REPUBLIKA E KOSOVES - PEnYEJIHKA KOCOBO - REPUBLIC OF KOSOVO
GJYKATA KUSHTETUESE
YCTABHII CY,lJ;
CONSTITUTIONAL COURT
Prishtine, me 30 prill 2018
Nr. ref.: AGJ 1225/18
AKTGJYKIM
ne
rastin nr. K04S/18
Parashtrues
Glauk Konjufca dhe
11deputete te tjere te Kuvendit te Repuhlikes se Kosoves
Vleresim i kushtetutshmerise se Ligjit nr. o6/L-060 per Ratifikimin e
Marreveshjes per Kufirin Shteteror ne mes te Repuhlikes se Kosoves dhe
MalitteZi
GJYKATAKUSHTETUESE E REPUBLIKES sit KOSOvES
e perbere nga:
Arta Rama-Hajrizi, kryetare
Ivan Cukalovic, zevendeskryetar
Altay Suroy, gjyqtar
Almiro Rodrigues, gjyqtar
Snezhana Botusharova, gjyqtare
Bekim Sejdiu, gjyqtar
Selvete Gerxhaliu- Krasniqi, gjyqtare dhe
Gresa Caka-Nimani, gjyqtare
Parashtruesit e kerkeses
1. Kerkesa eshte parashtruar nga Glauk Konjufca, Albin Kurti, Rexhep Selimi,
Liburn Aliu, Albulena Haxhiu, Xhelal Sve<;la,Arberie Nagavci, Fitore Pacolli,
Shemsi Syla, Ismajl Kurteshi, Valon Ramadani, Salih Zyba (ne tekstin e
metejme: parashtruesit e kerkeses), te gjithe deputete te Kuvendit te
Republikes se Kosoves (ne tekstin e metejme: Kuvendi).
2. Parashtruesit e kerkeses kane autorizuar Glauk Konjufcen t'i perfaqesoje ata ne
proceduren ne Gjykaten Kushtetuese te Republikes se Kosoves Cne tekstin e
metejme: Gjykata).
Vendimi i kontestuar
3. Parashtruesit e kerkeses kontestojne kushtetutshmerine e Ligjit nr. 06/L -060
per Ratifikimin e Marreveshjes per Kufirin Shteteror ne mes te Republikes se
Kosoves dhe Malit te Zi Cne tekstin e metejme: Ligji per Ratifikimin e
Demarkacionit), te miratuar nga Kuvendi me 21mars 2018.
Objekti i ~eshtjes
4. Objekt i <;eshtjeseshte vleresimi i kushtetutshmerise se Ligjit te kontestuar per
Ratifikimin e Demarkacionit, i cili pretendohet se eshte ne kundershtim me
nenet 1 [Perkufizimi i Shtetit], 2 [Sovraniteti], 4 [Forma e Qeverisjes dhe
Ndarja e Pushtetit], 18 [Ratifikimi i Marreveshjeve Nderkombetare], 125
[Parimet e Pergjithshme], 126 [Forca e Sigurise e Kosoves], 127 [Keshilli i
Sigurise se Kosoves], 128 [Policia e Kosoves] dhe 129 [Agjencia e Kosoves per
Inteligjence] te Kushtetutes se Republikes se Kosoves Cnetekstin e metejme:
Kushtetuta).
Bazajuridike
5. Kerkesa bazohet ne paragrafin 5 te nenit 113 [Juridiksioni dhe Palet e
Autorizuara] te Kushtetutes, nenet 42 [Saktesimi i kerkeses] dhe 43 [Afati] i
Ligjit per Gjykaten Kushtetuese te Republikes se Kosoves nr. 03/L-121 Cne
tekstin e metejme: Ligji) dhe rregullin 36 te Rregullores se punes se Gjykates
Kushtetuese te Republikes se Kosoves Cne tekstin e metejme: Rregullorja e
punes).
Procedura ne Gjykate
6. Me 29 mars 2018, parashtruesit parashtruan kerkesen me dokumente te
shumta te bashkengjitura ne Gjykate.
7. Me 29 mars 2018, Kryetarja e Gjykates caktoi gjyqtaren Snezhana Botusharova
gjyqtare raportuese dhe Kolegjin shqyrtues te perbere nga gjyqtaret: Almiro
Rodrigues Ckryesues),Selvete Gerxhaliu-Krasniqi dhe Gresa Caka-Nimani.
8. Me 29 mars 2018, kerkesa u ishte komunikuar: parashtruesve te kerkeses;
Presidentit te Republikes se Kosoves; Kryetarit te Kuvendit te Republikes se
Kosoves Cne tekstin e metejme: Kryetari i Kuvendit); Kryeministrit te
Republikes se Kosoves Cnetekstin e metejme: Kryeministri); dhe Sekretariatit
te Kuvendit te Republikes se Kosoves Cnetekstin e metejme: Sekretariati).
9. Ne Letren drejtuar Presidentit te Republikes se Kosoves eshte verejtur se neni
45 paragrafi 2 i Ligjit per Gjykaten Kushtetuese percakton qe Ligji i kontestuar
nuk mund te shpallet deri ne vendimin perfundimtar te Gjykates Kushtetuese
per <;eshtjen e ngritur. Kryetarit te Kuvendit iu kerkua qe ta mundesonte
shperndarjen e kerkeses te gjithe deputeteve te Kuvendit dhe nese dikush
2
kishte komente qe t'i dorezonte ato deri me 6 prill 2018. Kryeministrit
gjithashtu iu dha mundesia qe te parashtronte komente deri me 6 prill 2018.
Sekretariatit te Kuvendit iu kerkua ne menyre te vec;ante qe te dorezoje ne
Gjykate te gjitha dokumentet qe mund te jene relevante per rastin.
10. Me 3 prill 2018, Sekretariati i paraqiti Gjykates dokumentet si ne vijim:
a. Projektligjin per Ratifikimin e Marreveshjes per Kufirin Shteteror ne mes
te Republikes se Kosoves dhe Malit te Zi nr. 06/L-060 te 20 shkurtit 2018;
b. Kerkesen e Kryeministrit (22 shkurt 2018) ne Kuvend per te mbajtur
seance te jashtezakonshme per shqyrtimin e Projektligjit per Ratifikimin e
Marreveshjes per Kufirin Shteteror ne mes te Republikes se Kosoves dhe
Malit te Zi te 20 shkurtit 2018;
c. Raportin e Komisionit Funksional per Pune te Jashtme, Diaspore dhe
Investime Strategjike te 21 shkurtit 2018;
d. Ftesen dhe rendin e dites per seancen e jashtezakonshme plenare te
Kuvendit te 22 shkurtit 2018;
e. Raporti me amendamente i Komisionit Funksional per Pune te Jashtme,
Diaspore dhe Investimeve Strategjike te 21marsit 2018;
f. Rezoluten e Kuvendit nr. 06-V-090, te 21 marsit 2018 per miratimin e
Ligjit nr. 06/L-060 per Ratifikimin e Marreveshjes per Kufirin Shteteror ne
mes te Republikes se Kosoves dhe Malit te Zi;
g. Ligjin per Ratifikimin e Marreveshjes per Kufirin Shteteror ne mes te
Republikes se Kosoves dhe Malit te Zi nr. 06/L-060.
11. Sekretariati nuk ka komentuar lidhur me pretendimet e ngritura ne kerkese,
por shtoi se nese ka pasur ndonje koment nga ana e deputeteve, Gjykata do te
informohej ne kohen e duhur.
12. Me 6 prill 2018, parashtruesit e kerkeses e dorezuan nje dokument me sqarime
shtese sipas pretendimeve materiale dhe procedurale te ngritura ne kerkesen e
tyre.
13. Kryeministri ose deputetet e Kuvendit nuk kane dorezuar asnje koment brenda
afatit te parapare.
14. Me 18 prill 2018, pas shqyrtimit te raportit te gjyqtarit raportues, Kolegji
shqyrtues njezeri i rekomandoi Gjykates ta deklaroje kerkesen te pranueshme
dhe te vleresoje meritat e kerkeses.
Permbledhje e fakteve
15. Me 21 mars 2012, Qeveria miratoi Vendimin per Emerimin e Anetareve te
Komisionit Shteteror per Demarkacion dhe Mirembajtje te Kufirit Shteteror nr.
12/67 (ne tekstin e metejme: Komisioni per Demarkacion).
3
16. Me 26 mars 2013, Komisioni per Demarkacionin e Kosoves dhe Komisioni per
Demarkacion i Malit te Zi miratuan nje Rregullore te Punes se Perbashket,
lidhur me demarkacionin e kufirit shteteror ne mes te Kosoves dhe Malit te Zi.
17. Me 17 korrik 2013, Qeveria miratoi Vendimin nr. 03/14, me te cilin aprovoi
Rregulloren e punes se Komisionit per Demarkacion.
18. Me 8 maj 2015, Qeveria miratoi Vendimin nr. OS/28 per vazhdimin e mandatit
te anetareve te Komisionit per Demarkacion.
19. Me 25 qershor 2015, Kuvendi miratoi Rezoluten nr. 05-R-03 per
Demarkacionin e Kufirit ne mes te Kosoves dhe Malit te Zi. Me Rezolute, nder
te tjera, kerkohej qe kufiri me Malin e Zi te percaktohej bazuar ne "linjat
administrative te parapara me legjislacionin ne fuqi per kufijte
administrative te RSFJ-se, kufijte administrative te territorit te Kosoves te
vitit 1974 dhe Kushtetuta aktuale." Perve~ kesaj, ai kerkoi nga Kryeministri i
Republikes se Kosoves qe te ndermarre veprime qe sigurojne qe Komisioni per
Demarkacion te ve ne dispozicion te gjitha diskutimet dhe propozimet e
Komisionit per Demarkacion te Malit te Zi dhe se Qeveria "t' i raportoje
Kuvendit para miratimit [Marreveshjes] nderkufitare ndermjet Kosoves dhe
Malit te Zi".
20. Me 5 gusht 2015, Qeveria miratoi Vendimin nr. 01/43, me te cilin aprovoi ne
parim iniciativen per Marreveshje per Kufirin Shteteror ne mes te Republikes
se Kosoves dhe Malit te Zi.Me vendim detyrohej Ministria e Puneve te Jashtme
te ndermarre veprime per te nenshkruar marreveshjen ne pajtim me Ligjin nr.
04/L-052 per Marreveshje Nderkombetare.
21. Me 20 gusht 2015, Presidenti i Republikes se Kosoves, me kerkese te Qeverise,
autorizoi Ministrin e Puneve te J ashtme dhe Ministrin e Puneve te Brendshme
te ndermarrin veprime per nenshkrimin e Marreveshjes per Kufirin Shteteror
ne mes te Republikes se Kosoves dhe Malit te Zi.
22. Me 26 gusht 2015, ministrat perkates te Puneve te Jashtme dhe ministrat e
Puneve te Brendshme te te dy vendeve nenshkruan Marreveshjen per Kufirin
Shteteror ne mes te Republikes se Kosoves dhe Malit te Zi. Kjo marreveshje u
hartua ne baze te punes se perbashket te Komisionit te Demarkacionit te
Republikes se Kosoves dhe Komisionit te Demarkacionit te Malit te Zi.
23. Me 22 shtator 2017, pas zgjedhjeve parlamentare te 11qershorit 2017, Qeveria
e re vendosi (Vendimi nr. 01/04) te emeroje anetaret e rinj te Komisionit te
Demarkacionit dhe keshtu shkarkoi anetaret e Komisionit te meparshem te
Demarkacionit.
24. Me 3 tetor 2017, Qeveria vendosi (Vendimi nr. 01/06), te autorizoje
Komisionin e ri te Demarkacionit per te vleresuar punen e atij te meparshem.
25. Me 4 dhjetor 2017, Komisioni i Demarkacionit i paraqiti Qeverise Raportin per
Vleresimin e Punes se Komisionit te meparshem te Demarkacionit, duke vene
ne dukje gabimet qe pretendohet se jane kryer prej tij.
4
26. Me 4 dhjetor 2017, Qeveria miratoi (Vendimi nr. 02/17) Projektligjin per
Ratifikimin e Marreveshjes per Kufirin Shteteror ne mes te Republikes se
Kosoves dhe Malit te Zi (ne tekstin e metejme: Projektligji per Ratifikimin e
Demarkacionit), si dhe Raportin e Komisionit te Demarkacionit te permendur
me lart. Ne pajtim me kete vendim, Sekretari i Pergjithshem i Zyres se
Kryeministrit e procedoi Projektligjin per Ratifikimin e Demarkacionit per
shqyrtim dhe miratim nga Kuvendi.
27· Me 5 dhjetor 2017, Projektligji per Ratifikimin e Demarkacionit u dorezua nga
Kryetari i Kuvendit tek deputetet e Kuvendit. Komisioni per Pune te Jashtme,
Diaspore dhe Investime Strategjike (ne tekstin e metejme: Komisioni i Puneve
te Jashtme) ishte i ngarkuar per shqyrtimin e Projektligjit per Ratifikimin e
Demarkacionit dhe per te paraqitur Raportin me Rekomandime.
28. Me 16 shkurt 2018, Presidenti i Republikes se Kosoves dhe Presidenti i Malit te
Zi nenshkruan nje Deklarate te perbashket. Ajo parashihte qe Republika e
Kosoves dhe Mali i Zi te krijojne nje Grup te perbashket punues per
percaktimin e kufirit ne pajtim me Projektligjin per Ratifikimin e
Demarkacionit, per ta vleresuar ate dhe per te korrigjuar gabimet e mundshme
ne disa pjese te kufirit shteteror ne mes te Kosoves dhe Malit te Zi.
29. Me 20 shkurt 2018, Kryeministri kerkoi qe seanca e jashtezakonshme e
Kuvendit te mbahej me 22 shkurt 2018, ne oren 11:00 ne lidhje me draftin e
Ligjit per Ratifikimin e Demarkacionit.
30. Me 21 shkurt 2018, ne baze te kerkeses se Kryeministrit, Kryesia e Kuvendit
vendosi qe seanca e jashtezakonshme do te mbahet me 22 shkurt 2018, ne oren
11:00. Megjithate, per shkak te mungeses se kuorumit, seanca ishte shtyre.
31. Me 27 shkurt 2018, Kryesia e Kuvendit vendosi qe vazhdimi i seances se shtyre
te jashtezakonshme do te mbahet me 28 shkurt 2018, ne oren 10:00.
Megjithate, per shkak te mungeses se kuorumit, seanca ishte shtyre perseri.
32. Me 15 mars 2018, Kryesia e Kuvendit vendosi qe vazhdimi i seances se
jashtezakonshme mbi draftin e Ligjit per Ratifikimin e Demarkacionit do te
mbahej me 20 mars 2018. Rrjedhimisht, diskutimi filloi ne oren 16:00 dhe
vazhdoi deri ne oren 01:00 te 21 mars it 2018, kur Kuvendi votoi per shtyrjen e
votimit mbi Projektligjin per Ratifikimin e Demarkacionit dhe per te vazhduar
seancen me 21 mars 2018, ne oren 11:00.
33. Me 21 mars 2018, Komisioni i Puneve te J ashtme i rekomandoi Kuvendit ta
miratoje draftin e Ligjit per Ratifikimin e Demarkacionit dhe propozoi nje
Amendament:
"Neni 3 i Projektligjit ndryshohet si ne vijim:
Neni3
1. Pjese perberese e ketij ligjijane:
5
1.1. Marreveshja per Kufirin Shteteror ne mes te Republikes se
Kosoves dhe Malit te Zi, e nenshkruar ne Vjene me date 26 gusht 2015;
1.2. Deklarata e perbashket e Presidentit te Republikes se Kosoves
Hashim Thac;i dhe Presidentit te Malit te Zi Filip Vujanovic;
nenshkruar me 16.02.2018.
1.3. Te dhenat zyrtare te Komisionit Shteteror per demarkacionin e
K~{firit Shteteror - per orientim".
34. Me 21 mars 2018, ne oren 11:00, Kuvendi vazhdoi me votimin e draftit te Ligjit
per Ratifikimin e Demarkacionit. Megjithate, ai u nderpre per shkak te
perdorimit te gazit lotsjelles nga nje numer i deputeteve te Kuvendit. Me pas,
Kryesia e Kuvendit (Vendimet 06/V-112 dhe 06/V-112), largoi nga pjesemarrja
ne seance te jashtezakonshme nje numer te deputeteve te Kuvendit ''per shkak
te hedhjes se gazit lotsjelles ne seancen e 21 marsit 2018", dhe nje deputet i
Kuvendit ''per shkak te shkaterrimit te pajisjeve te dhomes se seances
plenare".
35. Me 21 mars 2018, pas disa nderprerjeve dhe pas ricaktimit pasues te seances se
jashtezakonshme nga Kryesia e Kuvendit, Kryetari i Kuvendit vazhdoi me
miratimin e amendamenteve te propozuara nga Komisioni i Puneve te Jashtme
dhe me pas per miratimin e draft it te Ligji per Ratifikimin e Demarkacionit ne
teresi. Sipas transkriptove te seancave (22, 23 dhe 28 shkurt 2018 dhe me 20
dhe 21 mars 2018), ishin te pranishem dhe votuan nentedhjete e nje (91)
deputete, tetedhjete (80) deputete votuan per, njembedhjete (11) deputete
votuan kunder dhe nuk kishte abstenime. Ndryshimi i projektligjit per
Ratifikimin e Demarkacionit u miratua ne teresine e tij.
36. Prandaj, me 21 mars 2018, Kuvendi miratoi Ligjin Nr. 06/L-060 per
Ratifikimin e Marreveshjes per Kufirin Shteteror ne mes te Republikes se
Kosoves dhe Malit te Zi (Ligji per Ratifikimin e Demarkacionit).
37. Ligji per Ratifikimin e Demarkacionit e percakton:
"Neni 1
Ratifikohet Marreveshja per Kufirin Shteteror ne mes te Republikes se
Kosoves dhe Malit te Zi, e nenshkruar ne Vjene me date 26 gusht 2015.
Neni2
Dispozitat e Marreveshjes per Kufirin Shteteror ne mes te Republikes se
Kosoves dhe Malit te Zi, e nenshkruar ne Vjene me date 26 gusht 2015,
nese ka fakte te reja ligjore, mund te ndryshohen dhe plotesohen me
pelqimin e paleve. Dispozitat e kesaj marreveshje mund te ndryshohen
sipas procedures se njejte te parapare per miratim. Me pajtimin e paleve,
per ndryshimin e dispozitave te marreveshjes mund te kerkohet edhe
Arbitrazh nderkombetar.
Neni3
2. Pjese perberese te ketij ligjijane:
6
1.1. Marreveshja per Kufirin Shteteror ne mes te Republikes se
Kosoves dhe Malit te Zi, e nenshkruar ne Vjene me date 26 gusht 2015;
1.2. Deklarata e perbashket e Presidentit te Republikes se Kosoves
Hashim Thac;i dhe Presidentit te Malit te Filip Vujanovic; te
nenshkruar me 16.02.2018.
1.3. Te dhenat zyrtare te Kornisionit Shteteror per demarkacionin e
Kl{firit Shteteror - per orientim.
Neni4
Hyrja nefuqi
Ky ligj hyn ne fuqi pesembedhjete (15) dite pas publikimit ne Gazeten
Zyrtare te Republikes se Kosoves".
Argumentet e paraqitura nga parashtruesit e kerkeses
38. Parashtruesit e kerkeses pretendojne se procedura e ndjekur per miratim si
dhe permbajtja e Ligjit per Ratifikimin e Demarkacionit, jane ne kundershtim
me nenet 1 [Perkufizimi i Shtetit], 2 [Sovraniteti], 4 [Forma e Qeverisjes dhe
Ndarja e Pushtetit], 18 [Ratifikimi i Marreveshjeve Nderkombetare], 125
[Parimet e Pergjithshme], 126 [Forca e Sigurise e Kosoves], 127 [Keshilli i
Sigurise i Kosoves], 128 [Policia e Kosoves] dhe 129 [Agjencia e Kosoves per
Inteligjence] te Kushtetutes.
Sa i perket procedures se ndjekur
39. Parashtruesit e kerkeses pretendojne se "[K}erkesa e dorezuar ne Kuvend [nga
Kryeministri] per thirrjen e seances se jashtezakonshme nuk perm bush
kriterin e percaktuar ne nenin 38 par 3 te Rregullores se Punes se Kuvendit",
sip as te cilit parashihet qe kerkesa per seance te jashtezakonshme duhet te jape
arsyetimin se pse nje <;eshtje e caktuar konsiderohet "urgjente". Ata
konsiderojne se deshtimi per te dhene nje arsyetim per kerkesen per nje seance
te jashtezakonshme si<;kerkohet me nenin 38 (3) i Rregullores se punes se
Kuvendit, gjithashtu <;on ne shkelje te nenit 69 (4) te Kushtetutes, i cili
parasheh se Kuvendi mblidhet ne seance te jashtezakonshme sipas kerkeses, ne
mes tjerash, te Kryeministrit.
40. Parashtruesit e kerkeses theksojne se qe nga koha kur eshte kerkuar dhe
caktuar seanca e jashtezakonshme, deri ne miratimin e Ligjit per Ratifikimin e
Demarkacionit, ka kaluar me shume se nje (1) muaj. Keshtu, c;eshtja qe
fillimisht konsiderohej urgjente, por nuk u vendos per me shu me se nje (1)
muaj, nuk korrespondon me natyren e '<;eshtjes urgjente' siC;parashihet ne
nenin 69 (4) te Kushtetutes, ne lidhje me nenin 38 (3) te Rregullores se punes
se Kuvendit.
41. Parashtruesit e kerkeses konsiderojne se Ligji nr. 04/L-052 per Marreveshjet
Nderkombetare nuk specifikon ne asnje nga dispozitat e tij se "nje marreveshje
nderkombetare duhet te ratifikohet (ne seance te jashtezakonshme) si
urgjente". Keshtu, ata konsiderojne se ratifikimi i nje marreveshjeje
nderkombetare ne seance te jashtezakonshme eshte ne kundershtim me nenin
7
18 [Ratifikimi i Marreveshjeve Nderkombetare] te Kushtetutes, i cili rregullon
ratifikimin e marreveshjeve nderkombetare.
42. Parashtruesit e kerkeses specifikojne se gjate diskutimit te Ligjit per
Ratifikimin e Demarkacionit qe filloi me 20 mars 2018 ne oren 16:00, dhe
vazhdoi deri me 21 mars ne oren 01:00, ishte propozuar qe te vazhdoje me 21
mars ne oren 11:00. Ky propozim u vu ne votim nga Kryetari i Kuvendit dhe
"69 deputete ishin te pranishem, 46 votuan "Per" 1 ishte "Kunder" dhe
"Abstenimet" nuk u numeruan". Ne kete drejtim, parashtruesit e kerkeses
pretendojne se duke mos verifikuar nese te gjithe deputetet qe perbenin
kuorumin votuan "Per", "Kunder" ose "Abstenim", c;oine shkelje te nenit 69 (3)
[Orari i Seancave dhe Kuorumi] te Kushtetutes, ne lidhje me nenin 51 (3) te
Rregullores se punes se Kuvendit, qe kerkon qe ligjet, vendimet dhe aktet e
tjera te Kuvendit konsiderohen si te miratuara nese votohen nga shumica e
deputeteve te pranishem dhe qe votojne.
43. Parashtruesit e kerkeses konsiderojne me tej se Vendimi 06/V-114 i Kryesise se
Kuvendit per perjashtimin e nje numri te deputeteve nga seanca e
jashtezakonshme e 21 marsit 2018, "per shkak te hedhjes se gazit 10tsjelles ",
nuk ishte i sakte, sepse shumica e deputeteve te perjashtuar nuk hodhen gaz
lotsjelles ne seance. Prandaj, largimi i tyre nga seanca perben shkelje te
"neneve 18 dhe 80 te Kushtetutes ne lidhje me nenin 21 te Rregullores sepunes
se Kuvendit, per shkak se u eshte mohuar e drejta per ta shprehur vullnetin e
tyre te lire" per c;eshtjen qe u diskutua dhe u vendos ne seancen e 21 mars it
2018.
Ne lidhje me substancen e Ligjit per Ratifikimin e Demarkacionit
44. Parashtruesit e kerkeses specifikojne se Ligji nr. 04/L-072 per Kontrollin dhe
Mbikeqyrjen e Kufirit Shteteror kerkon qe Qeveria te emeroje anetare te
Komisionit te Demarkacionit dhe Mirembajtjes se Kufijve Shteteror, ne baze te
"marreveshjeve nderkombetare". Sipas parashtruesve, "marreveshja
nderkombetare" e permendur ne nenin 40 te ketij Ligji nenkupton
"Propozimin Gjitheperfshires per Zgjidhjen e Statusit te Kosoves" (ne tekstin e
metejme: Pakoja e Ahtisarit). Keshtu, ata pretendojne se i gjithe procesi i
demarkacionit te kufirit shteteror midis Kosoves dhe Malit te Zi duhej te ishte
bere ne perputhje me Pakon e Ahtisaarit, i cili kerkonte qe vijat kufitare te
shenoheshin ne perputhje me ato te 31 dhjetorit 1988.
45. Parashtruesit e kerkeses ankohen se Komisioni i Demarkacionit nuk ka
ndjekur historine kushtetuese dhe ligjore te integritetit territorial te Kosoves
dhe ka pranuar propozimin e Komisionit te Demarkacionit te Malit te Zi per te
percaktuar vijen kufitare ndermjet Kosoves dhe Malit te Zi bazuar ne kriterin
kadastral. Ky kriter eshte ne kundershtim me te drejten nderkombetare e cila
nuk i njeh 'kriteret kadastrale' si kritere te vetme per demarkacionin e kufirit.
Keshtu, duke injoruar kriteret e 'uti possidetis' dhe 'kriteret efektive te
kontrollit', kufiri i percaktuar eshte pese (5) deri ne gjashte (6) kilometra
brenda territorit te Kosoves.
46. Lidhur me kete, parashtruesit e kerkeses pretendojne se Komisioni i ka
tejkaluar kompetencat e veta duke kryer caktimin e nje kufiri te ri ne vend te
8
kryerjes se demarkacionit te vijes kufitare si<;ishte mandatuar me Ligjin per
Kontrollin dhe Mbikeqyrjen e Kufirit Shteteror. Keshtu, Komisioni ka shkelur
sovranitetin dhe integritetin territorial te Kosoves, te garantuar me nenin 2,
paragrafi 2 [Sovraniteti] i Kushtetutes si dhe nenet 125 [Parimet e
Pergjithshme] deri 129 [Agjencia e Kosoves per Inteligjence] te Kushtetutes, te
cilat specifikojne institucionet kushtetuese te cilat kane obligime kushtetuese
per te mbrojtur kufijte territoriale te Kosoves.
47. Parashtruesit e kerkeses rikujtojne Rezoluten e Kuvendit te 25 qershorit 2015
me te cilen kerkohej nga ish-Kryeministri Isa Mustafa qe te ndermarre masa
per te siguruar qe Komisioni i Demarkacionit te zbuloje te gjitha diskutimet
dhe <;eshtjet e ngritura nga Komisioni i Demarkacionit te Malit te Zi dhe te
raportoje para lidhjes se marreveshjes ndermjet Kosoves dhe Malit te Zi. Ata
pretendojne se Qeveria e Kosoves nuk e respektoi Rezoluten e Kuvendit dhe
gjithashtu nuk arriti ta shkarkoje Komisionin e Demarkacionit, edhe pse
Qeveria u informua se Komisioni kishte tejkaluar kompetencat e veta.
48. Per me teper, parashtruesit e kerkeses pretendojne se Raporti i Komisionit te
Demarkacionit i 4 dhjetorit 2017, i cili eshte pjese e Ligjit per Ratifikimin e
Demarkacionit, argumenton se Marreveshja per Demarkacionin e Kufirit te 26
gushtit 2015 shkel dispoziten kushtetuese te neneve 1 [Perkufizimi i Shtetit], 2
[Sovraniteti], 4 [Forma e Qeverisjes dhe Ndarja e Pushtetit], 125 [Parimet e
Pergjithshme] dhe 129 [Agjencia e Kosoves per Inteligjence] te Kushtetutes,
sepse, ne vend te demarkacionit te kufijve ndermjet Kosoves dhe Malit te Zi,
ajo percaktoi kufij te rinj (caktimi i kufijve)).
49. Keshtu, deputetet e Kuvendit te cilet votuan per miratimin e Ligjit per
Ratifikimin e Demarkacionit, shkelin sovranitetin dhe integritetin territorial te
Kosoves, sepse Ligji qe ratifikon Marreveshjen dhe vete Marreveshja duhet te
jene ne perputhje me elementet perberes te sovranitetit shteteror dhe
integritetit territorial. Prandaj, <;doligj, akt nenligjor ose marreveshje qe shkel
sovranitetin dhe integritetin territorial te shtetit duhet te shfuqizohet nga nje
perspektive kushtetuese dhe nderkombetare.
50. Perve<; kesaj, ne sqarimin e tyre te 6 prillit 2018, parashtruesit e kerkeses
gjithashtu pretendojne se neni 3 (1 dhe 2) i Ligjit per Ratifikimin e
Demarkacionit eshte kontradiktor, i pakuptueshem dhe krijon konfuzion. Ne
lidhje me kete, parashtruesit specifikojne se Qeveria "krijoi qeWmisht
konjuzionin, mashtrimin dhe <;orientimin e publikut dhe sidomos te
deputeteve te Kuvendit, me qellim qe t'i terheq ata me qellimin perfundimtar
qe ata te votojne".
Pranueshmeria e kerkeses
51. Gjykata se pari shqyrton nese kerkesa i permbush kriteret e pranueshmerise te
percaktuara me Kushtetute dhe si<; parashihet me tej me Ligj dhe te
percaktuara ne Rregulloren e punes se Gjykates Kushtetuese (ne tekstin e
metejme: Rregullorja).
9
52. Gjykata i referohet nenit 113 (1) [Juridiksioni dhe Palet e Autorizuara] te
Kushtetutes, i cili percakton se "Gjykata Kushtetuese vendos vetem per rastet
e ngritura para gjykates ne menyreligjore nga pala e autorizuar".
53. Gjykata gjithashtu i referohet nenit 113 (5) te Kushtetutes, i cili percakton se,
"Dhjete (10) a me shume deputete te Kuvendit te Kosoves, brenda nje afati
prej tete (8) ditesh nga dita e miratimit, kane te drejte te kontestojne
kushtetutshmerine e <;laredoligji ose vendimi te miratuar nga Kuvendi, si per
permbajtjen, ashtu edhe per proceduren e ndjekur."
54. Ne lidhje me kete, Gjykata rikujton se parashtruesit e kontestojne
kushtetutshmerine e Ligjit per Ratifikimin e Demarkacionit ne lidhje me
substancen e tij dhe proceduren e ndjekur per miratimin e tij.
55. Gjykata me tej rikujton se kerkesa eshte dorezuar nga 12 deputete te Kuvendit,
ne pajtim me nenin 113 (5) te Kushtetutes. Prandaj, parashtruesit e kerkeses
jane pale e autorizuar.
56. Gjykata merr parasysh nenin 42 [Saktesimi i kerkeses] te Ligjit, i cili parasheh:
"1. Ne kerkesen e ngritur ne pajtim me nenin 113, paragrafi 6 te
Kushtetutes, nder te tjera, paraqiten informatat e meposhtme:
1.1. emrat dhe nenshkrimet e te gjithe deputeteve te Kuvendit qe
kontestojne kushtetushmerin e ligjit apo vendimit te nxjerre nga ana e
Kuvendit te Republikes se Kosoves;
1.2. dispozitat e Kushtetutes apo te ndonje akti apo ligji qe ka te beje
me kiite kerkese; dhe
1.3.paraqitjen e provave mbi te cila mbeshtetet kontesti."
57. Gjykata veren se parashtruesit e kerkeses treguan emrat me nenshkrimet e
deputeteve, specifikuan ligjin qe ata kontestuan, iu referuan dispozitave
perkatese kushtetuese qe pretendojne se jane shkelur dhe kane paraqitur prova
qe mbeshtetin pretendimet e tyre. Prandaj, Gjykata konsideron se jane
permbushur kerkesat e nenit 42 te Ligjit.
58. Lidhur me afatin e percaktuar prej "tete (8) diteve nga data e miratimit",
Gjykata veren se Ligji per Ratifikimin e Demarkacionit eshte miratuar me 21
mars 2018, ndersa kerkesa eshte parashtruar ne Gjykate me 29 mars 2018.
59. Gjykata rikujton qe ne pajtim me rregullin 27 te Rregullores se punes, afati i
fundit per dorezimin e kerkeses, "kur periudha shprehet me dite, ajo duhet te
llogaritet duke filluar nga dita pasi kishte ndodhur nje ngjarje". Ne kete rast,
kjo eshte dita e neserme pas miratimit te Ligjit per Ratifikimin e
Demarkacionit. Prandaj, kerkesa eshte dorezuar ne afatin e duhur.
60. Gjykata konsideron se nuk ka arsye per ta deklaruar kete kerkese te
papranueshme. Prandaj, kerkesa eshte e pranueshme.
10
Analiza krahasimtare
61. Para se te vleresoje nese Ligji i kontestuar per Ratifikimin e Demarkacionit
eshte ne perputhje me Kushtetuten, Gjykata rikujton se tashme ka perdorur
analiza krahasuese te hollesishme ne rastin e saj nr. K095/13, Visar Ymeri dhe
11 deputete te tjere, Aktgjykim i 9 shtatorit 2013.
62. Gjykata thekson se Kushtetutat e vendeve te ndryshme evropiane i qasen
~eshtjes se vleresimit te kushtetutshmerise se ratifikimit te marreveshjeve
nderkombetare ne menyra te ndryshme. Keto dallime jane rezultat i menyrave
te ndryshme me te cilat definohet marredhenia midis nje marreveshjeje
nderkombetare dhe rendit juridik te vendit. Ky mund te kuptohet se shtrihet
pergjate nje spektri te qasjeve kushtetuese.
63· Ne njeren ane qendron qasja e marre nga Mbreteria e Bashkuar ku
marreveshjet nderkombetare lidhen nga Mbreteresha nepermjet Ministrit te
saj per Punet e Jashtme dhe Komonveltit (Commonwealth) dhe nuk eshte e
domosdoshme qe te ratifikohen nga Parlamenti Britanik para se te behen te
obligueshme per shtetin. Pasi njehere te lidhen, ato e detyrojne shtetin vetem
sa i perket marredhenieve me shtetet e tjera, dhe nuk kane fuqi ne rendin e
brendshem juridik te Mbreterise se Bashkuar. Ne menyre qe dispozitat e nje
marreveshjeje nderkombetare te hyjne ne fuqi brenda rendit juridik vendes,
duhet te miratohet legjislacion i ve~ante qe permban ato dispozita dhe qe
percakton veprimin e tyre brenda rendit juridik vendes. Sapo te inkorporohen
nepermjet legjislacionit te ve~ante, keto dispozita qendrojne ne nje rend juridik
me te ulet se Kushtetuta e shtetit.
64. Ne anen e kundert te spektrit, eshte qasja qe ka perqafuar Holanda. Atje, pas
ratifikimit nga Parlamenti, marreveshja nderkombetare behet e obligueshme
per shtetin ne marredheniet e tij me vendet e tjera dhe ~do dispozite e vet-
ekzekutueshme e marreveshjes behet e detyrueshme brenda rendit te
brendshem juridik. Per me teper, dispozitat e marreveshjeve te ratifikuara
nderkombetare jane te nje rendi me te larte juridik, madje, edhe se Kushtetuta
e shtetit dhe legjislacioni vendes mund te shqyrtohet nga te gjitha gjykatat
perkitazi me pajtueshmerine e tij me obligimet qe dalin nga marreveshje te tilla
nderkombetare.
65. Sistemi kushtetues i Kosoves ka specifikat e veta bie ne mes te ketyre dy
shembujve. Pas ratifikimit nga ana e Kuvendit, nje marreveshje nderkombetare
behet e obligueshme per shtetin ne marredheniet e tij me shtetet e tjera dhe
marreveshjet e tilla behen pjese e sistemit te brendshem juridik. Megjithate,
dispozitat e nje marreveshjeje nderkombetare, qe jane te vet-ekzekutueshme,
jane te nje rendi me te larte juridik se legjislacioni i Kosoves, porse qendrojne
ne nje rend juridik me te ulet se Kushtetuta e Kosoves, si~ percaktohet me
nenin 19 te Kushtetutes. Dispozitat e vet-ekzekutueshme te marreveshjeve
nderkombetare mund te zbatohen drejtperdrejt brenda rendit te brendshem
juridik te Kosoves, por zbatimi i tyre i nenshtrohet Kushtetutes (Shih rastin nr.
K095/13, Visar Ymeri dhe 11 deputete te tjere, Aktgjykimi i 9 shtatorit 2013,
paragrafet 53-69).
11
Meritat
66. Gjykata veren se parashtruesit e kerkeses pretendojne se Ligji per Ratifikimin e
Demarkacionit te Kufijve Shteteror ndermjet Republikes se Kosoves dhe Malit
te Zi eshte ne kundershtim me Kushtetuten, si per nga procedura e ndjekur
ashtu edhe per nga substanca e tij.
Sa i perket procedures se ndjekur per miratimin e ligjit te kontestuar
67· Parashtruesit e kerkeses ankohen se procedura per miratimin e ligjit te
kontestuar eshte ne kundershtim me:
a. Nenin 69 (4) [Orari i Seancave dhe Kuorumi] i Kushtetutes ne lidhje me nenin
38 (3) te Rregullores se punes "... sipas te cileve kerkesa per seance te
jashtezakonshme duhet te jape arsyetimin perse c;eshtja e caktuar
konsiderohet urgjente".
b. Nenin 18 [Ratifikimi i Marreveshjeve Nderkombetare] te Kushtetutes, i cili
rregullon <;eshtjen e ratifikimit te marreveshjeve nderkombetare, sepse "Ligji
nr. 04/L-052 per Marreveshjet Nderkombetare nuk specifikon ne asnje prej
dispozitave te tij se nje marreveshje nderkombetare duhet te ratifikohet (ne
seance tejashtezakonshme) si urgjente".
c. Nenin 69 (3) [Orari dhe Seancat dhe Kuorumi] i Kushtetutes ne lidhje me nenin
51 (3) te Rregullores se punes se Kuvendit, i cili percakton: "Kuvendi ka kuorum
kur jane te pranishem me shume se gjysma e te gjithe deputeteve te Kuvendit".
Keto nene ishin shkelur sepse nuk u verifikua nese te gjithe deputetet qe
perbenin kuorumin votuan "Per", "Kunder" ose "Abstenuan". Pervec; kesaj,
parashtruesit pretendojne se propozimi i ligjit te kontestuar ishte vene ne votim
nga Kryetari i Kuvendit dhe "69 deputete ishin te pranishem, 46 votuan "Per", 1
ishte "Kunder" dhe ''Abstenimet'' nuk u numeruan".
d. Nenet 18 [Ratifikimi i Marreveshjeve Nderkombetare] dhe 80 [Miratimi i
Ligjeve] te Kushtetutes ne lidhje me nenin 21 te Rregullores se punes se
Kuvendit, sepse: "atyre (deputeteve) iu mohua e drejta per te shprehur
vullnetin e tyre te lire". Lidhur me kete, parashtruesit konsiderojne me tej se
Vendimi 06jV-114 i Kryesise se Kuvendit per perjashtimin e nje numri te
deputeteve nga seanca e jashtezakonshme e 21 marsit 2018, "per shkak te
hedhjes se gazit lotsjelles" nuk ishte i sakte, sepse shumica e deputeteve te
peIjashtuar nuk hodhen gaz lotsjelles ne seancen e Kuvendit.
68. Megjithate, Gjykata perserit se mund te analizoje vetem hapat e ndermarre nga
Qeveria dhe Kuvendi per miratimin e ligjit te kontestuar, ne baze te dispozitave
perkatese kushtetuese, perkatesisht procedures legjislative dhe procesit te
duhur.
69. Perkitazi me kete, Gjykata veren se kompetencat e Kuvendit jane te
percaktuara ne nenin 65 [Kompetencat e Kuvendit] te Kushtetutes, nga te cilet,
per rastin aktual, jane relevante vetem paragrafet e tyre 1 dhe 4. Ata
parashohin si me poshte:
12
"Kuvendi iRepublikes seKosoves:
(1) miraton ligje, rezoluta dhe akte te tjera te pergjithshme;
[...]
(4) ratifikon traktatet nderkombetare;"
70. Kuvendi, ne baze te kompetences se tij sipas nenit 65 (1) te Kushtetutes, votoi
dhe miratoi Ligjin per Ratifikimin e Demarkacionit, ne perputhje me kerkesat
per miratimin e nje ligji te parapara ne paragrafin 1 te nenit 80 [Miratimi i
Ligjeve] qe percakton: "Ligjet, vendimet dhe aktet tjera miratohen nga
Kuvendi me shumicen e votave te deputeteve te pranishem dhe qe votojne,
perve<;ne rastet kur eshte ndryshe e percaktuar me kete Kushtetute".
71. Perve9 kesaj, Gjykata gjithashtu i referohet nenit 18 (1) te Kushtetutes dhe
nenit 10 (2) te Ligjit Nr. 04/L-052 per Marreveshjet Nderkombetare, i cili
percakton proceduren per ratifikimin e marreveshjeve nderkombetare.
Paragrafi 1 i nenit 18 [Ratifikimi i Marreveshjeve Nderkombetare] parasheh si
ne VlJlm:
"Kuvendi iRepublikes se Kosoves me votat e dy te tretave (2/3) e te gjithe
deputeteve ratifikon marreveshjet nderkombetare per keto <;eshtje:
(1) territorin, paqen, aleancat, <;eshtjetpolitike dhe ushtarake;
(2) te drejtat dhe lirite themelore;
(3) anetaresimin e Republikes seKosoves ne organizata nderkombetare;
(4) marrjen persiper te detyrimeve financiare nga ana e Republikes se
Kosoves;"
72. Prandaj, ratifikimi i nje marreveshjeje nderkombetare per demarkacionin e
kufijve te shtetit lidhet me lenden e territorit te shtetit dhe per kete arsye del ne
kuader te nenit 18 (1) te Kushtetutes. Si e tille, Marreveshja per Demarkacion
kerkon nje shumice prej dy te tretash ne Kuvend per ratifikimin e saj.
73. Sa i perket asaj se cili autoritet i nje Shteti ka kompetence per te lidhur
traktatet nderkombetare, Gjykata i referohet nenit 2 (c) te Konventes se Vjenes
per Ligjin e Traktateve te vitit 1969, i cili percakton "kompetenca te plota" qe
nenkupton "[...J nje dokument qe del nga autoritetet kompetente te nje Shteti
ose nga organi kompetent i nje organizate nderkombetare qe percakton nje
person apo disa persona per te perfaqesuar shtetin apo organizaten per te
negociuar, miratuar apo vertetuar autenticitetin e tekstit te nje
marreveshjeje, per te shprehur pelqimin e Shtetit apo organizates per te qene
i detyruar nga dispozitat e nje traktati, apo per te permbushur <;doakt tjeter
ne lidhje me nje traktat".
74. Ne kete drejtim, Gjykata veren se referencen tek 'autoriteti kompetent' per te
lidhur marreveshje nderkombetare, ia Ie ligjit te brendshem te secilit shtet per
te percaktuar autoritetin qe mban kompetencat e plota. Zakonisht, keto
dokumente dalin nga Kreu i Shtetit (ose dikush tek i cHi ka deleguar
kompetencat e nevojshme), kreu i qeverise ose ministri i jashtem dhe mbajne
simbolin zyrtar dhe, ne disa raste, vulen e nje vendi.
75. Perve9 kesaj, ligji i brendshem i Kosoves i cili rregullon se cilat institucione
jane te autorizuara per te lidhur marreveshje nderkombetare eshte percaktuar
13
ne nenin 6 te Ligjit Nr. 04/L-052 per Marreveshjet Nderkombetare qe
deklaron si ne vijim:
"[...]
1. Presidenti, Kryeministri dhe Ministri i Puneve te Jashtme kane te
drejten e kryerjes se te gjitha veprimeve te nderlidhura me lidhjen e
marreveshjeve nderkombetare te Republikes se Kosoves, ne pajtim me
Kushtetuten e Republikes se Kosoves dhe Konventen e Vjenes per te
Drejten e Traktateve.
2. Shefi i misionit diplomatik te Republikes se Kosoves ose perfaqesuesi i
autorizuar i Republikes se Kosoves ne nje konference nderkombetare,
organizate nderkombetare ose nje prej organeve te tyre ka te drejten e
negociimit te lidhjes se marreveshjes nderkombetare te Republikes se
Kosoves ose te miratoje tekstin me shtetin ne te dUn eshte akredituar ose
ne konferencen nderkombetare, organizaten nderkombetare ose nje prej
organeve te tyre.
3. Personat tjere, mund te kryejne veprime drejt lidhjes se marreveshjeve
nderkombetare te Republikes se Kosoves vetem me kusht qe kane fuqi te
deleguara ne baze te ligjit ne fuqi dhe procedures sepercaktuar ne nenin 6
te ketij ligji.r ..J"
76. Gjykata veren se me 25 qershor 2015, Kuvendi miratoi Rezoluten nr. 05-R-03
per Demarkacionin e Kufirit Shteteror ne mes te Republikes se Kosoves dhe
Malit te Zi. Perve9 kesaj, ai kerkoi nga Kryeministri te ndermarre veprime per
te siguruar qe Komisioni i Demarkacionit t'i ve ne dispozicion te gjitha
diskutimet dhe propozimet e Komisionit te Demarkacionit te Malit te Zi . Ai
gjithashtu kerkoi qe Qeveria te raportoje ne Kuvend para miratimit te
marreveshjes ne mes te Kosoves dhe Malit te Zi.
77. Keshtu, filloi nje seri veprimesh qe perfshine Kryeministrin, Presidentet
perkates te Kosoves dhe Malit te Zi, ministrat e Puneve te Jashtme dhe te
Puneve te Brendshme para se Ligji i kontestuar per Ratifikimin e
Demarkacionit, iu paraqit deputeteve te Kuvendit. Me pas, me 21 mars 2018,
Kuvendi votoi dhe miratoi Ligjin e kontestuar per Ratifikimin e Demarkacionit.
78. Ne kete drejtim, Gjykata i referohet nenit 10 te Ligjit nr. 04/L-052 per
Marreveshjet Nderkombetare, i cili, perve9 qe perserit dispoziten e nenit 18 te
Kushtetutes, parasheh:
2. Marreveshjet nderkombetare te referuara ne paragrafin 1. te ketij neni
[10 te Ligjit nr. 04/L-052] ratifikohen me ligj te votuar nga dy te tretat
(2/3) e te gjithe deputeteve te Kuvendit te Republikes se Kosoves.
[ ...J"
79. Ne lidhje me kete, Gjykata veren se per qellimet e inkorporimit te Marreveshjes
ne rendin juridik te Kosoves, Qeveria eshte pergjegjese te dorezoje ne Kuvend,
sipas procedures se percaktuar, nje projekt te ligjit perkates, ne pajtim me
nenin 15 (3) te Ligjit nr. 04/L-052 per Marreveshjet Nderkombetare.
14
80. Neni 15 (3) i Ligjit Nr. 04/L-052 per Marreveshjet Nderkombetare thote si ne
VlJlm:
"Nese nje ligj ose ndonje akt tjeter ligjor miratohet me qellim te zbatimit te
nje marreveshjeje nderkombetare te Republikes se Kosoves, Qeveria
dorezon ne Kuvend, ne baze te procedures se parapare, nje projekt te ligjit
adekuat ose duhet te miratoje nje vendim te Qeverise ose siguron
miratimin e ndonje akti tjeter ligjor ne baze te kompetencave perkatese".
81. Ne lidhje me kete, Gjykata veren se me 4 dhjetor 2017, Qeveria, ne baze te
kompetencave te saj sipas nenit 92 (4) [Parimet e Pergjithshme] te Kushtetutes
dhe ne baze te Vendimit nr. 02/17 propozoi per miratim ne Kuvend
Projektligjin per Ratifikimin e Demarkacionit.
82. Gjykata i referohet nenit 60 te Rregullores se punes se Kuvendit i cili rregullon
miratimin e ketij lloji te ligjeve, i cili eshte i ndryshem nga ligjet e tjera dhe
percakton si vijon:
"[ ...J
1. Kuvendi i Republikes se Kosoves, i ratifikon marreveshjet
nderkombetare me ligj, ne baze te nenit 18 te Kushtetutes te Republikes se
Kosoves.
2. Projektligji per ratifikimin e marreveshjeve nderkombetare iperm ban
tekstin e marreveshjes nderkombetare, arsyet e ratifikimit dhe deklaraten
financiare, ne rastet kur ka implikime buxhetore.
3. Procedimi iProjektligjit per ratifikimin e marreveshjeve nderkombetare
eshte ivec;ante dhe inenshtrohet vetem nje shqyrtimi.
[...]"
83. Ne kete drejtim, vemendje e ve<;anteduhet t'i kushtohet formulimit te nenit 60
(3) i Rregullores, i cili parasheh qe "Procedimi iProjektligjit per ratifikimin e
marreveshjeve nderkombetare eshte i vec;ante dhe i nenshtrohet vetem nje
shqyrtimi." Ligjet e tjera te miratuara nga Kuvendi kerkojne me shume se nje
shqyrtim.
Pretendimi per shkelje te nenit 69 (4) te Kushtetutes
84. Gjykata rikujton se parashtruesit e kerkeses pretendojne shkelje te nenit 69 (4)
te Kushtetutes, ne lidhje me nenin 38 (3) te Rregullores se punes, sepse seanca
e jashtezakonshme ka nevoje per arsyetim se pse nje <;eshtje e caktuar eshte
urgjente.
85. Gjykata veren se neni 69 (4) i Kushtetutes nuk kerkon shprehimisht e as ne
menyre implicite nga aktoret politike qe te ofrojne justifikim te plote per te
thirrur nje mbledhje te jashtezakonshme te Kuvendit. Gjykata eshte e detyruar
te vleresoje respektimin e procedures kushtetuese dhe ne rastin konkret,
Kuvendi ka respektuar dispozitat kushtetuese per miratimin e Ligjit per
Ratifikimin e Demarkacionit.
86. Rrjedhimisht, pretendimi per shkeljen e nenit 69 (4) te Kushtetutes eshte
qartazi i pabazuar ne baze kushtetuese.
15
Pretendimi per shkelje te nenit 18 te Kushtetutes ne lidhje me Ligjin per
Marreveshjet Nderkombetare nr. 04/L-052
87. Gjykata gjithashtu rikujton qe parashtruesit e kerkeses pretendojne shkelje te
nenit 18 te Kushtetutes, sepse Ligji per Marreveshjet Nderkombetare nr. 04/L-
052 nuk parasheh qe nje marreveshje nderkombetare duhet te ratifikohet (ne
seance te jashtezakonshme) si urgjente.
88. Gjykata veren se neni 18 i Kushtetutes nuk rregullon ritmin e nje c;eshtjeje per
t'u shqyrtuar dhe votuar nga deputetet e Kuvendit. Nese nje c;eshtje
konsiderohet 'urgjente' apo jo, lihet ne diskrecionin e aktoreve politike. (Shih,
mutatis mutandis, rasti nr. KOn8/16, Slavko Simiq dhe 10 deputete te tjere,
Aktvendim per papranueshmeri, i 31 tetorit 2016 dhe rasti nr. KOI20/16,
Slavko Simiq dhe 10 deputete te tjere, Aktvendim per papranueshmeri 1
shkurtit 2017).
89. Gjykata veren se Ligji per Ratifikimin e Marreveshjeve Nderkombetare nuk
rregullon proceduren per miratimin e marreveshjeve nderkombetare dhe ne
vec;antinuk permend "urgjencen" e miratimit ose "seancen e jashtezakonshme"
nuk eshte relevant. Kjo eshte nje c;eshtje e prioriteteve legjislative dhe
menaxhim i punes se Kuvendit. Kushtetuta rregullon procesin dhe proceduren
legjislative.
90. Gjykata konsideron se pretendimi i ngritur nga parashtruesit e kerkeses nuk
bie brenda fusheveprimit te procedurave te rregulluara me Kushtetute. Nuk
mund te pritet qe secili ligj qe merret me c;eshtje legjislative specifike te
parasheh procedure te vec;ante per miratimin e tij. Ne fund te fundit, eshte
organi legjislativ ai qe vendose.
88. Prandaj, Gjykata konkludon se procedura dhe miratimi i Ligjit per Ratifikimin
e Demarkacionit eshte ne pajtim me Kushtetuten. Ne lidhje me kete, Gjykata
thekson, ne perputhje me parimin e hierarkise se normave, se ligjet i
nenshtrohen Kushtetutes dhe jo anasjelltas.
91. Rezulton se pretendimi i parashtruesve per shkelje te nenit 18 te Kushtetutes
eshte qartazi i pabazuar ne baze kushtetuese.
Pretendimi per shkelje te nenit 69 (3) te Kushtetutes
92. Gjykata me tej rikujton se parashtruesit e kerkeses ankohen se eshte shkelur
neni 69 (3) i Kushtetutes, ne lidhje me nenin 51 (3) te Rregullores se punes se
Kuvendit, sepse nuk eshte verifikuar nese kane votuar te gjithe deputetet qe
kane perbere kuorumin "Per", "Kunder" ose "Abstenim".
93. Gjykata vlereson se sipas transkriptit te seances se jashtezakonshme plenare te
Kuvendit, nentedhjete e nje deputete ishin te pranishem dhe votuan.
Tetedhjete (80) deputete votuan per, njembedhjete (n) deputete votuan
kunder, pa asnje abstenim. Ligji per Ratifikimin e Demarkacionit u miratua ne
teresi. Keshtu, procedura legjislative u zhvillua ne pajtim me nenin 18 (1) te
Kushtetutes, i cili trajton ratifikimin e marreveshjeve nderkombetare.
16
94. Rrjedh se pretendimi per shkelje te nenit 69 (3) te Kushtetutes eshte qartazi i
pabazuar ne baze kushtetuese.
Pretendimi per shkelje te nenit 18 te Kushtetutes ne lidhje me nenin 21 te
Rregullores se punes se Kuvendit
94. Gjykata ne fund rikujton se parashtruesit e kerkeses pretendojne shkelje te
neneve 18 dhe 80 te Kushtetutes ne lidhje me nenin 21 te Rregullores se punes
se Kuvendit, sepse deputeteve te larguar u eshte mohuar e drejta per te
shprehur vullnetin e tyre te lire.
97. Gjykata veren se ata deputete u perjashtuan nga seanca e Kuvendit 'per shkak
te hedhjes se gazit lotsjelles'. Gjykata konsideron se "hedhja e gazit" nuk hyn ne
kuader te kushtetutshmerise dhe sundimit te ligjit. Sa i perket pohimit se
deputetet e larguar faktikisht nuk kishin hedhur ose nuk jane fajtore per
hedhjen e gazit lotsjelles, autoritetet perkatese duhet qe te bejne hetimet dhe
perfundimet e nevojshme per kete bazuar ne Rregulloren e punes se Kuvendit
dhe ne legjislacionin tjeter ne fuqi. Prandaj, Gjykata shqyrton
kushtetutshmerine e nje procedure legjislative dhe perputhjen e saj me
dispozitat perkatese te Kushtetutes.
98. Ne driten e shqyrtimeve te mesiperme, Gjykata veren se Kuvendi ka ndjekur
procedurat e parapara ne paragrafin 1 dhe 4 te nenit 65 [Kompetencat e
Kuvendit] dhe paragrafin 1 te nenit 18 [Ratifikimi i Marreveshjeve
Nderkombetare] te Kushtetutes, nenin 10 [Ratifikimi i Marreveshjeve
Nderkombetare] te Ligjit per Marreveshjet Nderkombetare dhe rregullin 60 te
Rregullores se punes se Kuvendit.
99. Rezulton se ky pretendim per shkelje te nenit 18 te Kushtetutes eshte qartazi i
pabazuar ne baze kushtetuese.
Perfundim lidhur me proceduren e ndjekur
100. Prandaj, sa i perket pjeses se kerkeses ne lidhje me ankesen procedurale per
miratimin e Ligjit per Ratifikimin e Demarkacionit, Gjykata konkludon se
procedura e ndjekur per miratimin e Ligjit te kontestuar eshte ne perputhje me
Kushtetuten e Republikes se Kosoves.
Sa i perket substances se Ligjit te kontestuar
101. Parashtruesit ankohen ne lidhje me standardet e perdorura nga Komisioni per
Demarkacion dhe tejkalimin e pretenduar te mandatit te dhene kushtetues qe
rezulton ne shkelje te Kushtetutes.
102. Ne kete drejtim, Gjykata thekson se "marreveshjet nderkombetare sherbejne
per plotesimin e nje nevoje themelore te shteteve per te rreguliuar, me pelqim,
<;eshtjet e shqetesimit te perbashket, dhe kesisoj te sjellin stabilitet ne
marredheniet e tyre reciproke. Pra, marreveshjet nderkombetare jane
instrument per te siguruar stabilitet, besueshmeri dhe rend ne marredheniet
nderkombetare dhe, rrjedhimisht, marreveshjet gjithmone kane qene burim
17
kryesor i marredhenieve juridike ndermjet shteteve" (Gjykata Kushtetuese,
rasti nr. K09S/13, Visar Ymeri dhe 11 deputete te tjere, Aktgjykim i 9 shtatorit
2013, paragrafi 94).
103· Ne lidhje me kete, Gjykata shqyrton nese eshte kompetente ne baze te
Kushtetutes per te trajtuar keto ankesa. Si<;u permend me lart ne analizen
krahasimtare, jane disa kushtetuta qe i japin kompetenca Gjykates Kushtetuese
per te bere vleresimin e pajtueshmerise se marreveshjeve nderkombetare me
Kushtetuten. Per shembull, Shqiperia dhe Bullgaria u japin gjykatave te tyre
kushtetuese kompetence per te bere vleresimin e kushtetutshmerise se nje
marreveshjeje nderkombetare para ratifikimit te saj, ndersa Bosnja dhe
Hercegovina, Kroacia dhe Maqedonia jane percaktuar te mos u japin gjykatave
te tyre kushtetuese juridiksion per te vleresuar marreveshjet nderkombetare.
Perve<;ketyre, Sllovenia ka perqafuar nje sistem te perzier ku, gjate procedures
se ratifikimit, Gjykata Kushtetuese vlereson kushtetutshmerine e
marreveshjeve nderkombetare nese shprehimisht kerkohet nga Presidenti, nga
Qeveria, apo nga nje.e treta e deputeteve te Parlamentit (Gjykata Kushtetuese,
rasti nr. K09S/13, Ibidem, paragrafet 93-101).
104. Kesisoj, analiza krahasimtare zbulon se gjykatat kushtetuese te vendeve te
hulumtuara pergjithesisht nuk kane juridiksion per te vleresuar
kushtetutshmerine e marreveshjeve nderkombetare pas miratimit te ligjit per
ratifikim nga Parlamenti. Disa gjykata kushtetuese mund te vleresojne
kushtetutshmerine e marreveshjeve nderkombetare para ratifikimit te tyre
bazuar ne nje fuqizim te qarte me Kushtetute.
lOS. Gjykata konsideron se Ligji per Ratifikimin e Demarkacionit dhe Marreveshja
Nderkombetare per Demarkacionin jane dy akte te ve<;anta ligjore. Secili prej
ketyre akteve ndjek nje procedure tjeter ligjore. Sa i perket miratimit te Ligjit
per Ratifikimin e Demarkacionit nga ana e Kuvendit, Gjykata veren se ky Ligj
eshte miratuar me shumice te kerkuar prej dy te tretave (2/3) dhe vetem me
nje lexim, si<; kerkohet me Kushtetute. Prandaj, Gjykata konsideron se
miratimi i Ligjit per Ratifikimin e Demarkacionit nga Kuvendi eshte bere ne
perputhje me dispozitat procedurale te Kushtetutes.
106. Perve<; kesaj, Gjykata konsideron se qellimi i ligjit te kontestuar eshte te
percaktoje karakterin nderkombetar te Marreveshjes per Demarkacionin e
Kufijve Shteteror dhe te inkorporoje Marreveshjen ne sistemin juridik te
Republikes se Kosoves dhe ta forcoje shtetesine e saj.
107. Sa i perket substances se Marreveshjes Nderkombetare per Demarkacionin e
Kufijve Shteteror, Gjykata veren se asnje nen i Kushtetutes nuk parasheh
vleresimin e kushtetutshmerise se substances se marreveshjeve nderkombetare
nga Gjykata.
108. Ne keto rrethana rezulton qe, ne baze te Kushtetutes, Gjykata ka juridiksion
per te shqyrtuar Ligjin per Ratifikimin e Demarkacionit, por nuk eshte e
autorizuar per te vleresuar se a eshte marreveshja nderkombetare, si e tille, ne
perputhje me Kushtetuten (Gjykata Kushtetuese, rasti nr. K09S/13, Ibidem,
paragrafi 100).
18
109. Prandaj, Gjykata konkludon se nuk eshte brenda juridiksionit te saj ratione
materiae te vleresoje kushtetutshmerine e Marreveshjes Nderkombetare per
Demarkacionin e Kufijve Shteteror ndermjet Republikes se Kosoves dhe Malit
te Zi.
110. Si permbledhje, Gjykata e refuzon kerkesen e parashtruesve per te vleresuar
kushtetutshmerine e Marreveshjes Nderkombetare per Demarkacionin e
Kufijve Shteteror ne mes te Republikes se Kosoves dhe Malit te Zi, pasi kjo nuk
perben substancen e Ligjit te kontestuar per Ratifikimin e Demarkacionit. Ligji
per Ratifikimin e Demarkacionit eshte ne substance nje mjet per ratifikimin e
nje marreveshjeje nderkombetare, por substanca e vete marreveshjes
nderkombetare nuk bie ne kuader te vleresimit te kushtetutshmerise nga
Gjykata.
111. Sa i perket substances perkatese te Ligjit per Ratifikimin e Demarkacionit,
parashtruesit e kerkeses nuk e shtjellojne ve<;massubstancen e tij nga objekti i
ratifikimit ne fjale, d.m.th. Marreveshja Nderkombetare e Ratifikimit te Kufijve
Shteteror. Gjykata veren se substanca e Ligjit te kontestuar eshte permbajtja e
Ligjit si te tille dhe perserit se Marreveshja Nderkombetare nuk perben
substancen e tij. Ne baze te ketij arsyetimi, Gjykata konkludon se substanca e
Ligjit per Ratifikimin e Demarkacionit nuk bie ne kundershtim me dispozitat
kushtetuese, dhe, prandaj eshte ne perputhje me Kushtetuten.
19
PER KETO ARSYE
Gjykata Kushtetuese, ne pajtim me nenin 113.5 te Kushtetutes, nenet 20, 42 dhe 43 te
Ligjit dhe rregullin 36 te RregulJores se punes, me 18 prill 2018,
VENDOS
I. TA DEKLAROJE njezeri kerkesen te pranueshme;
II. TE DEKLAROJE njezeri se procedura e ndjekur per miratimin e Ligjit
nr. 06/L-060 per Ratifikimin e Marreveshjes per Demarkacionin e
Kufirit Shteteror ne mes te Republikes se Kosoves dhe Malit te Zi eshte
ne pajtim me Kushtetuten;
III. TE DEKLAROJE njezeri se Ligji nr. 06/L-060 per Ratifikimin e
Marreveshjes per Demarkacionin e Kufirit Shteteror ne mes te
Republikes se Kosoves dhe Malit te Zi nuk eshte ne kundershtim me
Kushtetuten;
IV. TA REFUZOJE njezeri kerkesen e parashtruesve per te shqyrtuar
Marreveshjen Nderkombetare per Demarkacionin e Kufirit Shteteror
ne mes te Republikes se Kosoves dhe Malit te Zi pasi qe kerkesa nuk
eshte I·atione matel'iae ne pajtim me Kushtetuten dhe keshtu jashte
fusheveprimit te juridiksionit te Gjykates;
V. TE DEKLAROJE se ne pajtim me nenin 43 te Ligjit per Gjykaten, Ligji
per Ratifikimin e Marreveshjes per Demarkacionin e Kufirit Shteteror
ne mes te RepubJikes se Kosoves dhe Malit te Zi, miratuar nga Kuvendi
i Republikes se Kosoves, do t'i dergohet Presidentit te Republikes se
Kosoves per shpalJje;
VI. T'UA KUMTOJE kete Aktgjykim parashtruesve te kerkeses, Presidentit
te Republikes se Kosoves, Kryetarit te Kuvendit te Kosoves dhe
Qeverise se Kosoves;
VI. TA PUBLIKOJE kete Aktgjykim
nenin 20 (4) te Ligjit;
ne Gazeten Zyrtare, ne pajtim me
VII. TE DEKLAROJE se ky Aktgjykim hyn ne fuqi menjehere.
Gjyqtarja raportuese ~;:;;;~~'~'etarja e Gjykates Kushtetuese j(
c '­ :P~
Snezhana Botusharova Rama-Hajrizi
20