.
Shtojca VI- 1
SHTOJCA VI
AKRONIMET

AKRONIMI PËRKUFIZIMI
ACFD Institucioni Amerikan i Katalizatorit për Zhvillim.
aFRR Rezervat e rikthimit automatik të frekuencës
BESS Sistemi i ruajtjes së energjisë në bateri
AKP Analiza e kostove dhe përfitimeve
FLM Financimi lehtësues i Marrëveshjes
DFC Korporata ndërkombëtare e financave për zhvillim e Shteteve të Bashkuara
RCDH Rishikimet e cilësisë së të dhënave
HNF Hyrja në fuqi
RZE Zyra e Rregullatorit të Energjisë
NEK Norma ekonomike e kthimit
VNMS Vlerësimi i ndikimit mjedisor dhe social
SMMS Sistemi i menaxhimit mjedisor dhe social
PMMS Plani i menaxhimit mjedisor dhe social
KMMS Konsulenti i mbikëqyrjes mjedisore dhe sociale
BE Bashkimi Evropian
GHG Gazi i serrës
IFC Korporata Financiare Ndërkombëtare
IFC PS Standardet e performancës të Korporatës Financiare Ndërkombëtare
KN Koeficienti i ndikimit
TI Teknologjia e informacionit
TPT Tabela e përcjelljes së treguesve
JETA Përshpejtimi i tranzicionit të drejtë dhe të barabartë
KOSTT Operatori i Sistemit, Transmisionit dhe Tregut
LRP Plani i rimëkëmbjes së mjeteve të jetesës
M/V Monitorimi dhe vlerësimi
MMPHI Ministria e Mjedisit, Planifikimit Hapësinor dhe Infrastrukturës
mFRR Rezervat e rikthimit manual të frekuencës
MW Megawatt
MWH Orë Megawatt
PKEK Plani Kombëtar për Energjinë dhe Klimën
VAN Vlera aktuale neto
PKER Plani Kombëtar për Energji të Ripërtëritshme
OECD Organizata për Bashkëpunim Ekonomik dhe Zhvillim
MZP Marrëveshja për zbatimin e programit
RPI Reformat e politikave dhe institucionale
PPP Partneriteti publiko-privat
PVS Plani i veprimit për zhvendosje
PAPI Plani për angazhimin e palëve të interesit
NSH Ndërmarrje në pronësi shtetërore
TP Trafikimi i personave
OST Operatori i sistemit të trasmisionit dhe tregut
USAID Agjencia e Shteteve të Bashkuara për Zhvillim Ndërkombëtar

Annex VII- 1
SHTOJCA VII
PËRKUFIZIMET

Aktiviteti ka kuptimin e dhënë në seksionin B të shtojcës I.
Përfaqësuesi Shtesë ka kuptimin e dhënë në seksionin 4.2.
Projekti i Katalizatorit Amerikan për Zhvillim ose Projekti ACFD ka kuptimin e dhënë në
seksionin B të shtojcës I.
Shtojcë ka kuptimin e dhënë në seksionin 6.1.
Udhëzimet e auditimit kanë kuptimin e dhënë në seksionin 3.8(a).
Plani i auditimit ka kuptimin e dhënë në seksionin 3.8(a).
Bankë nënkupton institucionin financiar të aprovuar nga MCC-ja për të mbajtur llogarinë e
lejuar të MCA-Kosovës.
Marrëveshja bankare nënkupton një marrëveshje, në formë dhe substancë të kënaqshme për
MCC-në, ndërmjet MCA-Kosovës dhe Bankës, e cila përcakton autoritetin nënshkrues, të drejtat
e qasjes, dispozitat kundër pastrimit të parave dhe financimit të terrorizmit, dhe kushte të tjera
që lidhen me MCA-Kosovë. Llogaria e lejuar.
Gjendja fillestare ka kuptimin e dhënë në Shtojcën III.
Nën-aktiviteti i shpërblimit për kompanitë më të mira për gratë ka kuptimin e dhënë në
seksionin B të Shtojcës I.
Bordi i Drejtorëve ka kuptimin e dhënë në seksionin C të Shtojcës I.
Marrëveshja CDF ka kuptimin e dhënë në seksionin 3.2(b).
Disbursimi FLM ka kuptimin e dhënë në parathënien e Shtojcës IV.
Kërkesë për disbursim FLM nënkupton një kërkesë disbursimi që i përket FLM.
Marrëveshje ka kuptimin e dhënë në parathënie.
Financimi lehtësues i Marrëveshjes ose FLM ka kuptimin e dhënë në seksionin 2.2(a).
Qëllimi i Marrëveshjes ka kuptimin e dhënë në seksionin 1.1.
Regjistrat e Marrëveshjes ka kuptimin e dhënë në seksionin 3.7(a).
Termet e marrëveshjes ka kuptimin e dhënë në seksionin 7.4.
Ofruesi i mbuluar ka kuptimin e dhënë në Udhëzimet e Auditimit.
Disbursimi ka kuptimin e dhënë në seksionin 2.4.


Shtojca VII- 2
Kërkesa për disbursim nënkupton kërkesën e MCA-Kosovës drejtuar MCC-së për financim të
programit ose FLM, përkatësisht, e paraqitur në përputhje me Udhëzimet e Raportimit.
Aktiviteti i mbështetjes së politikave për energjinë dhe klimën ka kuptimin e dhënë në seksionin
B të Shtojcës I.
Arbitrazhi i energjisë nënkupton ruajtjen e energjisë në momente me vlerë të ulët dhe vendosjen
e saj në momente me vlerë të lartë.
Acquis e Komunitetit të Energjisë nënkupton legjislacionin kyç të Bashkimit Evropian për
energjinë në fushat e energjisë elektrike, gazit, sigurisë së furnizimit, mjedisit.
Siguria e Energjisë nënkupton disponueshmërinë e pandërprerë të burimeve të energjisë me një
çmim të përballueshëm.
Aktiviteti i aftësive energjetike për të ardhmen ka kuptimin e dhënë në seksionin B të Shtojcës I.
Projekti i ruajtjes së energjisë ka kuptimin e dhënë në seksionin B të Shtojcës I.
Sistemi i Menaxhimit Mjedisor dhe Social ose SMMS nënkupton një grup politikash,
procedurash, mjetesh dhe kapacitetesh të brendshme për të identifikuar dhe menaxhuar
ekspozimin e një institucioni ndaj rreziqeve mjedisore dhe sociale të klientëve, të investuarve ose
palëve të interesit.
Konsulenti i Mbikëqyrjes Mjedisore dhe Sociale ose KMMS ka kuptimin e dhënë në seksionin C
të Shtojcës I.
Udhëzimet Mjedisore kanë kuptimin e dhënë në seksionin 2.7(c).
NEK ka kuptimin e dhënë në Shtojcën III.
Acquis e Bashkimit Evropian nënkupton tërësinë e të drejtave dhe detyrimeve të përbashkëta që
përbëjnë trupin e së drejtës së Bashkimit Evropian që janë të detyrueshme për të gjitha vendet e
Bashkimit Evropian.
Komponenti i Vlerësimit ka kuptimin e dhënë në paragrafin 1 të Shtojcës III.
Shuma e tepërt FLM ka kuptimin e dhënë në seksionin 2.2(d).
Agjent Fiskal ka kuptimin e dhënë në seksionin C të Shtojcës I.
Marrëveshja e Agjentit Fiskal nënkupton një marrëveshje ndërmjet MCA-Kosovës dhe Agjentit
Fiskal, në formë dhe përmbajtje të kënaqshme për MCC-në, e cila përcakton rolet dhe
përgjegjësitë e Agjentit Fiskal dhe termat dhe kushtet e tjera të përshtatshme.
Certifikata e Disbursimit të Agjentit Fiskal nënkupton një certifikatë të Agjentit Fiskal, kryesisht
në formën e ofruar nga MCC-ja.


Shtojca VII- 3
Aktiviteti i përgjigjes së rivendosjes së frekuencës ka kuptimin e dhënë në seksionin B të
Shtojcës I.
Dokumentet drejtuese kanë kuptimin e dhënë në seksionin C të Shtojcës I.
Qeveria ka kuptimin e dhënë në parathënie.
Kontributi i Qeverisë ka kuptimin e dhënë në seksionin 2.6(a).
Granti ka kuptimin e dhënë në seksionin 3.6(c).
Letrat e zbatimit kanë kuptimin e dhënë në seksionin 3.5.
Subjekti zbatues ka kuptimin e dhënë në seksionin C të Shtojcës I.
Marrëveshja e subjektit zbatues ka kuptimin e dhënë në seksionin C të Shtojcës I.
Aktiviteti i fuqisë punëtore gjithëpërfshirëse të sektorit të energjisë ka kuptimin e dhënë në
seksionin B të Shtojcës I.
Tabela e përcjelljes së treguesve ose TPT ka kuptimin e dhënë në Shtojcën III.
Treguesit kanë kuptimin e dhënë në Shtojcën III.
Disbursimi fillestar i FLM-së nënkupton disbursimin e parë në lidhje me FLM-në.
Inspektori i Përgjithshëm ka kuptimin e dhënë në seksionin 3.7(c).
Pronësia Intelektuale nënkupton të gjitha markat e regjistruara dhe të paregjistruara, markat e
shërbimit, logot, emrat, emrat tregtarë dhe të gjitha të drejtat e tjera të markave tregtare; të
gjitha të drejtat e autorit të regjistruara dhe të paregjistruara; të gjitha patentat, shpikjet, të
drejtat e dyqaneve, njohuritë, sekretet tregtare, dizajnet, vizatimet, veprat e artit, planet,
printimet, manualet, skedarët kompjuterikë, programet kompjuterike, skedarët e kopjeve të
shtypura, katalogët, specifikimet dhe teknologji të tjera pronësore dhe informacione të
ngjashme; dhe të gjitha regjistrimet dhe aplikimet për regjistrimin e ndonjë prej sa më sipër, të
cilat janë financuar, tërësisht ose pjesërisht, duke përdorur financimin e MCC-së.
Bordi i Standardeve Ndërkombëtare të Kontabilitetit ka kuptimin e dhënë në seksionin 3.7(b).
Projekti i përshpejtimit të tranzicionit të drejtë dhe të barabartë ose projekti JETA ka kuptimin
e dhënë në seksionin B të Shtojcës I.
Planet e Rivendosjes së Mjeteve të Jetesës ose PRMJ-të nënkuptojnë një plan që përcakton të
drejtat (p.sh., kompensimi, ndihma tjetër) të personave të prekur dhe/ose komuniteteve që janë
zhvendosur ekonomikisht nga një projekt, në mënyrë që t'u ofrojë atyre mundësinë e duhur për të
rivendosur mjetet e tyre të jetesës.
Plani i M/V ka kuptimin e dhënë në paragrafin e parë të Shtojcës III.


Shtojca VII- 4
Akti i MCA-së ka kuptimin e dhënë në seksionin 2.2(a).
MCA-Kosovë ka kuptimin e dhënë në nenin 3.2(b).
MCC ka kuptimin e dhënë në parathënie.
Aktivitetet FLM të kontraktuara të MCC-së kanë kuptimin e dhënë në seksionin 2.2(f).
Financimi i MCC-së ka kuptimin e dhënë në seksionin 2.3.
Politika gjinore e MCC-së nënkupton Politikën Gjinore të MCC-së (duke përfshirë çdo
dokument udhëzues të lëshuar në lidhje me një politikë të tillë).
Politika e M/V të MCC-së ka kuptimin e dhënë në paragrafin e parë të Shtojcës III.
Udhëzimet për Mbylljen e Programit të MCC-së nënkupton Udhëzimet për Mbylljen e
Programit të MCC-së (duke përfshirë çdo dokument udhëzues të lëshuar në lidhje me këto
udhëzime).
Udhëzimet e Granteve të Programit të MCC-së kanë kuptimin e dhënë në seksionin 3.6(c).
Udhëzimet e Prokurimit të Programit të MCC-së kanë kuptimin e dhënë në seksionin 3.6(a).
Faqja e internetit e MCC-së nënkupton faqen e MCC-së në www.mcc.gov.
Subjekti MFES ka kuptimin e dhënë në seksionin B të Shtojcës I.
Komponenti Monitorues ka kuptimin e dhënë në paragrafin 1 të Shtojcës III.
Aktiviteti shumëfunksional i ruajtjes së energjisë ose aktiviteti MFES ka kuptimin e dhënë në
seksionin B të Shtojcës I.
Përmbledhja e Planit Financiar Shumëvjeçar ka kuptimin e dhënë në Pjesën A të Shtojcës II.
Njësia e operacioneve ka kuptimin e dhënë në seksionin C të Shtojcës I.
Pala dhe Palët kanë kuptimin e dhënë në parathënie.
Llogaria e lejuar ka kuptimin e dhënë në seksionin 2.4.
Përfaqësuesi kryesor ka kuptimin e dhënë në seksionin 4.2.
Agjenti i Prokurimit ka kuptimin e dhënë në seksionin C të Shtojcës I.
Marrëveshja e Agjentit të Prokurimit nënkupton marrëveshjen që MCA-Kosovë do të lidhë me
Agjentin e Prokurimit, në formë dhe përmbajtje të kënaqshme për MCC-në, e cila përcakton
rolet dhe përgjegjësitë e Agjentit të Prokurimit në lidhje me kryerjen, monitorimin dhe rishikimin
e prokurimeve dhe termat dhe kushtet e tjera të nevojshme.


Shtojca VII- 5
Certifikata e Disbursimit të Agjentit të Prokurimit nënkupton një certifikatë të Agjentit të
Prokurimit, kryesisht në formën e ofruar nga MCC-ja.
Plani i Prokurimit nënkupton planin e përgatitur nga MCA-Kosovë për blerjen e mallrave,
punëve dhe shërbimeve konsulente dhe jokonsulente të nevojshme për përgatitjen dhe zbatimin e
Marrëveshjes.
Programi ka kuptimin e dhënë në parathënie.
Asetet e Programit nënkuptojnë çdo pasuri, mall ose pronë (reale, e prekshme ose e
paprekshme) e blerë ose financuar tërësisht ose pjesërisht (drejtpërdrejt ose indirekt) me
financimin e MCC-së.
Financimi i Programit ka kuptimin e dhënë në seksionin 2.1.
Udhëzimet e programit nënkupton së bashku Udhëzimet e Auditimit, Udhëzimet Mjedisore,
Udhëzimet e Politikave të MCC-së për Subjektet Përgjegjëse dhe Strukturat Zbatuese, Udhëzimet
e Granteve të Programit të MCC-së, Udhëzimet e Prokurimit të Programit të MCC-së,
Udhëzimet e Raportimit, Politikat e M/V të MCC-së, Parimet e Qeverisë së MCC-së për koston
Filialet, Udhëzimet për Mbylljen e Programit të MCC-së, Politikat Gjinore të MCC-së, Kërkesat
Operacionale të MCC-së dhe Pikat kryesore për Përfshirjen Sociale dhe Gjinore, Udhëzimet e
MCC-së për Analizën Ekonomike dhe Përfituese, Standardet e MCC-së për Shënimin Global,
Udhëzimet e MCC-së për Kontributet e Vendit, Politika e Kundër Trafikimit të Personave të
MCC-së, Politika për Parandalimin, Zbulimin dhe korrigjimin e mashtrimit dhe korrupsionit në
operacionet e MCC-së dhe çdo udhëzues, politikë ose dokument udhëzues që lidhet me
administrimin e programeve të marrëveshjeve të financuara nga MCC-ja, në secilin rast, si i
tillë. postuar herë pas here në faqen e internetit të MCC-së.
Marrëveshja për Zbatimin e Programit ose MZP ka kuptimin e dhënë në seksionin 3.1.
Projekti ka kuptimin e dhënë në seksionin 1.2.
Objektivi i projektit ka kuptimin e dhënë në seksionin 1.2.
Ofruesi nënkupton (a) çdo subjekt të qeverisë që merr ose përdor financimin e MCC-së ose
ndonjë aktiv tjetër të programit në kryerjen e aktiviteteve në mbështetje të kësaj Marrëveshjeje
ose (b) çdo palë e tretë që merr të paktën 50,000 $ në totalin e financimit të MCC-së ( përveç si
pagë ose kompensim si punonjës i një subjekti të Qeverisë) gjatë Afatit të Marrëveshjes.
Udhëzimet e raportimit nënkuptojnë Udhëzimin e MCC-së për subjektet llogaridhënëse për
Paketën e Kërkesave Tremujore të Disbursimit.
Planet e Veprimit për Zhvendosje ose PVZH do të thotë një plan i projektuar për të zbutur
ndikimet negative të zhvendosjes fizike të personave të shkaktuar nga zbatimi i projektit.
Plani i Përfshirjes Sociale dhe Gjinore nënkupton planin e përgatitur në përputhje me Politikën
Gjinore të MCC-së dhe Kërkesat Operacionale të MCC-së dhe Pikat për Përfshirjen Sociale dhe
Gjinore, siç përshkruhet më tej në Marrëveshjen për Zbatimin e Programit.


Shtojca VII- 6
Plani i Angazhimit të Palëve të Interesit ose PAPI do të thotë një plan të krijuar për të
udhëhequr konsultimet dhe komunikimet me palët e interesit të një projekti gjatë gjithë jetës së
projektit me qëllim të angazhimit me palët e interesit në një mënyrë të përshtatshme kulturore, të
gjitha siç përshkruhet veçanërisht në Standardin e Performancës Nr. 1 të IFC-së .
Komiteti i palëve të interesit nënkupton një ose më shumë organe përfaqësuesish nga sektori
privat, përfituesit, shoqëria civile dhe qeveritë lokale dhe rajonale të themeluara nga MCA-
Kosovë si pjesë e përmbushjes së kërkesave të çdo plani të angazhimit të palëve të interesit, dhe
për të ofruar këshilla dhe kontribute për MCA- Kosova lidhur me zbatimin e Programit.
Aktiviteti i fuqizimit të opsioneve për gratë në energji ka kuptimin e dhënë në seksionin B të
Shtojcës I.
Marrëveshja plotësuese nënkupton çdo marrëveshje ndërmjet (a) Qeverisë (ose ndonjë dege të
Qeverisë, duke përfshirë MCA-Kosovën) dhe MCC-së (përfshirë, por pa u kufizuar në MZP-në),
ose (b) MCC-së dhe/ose Qeverisë (ose ndonjë dege të qeverisë, duke përfshirë MCA-Kosovën),
në njërën anë, dhe çdo palë të tretë, në anën tjetër, duke përfshirë cilindo nga Ofruesit, në secilin
rast, duke përcaktuar detajet e çfarëdo financimi, zbatimi ose aranzhimesh të tjera në avancimin
e, dhe në përputhje me këtë Marrëveshje.
Synimi ka kuptimin e dhënë në Shtojcën III.
Tatimet kanë kuptimin e dhënë në seksionin 2.8(a).
Programi i Pragut ka kuptimin e dhënë në seksionin A.1 të Shtojcës I.
Shtetet e Bashkuara kanë kuptimin e dhënë në paradhënie.
Dollarë amerikanë ose $ nënkupton valutën e ligjshme të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Nën-aktiviteti i granteve për gratë në energji ka kuptimin e dhënë në seksionin B të Shtojcës I.
Versioni pas negociatave
20 maj 2022







MARRËVESHJA PËR ZBATIMIN E PROGRAMIT
NDËRMJET
SHTETEVE TË BASHKUARA TË AMERIKËS,
PËRMES
KORPORATËS SFIDAT E MIJËVJEÇARIT
DHE
REPUBLIKËS SË KOSOVËS



PËRMBAJTJA
Faqe
NENI 1. PËRGJEGJËSITË E PËRGJITHSHME TË QEVERISË .................................................1
Përkufizime. .................................................................................................1 Kapitulli 1.1
Roli i Qeverisë. ............................................................................................1 Kapitulli 1.2
Roli i LLSM-Kosova. ..................................................................................3 Kapitulli 1.3
NENI 2. KORNIZA E ZBATIMIT .................................................................................................6
Plani i Zbatimit. ...........................................................................................6 Kapitulli 2.1
Udhëzimet e Programit për Prokurim dhe Udhëzimet e Programit Kapitulli 2.2
për Grante.....................................................................................................9
Njoftime për Ofruesit; Inkorporimi. ............................................................9 Kapitulli 2.3
Raporte; Njoftime. .......................................................................................9 Kapitulli 2.4
Transaksionet që i nënshtrohen Miratimit të KSM-së. ..............................10 Kapitulli 2.5
Roli i Subjekteve të Caktuara në Zbatim. ..................................................12 Kapitulli 2.6
Publiciteti dhe Transparenca. .....................................................................13 Kapitulli 2.7
Brendimi dhe Zbatimi. ...............................................................................14 Kapitulli 2.8
Kontributi i Qeverisë..................................................................................14 Kapitulli 2.9
NENI 3. DISBURSIMI I FONDEVE TË KSM-SË ......................................................................15
Procesi i disbursimit. ..................................................................................15 Kapitulli 3.1
Kushtet që i paraprijnë disbursimit të financimit lehtësues të Kapitulli 3.2
Kontratës ....................................................................................................17
Kushtet që i paraprijnë disbursimit fillestar të financimit të Kapitulli 3.3
Programit…………………………………………………………17
Kushtet që i paraprijnë çdo disbursimi të financimit të Programit ............17 Kapitulli 3.4
Shpenzimet e autorizuara ...........................................................................19 Kapitulli 3.5
NENI 4. HYRJA NË FUQI E KËSAJ MARRËVESHJEJE; PASOJAT E
NDËRPRERJES, PEZULLIMIT DHE SKADIMIT TË KONTRATËS .................19
Hyrja në fuqi e kësaj Marrëveshjeje. .........................................................19 Kapitulli 4.1
Pasojat e ndërprerjes, pezullimit apo skadimit të Kontratës ......................20 Kapitulli 4.2
NENI 5. DISPOZITA TË PËRGJITHSHME ................................................................................21
Përfaqësuesit ..............................................................................................21 Kapitulli 5.1
Komunikimi. ..............................................................................................21 Kapitulli 5.2
Caktimet nga Qeveria. ...............................................................................21 Kapitulli 5.3
Ndryshimet; Heqjet ....................................................................................22 Kapitulli 5.4
Bashkëngjitjet. ...........................................................................................22 Kapitulli 5.5
Mospërputhjet. ...........................................................................................22 Kapitulli 5.6
Ndërprerja e kësaj Marrëveshjeje. .............................................................22 Kapitulli 5.7
Vazhdimi. ...................................................................................................22 Kapitulli 5.8
Informatat që i ofrohen KSM-së. ...............................................................23 Kapitulli 5.9
Ligji qeverisës. ...........................................................................................23 Kapitulli 5.10


Nënshkrimet. ..............................................................................................23 Kapitulli 5.11

Shtojca I Përkufizimet
Shtojca II Kushtet që i paraprijnë financimit të Programit
Shtojca III Ndarja e kontributit të Qeverisë
Shtojca IV Parimet e menaxhimit të kontributit të Qeverisë
Shtojca V Listat e tatimeve

MARRËVESHJE PËR ZBATIMIN E PROGRAMIT
PARATHËNIE
Kjo MARRËVESHJE PËR ZBATIMIN E PROGRAMIT (kjo “Marrëveshje”) është
lidhur ndërmjet Shteteve të Bashkuara të Amerikës (“Shtetet e Bashkuara”), përmes Korporatës
Sfidat e Mijëvjeçarit, një korporatë qeveritare e Shteteve të Bashkuara (“KSM”), dhe Republikës
së Kosovës ("Qeveria") (individualisht referuar si "Pala" dhe bashkërisht referuar si "Palët”).
Duke kujtuar se Kontrata e Korporatës Sfidat e Mijëvjeçarit ndërmjet Shteteve të
Bashkuara, përmes KSM-së, dhe Qeverisë, e nënshkruar më [_________], 2022 ( “Kontrata”),
përcakton kushtet e përgjithshme në të cilat KSM-ja do të ofrojë ndihmë deri në 202,000,000
dollarë amerikanë për Qeverinë për një program për uljen e varfërisë përmes rritjes ekonomike
në Kosovë;
Duke rikujtuar se Qeveria ka caktuar LLSM-Kosova për të zbatuar disa të drejta dhe
detyrime të Qeverisë sipas Kontratës dhe marrëveshjeve përkatëse; dhe
Duke pranuar se Palët dëshirojnë të specifikojnë më tej kushtet për zbatimin e Kontratës
dhe të Programit;
Palët bien dakord si më poshtë:
NENI 1.

PËRGJEGJËSITË E PËRGJITHSHME TË QEVERISË
Përkufizime. Kapitulli 1.1
Termat dhe shkurtesat me shkronja të mëdha të përdorura në këtë Marrëveshje dhe që nuk
përcaktohen në këtë Marrëveshje kanë kuptimet e dhëna në Kontratë. Të gjithë termat dhe
akronimet e tjera me shkronja të mëdha kanë kuptimet e dhëna në Shtojcën I.
Roli i Qeverisë . Kapitulli 1.2
(a) Përgjegjësitë e Qeverisë. Qeveria do të ndërmarrë menjëherë të gjitha veprimet e
nevojshme ose të përshtatshme për të përmbushur të gjitha detyrimet e saj në bazë të Kontratës,
kësaj Marrëveshjeje dhe çdo Marrëveshjeje tjetër plotësuese (duke përfshirë çdo aktivitet,
auditim ose përgjegjësi tjetër pas afatit të Kontratës), dhe për të deleguar të drejtat dhe
përgjegjësitë e saj ndaj subjekteve, duke përfshirë LLSM-Kosovën, të përshtatshme për t'u
mundësuar atyre (secilit një "I autorizuari i Lejuar") të mbikëqyrin dhe menaxhojnë zbatimin e
Programit në emër të Qeverisë.

2
(b) Veprimet e ndërmarra nga Qeveria. Me anë të kësaj Qeveria konfirmon:
(i) Konfiskimi; Barrët ose Ngarkesa. Qeveria siguron që (A) asnjë Aset i
Programit nuk i nënshtrohet ndonjë konfiskimi, heqjeje, sekuestrimi, likuidimi ose ndonjë
dispozite të ligjit që aktualisht është në fuqi ose që do të jetë në fuqi në të ardhmen në Kosovë që
do të kishte efektin e lejimit të ndonjë konfiskimi, heqjeje, sekuestrimi të tillë, ose likuidimi dhe
(B) asnjë Aset i Programit nuk i nënshtrohet ndonjë barre, bashkëngjitjeje, zbatimi të gjykimit,
pengut ose ngarkesës së çfarëdo lloji (secila "Barrë"), përveç me miratimin paraprak me shkrim
të KSM-së. Në rast se vendoset një barrë e paaprovuar, Qeveria kërkon menjëherë lirimin nga
kjo barrë dhe, nëse një barrë e tillë kërkohet nga një vendim gjyqësor përfundimtar dhe ndaj të
cilit nuk mund të paraqitet ankesë, paguan çfarëdo shume të caktuar për të siguruar një lirim të
tillë; megjithatë, me kusht që Qeveria të mos përdorë Fondin e KSM-së, Kontributin e Qeverisë
ose ndonjë Aset të Programit për të përmbushur ndonjë detyrim të tillë.
(ii) Tjetërsimi i Aseteve të Programit që Përbëhen nga Prona e Paluajtshme.
Qeveria siguron që asnjë Aset i Programit që përbëhet nga prona të paluajtshme (A) të mos i
nënshtrohet ndonjë marrëveshjeje qiraje ose nënqiraje, tërësisht ose pjesërisht ose (B) të mos
shitet, dhurohet ose tjetërsohet, tërësisht ose pjesërisht; përveç, në secilin nga rastet e mësipërme,
me miratimin paraprak me shkrim të KSM-së. Përveç kësaj, çdo Aset i Programit që përbëhet
nga prona e paluajtshme që mbahet nga LLSM-Kosova pas skadimit ose përfundimit të
Kontratës, në përputhje me kushtet e Udhëzimeve për Përfundimin e Programit, i nënshtrohet një
interesi rikthimi të KSM-së për një periudhë prej pesë (5) vjet duke filluar nga dita e fundit e
periudhës së përfundimit; dhe nëse në çfarëdo kohë gjatë asaj periudhe pesëvjeçare, Qeveria
dëshiron të shesë pronën e paluajtshme ose ta përdorë atë për një qëllim që nuk lidhet me
Programin ose nuk vazhdon të bëjë progres në objektivat e Programit, Qeveria kompenson KSM-
në për interesin në pronën e paluajtshme duke i paguar KSM-së një shumë të barabartë me vlerën
e drejtë të tregut të interesit rikthyes të KSM-së në pronën e paluajtshme të përcaktuar në atë
kohë.

(iii) Performanca Mjedisore dhe Sociale. Me përjashtim të rasteve kur KSM-ja
dhe Qeveria bien dakord ndryshe me shkrim, Qeveria siguron që të gjitha Projektet dhe
Aktivitetet e ndërmarra, financuara ose të mbështetura në tjetër mënyrë tërësisht ose pjesërisht
(direkt ose indirekt) nga financimi i KSM-së në kuadër të Kontratës të jenë në përputhje me
Udhëzimet Mjedisore, duke përfshirë standardet e performancës mjedisore dhe sociale të
përcaktuara në Standardet e Performancës së KNF-së që janë inkorporuar duke iu referuar
Udhëzimeve Mjedisore. Qeveria gjithashtu siguron që Projektet dhe Aktivitetet të jenë në
përputhje me të gjitha ligjet dhe rregulloret kombëtare mjedisore, licencat dhe lejet, me
përjashtim kur një përputhje e tillë nuk do të ishte në përputhje me Kontratën. Në rastet kur ka
ndonjë ndryshim midis ligjeve dhe rregulloreve kombëtare mjedisore dhe standardeve të
kërkuara nga Kontrata, Qeveria siguron që të ndiqet standardi më i rreptë. Me përjashtim të
rasteve kur KSM-ja të bie dakord ndryshe me shkrim, Qeveria financon të gjitha kostot e masave
zbutëse mjedisore dhe sociale të nevojshme për Programin (duke përfshirë, pa kufizim, kostot e
zhvendosjes) që nuk janë parashikuar në mënyrë specifike në Kontratë, ose që tejkalojnë shumën
3
e financimit të KSM-së dhe/ose Kontributin e Qeverisë të ndarë në mënyrë specifike për këto
kosto në Planin e Hollësishëm Financiar për çdo Projekt ose Aktivitet.
(iv) Gjinia dhe përfshirja sociale. Me përjashtim të rasteve kur KSM-ja dhe
Qeveria bien dakord ndryshe me shkrim, Qeveria siguron që të gjitha Projektet dhe Aktivitetet e
ndërmarra, financuara ose të mbështetura plotësisht ose pjesërisht (direkt ose indirekt) nga Fondi
i KSM-së janë në përputhje me Politikën Gjinore, Politikën Kundër Trafikimit të Njerëzve, dhe
Kërkesat Operacionale dhe Arritjet për Përfshirjen Sociale dhe Integrimin Gjinor.
Roli i LLSM-Kosova. Kapitulli 1.3
(a) Përcaktimi i LLSM-Kosova.

(i) Në bazë të nenit 3.2(b) të Kontratës, Qeveria ka caktuar LLSM-Kosova,
një fondacion i pavarur me natyrë juridike që do të themelohet në përputhje me Ligjin Nr. 06/L-
043 për Lirinë e Asociimit në Organizatat Joqeveritare, si agjent kryesor të Qeverisë për
zbatimin e Programit dhe për të ushtruar dhe kryer të drejtën dhe përgjegjësinë e Qeverisë për të
mbikëqyrur, menaxhuar dhe zbatuar Programin, duke përfshirë pa kufizim, menaxhimin e
zbatimit të Projekteve dhe Aktiviteteve, shpërndarjen e burimeve dhe menaxhimin e
prokurimeve (“Të Drejtat dhe Përgjegjësitë e Përcaktuara”). Palët vënë në dukje se Qeveria në
fund mbetet përgjegjëse për përmbushjen e detyrimeve të Qeverisë sipas Kontratës dhe kësaj
Marrëveshjeje ose në lidhje me to.
(ii) Qeveria siguron që LLSM-Kosova të jetë dhe të mbetet gjatë gjithë afatit
të Kontratës (dhe gjatë Periudhës së Përfundimit siç parashikohet në Planin e Përfundimit), e
organizuar siç duhet, me staf të mjaftueshëm dhe të autorizuar për të ushtruar të Drejtat dhe
Përgjegjësitë e Përcaktuara.
(iii) “Subjekti Përgjegjës” i referuar në Udhëzimet e Programit konsiderohet se
i referohet LLSM-Kosova, dhe të gjitha detyrimet që i janë caktuar “Subjektit Përgjegjës” në
Udhëzimet e Programit janë detyrime të LLSM-Kosova.
(b) Veprimet shtesë të ndërmarra nga Qeveria në lidhje me LLSM-Kosova. Me anë të
kësaj Qeveria i konfirmon KSM-së si në vijim:
(i) Kompetenca dhe Autorizimi. LLSM-Kosova ka kompetencat dhe
autoritetin që (A) të detyrojë Qeverinë në masën e plotë për të Drejtat dhe Përgjegjësitë e
Përcaktuara, (B) të ekzekutojë dhe dorëzojë çdo marrëveshje, certifikatë ose instrument të
parashikuar nga kjo Marrëveshje, Kontratë, çdo marrëveshje tjetër plotësuese ose nga Udhëzimet
e Programit dhe (C) të përmbushë detyrimet e saj sipas kësaj dhe çdo marrëveshjeje tjetër,
certifikate ose instrumenti të parashikuar nga kjo Marrëveshje, Kontratë, çdo Marrëveshje tjetër
plotësuese, çdo Letër për Zbatim ose Udhëzim të Programit.
4
(ii) Përgjegjësitë e Qeverisë. LLSM-Kosova (A) ushtron të drejtat dhe kryen
të Drejtat dhe Përgjegjësitë e Përcaktuara (duke përfshirë të gjitha detyrimet e specifikuara si
detyrime të LLSM-Kosovës në Kontratë, këtë Marrëveshje, Marrëveshjen e FZHK-së, ose
ndonjë Marrëveshje tjetër plotësuese) me kujdes të duhur, efikasitet dhe vëmendje në përputhje
me praktika të shëndosha teknike, financiare dhe menaxheriale, dhe në përputhje me Kontratën,
këtë Marrëveshje, Marrëveshjen e FZHK-së, çdo Marrëveshje tjetër plotësuese dhe Udhëzimet e
Programit, (B) përveç siç parashikohet në Kapitullin 2.6 ose lidhur me një Subjekt Zbatues, nuk
cakton, delegon ose transferon në ndonjë mënyrë tjetër asnjë nga të Drejtat dhe Përgjegjësitë e
Përcaktuara pa pëlqimin paraprak me shkrim të KSM-së dhe (C) nuk ndërmerr asnjë aktivitet,
detyrë ose përgjegjësi tjetër, përveç të Drejtave dhe Përgjegjësive të Përcaktuara, pa pëlqimin
paraprak me shkrim të KSM-së.
(iii) Përfaqësimet e Qeverisë. LLSM-Kosova konfirmon çdo përfaqësim që ajo
bën në emër të Qeverisë në çdo marrëveshje, certifikatë ose instrument të dorëzuar nga LLSM-
Kosova me të gjithë të Autorizuarit e nevojshëm të Lejuar përpara se të ofrojë një përfaqësim të
tillë në KSM.
(iv) Autonomia. Qeveria siguron që (A) asnjë vendim i LLSM-Kosova të mos
modifikohet, plotësohet, ndikohet apo shfuqizohet në mënyrë të padrejtë nga ndonjë autoritet
qeveritar, me përjashtim të një vendimi gjyqësor të formës së prerë dhe ndaj të cilit nuk mund të
paraqitet ankesë, dhe (B) autoriteti i DMS-Kosova të mos zgjerohet, kufizohet ose modifikohet
ndryshe, përveç në përputhje me këtë Marrëveshje dhe Kontratë.
(v) Qeverisja e LLSM-Kosova. LLSM-Kosova miraton rregulla dhe rregullore
të brendshme ose statut (“Rregulloret e brendshme”) dhe një manual të burimeve njerëzore
(“Manual i BNj”), secila në formë dhe përmbajtje sipas kërkesës së KSM-së, e cila siguron
kornizën për operacionet dhe administrimin e LLSM-Kosova dhe kushtet e përgjithshme për
punësimin e stafit të saj. LLSM-Kosova kryen operacionet dhe menaxhimin e saj në përputhje
me Dokumentet Qeverisëse (përfshirë Rregulloret e Brendshme) dhe Udhëzimet e Qeverisjes.
(vi) Marrëveshjet e Financuara; Shtojca e Dispozitave të Përgjithshme. LLSM-
Kosova i siguron Agjentit Fiskal (dhe KSM-së nëse e kërkon) një kopje të secilës marrëveshje që
financohet (direkt ose indirekt) me Fondin e KSM-së ose me Kontributin e Qeverisë (secila,
“Marrëveshje e Financuar”), pavarësisht nëse KSM-ja ka të drejta miratimi në lidhje me një
marrëveshje të tillë. Përveç nëse udhëzohet ndryshe nga KSM-ja, LLSM-Kosova përfshin në
secilën Marrëveshje të Financuar (A) një pakt që pala tjetër në këtë marrëveshje (secila "Pala
tjetër") është në përputhje me (i) Shtojcën e Dispozitave të Përgjithshme dhe (ii) çdo udhëzim të
pranuar nga kjo palë tjetër nga KSM-ja në lidhje me përmbushjen e kushteve të Shtojcës së
Dispozitave të Përgjithshme nga ana e palës tjetër, pavarësisht nga ndonjë udhëzim tjetër i dhënë
nga DMS-Kosova; dhe (B) të drejtën e LLSM-Kosovës që ta ndërpresë këtë Marrëveshje të
Financuar nëse Pala tjetër nuk respekton Shtojcën e Dispozitave të Përgjithshme ose ndonjë
udhëzim të tillë të KSM-së.
(vii) Sigurimi; Garancitë e Performancës. LLSM-Kosova, sipas kërkesës së
KSM-së, bën që të gjitha Asetet e Programit të sigurohen (përfshirë, pa kufizim, vetësigurimin)
5
dhe aranzhon sigurime të tilla të përshtatshme për të mbuluar rreziqet ose detyrimet që lidhen me
operacionet e Programit, duke përfshirë kërkesën që ofruesit të marrin sigurim adekuat dhe të
postojnë obligacione adekuate të performancës ose garanci të tjera. Me pëlqimin paraprak të
KSM-së, Fondi i KSM-së mund të përdoret për të paguar kostot e sigurimit të tillë. LLSM-
Kosova (ose, sipas rastit dhe me miratimin paraprak të KSM-së, ndonjë subjekt tjetër) emërohet
si përfitues i çdo sigurimi të tillë dhe përfitues i ndonjë garancie apo obligacioni të tillë. Nëse
nuk është përmendur tashmë si palë e siguruar, LLSM-Kosova (dhe KSM-ja, nëse e kërkon)
emërohet si e siguruar shtesë në cilindo sigurim të atillë. Qeveria njofton menjëherë KSM-në për
pagesën e çdo të ardhure nga dëmet e paguara sipas këtij sigurimi ose garancie dhe siguron që
këto të ardhura të përdoren për të zëvendësuar ose riparuar çdo aset të Programit të humbur ose
të dëmtuar; megjithatë, me kusht që, në zgjedhjen e KSM-së, këto të ardhura të depozitohen në
një llogari të lejuar siç është caktuar nga LLSM-Kosova ose siç udhëzohet ndryshe nga KSM-ja.
(viii) Dëmshpërblimi i LLSM-Kosova. Nëse LLSM-Kosova mbahet përgjegjëse
për ndonjë dëmshpërblim ose dispozitë tjetër të ngjashme të ndonjë marrëveshjeje, atëherë
Qeveria paguan atë dëmshpërblim plotësisht në emër të LLSM-Kosova dhe nuk përdorë Fondin
e KSM-së, Kontributin e Qeverisë ose ndonjë Aset të Programit për të përmbushur ndonjë
detyrim të tillë. Përveç kësaj, Qeveria dëmshpërblen dhe bën që çdo anëtar i Bordit të LLSM-
Kosovës (përfshirë çdo vëzhgues), çdo anëtar të cilitdo Komitet të Palëve të Interesit dhe secili
nga anëtarët e Stafit Kyç dhe punonjësit e LLSM-Kosova të mos dëmtohen nga ndonjë
pretendim, humbje, veprim, detyrim, kosto, dëm ose shpenzim të bërë nga personi i tillë në
kryerjen e detyrave të tij në emër të LLSM-Kosova, megjithatë, me kusht që Qeveria të mos ketë
asnjë detyrim të dëmshpërblejë cilindo person të tillë nëse dhe në masën që pretendimet,
humbjet, veprimet, detyrimet, kostot, dëmet ose shpenzimet e tilla i atribuohen mashtrimit,
neglizhencës së rëndë ose sjelljes së keqe të qëllimshme të një personi të tillë; dhe, tutje, me
kusht që Qeveria të mos përdorë Fondin e KSM-së, Kontributin e Qeverisë ose ndonjë Aset të
Programit për të përmbushur detyrimet e saj sipas këtij Kapitulli 1.3(b)(viii).
(ix) Kërkesat Shtesë të Qeverisë. Qeveria:
(A) pa kufizuar përgjithësinë e Kapitullit 2.6 të Kontratës, financon
çdo kosto të shkëputjes së marrëdhënies së punës ose detyrim tjetër financiar të bërë nga LLSM-
Kosova që rrjedh nga përfundimi ose skadimi i ndonjë marrëveshjeje punësimi të LLSM-
Kosova, në përputhje me kushtet e këtyre marrëveshjeve të punësimit;

(B) siguron që personeli i huaj (përfshirë konsulentët individualë ose
personelin e firmave) që ofron mallra, punë ose shërbime sipas Kontratës të marrë leje pune ose
dokumente të tjera që do të jenë të nevojshme për t'i mundësuar personelit të huaj të kryejë
shërbime dhe të qëndrojë në Kosovë për periudhën e kohëzgjatjes së Kontratës; dhe

(C) përveç Kontributit të Qeverisë dhe çdo kontributi tjetër të kërkuar
sipas Kontratës, ofron burime të nevojshme për të mbështetur sigurinë dhe mbrojtjen e
Programit, Aseteve të Programit, stafit të KSM-së dhe LLSM-Kosova, konsulentëve,
6
kontraktorëve ose personelit tjetër, dhe çdo personi ose subjekti tjetër të përfshirë në aktivitete që
lidhen me Programin.

NENI 2.

KORNIZA E ZBATIMIT
Plani i Zbatimit. Kapitulli 2.1
Korniza për zbatimin e Programit shtjellohet më tej në një sërë dokumentesh, në formë
dhe përmbajtje të miratuar nga KSM-ja, që përbëhen nga (i) Planet e Punës, (ii) një Plan i
Hollësishëm Financiar, (iii) një Plan Auditimi, (iv) një Plan Prokurimi, (v) një Plan i
Llogaridhënies Fiskale, (vi) një Plan Monitorimi dhe Vlerësimi, (vii) një Plan i Performancës
Mjedisore dhe Sociale, (viii) një Plan Integrimi Social dhe Gjinor, dhe (ix) një Plan Veprimi
KMK (secili, “Dokument i Planit të Zbatimit” dhe bashkërisht “Plani i Zbatimit”). LLSM-
Kosova dorëzon Planin e saj të propozuar të Zbatimit për rishikim dhe miratim nga KSM-ja
përpara Disbursimit fillestar të Financimit të Programit dhe më pas të paktën në baza vjetore (ose
në një interval tjetër që mund të kërkohet sipas Udhëzimeve të Programit). KSM-ja shqyrton
planin e propozuar të zbatimit dhe sipas nevojës mund të kërkojë nga LLSM-Kosova që të
dorëzojë sqarime ose rregullime. LLSM-Kosova dorëzon një Plan të përditësuar të Zbatimit ose
një Dokument të përditësuar të Planit të Zbatimit gjatë çdo tremujori në të cilin janë bërë
ndryshime ose modifikime të rëndësishme në një Projekt ose në Program, ose kur LLSM-Kosova
përcakton se rezultatet, objektivat dhe arritjet e pritura për vitin e përcaktuar nuk ka gjasa të
arrihen; megjithatë, me kusht që çdo tremujor të dorëzohet një plan i hollësishëm financiar i
përditësuar. Në raste të tilla, LLSM-Kosova i dorëzon KSM-së për miratim një Plan të propozuar
të rishikuar të Zbatimit ose një Dokument të përditësuar të Planit të Zbatimit (siç është e
aplikueshme) në të njëjtën datë kur duhet të përgatitet Raporti i ardhshëm Periodik. LLSM-
Kosova siguron që zbatimi i Programit të kryhet në përputhje me Planin e Zbatimit.
(a) Plani i punës. LLSM-Kosova zhvillon dhe zbaton një plan pune, në formë dhe
përmbajtje sipas kërkesës së KSM-së, për administrimin e përgjithshëm të Programit dhe planeve
të tjera të punës në lidhje me Projektet dhe/ose Aktivitetet që KSM-ja mund të kërkojë herë pas
here (bashkërisht “Planet e Punës”).
(b) Plani i Hollësishëm Financiar. Përmbledhja e Planit Shumëvjeçar Financiar për
Programin, e cila është paraqitur në Shtojcën II të Kontratës, tregon kontributin vjetor të
vlerësuar të Fondit të KSM-së dhe ndarjen e përgjithshme të Kontributit të Qeverisë për
administrimin, monitorimin dhe vlerësimin e Programit dhe për zbatimin e secilit Projekt (“Plani
Shumëvjeçar Financiar”). Përveç nëse KSM-ja pajtohet ndryshe me shkrim, LLSM-Kosova
zhvillon dhe zbaton për çdo tremujor për vitin e ardhshëm dhe në baza vjetore për çdo vit të
viteve të mbetura të Kontratës dhe Periudhës së Përfundimit, një plan të hollësishëm financiar në
përputhje me Udhëzimet e Raportimit, të cilat parashtrojnë kërkesat e financimit për Programin
(përfshirë kostot administrative) dhe për secilin Projekt, të zbërthyera sipas nën-aktiviteteve (ose
7
edhe në nivele më të ulëta, kur është e përshtatshme) dhe të projektuara në bazë të zotimit dhe në
bazë të kërkesës për para të gatshme (secili "Plani i Hollësishëm Financiar”).
(c) Plani i Auditimit. LLSM-Kosova zhvillon dhe zbaton Planin e Auditimit për
auditimin e shpenzimeve të subjekteve që i nënshtrohen auditimit në përputhje me Udhëzimet e
Auditimit. Plani i Auditimit është në formë dhe përmbajtje sipas kërkesës së KSM-së dhe
zhvillohet jo më vonë se gjashtëdhjetë (60) ditë para përfundimit të periudhës së parë që do të
auditohet.
(d) Plani i Prokurimit. LLSM-Kosova përgatit plane periodike të prokurimit për
blerjen e mallrave, punëve dhe shërbimeve konsulente dhe jokonsulente të nevojshme për
zbatimin e Kontratës (secili “Plan i Prokurimit”). Çdo Plan i Prokurimit përgatitet dhe
përditësohet në përputhje me Udhëzimet e Programit për Prokurim. Përveç kësaj, jo më vonë se
gjashtë muaj pas nënshkrimit të Kontratës, LLSM-Kosova zhvillon dhe zbaton sistemin e
rishikimit të ofertave (“SRO”) që u ofron furnitorëve, kontraktorëve dhe konsulentëve që janë
palë të interesuara mundësinë për të kërkuar rishikimin e veprimeve dhe vendimeve të
prokurimit. Organizimi, rregullat dhe procedurat e SRO-së i nënshtrohen miratimit nga KSM-ja.
Pas miratimit të SRO-së nga KSM-ja, LLSM-Kosova publikon SRO-në në faqen e internetit të
LLSM-Kosova.
(e) Plani i Llogaridhënies Fiskale. LLSM-Kosova zhvillon dhe zbaton një manual
(siç është miratuar nga KSM-ja) që përcakton parimet, mekanizmat dhe procedurat (“Plani i
Llogaridhënies Fiskale”) që LLSM-Kosova duhet të përdorë për të siguruar llogaridhënien e
duhur fiskale për përdorimin e Fondit të KSM-së ose Kontributit të Qeverisë. Plani i
Llogaridhënies Fiskale përfshin gjithashtu, ndër të tjera, kërkesat në lidhje me (i) buxhetimin, (ii)
kontabilitetin, (iii) menaxhimin e parave të gatshme, (iv) transaksionet financiare (arkëtimet dhe
pagesat), (v) hapjen dhe menaxhimin e Llogarive të Lejuara, (vi) menaxhimin e personelit dhe
listës së pagave, (vii) udhëtimin dhe përdorimin e automjeteve, (viii) kontrollin e aseteve dhe
inventarit, (ix) auditimet dhe (x) raportimin. Plani i Llogaridhënies Fiskale rishikohet
periodikisht, duke iu nënshtruar rishikimit dhe miratimit nga KSM-ja.
(f) Plani i Monitorimit dhe Vlerësimit. Deri në kohën e specifikuar në Shtojcën II të
kësaj Marrëveshjeje, LLSM-Kosova zhvillon dhe zbaton një Plan të M dhe V për të shërbyer si
dokument kryesor qeverisës për monitorimin dhe vlerësimin e aktiviteteve për Programin gjatë
Afatit të Kontratës. Plani i M dhe V zhvillohet, zbatohet dhe përditësohet në përputhje me
Politikën e M dhe V.
(g) Planet e Performancës Mjedisore dhe Sociale. Në përputhje me kapitullin
1.2(b)(iii), LLSM-Kosova siguron që aktivitetet e ndërmarra, financuara ose të mbështetura në
mënyrë tjetër, tërësisht ose pjesërisht (direkt ose indirekt) nga Fondi i KSM-së ose Kontributi i
Qeverisë janë në përputhje me Udhëzimet Mjedisore, duke përfshirë Standardet e Performancës
të KNF-së që janë inkorporuar me referencë në to. Në mënyrë të veçantë, LLSM-Kosova: (i)
bashkëpunon ose kryen, sipas rastit, çdo vlerësim të vazhdueshëm të ndikimit mjedisor dhe
social, dhe nëse është e nevojshme, ndërmerr dhe kryen çdo vlerësim dhe analizë shtesë
mjedisore dhe sociale, si p.sh. planet e menaxhimit mjedisor dhe social, auditimet mjedisore dhe
8
sociale, kornizat e politikave të zhvendosjes, planet e angazhimit të palëve të interesuara dhe
planet e veprimit të zhvendosjes të kërkuara sipas ligjeve të Kosovës, Udhëzimeve Mjedisore,
kësaj Marrëveshjeje, Kontratës, çdo Marrëveshjeje tjetër Plotësuese ose Udhëzimeve të
Programit, ose të kërkuara në mënyrë tjetër nga KSM-ja, secila në formë dhe përmbajtje sipas
kërkesës së KSM-së; (ii) siguron që planet e menaxhimit mjedisor dhe social të Projektit ose
Aktivitetit të zhvillohen, mirëmbahen dhe përditësohen dhe të gjitha masat përkatëse të përfshira
në plane të tilla janë integruar në projektimin dhe ndërtimin e projektit, dokumentet e prokurimit
të aplikueshëm dhe kontratat e përfunduara shoqëruese, në çdo rast, në formë dhe përmbajtje
sipas kërkesës së KSM-së; dhe (iii) zbaton sipas kërkesës së KSM-së masat e duhura lehtësuese
mjedisore dhe sociale të identifikuara në vlerësime ose plane të tilla ose të zhvilluara për të
adresuar rreziqet dhe ndikimet mjedisore dhe sociale të identifikuara gjatë zbatimit të Kontratës.
Përveç kësaj, LLSM-Kosova mund të angazhojë shërbimet e një Konsulenti të Mbikëqyrjes
Mjedisore dhe Sociale ose KMMS për të përmirësuar performancën mjedisore dhe sociale të
LLSM-Kosova dhe kapacitetin e përfshirjes gjinore dhe sociale. KMMS (i) mbështet LLSM-
Kosova në përputhje me Udhëzimet Mjedisore, Politikën Gjinore, Politikën Kundër Trafikimit të
Personave, Planin e Integrimit Social dhe Gjinor të LLSM-Kosova dhe rregulloret dhe kërkesat
mjedisore dhe sociale të Kosovës gjatë të gjitha fazave të Projekteve; (ii) ofron trajnime dhe
mbikëqyr zbatimin efektiv të SMMS-së dhe planit plotësues të angazhimit të palëve të
interesuara të zhvilluar nga LLSM-Kosova; dhe (iii) mban staf të kualifikuar teknikisht të
mjaftueshëm gjatë gjithë periudhës së performancës për të siguruar pajtueshmërinë e LLSM-
Kosova me politikat, planet dhe rregulloret dhe kërkesat e përshkruara në pikën (i) më lart dhe
sipas kërkesës së KSM-së.
(h) Plani i Integrimit Social dhe Gjinor. Për të siguruar përfshirjen sociale dhe
integrimin gjinor nëpër Projekte dhe Aktivitete, për të adresuar trafikimin e qenieve njerëzore
dhe për të siguruar pajtueshmëri me Politikën Gjinore dhe Kërkesat Operacionale dhe Arritjet
për Përfshirje Sociale dhe Integrim Gjinor, LLSM-Kosova zhvillon një plan gjithëpërfshirës për
integrimin social dhe gjinor (“Plani i Integrimit Social dhe Gjinor”) që, së paku, (i) identifikon
qasjet për konsultime të rregullta, kuptimplotë dhe gjithëpërfshirëse me gratë dhe grupet e tjera
të cenueshme dhe/ose të nënpërfaqësuara; (ii) përcakton strategjitë për konsolidimin e gjetjeve
dhe rekomandimeve të analizave sociale dhe gjinore specifike të Projektit në hartimin
përfundimtar të projektit; dhe specifikon veprimet që do të ndërmerren gjatë Afatit të Kontratës
për të përmbushur objektivat e përfshirjes sociale dhe barazisë gjinore për Projektet; dhe (iii)
siguron, nëpërmjet monitorimit dhe koordinimit gjatë zbatimit të Kontratës, që planet
përfundimtare të Aktivitetit, ndërtimi dhe dokumentet e tenderit të konsulentit dhe planet e
zbatimit janë në përputhje me rezultatet dhe rekomandimet e analizave sociale dhe gjinore dhe
përfshijnë ato në vetvete. LLSM-Kosova, në baza vjetore, rishikon dhe përditëson Planin e
Integrimit Social dhe Gjinor sipas nevojës për të pasqyruar mësimet e nxjerra dhe analizën
specifike të Projektit.
(i) Plani i Veprimit Kundër Mashtrimit dhe Korrupsionit. LLSM-Kosova zhvillon
dhe miraton një plan veprimi kundër mashtrimit dhe korrupsionit për të artikuluar se si LLSM-
Kosova plotëson kontrollet e mandatuara nga KSM-ja për të parandaluar mashtrimin dhe
9
korrupsionin specifik për mjedisin e saj operativ (“Plani i Veprimit KMK”). Plani i Veprimit
KMK krijohet pas përfundimit të një vlerësimi të rrezikut kundër mashtrimit dhe korrupsionit të
kryer në përputhje me Politikën për Parandalimin, Zbulimin dhe Korrigjimin e Mashtrimit dhe
Korrupsionit në Operacionet e KSM-së dhe bazuar në gjetjet e këtij vlerësimi. Vlerësimi i tillë i
rrezikut kundër mashtrimit dhe korrupsionit bëhet në kohën e rënë dakord ndërmjet LLSM-
Kosova dhe KSM-së. KSM-ja miraton Planin e Veprimit KMK, monitoron zbatimin e tij dhe
përmirëson strategjinë e mbikëqyrjes së KSM-së në lidhje me Planin e Veprimit KMK, kur është
e nevojshme.
Udhëzimet e Programit për Prokurim dhe Udhëzimet e Programit për Grante. Kapitulli 2.2
Në përputhje me Kapitullin 3.6 të Kontratës:
(a) LLSM-Kosova është në përputhje me Udhëzimet e Programit për Prokurim në
prokurimin (përfshirë kërkimin) e të gjitha mallrave, punëve dhe shërbimeve dhe dhënien dhe
administrimin e kontratave në avancimin e Kontratës. Përveç kësaj, Qeveria siguron që çdo
rishikim i ofertës të kryhet në përputhje me Udhëzimet e Programit për Prokurim dhe SRO-së;
dhe
(b) LLSM-Kosova është në përputhje me Udhëzimet e Programit për Grante në
konkursin, dhënien dhe administrimin e granteve që i jepen çdo subjekti joqeveritar në
avancimin e Programit.
Njoftim për Ofruesit; Inkorporimi. Kapitulli 2.3
LLSM-Kosova njofton të gjithë Ofruesit (dhe të gjitha subjektet ose individët e tjerë që
marrin Financim nga KSM-ja në lidhje me Programin) për kërkesat e neneve 2.7 dhe 3.7, dhe
paragrafëve (b), (c) dhe (d) të Kapitullit 3.8 të Kontratës dhe përfshin ose garanton përfshirjen e
kërkesave të këtyre dispozitave në të gjitha marrëveshjet me një Ofrues.
Raporte; Njoftime. Kapitulli 2.4
(a) Përveç nëse KSM-ja bie dakord ndryshe me shkrim, LLSM-Kosova i ofron
periodikisht KSM-së, në formë dhe përmbajtje sipas kërkesës së KSM-së, raportet dhe
informacionin e kërkuar nga Udhëzimet e Raportimit (secili “Raport Periodik”). LLSM-Kosova
i ofron KSM-së Raportet Periodike në orarin dhe në mënyrën e përcaktuar në Udhëzimet e
Raportimit.
(b) Nëse në çfarëdo kohe gjatë Afatit të Kontratës, Qeveria rindan materialisht ose
redukton ndarjen në buxhetin e saj kombëtar të burimeve normale dhe të pritshme që Qeveria do
të kishte marrë ose buxhetuar në ndonjë mënyrë tjetër, nga burime të jashtme ose të brendshme,
ose nëse nuk arrin që në kohën e duhur të shpërndajë një ndarje të buxhetuar për aktivitetet e
parashikuara në kuadër të Kontratës ose Programit, atëherë Qeveria, duke vepruar përmes
LLSM-Kosova, njofton me shkrim KSM-në brenda tridhjetë (30) ditëve pasi rindarja, reduktimi
ose mosshpërndarja e tillë ka ndodhur, dhe njoftimi i tillë përmban informacion në lidhje me
10
shumën e rindarjes, reduktimin ose dështimin e shpërndarjes, aktivitetet e prekura dhe një
shpjegim për rindarjen ose reduktimin.
(c) Përveç raporteve periodike, LLSM-Kosova i ofron KSM-së brenda tridhjetë (30)
ditëve pas një kërkese me shkrim nga KSM-ja, ose siç është rënë dakord ndryshe nga KSM-ja
dhe LLSM-Kosova me shkrim, raporte të tjera, dokumente, ose informacion që KSM-ja mund të
kërkojë herë pas here në lidhje me Programin.
(d) LLSM-Kosova i dorëzon Raportet Periodike dhe çdo raport tjetër të kërkuar më
poshtë në mënyrë elektronike nëse kërkohet nga KSM-ja ose kërkohet në ndonjë mënyrë tjetër
nga Udhëzimet e Raportimit.
(e) LLSM-Kosova i ofron periodikisht KSM-së, në formë dhe përmbajtje sipas
kërkesës së KSM-së, raportet dhe informacionin në lidhje me Kontributin e Qeverisë sa i përket
objektivave të Programit të përshkruara në Kapitullin 2.6(a) të Kontratës siç kërkohet nga
Udhëzimet për Kontributet e Vendit (secili “Raport për Kontributin e Vendit”). LLSM-Kosova i
ofron KSM-së Raportet për Kontributin e Vendit në orarin dhe në mënyrën e specifikuar në
Udhëzimet për Kontributet e Vendit.
Transaksionet që i Nënshtrohen Miratimit të KSM-së. Kapitulli 2.5
Secili nga transaksionet, aktivitetet, marrëveshjet dhe dokumentet e mëposhtme kërkon
miratimin paraprak me shkrim të KSM-së:
(a) Disbursimet;
(b) Plani i Zbatimit (përfshirë çdo element ose komponent të tij) dhe çdo modifikim i
ndonjërit më sipër;
(c) marrëveshjet ndërmjet Qeverisë dhe LLSM-Kosova, dhe marrëveshjet në të cilat
ndonjë nga personat e mëposhtëm është emëruar, punësuar ose angazhuar në ndonjë mënyrë
tjetër (secila “Marrëveshje materiale”):
(i) Auditor ose Vlerësues;
(ii) Agjent Fiskal;
(iii) Agjenti i Prokurimit;
(iv) Banka;
(v) Subjekt Zbatues;
(vi) Menaxher i Jashtëm i Projektit; dhe
11
(vii) një anëtar i Bordit (përfshirë cilindo vëzhgues) ose cilindo anëtar i Stafit
Kyç të LLSM-Kosova (përfshirë marrëveshjet në lidhje me kompensimin për cilindo person të
tillë);
(d) çdo modifikim, përfundim ose pezullim të një Marrëveshjeje Materiale, ose çdo
veprim që do të kishte efekt ekuivalent;
(e) çdo marrëveshje apo transaksion i LLSM-Kosova që nuk ka pavarësi kontraktore
(arm's length) ;
(f) çdo peng për ndonjë financim të KSM-së, Kontribut të Qeverisë ose ndonjë Aset
të Programit, ose ndonjë shfaqje të borxhit material, ose ndonjë garanci, direkt ose indirekt për
ndonjë borxh;
(g) çdo dekret, legjislacion, rregullore, statut, marrëveshje kontraktuale ose dokument
tjetër që krijon ose drejton (përveç ligjeve publike të zbatimit të përgjithshëm për të gjitha
institucionet publike), ose që ka të bëjë me formimin, organizimin ose qeverisjen e LLSM-
Kosova (përfshirë Rregulloret e Brendshme, Manualin e Burimeve Njerëzore dhe çdo plan për
stafin) (secili "Dokument Qeverisës");
(h) çdo situatë, tërësisht ose pjesërisht, likuidim, shpërbërje, mbyllje, riorganizim ose
ndryshim tjetër të LLSM-Kosovës;
(i) çdo ndryshim në karakterin ose vendndodhjen e çdo Llogarie të Lejuar;
(j) (A) çdo ndryshim i cilitdo anëtar të Bordit (përfshirë çdo vëzhgues), i anëtarit që
shërben si kryetar ose në përbërjen ose madhësinë e Bordit, dhe plotësimin e çdo pozite të lirë të
cilitdo anëtar të Bordit (duke përfshirë çdo vëzhgues) dhe (B) çdo ndryshim i cilitdo anëtarë të
Stafit Kyç të LLSM-Kosova ose në përbërjen ose madhësinë e njësisë së saj menaxhuese, dhe
plotësimin e çdo pozite të lirë të cilitdo anëtar të Stafit Kyç të LLSM-Kosova (duke përfshirë çdo
proces që lidhet me rekrutimin dhe përzgjedhjen e ndonjë anëtarë të tillë të Stafit Kyç);
(k) çdo vendim nga LLSM-Kosova për të angazhuar, pranuar ose menaxhuar ndonjë
fond përveç Fondit të KSM-së dhe Kontributit të Qeverisë (duke përfshirë ato nga Qeveria ose
ndonjë agjenci apo organizatë donatore) gjatë Afatit të Kontratës, ose për t'u angazhuar në
ndonjë aktivitet ose për të marrë përsipër ndonjë detyrë ose përgjegjësi tjetër nga të drejtat dhe
përgjegjësitë e përcaktuara;
(l) çdo themelim ose blerje e një filiali ose subjekti tjetër të ndërlidhur të LLSM-
Kosova;
(m) çdo marrëveshje, transaksion, vendim ose veprim ose dokument tjetër për të cilin
kërkohet miratimi i KSM-së sipas ndonjë prej Udhëzimeve të Programit; dhe
12
(n) çdo ndryshim, plotësim, zëvendësim, përfundim, revokim ose ndryshim tjetër në
ndonjë nga dokumentet ose marrëveshjet e mësipërme.
Roli i Subjekteve të Caktuara në Zbatim. Kapitulli 2.6
(a) Menaxher i Jashtëm i Projektit. LLSM-Kosova mund të angazhojë persona ose
subjekte të kualifikuar për të shërbyer si menaxherë të jashtëm të projektit (secili "Menaxheri i
Jashtëm i Projektit") në rast se është e këshillueshme që të bëhet një gjë e tillë për menaxhimin e
duhur dhe efikas të përditshëm të një Projekti ose Aktiviteti; megjithatë, me kusht që, nëse
kërkohet nga Udhëzimet e Programit për Prokurim, emërimi ose angazhimi i çdo Menaxheri të
Jashtëm të Projektit bëhet duke përdorur një proces përzgjedhjeje më anë të konkursit dhe, nëse
kërkohet nga Udhëzimet e Programit për Prokurim, i nënshtrohet miratimit nga Bordi dhe nga
KSM-ja përpara një emërimi apo angazhimi të tillë. Pas një miratimi të tillë, LLSM-Kosova
mund t'i delegojë, caktojë ose kontraktojë Menaxherëve të Jashtëm të Projektit, detyrat dhe
përgjegjësitë që i sheh të përshtatshme në lidhje me menaxhimin e Subjekteve Zbatuese dhe
zbatimin e Projekteve ose Aktiviteteve specifike; dhe tutje, me kusht që, LLSM-Kosova të
mbetet përgjegjëse për ato detyra dhe përgjegjësi dhe të gjitha raportet e dorëzuara nga
Menaxheri i Jashtëm i Projektit, pavarësisht ndonjë delegimi, detyre apo kontrate të tillë dhe
Menaxheri i Jashtëm i Projektit i nënshtrohet mbikëqyrjes nga Agjenti Fiskal dhe Agjenti i
Prokurimit. Bordi mund të përcaktojë se është e këshillueshme që të angazhohet një ose më
shumë Menaxherë të Jashtëm të Projektit dhe të udhëzojë LLSM-Kosova dhe, aty ku është e
përshtatshme, Agjentin e Prokurimit që të fillojë dhe të kryejë procesin e përzgjedhjes me anë të
konkursit për këtë Menaxher të Jashtëm të Projektit.
(b) Agjenti Fiskal. LLSM-Kosova angazhon një Agjent Fiskal, i cili do të jetë
përgjegjës, ndër të tjera, për (i) sigurimin dhe vërtetimin se Disbursimet janë të autorizuara dhe
dokumentuara siç duhet në përputhje me procedurat e vendosura të kontrollit të përcaktuara në
Marrëveshjen e Agjentit Fiskal dhe Marrëveshjen Bankare, (ii) udhëzimin e Bankës që të bëjë
Disbursimet nga një Llogari e Lejuar, ose për kërkesën që Disbursimi t'i bëhet drejtpërdrejt një
ofruesi si pagesë për mallra, punë ose shërbime në përputhje me Sistemin e Përbashkët të
Pagesës ose çdo sistem alternativ pagese të miratuar nga KSM-ja, varësisht nga rasti, dhe në çdo
rast pas certifikimit të aplikueshëm nga Agjenti Fiskal, (iii) ofrimin e certifikatave të
aplikueshme për Kërkesat e Disbursimit, (iv) mbajtjen e kontabilitetit të duhur të të gjitha
transaksioneve financiare të Fondit të KSM-së ose të Kontributit të Qeverisë, dhe (v) zhvillimin
e raporteve mbi Disbursimet në përputhje me procedurat e përcaktuara të parapara në
Marrëveshjen e Agjentit Fiskal ose Marrëveshjen e Bankës. LLSM-Kosova lidh marrëveshje me
Agjentin Fiskal, në formë dhe përmbajtje sipas kërkesës së KSM-së, e cila përcakton rolet dhe
përgjegjësitë e Agjentit Fiskal dhe termat dhe kushtet e tjera të përshtatshme (“Marrëveshja e
Agjentit Fiskal”). Përveç nëse KSM-ja bie dakord ndryshe me shkrim, Agjenti Fiskal është palë
e tretë, e pavarur nga Qeveria.
(c) Auditorët dhe Vlerësuesit. LLSM-Kosova angazhon një ose më shumë auditorë
siç parashikohet në Udhëzimet e Auditimit (secili “Auditor”). Sipas kërkesës me shkrim të
KSM-së herë pas here, LLSM-Kosova angazhon gjithashtu një ose më shumë (i) rishikues të
13
pavarur për të kryer rishikime të performancës dhe pajtueshmërisë sipas Kontratës, i cili
vlerësues ka kapacitetin (A) të kryejë rishikime të përgjithshme të performancës ose
pajtueshmërisë, (B) të kryejë auditime të performancës mjedisore dhe sociale dhe (C) të kryejë
vlerësime të cilësisë së të dhënave në përputhje me Planin e M dhe V, siç përshkruhet më
gjerësisht në Shtojcën III të Kontratës, dhe/ose (ii) vlerësues për të vlerësuar performancën siç
kërkohet nga Plani i M dhe V (secili "Vlerësues"). LLSM-Kosova zgjedh Auditorin (Auditorët)
dhe/ose Vlerësuesin (Vlerësuesit) në përputhje me Udhëzimet e Auditimit dhe Planin e M dhe V,
sipas rastit. LLSM-Kosova lidh marrëveshje me secilin Auditor ose Vlerësues, në formë dhe
përmbajtje të pranueshme për KSM-në, që përcakton rolet dhe përgjegjësitë e Auditorit ose
Vlerësuesit në lidhje me auditimin, rishikimin ose vlerësimin, përfshirë të drejtat e qasjes,
formën dhe përmbajtjen e kërkuar të auditimit, rishikimit ose vlerësimit të aplikueshëm dhe
termave dhe kushteve të tjera të përshtatshme (“Marrëveshja e Auditorit/Vlerësuesit”).
(d) Agjenti i Prokurimit. LLSM-Kosova angazhon një Agjent të Prokurimit për të
kryer dhe/ose certifikuar aktivitetet e specifikuara të prokurimit në vazhdimësi të Kontratës dhe
kësaj Marrëveshjeje. LLSM-Kosova lidh marrëveshje me Agjentin e Prokurimit, në formë dhe
përmbajtje sipas kërkesës së KSM-së, e cila përcakton rolet dhe përgjegjësitë e Agjentit të
Prokurimit në lidhje me kryerjen, monitorimin dhe rishikimin e prokurimeve dhe termat dhe
kushtet e tjera të përshtatshme (“Marrëveshja e Agjentit të Prokurimit”). Përveç nëse KSM-ja
bie dakord ndryshe me shkrim, Agjenti i Prokurimit është palë e tretë, e pavarur nga Qeveria.
Publiciteti dhe Transparenca. Kapitulli 2.7
(a) Në përputhje me kapitullin 2.8, LLSM-Kosova i jep publicitetin e duhur
Kontratës si një program në të cilin Shtetet e Bashkuara, përmes KSM-së, kanë kontribuar, duke
përfshirë identifikimin e vendeve të Aktivitetit të Programit dhe simbolizimin e Aseteve të
Programit, të gjitha në përputhje me Standardet për Simbole Globale. Me përfundimin ose
skadimin e Marrëveshjes, Qeveria, me kërkesën e KSM-së, bën që të hiqet çdo referim dhe
simbol i tillë në faqen e internetit të operuar nga LLSM-Kosova (“Uebfaqja e LLSM-Kosovës”)
ose në cilëndo Qeveri apo material publicitar të LLSM-Kosovës.
(b) LLSM-Kosova bën publik informacionin në lidhje me zbatimin e Kontratës, duke
postuar dokumentet e mëposhtme në gjuhën angleze, në faqen e internetit të LLSM-Kosovës, të
gjitha në masën e parashikuar nga Udhëzimet e Qeverisjes dhe në përputhje me to: (i) Kontrata,
kjo Marrëveshje, dhe Marrëveshja e FZHK-së (duke përfshirë ndryshimet e saj); (ii)
procesverbalet e mbledhjeve të Bordit dhe procesverbalet e mbledhjeve të çdo Komisioni të
Akterëve; (iii) Plani i M dhe V, së bashku me raportet periodike dhe vlerësimet përfundimtare
për performancën e Programit; (iv) të gjitha vlerësimet e ndikimit mjedisor dhe social dhe
dokumentet mbështetëse për Projektet; (v) të gjitha raportet e auditimit nga një Auditor dhe çdo
raport ose vlerësim periodik nga një Vlerësues; (vi) një përmbledhje e të gjitha Kërkesave për
Disbursim; (vii) të gjitha politikat dhe procedurat e prokurimit (duke përfshirë SRO-në dhe të
gjitha dokumentet që kërkohen të bëhen publike nga Udhëzimet e Programit për Prokurim ose
Udhëzimet e Programit për Grante); (viii) Planin e Veprimit KMK dhe raportet përkatëse të
zbatimit; (ix) Dokumentet drejtuese dhe çdo ndryshim në to; dhe (x) materiale të tjera që KSM-ja
14
mund të kërkojë; megjithatë, me kusht që çdo njoftim për shtyp ose njoftim në lidhje me KSM-
në ose faktin që KSM-ja po financon Programin ose çdo material tjetër publicitar që i referohet
KSM-së do t'i nënshtrohet miratimit paraprak nga KSM-ja dhe duhet të jetë në përputhje me çdo
udhëzim të dhënë nga KSM-ja në Letrat përkatëse të Zbatimit.
(c) Pavarësisht nga Kapitulli 2.7(b), informacioni në lidhje me prokurimet para
dhënies së kontratës dhe informacioni konfidencial në lidhje me marrëveshjet e LLSM-Kosovës
me punonjësit, kontraktorët dhe konsulentët përjashtohen nga informacioni dhe dokumentet e
bëra publike; megjithatë, me kusht që KSM-ja dhe LLSM-Kosova të përcaktojnë bashkërisht
nëse ndonjë informacion që duhet të përjashtohet është konfidencial.
Brendimi dhe Zbatimi. Kapitulli 2.8
(a) Në përputhje me Kapitullin 4.2(g), KSM-ja i jep LLSM-Kosovës një të drejtë dhe
licencë të revokueshme, pa pagesë shtesë, plotësisht të paguar dhe jo ekskluzive për të përdorur
logon e KSM-së dhe emrat "Korporata Sfidat e Mijëvjeçarit", "Llogaria e Sfidave të
Mijëvjeçarit-Kosovë". dhe “KSM”, në secilin rast, vetëm në përputhje me Standardet për
Simbole Globale. Çdo përdorim i tillë i logos dhe emrave është vetëm në të mirën e KSM-së dhe
jo në të mirën e LLSM-Kosovës. Përdorimi i logos dhe emrave të KSM-së nuk krijon asnjë
agjenci apo përfaqësim ligjor, dhe LLSM-Kosova nuk ka autoritet të obligojë KSM-në në asnjë
mënyrë.
(b) LLSM-Kosova krijon logon e saj dhe përdorë logon e tillë si dhe emrat “Llogaria
e Sfidave të Mijëvjeçarit-Kosovë” dhe “LLSM-Kosova”, në secilin rast, vetëm në përputhje me
Standardet për Simbole Globale. Në përputhje me Kapitullin 4.2(g), LLSM-Kosova i jep KSM-
së një të drejtë dhe licencë të revokueshme, pa pagesë shtesë, plotësisht të paguar dhe jo
ekskluzive për të përdorur emrat "Llogaria e Sfidave të Mijëvjeçarit-Kosovë" dhe "LLSM-
Kosova", dhe logon e LLSM-Kosovës.
(c) LLSM-Kosova ndërmerr të gjithë hapat e arsyeshëm për të siguruar që emrat
“Llogaria e Sfidave të Mijëvjeçarit-Kosovë” dhe “LLSM-Kosova”, si dhe vetë logoja e saj, të
gëzojnë mbrojtje maksimale sipas ligjeve që aktualisht janë në fuqi ose që do të jenë në fuqi në
Kosovë gjatë gjithë afatit të kësaj Marrëveshjeje. Kjo përfshin regjistrimin e emrave dhe logos si
markë tregtare, nëse është e përshtatshme, monitorimin e përdorimit të paautorizuar nga palët e
treta, dhe, në rast të zbulimit të përdorimit të paautorizuar, zbatimin e të drejtave të tilla. LLSM-
Kosova informon KSM-në sa më shpejt që të jetë e mundur nëse vihet në dijeni për ndonjë
shkelje, kërcënim për shkelje, ose ndonjë përdorim tjetër nga një palë e tretë që nuk është
autorizuar nga KSM-ja për ndonjë nga (i) emrat “Llogaria Sfidat e Mijëvjeçarit-Kosovë”,
“LLSM-Kosova” dhe/ose logon e LLSM-Kosovës; ose (ii) emrat "Korporata Sfidat e
Mijëvjeçarit", "KSM" dhe/ose logon e KSM-së. LLSM-Kosova i ofron KSM-së asistencë për të
zbatuar të drejtat e KSM-së për emrat "Korporata Sfidat e Mijëvjeçarit" dhe "KSM", si dhe për
logon e KSM-së.
Kontributi i Qeverisë. Kapitulli 2.9
15
(a) Në përputhje me Kapitullin 2.6(a) të Kontratës, Qeveria bën një Kontribut të
Qeverisë drejt përmbushjes së objektivave të Kontratës. Një kontribut i tillë është si shtesë në
shpenzimet e Qeverisë të ndara për objektiva të tillë në buxhetin e saj për vitin që i paraprin vitit
kur është nënshkruar Kontrata dhe është në përputhje me dispozitat e Udhëzimeve për
Kontributet e Vendit. Shtojca III e kësaj Marrëveshjeje parasheh ndarjen buxhetore të Kontributit
të Qeverisë për Projektet dhe administrimin e programeve gjatë Afatit të Kontratës.
(b) Përveç rasteve kur Palët bien dakord ndryshe me shkrim, kontributet e shprehura
në valutën lokale të Kosovës ose në valutë tjetër të huaj regjistrohen dhe konvertohen në dollarë
amerikanë me kursin e këmbimit të datës kur bëhet pagesa e kontributit ose duke përdorur një
kurs mesatar këmbimi gjatë periudhës së kontributit, në çdo rast, duke përdorur kurset e
këmbimit të publikuara nga Banka Qendrore e Kosovës ose një burim tjetër i pranueshëm për
KSM-në.
NENI 3.

DISBURSIMI I FONDEVE TË KSM-SË
Procesi i Disbursimit . Kapitulli 3.1
(a) Kërkesat për Disbursim. LLSM-Kosova mund të kërkojë të bëhen disbursime
sipas Kontratës duke e dorëzuar në KSM një kërkesë në përputhje me Udhëzimet e Raportimit
(secila “Kërkesë për Disbursim”), të plotësuar, jo më vonë se njëzet (20) ditë (ose periudhë tjetër
kohore të dakorduar nga KSM) para fillimit të çdo Periudhe të Disbursimit. Kërkesat për
Disbursim të Financimit të Programit dhe të Financimit Lehtësues të Kontratës për çdo Periudhë
të Disbursimit bëhen përmes Kërkesave të veçanta duke përdorur formularin e aplikueshëm.
Përveç nëse lejohet ndryshe nga Udhëzimet e Raportimit, LLSM-Kosova mund ta dorëzojë
vetëm një Kërkesë për Disbursim për Financim të Programit dhe një Kërkesë për Disbursim për
Financim Lehtësues të Kontratës, për çdo periudhë (tremujore, ose periudhë tjetër kohore të
dakorduar nga KSM, “Periudha e Disbursimit”). Çdo Kërkesë për Disbursim e dorëzuar duhet
të shoqërohet me Raportet Periodike që e mbulojnë periudhën përkatëse të disbursimit.
(b) Miratimi i kërkesave për disbursim; Lirimi i mjeteve .
(i) Pas pranimit të kërkesës për disbursim, KSM e përcakton shumën e
përshtatshme të disbursimit që do të autorizohet, mes tjerash, në bazë të (A) progresit të arritur
sipas Planit të Zbatimit, (B) shumën e mjeteve të nevojshme për përfundimin e aktiviteteve të
përshkruara në Kërkesën për Disbursim gjatë Periudhës përkatëse të disbursimit dhe (C)
plotësimin, heqjen apo shtyrjen e kushteve të zbatueshme për atë Disbursim. KSM mund të mos
e miratojë asnjë disbursim plotësisht ose ta zvogëlojë shumën e çdo disbursimi që është nën
shumën e propozuar në Kërkesën për Disbursim në bazë të vlerësimit të tij të faktorëve të
përcaktuar në këtë Kapitull 3.1(b)(i).
(ii) Pas miratimit të Kërkesës për Disbursim nga KSM, mjetet e Disbursimit
mund të transferohen, sipas zgjedhjes së KSM-së (A) në një Llogari të Lejuar, (B) drejtpërdrejt
16
tek një palë e tretë si pagesë për mallra, punë ose shërbime të pranuara nga LLSM-Kosova në
përputhje me Sistemin e Përbashkët të Pagesave apo ndonjë sistem alternativ të pagesave të
miratuar nga KSM, ose (C) drejtpërdrejt tek një punëtor i LLSM-Kosova (apo tek Qeveria, si
rimbursim për shpenzimet e autorizuara të LLSM-Kosova); megjithatë, me kusht që shpenzimet
e të mjeteve të tilla (duke përfshirë shumat që transferohen drejtpërdrejt tek një ofertues) të jenë
të autorizuara nga LLSM-Kosova dhe pagesa përkatëse, sipas vërtetimit të Agjentit Fiskal, është
në pajtim me Planin e Hollësishëm Financiar të miratuar më së fundmi dhe standardet e
procedurat e përcaktuara në Marrëveshjen me Agjentin Fiskal dhe në Planin e Llogaridhënies
Fiskale.
(c) Llogaritë e lejuara.
(i) Çdo Financim nga KSM që do të disbursohet në një llogari bankare duhet
të deponohet në një apo më shumë Llogari të Lejuara, që hapen nga LLSM-Kosova dhe duhet të
mbahen në një institucion financiar të pranuar nga KSM dhe me interes në një shkallë praktike.
LLSM-Kosova mund ta përcaktojë njërën prej Llogarive të Lejuara për t’i mbajtur mjetet e
konvertuara në valutën vendore të Kosovës (“Llogaria vendore”) dhe e përcakton njërën prej
Llogarive të Lejuara posaçërisht për deponimin e Kontributit të Qeverisë (“Llogaria e
Qeverisë”). LLSM-Kosova e njofton KSM-në menjëherë nëse ndryshon ndonjë informacion i
llogarisë për një Llogari të Lejuar gjatë Afatit të Kontratës dhe ia dërgon KSM-së informatat e
përditësuara.
(ii) Përveç nëse autorizohet nga KSM-ja me shkrim, mjetet e tjera nuk
përzihen në asnjë Llogari të Lejuar të hapur për pranimin e Mjeteve të KSM-së përveç Mjeteve
të KSM-së dhe interesit të përllogaritur dhe fitimeve të tyre. Njësoj, mjete të tjera përveç
Kontributit të Qeverisë dhe interesit të përllogaritur dhe fitimeve nuk përzihen në Llogarinë e
Qeverisë. KSM ka të drejtë, mes tjerash, t’i shikojë pasqyrat dhe aktivitetin e çdo Llogarie të
Lejuar drejtpërdrejt në mënyrë elektronike dhe në rastet kur kjo nuk është e mundur, LLSM-
Kosova i dorëzon KSM-së kopje të atyre pasqyrave sipas kërkesës së tij. Para deponimit të çdo
Financimi të KSM-së apo Kontributi të Qeverisë në një Llogari të Lejuar, LLSM-Kosova lidh
marrëveshje, në formë dhe përmbajtje sipas kërkesës së KSM-së, me institucionin financiar të
miratuar nga KSM-ja për të mbajtur Llogari të tilla të Lejuara (“Banka”) që e përcakton
autoritetin nënshkrues, të drejtat për qasje, dispozitat kundër pastrimit të parave dhe kundër
financimit të terrorizmit si dhe kushte të tjera lidhur me ato Llogari të Lejuara (“Marrëveshja me
Bankën”). Agjenti Fiskal, dhe në disa raste të caktuara në Marrëveshjen me Bankën,
përfaqësuesit e autorizuar të KSM-së, janë nënshkruesit e vetëm për çdo Llogari të Lejuar.
(iii) Mjetet nga Financimi i KSM-së apo Kontributi i Qeverisë që mbahen në
llogaritë e lejuara mund të gjenerojnë interes dhe fitime të tjera në përputhje me Marrëveshjen
me Bankën. Në baza tremujore dhe pas ndërprerjes apo skadimit të Kontratës ose Marrëveshjes
me Bankën, LLSM-Kosova siguron transferin e tërë interesit të përllogaritur për Financimin e
KSM-së në KSM. Interesi i përllogaritur për Kontributin e Qeverisë që mbahet në një Llogari të
Lejuar mbahet në llogari të tillë derisa mjetet të mund t’i transferohen Qeverisë sipas
udhëzimeve të dakorduara mes Bankës dhe Qeverisë.
17
(iv) Përveç nëse KSM-ja pajtohet ndryshe me shkrim, nëse Fondet e KSM-së
mbahen në një Llogari tjetër të Lejuar përveç Llogarisë Vendore, LLSM-Kosova siguron që
Fondet e tilla të KSM-së konvertohen në valutën e Shteteve të Bashkuara të Amerikës para
shpenzimit apo transferimit të tyre në Llogarinë Vendore. Me kusht që çdo shumë e Fondeve të
KSM-së që mbahet në dollar amerikan duhet të konvertohet në valutën e Kosovës për çdo qëllim,
LLSM-Kosova siguron që shumat e tilla konvertohen në përputhje me kushtet e Marrëveshjes
me Bankën apo çfarëdo Marrëveshjeje tjetër Plotësuese në fuqi.
Kushtet që i paraprijnë disbursimit të financimit lehtësues të Kontratës. Kushtet Kapitulli 3.2
në fuqi të përcaktuara në Shtojcën IV të Kontratës duhet të përmbushen sipas kërkesës së KSM-
së para disbursimit fillestar dhe çdo disbursimi pasues të financimit lehtësues të Kontratës.
Kushtet para disbursimit fillestar të financimit të programit. Përveç nëse hiqen Kapitulli 3.3
apo shtyhen nga KSM-ja, kushtet e këtij Kapitulli 3.3 dhe kushtet e përcaktuara në Kapitullin 3.4
duhet të përmbushen sipas kërkesës së KSM-së para Disbursimit fillestar të Financimit të
Programit:
(a) Hyrja në fuqi. Programi ka hyrë në fuqi siç është paraparë në nenin 7 të
Programit.
(b) Stafi kyç. Çdo anëtar i Stafit Kyç është përzgjedhur dhe angazhuar nga LLSM-
Kosova dhe është miratuar nga KSM.
(c) Plani i Llogaridhënies Fiskale. LLSM-Kosova ka hartuar Planin e Llogaridhënies
Fiskale (apo një version të përkohshëm) dhe plani është miratuar nga KSM.
(d) Plani i Zbatimit. LLSM-Kosova ka hartuar Planin e plotë të Zbatimit.
(e) Dokumentet Qeverisëse. LLSM-Kosova është themeluar në mënyrë ligjore dhe
Qeveria i ka dhënë KSM-së kopje të të gjitha dekreteve, legjislacionit, apo dokumente të tjera në
lidhje me themelimin e LLSM-Kosova dhe funksionet e saj (duke përfshirë Rregulloret e
Brendshme dhe Manualin e BNj). LLSM-Kosova e ka hartuar dhe miratuar Manualin e BNj dhe
manuali është miratuar nga KSM.
Kushtet që i paraprijnë çdo disbursimi të financimit të programit. Përveç nëse Kapitulli 3.4
hiqen apo shtyhen nga KSM, kushtet në vijim duhet të përmbushen sipas kërkesës së KSM-së
para çdo Disbursimi të Financimit të Programit (duke përfshirë Disbursimin fillestar të
Financimit të Programit):
(a) Dokumentet e dorëzuara. LLSM-Kosova i ka dorëzuar KSM-së dokumentet,
raportet dhe informatat në vijim në formën dhe përmbajtjen e kërkuar nga KSM:
(i) Kërkesën e plotë për Disbursim, së bashku me Raportet Periodike që e
mbulojnë Periudhën përkatëse të Disbursimit;
18
(ii) kopjet e çdo raporti nga çdo auditor teknik (duke përfshirë ata mjedisorë)
të angazhuar nga LLSM-Kosova për çfarëdo Aktiviteti të realizuar që nga Kërkesa e kaluar për
Disbursim;
(iii) një vërtetim të KSM-Kosova, me datën e Kërkesës për Disbursim,
kryesisht në formën e ofruar nga KSM (“Vërtetimi për Disbursim nga KSM”);
(iv) vërtetim nga Agjenti i Prokurimit, kryesisht në formën e ofruar nga KSM
(“Vërtetimi për Disbursim nga Agjenti i Prokurimit”); dhe
(v) vërtetim nga Agjenti Fiskal, kryesisht në formën e ofruar nga KSM
(“Vërtetimi për Disbursim nga Agjenti Fiskal”).
(b) Kushtet e tjera. KSM ka vendosur që:
(i) të gjitha kushtet e zbatueshme të paraqitura në Shtojcën II janë mbushur,
shtyrë apo hequr siç është paraparë në këtë Marrëveshje;
(ii) nuk ka ndodhur asnjë mosplotësim apo shkelje e asnjë kontrate, obligimi
apo përgjegjësie nga Qeveria, LLSM-Kosova apo ndonjë subjekt Qeveritar as nuk është duke
vazhduar të ndodhë në kuadër të kësaj Kontrate, kësaj Marrëveshjeje apo ndonjë Marrëveshjeje
tjetër Plotësuese;
(iii) aktivitetet që do të financohen me këtë Disbursim nuk e shkelin asnjë ligj
apo rregullore në fuqi;
(iv) dokumentet e Planit të Zbatimit janë aktuale dhe të përditësuara dhe janë
në formë dhe përmbajtje sipas kërkesës së KSM-së dhe është arritur progres dhe pajtueshmëri me
komponentët e Planit të Zbatimit për çdo Projekt apo Aktivitet përkatës lidhur me Disbursim të
tillë (duke përfshirë synimet e paraqitura aty dhe çdo kërkesë tjetër për raportim e paraqitur aty
për Periudhën përkatëse të Disbursimit), në çdo rast, sipas kërkesës së KSM-së;
(v) të gjitha subjektet qeveritare të përfshira në zbatimin e Programit, duke
përfshirë Subjektet Zbatuese, janë duke u koordinuar me sukses me LLSM-Kosova dhe po
dedikojnë stafin e nevojshëm dhe burimet e tjera për të siguruar zbatim të suksesshëm të
Programit;
(vi) nuk ka pasur gjetje të rëndësishme negative në asnjë raport financiar të
auditimit të realizuar në përputhje me Kontratën dhe me Planin e Auditimit, për dy tremujorët e
kaluar (apo periudha të tjera që mund të parashihen me Planin e Auditimit);
(vii) të gjitha Tatimet e paguara me Fondet e KSM-së gjatë datës nëntëdhjetë
(90) ditë para fillimit të Periudhës së zbatueshme të Disbursimit janë rimbursuar nga Qeveria në
përputhje të plotë me Kapitullin 2.8(c) të Kontratës;
19
(viii) Qeveria i ka përmbushur të gjitha obligimet e saj të pagesave, duke
përfshirë sigurimet, dëmshpërblimet, pagesat e tatimeve apo obligimet e tjera dhe i ka ndarë të
gjitha burimet që i janë kërkuar, sipas Kontratës, kësaj Marrëveshjeje dhe çdo Marrëveshjeje
tjetër Plotësuese;
(ix) KSM nuk ka baza për të konstatuar që çdo çështje që i është vërtetuar në
Vërtetimin për Disbursim nga KSM, Vërtetimin për Disbursim nga Agjenti i Prokurimit apo
Vërtetimin për Disbursim nga Agjenti Fiskal nuk qëndron ashtu siç është vërtetuar;
(x) nuk ka ndodhur asnjë akt, lëshim, kusht apo ngjarje që do të ofronte bazë
për KSM-në për ta pezulluar apo ndërprerë, tërësisht apo pjesërisht, Kontratën apo Financimin e
KSM-së në përputhje me Kapitullin 5.1 të Kontratës;
(xi) çdo anëtar i Stafit Kyç mbetet i angazhuar, apo nëse është e lirë një pozitë,
LLSM-Kosova angazhohet aktivisht, sipas kërkesave të KSM-së, në punësimin e një
zëvendësimi;
(xii) LLSM-Kosova i ka respektuar në çdo aspekt material obligimet e veta të
përcaktuara në Kapitullin 2.1(d) sa i përket themelimit të BCS-së dhe obligimeve të tij të
përcaktuara në Kapitullin 2.1(f) sa i përket hartimit të Planit të M&V; dhe
(xiii) Qeveria i ka respektuar në çdo aspekt material obligimet e veta të
përcaktuara në Kapitullin 2.9 sa i përket kontributit të dhënë në përputhje me afatet e parapara
kohore të përcaktuara në Shtojcën III.
Shpenzimet e autorizuara. Përveç nëse KSM pajtohet ndryshe me shkrim, Kapitulli 3.5
Disbursimi, apo zotimi financiar që përfshin Financim nga KSM apo Kontribut të Qeverisë mund
të bëhet, dhe Kërkesa për Disbursim mund të dorëzohet, vetëm nëse ato shpenzime janë paraparë
në Planin e Hollësishëm Financiar dhe nëse ekzistojnë mjete të mjaftueshme të pazotuara në
Planin e Hollësishëm Financiar për periudhën përkatëse.
NENI 4.

HYRJA NË FUQI E KËSAJ MARRËVESHJEJE; PASOJAT E NDËRPRERJES,
PEZULLIMIT APO SKADIMIT TË KONTRATËS
Hyrja në fuqi e kësaj Marrëveshjeje. Kjo Marrëveshje hyn në fuqi pas (a) Kapitulli 4.1
nënshkrimit të kësaj Marrëveshjeje nga të gjitha Palët e kësaj Marrëveshjeje dhe (b) datës kur
Kontrata hyn në fuqi sipas nenit 7 të Programit; megjithatë, me kusht që Palët të pajtohen që pas
nënshkrimit të kësaj Marrëveshjeje dhe derisa kjo Marrëveshje të hyjë në fuqi, Palët i zbatojnë
përkohësisht kushtet e kësaj Marrëveshjeje.
20
Pasojat e ndërprerjes, pezullimit apo skadimit të Kontratës. Kapitulli 4.2
(a) Pas pezullimit të tërësishëm apo të pjesërishëm të Kontratës apo ndonjë pjese të
Financimit nga KSM, pezullohen të gjitha Disbursimet e aplikueshme dhe KSM mund t’i kërkojë
Qeverisë ta kthejë çdo Financim nga KSM (ose një pjesë të tij) në depozitë në çfarëdo Llogarie
të Lejuar; megjithatë, me kusht që Financimi nga KSM të mund të përdoret, në pajtim me
Kontratën dhe këtë Marrëveshje dhe me pëlqimin me shkrim të KSM-së, për të paguar për (i)
shpenzimet e arsyeshme për mallrat, punët apo shërbimet që janë bërë sipas ose në zbatim të
Programit para pezullimit të Kontratës ose Financimit nga KSM; dhe (ii) kostot e arsyeshme të
shpenzuara në lidhje me pezullimin e Kontratës apo ndonjë pjese të Financimit nga KSM.
(b) Pas ndërprerjes së tërësishme apo të pjesërishme të Kontratës apo ndonjë pjese të
Financimit nga KSM, pushojnë të gjitha Disbursimet e aplikueshme; megjithatë, me kusht që
Financimi nga KSM të mund të përdoret, në përputhje me Kontratën dhe këtë Marrëveshje dhe
me pëlqimin me shkrim të KSM-së, për të paguar për (i) shpenzimet e arsyeshme për mallra,
punë apo shërbime që janë bërë sipas ose në zbatim të Programit para ndërprerjes së Kontratës
apo ndonjë pjese të Financimit nga KSM dhe (ii) shpenzimet e arsyeshme (duke përfshirë
shpenzimet administrative) të shpenzuara në lidhje me përmbylljen e Programit (apo ndonjë
pjese të tij) brenda 120 ditësh pas ndërprerjes së Kontratës apo ndonjë pjese të Financimit nga
KSM.
(c) Pas skadimit të Programit, pushojnë të gjitha Disbursimet; megjithatë, me kusht
që Financimi nga KSM të mund të përdoret, në përputhje me Kontratën, këtë Marrëveshje dhe
Udhëzimet e Programit, për të paguar për (i) shpenzimet e arsyeshme për mallra, punë apo
shërbime që janë bërë sipas ose në zbatim të Programit para skadimit të Kontratës dhe (ii)
shpenzimet e arsyeshme (duke përfshirë shpenzimet administrative) të shpenzuara në lidhje me
përmbylljen e Programit gjatë Periudhës së Përmbylljes.
(d) Sipas Kapitujve 4.2(b) dhe (c), pas skadimit apo ndërprerjes së Kontratës apo
Financimit nga KSM, Qeveria ia kthen KSM-së çdo shumë të Financimit nga KSM në depozitë
në çfarëdo Llogarie të Lejuar por që nuk është shpenzuar para skadimit apo ndërprerjes, plus
interesin e përllogaritur në të brenda tridhjetë (30) ditëve pasi që Qeveria ta pranojë kërkesën e
KSM-së për kthim të tillë; megjithatë, me kusht që, nëse Kontrata ndërpritet pjesërisht, vetëm
shuma e Financimit të KSM-së e ndarë për pjesën e ndërprerë do të kthehet.
(e) Pas ndërprerjes së plotë apo të pjesërishme të Kontratës apo ndonjë pjese të
Financimit nga KSM, KSM, nën përgjegjësinë e saj, mund të udhëzojë që titulli i çfarëdo Aseti
të Programit të bartet në KSM nëse ato Asete të Programit janë në gjendje të dorëzueshme dhe
Qeveria do ta kryejë atë transfer menjëherë pas udhëzimit të tillë; megjithatë, me kusht që, për
çfarëdo Aseti të Programit që nuk është në gjendje të dorëzueshme dhe për çfarëdo Aseti të
Programit që është blerë ose financuar pjesërisht me Fondet e KSM-së, Qeveria, me kërkesë të
KSM-së, ia rimburson KSM-së në dollar amerikan shumën ekuivalente të parave të gatshme në
vlerë të drejtë të tregut të atyre Aseteve të Programit apo një pjese të tyre, sipas vendimit të
KSM-së.
21
(f) Para skadimit, ose pas ndërprerjes, së Kontratës, LLSM-Kosova e përgatit planin
për përmbylljen administrative dhe qëndrueshmërinë e Programit në përputhje me Udhëzimet për
Përmbylljen e Programit (“Plani i Përmbylljes”). Gjatë Periudhës së Përmbylljes, LLSM-
Kosova i merr të gjithë hapat e nevojshëm për ta përmbyllur programin në mënyrë të rregullt në
përputhje me Planin e Përmbylljes dhe Udhëzimet për Përmbylljen e Programit.
(g) Jo më vonë se 120 ditë pas skadimit apo ndërprerjes së Kontratës, përveç nëse
lejohet ndryshe me Standardet për Simbole Globale, (i) licencat që i janë dhënë LLSM-Kosovës
në Kapitullin 2.8(a) ndërpriten me efekt të menjëhershëm; (ii) Qeveria siguron që LLSM-Kosova
pushon së ekzistuari me emrin “Llogaria Sfidat e Mijëvjeçarit në Kosovë” dhe/ose “LLSM-
Kosova”; dhe (iii) Qeveria merr hapat e arsyeshëm për të siguruar që emrat e tillë dhe çdo logo e
tyre, si dhe emrat “Korporata Sfidat e Mijëvjeçarit” dhe KSM” si dhe çdo logo e shoqëruar me
to, nuk përdoren më nga LLSM-Kosova apo ndonjë subjekt tjetër për asnjë qëllim të
paautorizuar nga KSM-ja. Po ashtu, pas skadimit apo ndërprerjes së Kontratës, LLSM-Kosova i
cakton dhe transferon të gjitha të drejtat, titullin dhe interesat e KSM-së në emrat “Llogaria
Sfidat e Mijëvjeçarit në Kosovë”, “LLSM-Kosova”, “Korporata Sfidat e Mijëvjeçarit”, “KSM” si
dhe logon e LLSM-Kosova dhe logon e KSM-së që mund ta ketë marrë gjatë kohëzgjatjes së
kësaj Marrëveshjeje.
(h) KSM dhe Qeveria e kuptojnë që efektet e Kontratës janë të larmishme dhe
ndikimi i saj në uljen e nivelit të varfërisë mund të mos jetë i matshëm për disa vite pasi Kontrata
të mos jetë më në fuqi. Prandaj, KSM dhe Qeveria pajtohen t’i monitorojnë së bashku rezultatet
dhe t’i vlerësojnë ndikimet e Kontratës në uljen e nivelit të varfërisë përmes rritjes ekonomike në
Kosovë pasi Kontrata të mos jetë më në fuqi. Për këtë qëllim dhe si pjesë e përmbylljes së
rregullt të Programit, Palët hartojnë një plan të monitorimit dhe vlerësimit pas Kontratës që i
përshkruan aktivitetet e ardhshme të monitorimit dhe vlerësimit, individët dhe organizatat që i
realizojnë këto aktivitete dhe kornizën buxhetore për monitorimin dhe vlerësimin e ardhshëm,
por me kusht që asnjë pjesë e këtij Kapitulli 4.2(h) nuk do të interpretohet si zotim i KSM-së për
t’i ofruar ndihmë Qeverisë pasi Kontrata të mos jetë më në fuqi. Qeveria i ofron të gjitha burimet
e nevojshme (duke përfshirë ato financiare dhe njerëzore) për t’i përmbushur detyrat që Qeveria i
merr përsipër në planin e monitorimit dhe vlerësimit pas Kontratës.
NENI 5.

GENERAL PROVISIONS
Përfaqësuesit. Dispozitat e Kapitullit 4.2 të Kontratës përfshihen këtu me Kapitulli 5.1
referencë sikur të ishin të paraqitura plotësisht në këtë pjesë.
Komunikimi. Dispozitat e Kapitullit 4.1 të Kontratës përfshihen këtu me Kapitulli 5.2
referencë sikur të ishin të paraqitura plotësisht në këtë pjesë.
Caktimet nga Qeveria. Qeveria nuk mund të caktojë, delegojë apo kontraktojë Kapitulli 5.3
zbatimin e të drejtave apo detyrimeve të veta në kuadër kësaj Marrëveshjeje pa e marrë
paraprakisht pëlqimin me shkrim të KSM-së. Qeveria pajtohet, me kërkesë të KSM-së, të bëjë
22
një caktim për KSM-në për çfarëdo të drejte kontraktuale apo shkaku për veprim që mund t’i
takojë Qeverisë ose LLSM-Kosovës në lidhje me ose si shkak i ekzekutimit të kontratës apo
shkeljes së kontratës nga njëra palë e një kontrate të financuar tërësisht apo pjesërisht nga Fondet
e KSM-së.
Ndryshimet; Heqjet. Palët mund ta ndryshojnë këtë Marrëveshje vetëm përmes Kapitulli 5.4
një marrëveshjeje me shkrim të nënshkruar nga Palët. Marrëveshja e tillë parasheh mënyrën e
hyrjes në fuqi; megjithatë, me kusht që Qeveria dhe KSM, me marrëveshje me shkrim, të
nënshkruar nga Përfaqësuesi Kryesor apo ndonjë Përfaqësues Shtesë i secilës Palë dhe që hyn në
fuqi pas nënshkrimit, mund ta ndryshojnë çdo shtojcë të saj. Palët e kuptojnë që çdo ndryshim i
kësaj Marrëveshjeje mund të bëhet nga Qeveria pa nevojën për veprime të mëtejshme nga
Qeveria, apo pa përmbushjen e kushteve të tjera vendore të Kosovës. Çdo heqje dorë nga një e
drejtë apo detyrim që lind nga kjo Marrëveshje do të jetë efektive vetëm nëse dorëzohet me
shkrim.
Bashkëngjitjet. Çdo provë, listë dhe shtojcë që i bashkëngjitet kësaj Kapitulli 5.5
Marrëveshjeje përbën pjesë thelbësore të kësaj Marrëveshjeje.
Mospërputhjet. Në rast të ndonjë konflikti apo mospërputhjeje mes kësaj Kapitulli 5.6
Marrëveshjeje dhe Kontratës, mbizotërojnë kushtet e Kontratës. Në rast të ndonjë konflikti apo
mospërputhjeje mes kësaj Marrëveshjeje dhe çdo Marrëveshjeje tjetër Plotësuese apo çdo
Dokumenti të Planit të Zbatimit, mbizotërojnë kushtet e kësaj Marrëveshjeje.
Ndërprerja e kësaj Marrëveshjeje. Kapitulli 5.7
(a) KSM mund ta ndërpresë këtë Marrëveshje tërësisht apo pjesërisht duke e njoftuar
Qeverinë me shkrim tridhjetë (30) ditë më herët. Kjo Marrëveshje ndërpritet njëkohësisht me
ndërprerjen e Kontratës nga Qeveria në përputhje me Kapitullin 5.1(a) të Kontratës.
(b) KSM mund ta ndërpresë menjëherë këtë Marrëveshje, tërësisht apo pjesërisht,
duke e njoftuar me shkrim LLSM-Kosovën dhe Qeverinë, nëse KSM vendos që ka ndodhur një
ngjarje që do të ishte bazë për ndërprerjen apo pezullimin e Kontratës apo Financimit nga KSM
sipas Kapitullit 5.1(b) të Kontratës.
(c) Përveç nëse ndërpritet më herët në përputhje me kushtet e paraqitura në këtë
dokument, kjo Marrëveshje do të pushojë së qeni në fuqi në të njëjtën kohë me skadimin apo
ndërprerjen e Kontratës; megjithatë, me kusht që, nëse vendos KSM, në përputhje me Kapitullin
4.2(b) ose (c), që detyrimet e shpenzuara (dhe të miratuara paraprakisht nga KSM në një Kërkesë
për Disbursim) para skadimit apo ndërprerjes së Kontratës mbetet të paguhen, atëherë dispozitat
e kësaj Marrëveshjeje vlejnë deri në datën kur përmbushen këto detyrime.
Vazhdimi. Pavarësisht skadimit, pezullimit apo ndërprerjes së kësaj Kapitulli 5.8
Marrëveshjeje, dispozitat në vijim të kësaj Marrëveshjeje vazhdojnë të jenë në fuqi: Kapitujt
1.2(b)(i), 1.2(b)(ii), 2.7, 4.2, 5.1, 5.2, 5.3, 5.7(c), 5.8, 5.9 dhe 5.10.
23
Informatat që i ofrohen KSM-së. KSM mund t’i përdorë ose t’i ndajë të gjitha Kapitulli 5.9
informatat në çdo Kërkesë për Disbursim, raport apo dokument të hartuar apo të dorëzuar në
lidhje me Programin: (a) me punëtorët, kontraktorët, agjentët dhe përfaqësuesit e saj, (b) me çdo
inspektor të përgjithshëm të Shteteve të Bashkuara apo Zyrën Shtetërore të Llogaridhënies të
Shteteve të Bashkuara apo në ndonjë mënyrë tjetër për përmbushjen e kushteve të raportimit të
KSM-së, (c) për t’i publikuar në uebfaqen e KSM-së për t’i bërë informatat e caktuara të
disponueshme dhe transparente për publikun, (d) në lidhje me publicitetin e KSM-së dhe
programeve të tij ose (e) në çfarëdo mënyre tjetër.
Ligji Qeverisës. Palët e pranojnë dhe pajtohen që kjo Marrëveshje është një Kapitulli 5.10
marrëveshje ndërkombëtare që lidhet me qëllim të zbatimit të Kontratës dhe si e tillë
interpretohet në përputhje me Kontratën dhe qeveriset nga parimet e të drejtës ndërkombëtare.
Nënshkrimet. Nënshkrimet në këtë Marrëveshje dhe çdo ndryshim të kësaj Kapitulli 5.11
Marrëveshjeje janë nënshkrime origjinale që paraqiten në faqen e njëjtë ose në këmbimin e
letrave dhe njoftimeve diplomatike.
Faqja e nënshkrimeve vijon në faqen tjetër
FAQJA E NËNSHKRIMEVE E MARRËVESHJES PËR ZBATIMIN E PROGRAMIT
MES SHTETEVE TË BASHKUARA TË AMERIKËS
PËRMES KORPORATËS SFIDAT E MIJËVJEÇARIT
DHE REPUBLIKËS SË KOSOVËS

NË PRANI FIZIKE, secila Palë e ka nënshkruar këtë Marrëveshje për Zbatimin e
Programit, përmes përfaqësuesve të tyre të autorizuar.
Nënshkruar në [_______________], më datë [ ] të muajit [ ].

PËR SHTETET E BASHKUARA TË
AMERIKËS, përmes KORPORATËS
SFIDAT E MIJËVJEÇARIT
PËR REPUBLIKËN E KOSOVËS


Emri: Alice P. Albright
Titulli: Kryeshefe Ekzekutive


Emri: Artane Rizvanolli Berisha
Titulli: Ministre e Ekonomisë


Shtojca I - 1
Shtojca I
PËRKUFIZIMET
Plani i Veprimit për KMK e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 2.1(i).
Marrëveshje e ka kuptimin e përshkruar në parathënien e kësaj Marrëveshjeje.
Auditor e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 2.6(c).
Marrëveshje me Auditorin / Vlerësuesin e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 2.6(c).
Bankë e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 3.1(c)(ii).
Marrëveshje me Bankën e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 3.1(c)(ii).
SRO e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 2.1(d).
Bord nënkupton bordin e drejtorëve të LLSM-Kosova.
Periudha e përmbylljes nënkupton periudhën 120 ditëshe që fillon nga dita e parë pas ditës së
fundit të Afatit të Kontratës (ose, nëse Kontrata është ndërprerë më herët në përputhje me
kushtet e saj, pas ditës së fundit që Kontrata ka qenë në fuqi) dhe përfundon 120 ditë kalendarike
më pas.
Plani i Përmbylljes e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 4.2(f).
Sistemi i Përbashkët i Pagesës nënkupton sistemin sipas të cilave pagesat e Financimit të KSM-
së iu bëhen drejtpërdrejt shitësve siç është përshkruar më hollësisht në Planin e Llogaridhënies
Fiskale.
Kontratë e ka kuptimin e përshkruar në parathënien e kësaj Marrëveshjeje.
Financimi i Kontratës e ka kuptimin e përshkruar në Shtojcën V.
Pala tjetër e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 1.3(b)(vi).
Raporti për Kontributin Vendor e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 2.4(e).
Detyrimet doganore e ka kuptimin e përshkruar në Listën D të Shtojcës V.
Të drejtat dhe përgjegjësitë e përcaktuara e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 1.3(a)(i).
Plani i Hollësishëm Financiar e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 2.1(b).
Periudha e disbursimit e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 3.1(a).
Shtojca I - 2
Kërkesa për Disbursim e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 3.1(a).
Përfitues i liruar e ka kuptimin e përshkruar në Shtojcën V.
Subjekt i liruar e ka kuptimin e përshkruar në Shtojcën V.
Individ i liruar e ka kuptimin e përshkruar në Shtojcën V.
Të ardhura personale të liruara e ka kuptimin e përshkruar në Listën B të Shtojcës V.
Tatim i liruar e ka kuptimin e përshkruar në Listën E të Shtojcës V.
Plani i Llogaridhënies Fiskale e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 2.1(e).
Marrëveshja me Agjentin Fiskal e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 2.6(b).
Vërtetimi i Disbursimit nga Agjenti Fiskal e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 3.4(a)(v).
Marrëveshja e Financimit e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 1.3(b)(vi).
Shtojca e Dispozitave të Përgjithshme nënkupton shtojcën me titull Dispozitat e Përgjithshme që
postohen herë pas here në uebfaqen e KSM-së ose vihen në dispozicion të Qeverisë në ndonjë
formë tjetër.
Udhëzimet e Qeverisjes nënkupton Politikën e KSM-së për Subjekte Llogaridhënëse dhe
Struktura të Zbatimit.
Dokument Qeverisës e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 2.5(g).
Qeveria ka kuptimin e përshkruar në parathënien e kësaj Marrëveshjeje.
Llogaria e Qeverisë e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 3.1(c)(i).
Manuali i BNj e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 1.3(b)(v).
Standardet e Performancës të KNF-së nënkupton Standardet e Performancës për
Qëndrueshmërinë Mjedisore dhe Sociale të Korporatës Ndërkombëtare Financiare, sipas
ndryshimeve të kohëpaskohëshme.
Plani i Zbatimit e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 2.1.
Dokumenti i Planit të Zbatimit e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 2.1.
Prodhuesi i Pavarur i Energjisë Elektrike apo PPEE nënkupton një subjekt që nuk ndërmarrje
organizatë publik që ka në pronësi objekte për prodhimin e energjisë elektrike për shitje tek
ndërmarrjet publike ose përdoruesit përfundimtarë.
Rregulloret e brendshme e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 1.3(b)(v).
Shtojca I - 3
Stafi kyç nënkupton këto pozita në Njësinë Operative: (1) kryeshefi ekzekutiv (i referuar edhe si
drejtori i përgjithshëm, koordinatori kombëtar, apo drejtori menaxhues, (2) çdo zëvendës
kryeshef ekzekutiv (nganjëherë të referuar si zyrtar i lartë operativ), nëse ka, (3) çdo drejtor i
projektit të një Projekti dhe (4) anëtarët e stafit të rangut më të lartë në këta sektorë: (a) financa,
(b) ligjor, (c) prokurimi, (d) performanca mjedisore dhe sociale, (e) përfshirja gjinore dhe
sociale dhe (f) monitorimi, vlerësimi dhe ekonomia.
Certifikata e LLSMK e ka kuptimin e përshkruar në Listën D të Shtojcës V.
Barrë e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 1.2(b)(i).
Llogari vendore e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 3.1(c)(i).
Marrëveshje materiale e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 2.5(c).
Vërtetim i Disbursimit nga LLSM e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 3.4(a)(iii).
Uebfaqja e LLSM-Kosova e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 2.7(a).
KSM e ka kuptimin e përshkruar në parathënien e kësaj Marrëveshjeje.
Ministria e Financave nënkupton Ministrinë e Financave, Punës dhe Transfereve të Republikës
së Kosovës.
Plani Shumëvjeçar Financiar e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 2.1(b).
Menaxheri i Jashtëm i Projektit e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 2.6(a).
Pala dhe Palët e kanë kuptimin e përshkruar në parathënien e kësaj Marrëveshjeje.
Raport periodik e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 2.4(a).
I autorizuari i lejuar e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 1.2(a).
Tatimet mbi të ardhurat personale e ka kuptimin e përshkruar në Listën B të Shtojcës V.
Taksat e naftës e ka kuptimin e përshkruar në Listën F të Shtojcës V.
Marrëveshja e Agjentit të Prokurimit e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 2.6(d).
Vërtetim i Disbursimit nga Agjenti i Prokurimit e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin
3.4(a)(iv).
Plani i Prokurimit e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 2.1(d).
Vlerësues e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 2.6(c).
DVA e ka kuptimin e përshkruar në Listën D të Shtojcës V.
Shtojca I - 4
Plani i integrimit social dhe gjinor e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 2.1(h).
ATK e ka kuptimin e përshkruar në Shtojcën V.
NUI e ka kuptimin e përshkruar në Listën C të Shtojcës V.
Shtetet e Bashkuara e ka kuptimin e përshkruar në parathënien e kësaj Marrëveshjeje.
TVSH e ka kuptimin e përshkruar në Listën C të Shtojcës V.
Vërtetim i lirimit nga TVSH-ja e ka kuptimin e përshkruar në Listën C të Shtojcës V.
Plani i punës e ka kuptimin e përshkruar në Kapitullin 2.1(a).






Shtojca II -1

Shtojca II
KUSHTET QË I PARAPRIJNË FINANCIMIT TË PROGRAMIT

PJESA A. Kushtet që i paraprijnë kërkesës për disbursim të plotë (për të gjitha
projektet)
(i) Para Disbursimit të parë të Fondeve të Programit, LLSM-Kosova duhet të
hartojë dhe të miratojë një plan gjithëpërfshirës të Integrimit Social dhe Gjinor, në formë dhe
përmbajtje sipas kërkesës së KSM-së.
(ii) Para Disbursimit të parë të Fondeve të Programit, LLSM-Kosova duhet të
hartojë dhe të miratojë një plan gjithëpërfshirës të M&V, në formë dhe përmbajtje sipas kërkesës
së KSM-së.
(iii) Para Disbursimit të parë të Fondeve të Programit, LLSM-Kosova duhet të
hartojë dhe të miratojë Planin e Llogaridhënies Fiskale, në formë dhe përmbajtje sipas kërkesës
së KSM-së.
(iv) Para Disbursimit të parë të Fondeve të Programit, LLSM-Kosova duhet të
hartojë dhe të miratojë një SMMS, duke përfshirë një plan të angazhimit të akterëve, secili në
përputhje me Udhëzimet Mjedisore, në formë dhe përmbajtje sipas kërkesës së KSM-së.
(v) Para Disbursimit të parë të Fondeve të Programit për çdo aktivitet që do të
realizohet në kuadër të një marrëveshjeje të subjekteve zbatuese, LLSM-Kosova duhet t’i
dorëzojë KSM-së një kopje të marrëveshjes së nënshkruar mes LLSM-Kosova dhe Subjektit
përkatës Zbatues ku përcaktohen rolet dhe përgjegjësitë e secilës palë lidhur me Projektin ose
Aktivitetin, marrëveshje e cila duhet të jetë në formën dhe përmbajtjen sipas kërkesës së KSM-
së.
(vi) Para Disbursimit të parë të Fondeve të Programit për pagesa në kuadër të
një kontrate të caktuar për punime ose ndërtim për një Projekt ose Aktivitet të caktuar, LLSM-
Kosova duhet të paraqesë dëshmi, në formë dhe përmbajtje sipas kërkesës së KSM-së, që LLSM-
Kosova ose subjekti përkatës qeveritar ka zhvilluar, sipas nevojës, ESIA, ESMP, Plan të
Menaxhimit të Shëndetit dhe Sigurisë, RAP dhe/ose LRP lidhur me Projektin apo Aktivitetin e
tillë, secila prej të cilave duhet të jetë në formë dhe përmbajtje sipas kërkesës së KSM-së.
(vii) Para çdo Disbursimi të Fondeve të Programit për pagesa në kuadër të një
kontrate të caktuar për punime ose ndërtim për një Projekt ose Aktivitet të caktuar, LLSM-
Kosova duhet të paraqesë dëshmi, në formë dhe përmbajtje sipas kërkesës së KSM-së, që LLSM-
Kosova ose subjekti përkatës qeveritar është duke i zbatuar kushtet e çdo ESIA, ESMP, HSMP,
RAP apo LRP sipas rastit, për Projektin apo Aktivitetin e tillë në të gjitha aspektet themelore dhe
në përputhje me Udhëzimet Mjedisore (duke përfshirë Standardet e Performancës të KNF-së që
janë përfshirë aty me referencë).
Shtojca II -2
(viii) Para çdo Disbursimi të Fondeve të Programit ose pas fillimit të Afatit të
Kontratës prej pesë (5) vitesh, LLSM-Kosova duhet t’i dorëzojë KSM-së një draft fillestar të
Planit të Përmbylljes në përputhje me Udhëzimet për Përmbyllje të Programeve.
PJESA B. Kushtet që i paraprijnë disbursimit të fondeve për projektin e kursimit së
energjisë
(ix) Para Disbursimit të parë të Fondeve të Programit për pagesë në kuadër të
një kontrate të caktuar të punëve ose ndërtimit për Aktivitetin Reagimi për Rivendosje të
Frekuencës, LLSM-Kosova duhet të paraqesë dëshmi, në formë dhe përmbajtje sipas kërkesës së
KSM-së, që janë ekzekutuar të gjitha kushtet e nevojshme ligjore që KOSTT ta fitojë pronësinë e
aseteve të BESS për shërbimet e rezervave të rivendosjes së automatizuar të frekuencës dhe që
janë përcaktuar dhe miratuar kushtet institucionale për operimin e aseteve të BESS.
(x) Para Disbursimit të parë të Fondeve të Programit për pagesë në kuadër të
një kontrate të caktuar të punëve ose ndërtimit për Aktivitetin Reagimi për Rivendosje të
Frekuencës dhe për Aktivitetet e Kursimit të Energjisë Shumëfunksionale, Qeveria siguron që
KOSTT i ka zhvilluar dhe zbatuar të gjitha procedurat dhe udhëzimet e nevojshme për t’i vënë
në funksion pajisjet e BESS për rrjetin e tij të bartjes së energjisë elektrike dhe ZRRE i ka
plotësuar të gjitha kushtet rregullative dhe i ka miratuar urdhërata e nevojshëm, në formë dhe
përmbajtje sipas kërkesës së KSM-së, të nevojshme për futjen e shërbimeve të BESS në Kosovë.
(xi) Para Disbursimit të parë të Fondeve të Programit për pagesë në kuadër të
një kontrate të caktuar të punëve ose ndërtimit për Aktivitetin e Kursimit të Energjisë
Shumëfunksionale, Qeveria krijon një program që ofron kosto më të ulët të energjisë dhe
kompensime të tjera financiare për komunitetet e varfëra dhe të margjinalizuara që janë prekur
nga normat e larta të energjisë elektrike për shkak të zbatimit të tarifave me tarifave që
reflektojnë koston, furnizimin me energji elektrike me kosto më të lartë apo për shkak të
faktorëve të tjerë që kontribuojnë në varfërinë në lidhje me energjinë elektrike në Kosovë, në
formë dhe përmbajtje sipas kërkesës së KSM-së.
(xii) Para Disbursimit të parë të Fondeve të Programit për pagesë në kuadër të
një kontrate të caktuar të punëve ose ndërtimit për Aktivitetin e Kursimit të Energjisë
Shumëfunksionale, Qeveria duhet të paraqesë dëshmi që e ka themeluar Subjektin MFES, në
formë dhe përmbajtje sipas kërkesës së KSM-së, për ta fituar pronësinë e aseteve të BESS për
shërbimet ndihmëse dhe i ka përcaktuar të gjitha kushtet e nevojshme institucionale për
funksionimin e aseteve të BESS.
(xiii) Para Disbursimit të parë të Fondeve të Programit për pagesë në kuadër të
një kontrate të caktuar të punëve ose ndërtimit për Aktivitetin e Kursimit të Energjisë
Shumëfunksionale, Qeveria e zbaton një kornizë institucionale, në formë dhe përmbajtje sipas
kërkesës së KSM-së, për Prodhuesit e Pavarur të Rrymës (“PPRR”) nga burimet e ripërtëritshme
të energjisë që përfshijnë, mes tjerash:
(A) role dhe përgjegjësi të qarta institucionale brenda Qeverisë për
kërkimin, vlerësimin, angazhimin, zbatimin dhe monitorimin e PPRR-ve;
Shtojca II -3
(B) një proces formal për konkurs transparent, të drejtë dhe konkurrues
për PPRR nga burime të ripërtëritshme të energjisë; dhe
(C) hartimin dhe publikimin e marrëveshjeve standard të blerjes së
rrymës.
(xiv) Para Disbursimit të parë të Fondeve të Programit për pagesë në kuadër të
një kontrate të caktuar të punëve ose ndërtimit për Aktivitetin e Kursimit të Energjisë
Shumëfunksionale, Qeveria publikon konkurs për PPRR të barabartë me ose që e tejkalojnë
normën e kapacitetit të prodhimit prej 175 MV, në formë dhe përmbajtje sipas kërkesës së KSM-
së, për projektin ose projektet e prodhimit të energjisë së ripërtëritshme në Kosovë.
PART C. Kushtet që i paraprijnë disbursimit të mjeteve për Projektin e përshpejtimit
të tranzicionit të drejtë dhe të barabartë
(xv) Para Disbursimit të parë të Fondeve të Programit për çdo grant në kuadër
të Nën-Aktivitetit Granti për Gratë në Energji, LLSM-Kosova duhet të paraqesë dëshmi, në
formë dhe përmbajtje sipas kërkesës së KSM-së, që ka hartuar dhe miratuar një manual
funksional për dhënien e granteve.
(xvi) Para Disbursimit të parë të Fondeve të Programit për Projektin JETA,
LLSM-Kosova duhet të hartojë dhe të miratojë treguesit e Projektit në nivel të objektivave për
Planin e M&V me të dhënat fillestare dhe targetet në përputhje me analizën e kostove dhe
benefiteve, në formë dhe përmbajtje sipas kërkesës së KSM-së.
(xvii) Para Disbursimit të parë të Fondeve të Programit për pagesë në kuadër të
një kontrate të caktuar për punë ose ndërtim për Aktivitetin Shkathtësitë Energjetike për të
Ardhmen, (A) LLSM-Kosova duhet t’i ketë planifikuar programet e trajnimit në formë dhe
përmbajtje sipas kërkesës së KSM-së dhe (B) Qeveria duhet të ketë paraqitur dëshmi, në formë
dhe përmbajtje sipas kërkesës së KSM-së, që i ka filluar të gjitha reformat e nevojshme ligjore
apo institucionale dhe e ka bërë zotimin e financimit të nevojshëm për ta lehtësuar zbatimin
efektiv të programeve të trajnimit.
Shtojca III - 1

Shtojca III
NDARJET E KONTRIBUTIT TË QEVERISË
Projekti/Aktiviteti Para-
HNF
Viti 1 Viti 2 Viti 3 Viti 4 Viti 5 Gjithsej
Projekti i ruajtjes
së energjisë
$0 $12,350,131 $12,350,131 $8,233,420 $0 $0 $32,933,681
Administrimi i
Programit
$431,280 $224,266 $233,236 $242,566 $252,268 $353,303 $1,736,919
Gjithsej $431,280 $12,574,397 $12,583,367 $8,475,986 $252,268 $353,303 $34,670,600


Shtojca IV - 1
Shtojca IV
PARIMET PËR MENAXHIMIN E KONTRIBUTIT TË QEVERISË
A. Parimet e përgjithshme.
1. Përveç nëse Palët pajtohen ndryshe me shkrim, Kontributi i Qeverisë iu përmbahet
kushteve dhe dispozitave të Kontratës dhe të Marrëveshjes për Zbatimin e Programit,
njësoj sikur të ishte Financim nga KSM. Për t’i shmangur dyshimet, çdo Aktivitet që
ndërmerret, tërësisht apo pjesërisht, me Kontributin e Qeverisë iu përmbahet, mes
tjerash, Udhëzimeve të Prokurimit të Programit, Udhëzimeve Mjedisore dhe Planit të
Integrimit Social dhe Gjinor.
2. Qeveria fillon disbursimin e Kontributit Qeveritar për LLSM-Kosova në vitin e renditur
në Shtojcën III. Të gjitha mjetet që nuk shfrytëzohen në vitin e përcaktuar shtrihen në
vitin e ardhshëm dhe janë menjëherë në dispozicion për shpenzime të Programit.
B. Parimet e disbursimit për kontributin e Qeverisë.
1. Me qëllim të menaxhimit dhe raportimit të duhur të Kontributit të Qeverisë, para pranimit
të disbursimit të parë të Kontributit të Qeverisë, i Autorizuari i Lejuar e hap një Llogari të
Qeverisë për disbursimet e kontributeve të Qeverisë. Asnjë llogari tjetër nuk është e
autorizuar të pranojë apo të mbajë disbursime të Kontributit të Qeverisë.

2. Me kërkesën e LLSM-Kosova, Qeveria disburson Kontributin Qeveritar në Llogarinë e
Qeverisë në baza tremujore.

3. LLSM-Kosova i kërkon gjitha disbursimet e Kontributit të Qeverisë nga Qeveria duke e
dorëzuar: (i) shkresë të shpenzimeve të miratuara programore dhe (ii) raportin e progresit
për aktivitetin që nga disbursimi për tremujorin e kaluar. Kriteri parësor që Qeveria ta
disbursojë Kontributin Qeveritar është që LLSM-Kosova të ketë paraqitur
dokumentacionin kusht për disbursim.

4. Pas miratimit të dokumenteve të dorëzuara nga LLSM-Kosova, Qeveria lëshon
disbursimin e fondeve të tremujorit të ardhshëm në Llogarinë e Qeverisë në Bankën e
lejuar.

5. Të gjitha mjetet që nuk janë shpenzuar në tremujorin e kaluar vazhdojnë të jenë në
dispozicion për t’u shpenzuar nga LLSM-Kosova gjatë tërë Afatit të Kontratës.

6. Çdo interes i përllogaritur në Kontributin e Qeverisë që është pranuar dhe mbajtur në
llogarinë e ndarë raportohet nga LLSM-Kosova. I tërë interesi i përllogaritur i kthehet
Qeverisë në baza tremujore pasi të jetë vënë në dispozicion në llogarinë e ndarë.


Shtojca IV - 2
C. Mbikëqyrja e Kontributit të Qeverisë.
1. LLSM-Kosova i garanton KSM-së që Kontributi i Qeverisë është përfshirë plotësisht dhe
me kohë në Dokumentet e Planit të Zbatimit.

2. LLSM-Kosova i garanton KSM-së që Kontributi i Qeverisë është në përputhje me kushtet
dhe dispozitat e Planit të Llogaridhënies Financiare dhe Planit të Auditimit, njësoj sikur
të ishte Financim nga KSM.


Shtojca V - 1
Shtojca V

LISTAT E TATIMEVE

Qeveria pajtohet t’i garantojë LLSM-Kosovës dhe të gjithë Ofruesve, Ofruesve të Mbuluar,
Subjekteve Zbatuese, kontraktorëve (kontraktorëve kryesorë dhe nënkontraktorëve),
konsulentëve dhe subjekteve e individëve të tjerë që marrin Financim të KSM-së apo Kontribut
të Qeverisë (të dy format e financimit këtu e tutje referohen si “Financimi i Kontratës”)
drejtpërdrejtë apo tërthorazi janë të liruar nga Tatimet në përputhje me Kapitullin 2.8 të
Kontratës. Qeveria po ashtu pajtohet t’i aplikojë mekanizmat e përcaktuar në këtë Shtojcë V për
ta përjashtuar financimin e grantit nga Tatimet në përputhje me Kapitullin 4.2(k) të Marrëveshjes
me CDF.

Të gjitha aplikimet dhe kërkesat e autoriteteve qeveritare që bëhen në lidhje me procedurat e
përfshira në këto lista lirohen nga të gjitha tarifat dhe pagesat.

Listat në vijim i identifikojnë tatimet dhe mekanizmat e caktuar për të pasur pajtueshmëri me
lirimin nga tatimi sipas Marrëveshjes së Kontratës dhe FZhK. Qeveria i ofron një kopje të
Kontratës dhe Marrëveshjes së FZhK-së Ministrisë së Financave, Punës dhe Transfereve
(“Ministria e Financave”), Administratës Tatimore të Kosovës (“ATK”), Doganës së Kosovës
dhe çdo subjekti tjetër qeveritar të përfshirë ose që mund të ketë rol a përgjegjësi për të siguruar
që Qeveria i zbaton dhe i përmbush kushtet e Kontratës dhe Marrëveshjes së FZhK-së dhe
mekanizmat për zbatimin e lirimit nga tatimi sipas marrëveshjes në këtë dokument, apo sipas
kushteve të tjera të miratuara me Kontratë.

Përfituesit e liruar nga tatimi duhet t’i paraqesin dokumentet e renditura në listat në vijim apo ato
që ofrojnë informata të barasvlershme në përmbajtje por për të cilat mund të ndryshojë
terminologjia. Nuk mund të kërkohen kushte të tjera pa ndryshimin e këtyre listave.

Si përfitues i drejtpërdrejt i lirimit nga tatimi në kuadër të Kontratës dhe Marrëveshjes së FZhK,
LLSM-Kosova pajtohet ta lehtësojë dhe t’iu ndihmojë të gjithë përfituesve të tjerë indirektë të
liruar nga tatimi, duke përfshirë Ofruesit, Ofruesit e Mbuluar, Subjektet Zbatuese, kontraktorët
(kontraktorët kryesorë dhe nënkontraktorët), konsulentët dhe subjektet e individët tjerë që marrin
Financim nga Kontrata drejtpërdrejtë apo tërthorazi në zbatimin e mëtejshëm të Kontratës apo
fondeve të grantit me Marrëveshjen e FZhK-së (“Subjekt i liruar” në rastin e një subjekti juridik
apo “Individ i liruar” në rastin e një personi fizik dhe në çdo rast “Përfitues i liruar”) për të
siguruar pajtueshmëri me kushtet e lirimit të përcaktuara këtu.

Në përputhje me Kapitullin 2.8 të Kontratës dhe Kapitullin 4.2(k) të Marrëveshjes së FZhK-së
dhe pa i përjashtuar metodologjitë e lirimit të përshkruara në këto lista, nëse është paguar një
Tatim nga një Përfitues i Liruar në lidhje me Kontratën ose Marrëveshjen së FZhK-së, Qeveria
pajtohet t’ia kthejë atij Përfituesi të Liruar shumën e Tatimit të paguar brenda (15) ditëve të
punës pas pranimit të dokumentacionit që dëshmon për Tatimet e paguara. Përfituesit e Liruar
nga tatimet duhet ta dorëzojnë këtë dokumentacion në LLSM-Kosova për ta lehtësuar
rimbursimin sipas Kontratës ose Marrëveshjes së FZhK-së.
Shtojca V - 2
LISTA A
TATIMI NË TË ARDHURAT E KORPORATAVE
Baza ligjore për lirim
1. Kapitulli 2.8 i Kontratës

2. Neni 8, paragrafi 1, nën-paragrafi 6 i Ligjit Nr. 06/L-105 për Tatimin në të Ardhurat e
Korporatave

Përfituesit e lirimit
1. LLSM- Kosova

2. Çdo Subjekt i Liruar, përveç personave juridikë që janë subjekte ligjore të regjistruar
sipas ligjeve të Kosovës, me kusht që, në vlerësimin nëse një Subjekt i Liruar është
formuar sipas ligjeve të Kosovës për qëllimet e kësaj Liste A, statusi i subjektit të tillë
bazohet në statusin e tij në kohën e marrjes apo ekzekutimit të marrëveshjes apo kontratës
në lidhje me Kontratën dhe vlerësimi i tillë fillestar nuk ndryshon pavarësisht: (i) llojit të
marrëveshjes apo kontratës së përdorur për punësimin apo angazhimin e këtij Subjekti të
Liruar, (ii) çfarëdo ligji i Kosovës që synon ta ndryshojë statusin e tillë në bazë të
periudhës së performancës së kontratës apo periudhës kohore të ndodhjes dhe/ose
ushtrimit të punës në Kosovë dhe/ose (iii) çfarëdo kushti tjetër sipas ligjeve të Kosovës
që një kompani apo person tjetër juridik duhet të themelojë një degë në Kosovë apo të
regjistrohet dhe të organizohet në ndonjë formë tjetër sipas ligjeve të Kosovës, për të
ofruar mallra, shërbime apo punë në Kosovë.

Procedurat
1. LLSM-Kosova dhe të gjitha Subjektet e Liruara kanë të drejtë të lirimit nga tatimi në të
ardhurat e korporatave dhe tatimet e ngjashme në të ardhura që fitohen nga furnizimi i
mallrave, punëve, apo shërbimi në zbatimin e Kontratës.

2. LLSM-Kosova nuk do të kërkojë ose të mbajë tatime në të ardhurat e korporatave dhe
tatime të ngjashme në të ardhura nga pagesat e bëra nga, ose për, Financim të Kontratës
për një Subjekt të Liruar ose Individ të Liruar.

3. Subjektet e Liruara lirohen drejtpërdrejt nga tatimi në të ardhurat e korporatave. Sa i
përket zbatimit nga ATK, lirimi aplikohet drejtpërdrejt në përputhje me këtë Listë A.
Kështu, ATK nuk do të hapë llogari të tatimeve dhe Subjektet e Liruara nuk kanë nevojë
të paraqesin deklarimin vjetor dhe formularin e pagesës për tatimin në të ardhurat e
korporatave.

Shtojca V - 3
4. Në rast se një Subjekt i Liruar fiton të ardhura të taksueshme nga burime të tjera përveç
aktiviteteve në lidhje me Kontratën, atëherë të ardhurat e tilla do të regjistrohen dhe
raportohen nga Subjekti i Liruar në mënyrë të ndarë nga të ardhurat nga aktivitetet e
Kontratës dhe janë jashtë fushëveprimit të lirimeve nga tatimi të parapara me Kontratë.

5. DMS-Kosova i dorëzon rregullisht Ministrisë së Financave një listë të Ofruesve,
Ofruesve të Mbuluar, Subjekteve Zbatuese, kontraktorëve (kontraktorëve kryesorë dhe
nënkontraktorëve), konsulentëve dhe subjekteve e individëve të tjerë që marrin Financim
nga Kontrata. Në listë identifikohet për secilin subjekt apo individ të tillë periudha kohore
e angazhimit të tyre me LLSM-Kosova.

Shtojca V - 4
LISTA B
TATIMI NË TË ARDHURAT INDIVIDUALE

Baza ligjore për lirim
1. Kapitulli 2.8 i Kontratës

2. Neni 8, paragrafi 1, nënparagrafi 11 i Ligji Nr. 05/L-028 për Tatimin në të Ardhurat
Personale
Përfituesit e lirimit
1. LLSM-Kosova

2. Çdo Individ i Liruar, me kusht që, në vlerësimin nëse një individ është banor i
përhershëm për arsye të kësaj dispozite, statusi i individit të tillë bazohet në statusin e
tij/saj në kohën kur individi i tillë e fiton ose e ekzekuton marrëveshjen apo kontratën e
Kontratës dhe vlerësimi i tillë fillestar nuk ndryshon pavarësisht: (i) llojit të kontratës të
përdorur për punësimin apo angazhimin e individit të tillë dhe/ose (ii) çfarëdo ligji të
Kosovës që synon të ndryshojë statusin e tillë bazuar në periudhën e performancës së
kontratës apo periudhën kohore të banimit dhe/ose ushtrimit të profesionit në Kosovë.
Procedurat
1. Individët e Liruar lirohen nga tatimi në të ardhura personale dhe tatime e tarifa të tjera
obligative në të ardhura të vendosura nga Kosova apo ndonjë nëndivizion i saj (“Tatimi
në të ardhurat personale”), të pranuara në lidhje me të ardhurat e fituara nga punët dhe
shërbimet e kryera në zbatimin e Kontratës (“Të ardhurat e liruara personale”); dhe nuk
kanë asnjë detyrim të paraqesin deklarimin e tatimit në të ardhurat në Kosovë në lidhje
me të ardhurat personale të liruara.

2. LLSM-Kosova dhe subjektet e tjera që punësojnë Individë të Liruar nuk i mbajnë apo
paguajnë Tatimet në të Ardhura Personale nga Individët e Liruar; dhe nuk kanë obligim
të bëjnë paraqitje, regjistrim dhe raportim periodik të detyrueshëm në lidhje me të
ardhurat personale të përjashtuara të individëve të përjashtuar.

3. Në rast se një Individ i Liruar fiton të ardhura të taksueshme nga burime të tjera përveç
aktiviteteve në lidhje me Kontratën, atëherë të ardhurat e tilla do të regjistrohen dhe
raportohen nga Individi i Liruar në mënyrë të ndarë nga të ardhurat nga aktivitetet e
Kontratës dhe janë jashtë fushëveprimit të lirimeve nga tatimi të parapara me Kontratë.




Shtojca V - 5
LISTA C
TATIMI NË VLERË TË SHTUAR

Baza ligjore për lirim
1. Kapitulli 2.8 i Kontratës

2. Neni 33, paragrafi 3, nën-paragrafi 5 i Ligjit Nr. 05/L-037 për Tatimin në Vlerë të Shtuar
Përfituesit e Lirimit
1. LLSM-Kosova

2. Çdo përfitues i liruar
Procedurat
1. LLSM-Kosova dhe çdo Përfitues i Liruar është i liruar nga tatimi në vlerë të shtuar
(“TVSH”) për mallra, punë dhe shërbime të prokuruara në Kosovë dhe mekanizmat e
mëposhtëm vlejnë për zbatimin e këtij lirimi.

2. LLSM-Kosova i ofron Ministrisë së Financave në mënyrë periodike një listë të Ofruesve,
Ofruesve të Mbuluar, Subjekteve Zbatuese, kontraktorëve (kontraktorëve kryesorë dhe
nënkontraktorët), konsulentët dhe subjekte e individët e tjerë që marrin Financim nga
Kontrata.

3. LLSM-Kosova i ofron çdo Përfituesi të Liruar një vërtetim të lirimit nga TVSH-ja
(“Vërtetimi i Lirimit nga TVSH-ja”). Vërtetimi i Lirimit nga TVSH-ja duhet të përfshijë:
(a) emrin e Përfituesit të Liruar, (b) përshkrimin e mallrave, punëve dhe shërbimeve për
të cilat kërkohet lirimi nga tatimi së bashku me shumën për secilën dhe (c) referenca të
Kontratave, Projektit të financuar, kontratës mes LLSM-Kosova dhe Përfituesit të Liruar,
numrin unik identifikues të Përfituesit të Liruar (“NUI”) dhe dispozitat përkatëse ligjore
që e lejojnë lirimin.

4. Përfituesi i Liruar ia paraqet shitësit ose ofruesit të shërbimeve Vërtetimin e Lirimit nga
TVSH-ja dhe mund të blejë mallra, punë dhe shërbime pa obligimin e TVSH-së.


Shtojca V - 6
LISTA D
DETYRIMET E IMPORTIT DHE DOGANËS
Baza ligjore për lirim
1. Kapitulli 2.8 i Kontratës

2. Neni 134 i Shtojcës A i Kodit Nr. 03/L-109 Kodi Doganor dhe i Akcizave në Kosovë

Përfituesit e lirimit
1. LLSM-Kosova

2. Çdo përfitues i liruar

Procedurat
1. LLSM-Kosova dhe çdo Përfitues i Liruar është i liruar nga vendosja e TVSH-së së
importit, detyrimeve të importit, detyrimeve të eksportit dhe taksave të akcizës (me një
emër, “Detyrimet doganore”).

2. LLSM-Kosova koordinohet me Doganat e Kosovës për t’i siguruar vërtetimet e
nevojshme të lirimit nga TVSH-ja për mallrat që kanë detyrime doganore.
Procedurat për importimin e mallrave
1. LLSM-Kosova i jep çdo Përfituesi të Liruar një formular të vërtetimit të lirimit nga
detyrimet doganore (“Vërtetimi nga LLSMK”). Vërtetimi nga LLSMK përfshin: (a)
referencën e kontratës mes LLSM-Kosova dhe Përfituesit të Liruar, (b) shuma e
kontraktuar, (c) NUI-në e Përfituesit të Liruar dhe (d) specifikimet e mallrave që do të
importohen ose faturën e ngarkesës.

2. Përfituesi i Liruar duhet t’i dorëzojë LLSM-Kosovës: (a) Vërtetimin e plotë nga LLSMK,
(b) kërkesën për lirim të nënshkruar dhe të vulosur nga Liruesi i Përfituar dhe të
nënshkruar e të vulosur nga LLSM-Kosova, (c) deklaratën nga LLSM-Kosova dhe (d) tri
kopje të specifikimeve të mallrave që do të importohen ose faturën e ngarkesës, që
përfshin informata lidhur me llojin, sasinë dhe vlerën e mallrave të importuara.

3. Pas pranimit të Vërtetimit të nënshkruar të LLSMK-së nga LLSM-Kosova, Përfituesi i
Liruar kërkon lirimin e mallrave duke paraqitur në Doganë një Dokument të Vetëm
Administrativ (“DVA”), Vërtetimin nga LLSMK, specifikimet e mallrave që do të
importohen ose faturën e ngarkesës dhe një kopje të kontratës mes Përfituesit të Liruar
dhe LLSM-Kosova.

4. Brenda (15) pesëmbëdhjetë ditëve të punës pasi që Dogana e Kosovës ta ketë pranuar
DVA-në dhe dokumentet shoqëruese, Dogana e Kosovës ia lëshon LLSM-Kosovës një
deklaratë doganore. Në anën tjetër, Përfituesi i Liruar, e dorëzon deklaratën doganore në
Shtojca V - 7
Zyrën e Brendshme Doganore të Doganës së Kosovës për t’i marrë mallrat e importuara
pa imponimin e detyrimeve doganore.
Procedura për mallrat me leje të përkohshme të importit
Mallrat me leje të përkohshme të importit, duke përfshirë pajisjet, automjetet dhe mallrat
shtëpiake, që do të përdoren nga Përfituesi i Liruar importohen pa asnjë Detyrim Doganor dhe
janë të autorizuara të kthehen në vendin e origjinës pa asnjë tatim, tarifë apo taksë. Nëse një mall
I përkohshëm i importuar nuk eksportohet pas skadimit të Kontratës, pronari ose subjekti që e
posedon atë mall është përgjegjës për çdo Detyrim Doganor lidhur me atë mall në vlerën e
atëhershme të amortizuar.



Shtojca V - 8

LISTA E
MEKANIZMA TË NDRYSHËM TË RIMBURSIMIT TË TATIMIT
Baza ligjore për rimbursim
1. Kapitulli 2.8 i Kontratës
Përfituesit e lirimit
1. LLSM-Kosova

2. Çdo përfitues i liruar
Procedurat
1. Pas nënshkrimit të Kontratës, Ministria e Financave e nxjerr një vendim, në përputhje me
Shtojcën E që e autorizon rimbursimin e: (a) tatimit në pronë, (b) tatimit në regjistrimin e
veturave, (c) tatimit në automjete, (d) tatimin rrugor, (e) taksën për regjistrimin e
automjeteve dhe (f) tatime të tjera që nuk janë të liruara drejtpërdrejt (secili “Tatim i
liruar”) që paguhet gjatë Financimit të Kontratës ose financimit të grantit sipas
Marrëveshjes me CDF. Po ashtu, Ministria e Financave hap një llogari të veçantë në
Thesarin e Shtetit të përcaktuar për rimbursimin e LLSM-Kosova dhe të gjithë
Përfituesve të Liruar për Tatimet e Përjashtuara.

2. Procedura e rimbursimit për Përfituesit e Liruar lehtësohet përmes LLSM-Kosova.

3. Nëse një Përfitues i Liruar paguan një Tatim të Liruar, e dorëzon faturën si dëshmi të asaj
pagese ose dëshmi të ngjashme në LLSM-Kosova. LLSM-Kosova, në emër të saj ose në
emër të Përfituesit të Liruar, e dorëzon kërkesën për rimbursim me letër zyrtare ku
paraqitet shuma që do të rimbursohet së bashku me faturën si dëshmi e pagesës së tillë
ose dëshmi të tjera në Ministrinë e Financave. Ministria e Financave e rimburson LLSM-
Kosovën ose Përfituesin e Liruar drejtpërdrejt për Tatimin e liruar brenda (15) ditëve të
punës pas pranimit të dokumentacionit të nevojshëm nga LLSM-Kosova.
Shtojca V - 9
LISTA F

TAKSIMI I PRODUKTEVE TË NAFTËS

Baza ligjore për rimbursim

1. Kapitulli 2.8 i Kontratës

Përfituesit e rimbursimit

1. LLSM-Kosova

2. Çdo përfitues i liruar

Procedurat
1. Qeveria e rimburson LLSM-Kosova dhe çdo Përfitues të Liruar për çdo tatim të paguar
për blerjet me pakicë ose me shumicë të produkteve të naftës (“Tatimi për produktet e
naftës”) në Republikën e Kosovës për çdo blerje që bëhet për zbatimin e Kontratës.

2. Përfituesi i liruar e dorëzon kërkesën për rimbursim në LLSM-Kosova së bashku me
dokumentet në vijim:

a. faturën ose dokumentin që përbën dëshmi të vlerës së naftës së blerë dhe sasinë e
naftës së blerë; dhe
b. formularin e kërkesës për rimbursim.

3. LLSM-Kosova e dorëzon kërkesën për rimbursim në emër të Përfituesit të Liruar me
dokumentet në vijim në Ministrinë e Financave:

a. dokumentet e cekura në (a) dhe (b) në paragrafin 2 më sipër;
b. një kopje të kontratës së lidhur nga dhe mes Përfituesit të Liruar dhe LLSM-
Kosova; dhe
c. vërtetim nga LLSM-Kosova që (i) konfirmon që tatimet e paguara gjatë blerjes së
produktit të naftës janë bërë për zbatimin e Kontratës, (ii) identifikon shumën e
Tatimit të paguar për naftë dhe (iii) konfirmon sasinë e blerë të naftës konform
kushteve të kontratës mes LLSM-Kosova dhe Përfituesit të Liruar.

4. LLSM-Kosova e dorëzon kërkesën për rimbursim me dokumentet e cekura në paragrafin
3 në Ministrinë e Financave në baza mujore.

5. Pasi që Ministria e Financave ta pranojë kërkesën për rimbursim, Ministria e Financave i
verifikon tatimet e paguara për naftë dhe ia rimburson tatimet Përfituesit të Liruar brenda
një periudhe prej (15) pesëmbëdhjetë ditëve të punës nga data kur LLSM-Kosova e ka
dorëzuar kërkesën për rimbursim në Ministrinë e Financave.