Faqe 1 nga 374 Stranica 1 od 374 Page 1 of 374


Republika e Kosovës
Republika Kosova – Republic of Kosovo

Autoriteti i Aviacionit Civil i Kosovës
Autoritet Civilnog Vazduhoplovstva Kosova
Civil Aviation Authority of Kosovo



RREGULLORE NR. 19/2017 QË PËRCAKTON KËRKESAT TEKNIKE DHE PROCEDURAT
ADMINISTRATIVE NË LIDHJE ME LICENCAT DHE CERTIFIKATAT E KONTROLLORËVE TË
TRAFIKUT AJROR

UREDBA BR. 19/2017 O UTVRĐIVANJU TEHNIČKIH ZAHTEVA I UPRAVNIH POSTUPAKA KOJI SE
ODNOSE NA DOZVOLE I SERTIFIKATE KONTROLORA LETENJA

REGULATION No. 19/2017 LAYING DOWN TECHNICAL REQUIREMENTS AND ADMINISTRATIVE
PROCEDURES RELATING TO AIR TRAFFIC CONTROLLERS' LICENCES AND CERTIFICATES

Faqe 2 nga 374 Stranica 2 od 374 Page 2 of 374


Drejtori i Përgjithshëm i Autoritetit të
Aviacionit Civil të Kosovës,
Në mbështetje të neneve 3.5 pika (i), 15.1 pika
(a),(c), (e), (j), 21.3 dhe 99.3 pika (a), (b), (c),
(d) të ligjit Nr. 03/L-051 për Aviacionin Civil
(“Gazeta Zyrtare e Republikës së Kosovës”,
Viti III, Nr. 28, dt. 4 qershor 2008),
Duke marrë parasysh,
Detyrimet ndërkombëtare të Republikës së
Kosovës drejt Marrëveshjes Shumëpalëshe për
Krijimin e Hapësirës së Përbashkët Evropiane
të Aviacionit (në tekstin e mëtejmë
“Marrëveshja HPEA”) që prej hyrjes së saj të
përkohshme në fuqi në Kosovë më 10 tetor
2006,
Me qëllim të zbatimit të Rregullores së
Komisionit Evropian (EU) 2015/340 e datës 20
shkurt 2015 që përcakton kërkesat teknike dhe
procedurat administrative në lidhje me licencat
dhe certifikatat e kontrollorëve të trafikut ajror
sipas Rregullores (EC) Nr. 216/2008 e
Parlamentit Evropian dhe e Këshillit, për
ndryshimin e Rregullores Zbatuese të
Komisionit (EU) Nr. 923/2012 dhe
shfuqizimin e Rregullores së Komisionit (EU)
Nr. 805/2011, në rendin e brendshëm juridik të

Generalni direktor Autoriteta za civilnu
avijaciju Republike Kosovo
Na osnovu članova 3.5 tačka (i), 15.1 tačka
(a), (c), (e), (j), 21.3 i 99.3 tačka (a), (b), (c),
(d) 03 / L-051 o civilnom vazduhoplovstvu
("Službeni list Republike Kosovo", godina III,
br. 28, od 04.06.2008. godine),
Uzimajući u obzir,
Međunarodne obaveze Republike Kosovo
prema Multilateralnom sporazumu o
uspostavljanju zajedničkog evropskog
vazduhoplovnog prostora (u daljem tekstu:
Sporazum ECAA) od njegovog privremenog
stupanja na snagu za Kosovo 10. oktobra
2006.,
U cilju uvođenja Uredbe Evropske komisije
(EU) 2015/340 od 20. februara 2015. kojom
se utvrđuju tehnički zahtevi i administrativne
procedure u vezi sa licencama i sertifikatima
kontrolora letenja u skladu sa Uredbom (EZ)
br. 216/2008 Evropskog parlamenta i Saveta,
kojom se dopunjuje Uredba o sprovođenju
Komisije (EU) br. 923/2012 i ukida Uredba
Komisije (EU) br. 805/2011, u unutrašnji
pravni poredak Republike Kosovo,
Po završetku procesa javnih konsultacija

Director General of Civil Aviation Authority
of the Republic of Kosovo,
Pursuant to Articles 3.5 item (i), 15.1 item
(a), (c), (e), (j), 21.3 and 99.3 item (a), (b),
(c), (d) of the Law No. 03/L-051 on Civil
Aviation (“Official Gazette of the Republic of
Kosovo”, Year III, No. 28, of 4 June 2008),
Taking into consideration,
International obligations of the Republic of
Kosovo towards Multilateral Agreement on
Establishing the European Common Aviation
Area (hereinafter “ECAA Agreement”) since
its provisional entry into force for Kosovo on
10 October 2006,
With the aim of implementing European
Commission Regulation (EU) 2015/340 of 20
February 2015 laying down technical
requirements and administrative procedures
relating to air traffic controllers' licences and
certificates pursuant to Regulation (EC) No
216/2008 of the European Parliament and of
the Council, amending Commission
Implementing Regulation (EU) No 923/2012
and repealing Commission Regulation (EU)
No 805/2011, into the internal legal order of
the Republic of Kosovo,
Faqe 3 nga 374 Stranica 3 od 374 Page 3 of 374

Republikës së Kosovës,
Pas përfundimit të procesit të konsultimit
publik të palëve të interesuara, në përputhje me
Udhëzimin Administrativ Nr. 01/2012 mbi
procedurat për konsultimin publik të palëve të
interesuara,
Nxjerr këtë:

RREGULLORJA 19/2017
QË PËRCAKTON KËRKESAT TEKNIKE
DHE PROCEDURAT ADMINISTRATIVE
NË LIDHJE ME LICENCAT DHE
CERTIFIKATAT E KONTROLLORËVE
TË TRAFIKUT AJROR

Neni 1
Lënda dhe fushëveprimi
1. Kjo rregullore përcakton rregullat e
detajuara për:
(a) kushtet për lëshimin, pezullimin
dhe revokimin e licencave të
kontrollorëve të trafikut ajror dhe
të student-kontrollorëve të trafikut
ajror, gradimet (ratings) dhe
zainteresovanih strana, u skladu sa
Administrativnim uputstvom br. 01/2012 o
procedurama za javne konsultacije
zainteresovanih strana,
Izdaje sledeću:

UREDBU 19/2017
O UTVRĐIVANJU TEHNIČKIH
ZAHTEVA I UPRAVNIH POSTUPAKA
KOJI SE ODNOSE NA DOZVOLE I
SERTIFIKATE KONTROLORA
LETENJA

Član 1
Predmet i područje primene
1. Ovom Uredbom utvrđuju se detaljna
pravila za:
(a) uslove za izdavanje, suspenziju i
stavljanje van snage dozvola
kontrolora letenja i studenata
kontrolora letenja, pripadajućih
ovlašćenja, dodatnih i posebnih
ovlašćenja i prava i odgovornosti
njihovih imalaca;
Upon completion of the process of public
consultation of interested parties, in
accordance with the Administrative
Instruction No. 01/2012 on procedures for
public consultation of interested parties,
Hereby issues the following:

REGULATION No. 19 /2017
LAYING DOWN TECHNICAL
REQUIREMENTS AND
ADMINISTRATIVE PROCEDURES
RELATING TO AIR TRAFFIC
CONTROLLERS' LICENCES AND
CERTIFICATES

Article 1
Subject matter and scope
1. This Regulation lays down detailed rules
for:
(a) the conditions for issuing,
suspending and revoking air
traffic controllers and student air
traffic controllers' licences,
associated ratings and
Faqe 4 nga 374 Stranica 4 od 374 Page 4 of 374

miratimet (endorsments) e lidhura
me to, si dhe privilegjet dhe
përgjegjësitë e atyre që i mbajnë
ato;
(b) kushtet për lëshimin, kufizimin,
pezullimin dhe revokimin e
certifikatave mjekësore të
kontrollorëve dhe student-
kontrollorëve të trafikut ajror, si
dhe privilegjet dhe përgjegjësitë e
atyre që i mbajnë ato;
(c) certifikimin e ekzaminerëve aero-
mjekësor dhe qendrave aero-
mjekësore për kontrollorët dhe
student-kontrollorët e trafikut ajror;
(d) certifikimin e organizatave
trajnuese të kontrollorëve të
trafikut ajror;
(e) kushtet për validimin, rivalidimin,
ripërtëritjen dhe përdorimin e
licencave, gradimeve, miratimeve
dhe certifikatave të tilla.

2. Kjo rregullore zbatohet për:
(a) student-kontrollorët e trafikut ajror
dhe kontrollorët e trafikut ajror që
ushtrojnë funksionet e tyre në
(b) uslove za izdavanje, ograničenje,
suspenziju i stavljanje van snage
lekarskih uverenja za kontrolore
letenja i studente kontrolore letenja
i prava i odgovornosti njihovih
imalaca;
(c) sertifikaciju ovlašćenih lekara i
vazduhoplovno-medicinskih
centara za kontrolore letenja i
studente kontrolore letenja;
(d) sertifikaciju organizacija za obuku
kontrolora letenja;
(e) uslove za važenje, produženje,
obnovu i korišćenje ovih dozvola,
ovlašćenja, dodatnih i posebnih
ovlašćenja i sertifikata.

2. Ova Uredba se primenjuje na:
(a) studente kontrolore vazdušnog
saobraćaja i kontrolore vazdušnog
saobraćaja koji svoje funkcije
obavljaju u okviru područja
primene Uredbe (EZ) br. 216/2008
kako je preneta u pravni poredak
Republike Kosovo Uredbom ACV
3/2009;
(b) lica i organizacije koji su
uključeni u licenciranje, obuku,
testiranje, proveru i zdravstveni
endorsements, and the privileges
and responsibilities of those
holding them;
(b) the conditions for issuing,
limiting, suspending and revoking
air traffic controllers and student
air traffic controllers' medical
certificates, and the privileges and
responsibilities of those holding
them;
(c) the certification of aero-medical
examiners and aero-medical
centres for air traffic controllers
and student air traffic controllers;
(d) the certification of air traffic
controller training organisations;
(e) the conditions for validating
revalidating, renewing and using
such licences, ratings,
endorsements and certificates.

2. This Regulation shall apply to:
(a) student air traffic controllers and
air traffic controllers exercising
their functions within the scope of
Regulation (EC) No 216/2008 as
transposed into legal order of the
Faqe 5 nga 374 Stranica 5 od 374 Page 5 of 374

kuadër të fushëveprimit të
Rregullores (EC) Nr. 216/2008, të
transpozuar në rendin juridik të
Republikës së Kosovës me
Rregulloren 3/2009 të AAC-së;
(b) personat dhe organizatat e përfshira
në licencimin, trajnimin, testimin,
kontrollin dhe ekzaminimin
mjekësor dhe vlerësimin e
aplikantëve në përputhje me këtë
Rregullore.

Neni 2
Pajtueshmëria me kërkesat dhe procedurat
1. Student-Kontrollorët e trafikut ajror,
kontrollorët e trafikut ajror dhe personat e
përfshirë në licencimin, trajnimin, testimin,
kontrollimin dhe ekzaminimin mjekësor dhe
vlerësimin e aplikantëve të përmendur në nenin
1 (2) (a) dhe (b) duhet të kualifikohen dhe
licencohen në përputhje me dispozitat e
Shtojcave I, III dhe IV nga autoriteti
kompetent i përmendur në Nenin 6.
2. Organizatat e përmendura në nenin 1(2)(b)
duhet të kualifikohen në përputhje me kërkesat
teknike dhe procedurat administrative të
përcaktuara në Shtojcat I, III dhe IV dhe do të
pregled i ocenu zdravstvene
sposobnosti kandidata u skladu sa
ovom Uredbom.

Član 2
Usklađenost sa zahtevima i procedurama
1. Studenti kontrolori letenja, kontrolori
letenja i lica koja su uključena u licenciranje,
obuku, testiranje, proveru i zdravstveni
pregled i ocenu zdravstvene sposobnosti
kandidata koji su navedeni u članu 1(2)(a) i
(b) moraju da budu kvalifikovani i licencirani
u skladu sa odredbama Aneksa I, III i IV od
strane nadležne vlasti navedene u članu 6
2. Organizacije navedene u članu 1(2)(b)
moraju da budu kvalifikovane u skladu sa
tehničkim zahtevima i upravnim postupcima
koji su utvrđeni u Aneksima I, III i IV i
moraju da budu sertifikovane od strane
nadležne vlasti navedene u članu 6.
3. Izdavanje lekarskih uverenja osoblju
navedenom u članu 1(2)(a) i (b) mora da
bude usaglašeno sa tehničkim zahtevima i
upravnim postupcima koji su utvrđeni u
Aneksima III i IV.
4. Smatra se da su kontrolori letenja koje
Republic of Kosovo by CAA
Regulation 3/2009;
(b) persons and organisations
involved in the licensing, training,
testing, checking and medical
examination and assessment of
applicants in accordance with this
Regulation.

Article 2
Compliance with requirements and
procedures
1. The student air traffic controllers, the air
traffic controllers and the persons involved in
the licensing, training, testing, checking and
medical examination and assessment of
applicants referred to in Article 1(2)(a) and
(b) shall be qualified and licensed in
accordance with the provisions of Annexes I,
III and IV by the competent authority referred
to in Article 6.
2. The organisations referred to in Article
1(2)(b) shall be qualified in accordance with
the technical requirements and administrative
procedures laid down in Annexes I, III and
IV and shall be certified by the competent
Faqe 6 nga 374 Stranica 6 od 374 Page 6 of 374

certifikohen nga autoriteti kompetent i
përmendur në nenin 6.
3. Certifikimi mjekësor i personave të
përmendur në nenin 1(2)(a) dhe (b) duhet të
jetë në përputhje me kërkesat teknike dhe
procedurat administrative të përcaktuara në
Shtojcat III dhe IV.
4. Kontrollorët e trafikut ajror të punësuar nga
ofruesit e shërbimeve të navigacionit ajror, që
ofrojnë shërbime të trafikut ajror në hapësirën
ajrore të territorit për të cilin zbatohet
Marrëveshja HPEA dhe duke pasur vendin e
tyre kryesor të operimit dhe nëse kanë, zyrën e
tyre të regjistruar, të vendosur jashtë territorit
që i nënshtrohet dispozitave të Marrëveshjes
HPEA, konsiderohet që janë licencuar në
përputhje me paragrafin 1, ku i përmbushin të
dy kushtet e mëposhtme:
(a) mbajnë një licencë të kontrollorit të
trafikut ajror, të lëshuar nga një
vend i tretë, në përputhje me
Shtojcën 1 të Konventës së
Çikagos;
(b) ia kanë dëshmuar autoritetit
kompetent të përmendur në nenin 6,
se janë trajnuar dhe se kanë kaluar
me sukses ekzaminimet dhe
zapošljavaju pružaoci usluga u vazdušnoj
plovidbi koji pružaju usluge u vazdušnom
saobraćaju u vazdušnom prostoru teritorije na
koju se primenjuje Sporazum ECAA i koji
imaju svoje poslovno sedište i registrovano
predstavništvo, ukoliko postoji, izvan
teritorije koja podleže odredbama Sporazum
ECAA, licencirani u skladu sa stavom 1,
ukoliko ispunjavaju oba sledeća uslova:
(a) imaju dozvolu kontrolora letenja
koju je izdala treća zemlja u
skladu sa Aneksom 1 Čikaške
konvencije;
(b) dokazali su nadležnoj vlasti koja
je navedena u članu 6. da su
završili obuku i uspešno položili
ispite i procene koji odgovaraju
onima koji se zahtevaju u Delu
ATCO, Poddeo D, Odeljci 1-4,
koji su utvrđeni u Aneksu I.

Zadaci i poslovi koji se dodeljuju
kontrolorima letenja koji su navedeni u
podstavu 1. ne smeju da prekorače prava iz
dozvole koju je izdala treća zemlja.

5. Smatra se da su instruktori praktične obuke
i procenjivači koje zapošljava organizacija za
obuku koja se nalazi izvan teritorije države
authority referred to in Article 6.
3. The medical certification of the persons
referred to in Article 1(2)(a) and (b) shall be
compliant with the technical requirements
and administrative procedures laid down in
Annexes III and IV.
4. Air traffic controllers employed by air
navigation service providers providing air
traffic services in the airspace of the territory
to which the ECAA Agreement applies and
having their principal place of operations and
their registered office, if any, located outside
the territory subject to the provisions of the
ECAA Agreement, shall be deemed to have
been licenced in accordance with paragraph
1, where they meet both of the following
conditions:
(a) they hold an air traffic controller
licence issued by a third country
in accordance with Annex 1 to the
Chicago Convention;
(b) they have demonstrated to the
competent authority referred to in
Article 6 that they have received
training and successfully passed
examinations and assessments
equivalent to those required by
Faqe 7 nga 374 Stranica 7 od 374 Page 7 of 374

vlerësimet ekuivalente me ato të
kërkuara nga pjesa ATCO, nën-
pjesa D, seksioni 1-4, të
përcaktuara në Shtojcën I.

Detyrat dhe funksionet e caktuara për
kontrollorët e trafikut ajror, të përmendura në
nën-paragrafin e parë, nuk i tejkalojnë
privilegjet e licencës të lëshuar nga vendi i
tretë.
5. Instruktorët praktik dhe vlerësuesit të
punësuar nga një organizatë trajnuese që
gjendet jashtë territorit të shteteve anëtare
konsiderohen të kualifikuar, në përputhje me
paragrafin 1, kur i përmbushin të dy kushtet e
mëposhtme:
(a) ata mbajnë një licencë të
kontrollorit të trafikut ajror, të lëshuar
nga një vend i tretë, në përputhje me
Shtojcën I të Konventës së Çikagos, me
një gradim dhe nëse ka në dispozicion,
miratim gradimi që korrespondon me
atë për të cilin ata janë të autorizuar për
të udhëzuar ose vlerësuar;
(b) ia kanë dëshmuar autoritetit
kompetent të përmendur në nenin 6, se
janë trajnuar dhe se kanë kaluar me
sukses ekzaminimet dhe vlerësimet
ekuivalente me ato të kërkuara nga
članice kvalifikovani u skladu sa stavom 1,
ukoliko ispunjavaju oba sledeća uslova:
(a) imaju dozvolu kontrolora letenja koju
je izdala treća zemlja u skladu sa Aneksom
1 Čikaške konvencije sa ovlašćenjem i,
ukoliko je primenljivo, dodatnim
ovlašćenjem koje odgovara onome za koje
su ovlašćeni da sprovode obuku ili vrše
procenu;
(b) dokažu nadležnoj vlasti koja je navedena
u članu 6. da su završili obuku i uspešno
položili ispite i procene ekvivalentne onima
koji se zahtevaju u Delu ATCO, Poddeo D,
Odeljak 5, koji su propisani u Aneksu I.

Prava navedena u podstavu 1. moraju da
budu navedena u sertifikatu koji izdaje treća
zemlja i moraju da budu ograničena na
sprovođenje obuke i procenu za organizacije
za obuku koje se nalaze izvan teritorije država
članica.
Član 3
Pružanje usluga kontrole letenja
1. Usluge kontrole letenja mogu da pružaju
samo kontrolori letenja koji su kvalifikovani i
licencirani u skladu sa ovom Uredbom.
Part ATCO, Subpart D, Sections
1-4, set out in Annex I.

The tasks and functions assigned to the air
traffic controllers referred to in the first
subparagraph shall not exceed the privileges
of the licence issued by the third country.

5. Practical instructors and assessors
employed by a training organisation located
outside the territory Member States shall be
deemed to have been qualified in accordance
with paragraph 1, where they meet both of
the following conditions:
(a) they hold an air traffic controller
licence issued by a third country in
accordance with Annex I of the
Chicago Convention with a rating
and, if applicable, rating endorsement
corresponding to the one for which
they are authorised to instruct or
assess;
(b) they have demonstrated to the
competent authority referred to in
Article 6 that they have received
training and successfully passed
examinations and assessments
equivalent to those required by Part
ATCO, Subpart D, Section 5, set out
Faqe 8 nga 374 Stranica 8 od 374 Page 8 of 374

pjesa ATCO, nën-pjesa D, seksioni 5,
të përcaktuar në Shtojcën I.

Privilegjet e përmendura në nën-paragrafin e
parë specifikohen në një certifikatë të lëshuar
nga një vend i tretë dhe janë të kufizuara në
ofrimin e instruksioneve dhe vlerësimit për
organizatat e trajnimit, të vendosura jashtë
territorit të shteteve anëtare.
Neni 3
Ofrimi i shërbimeve të kontrollit të trafikut
ajror
1. Shërbimet e kontrollit të trafikut ajror
ofrohen vetëm nga kontrollorët e kualifikuar
dhe licencuar të trafikut ajror në përputhje me
këtë Rregullore.
2. Duke iu nënshtruar nenit 1(3) të Rregullores
(EC) Nr 216/2008, të transpozuar në rendin
juridik të Republikës së Kosovës me
Rregulloren 3/2009 të AAC-së, Republika e
Kosovës, aq sa është praktikisht e mundur,
siguron që shërbimet e ofruara ose të vëna në
dispozicion nga personeli ushtarak për
publikun, të përmendura në nenin 1(2)(c) të
asaj Rregulloreje, ofrojnë një nivel sigurie, që
është së paku ekuivalent me nivelin e kërkuar
nga kërkesat esenciale të përkufizuara në
2. U skladu sa članom 1(3)Uredbe (EZ) br.
216/2008 kako je prenesena u pravni poredak
Republike Kosovo Uredbom ACV 3/2009,
Republika Kosovo, u meri u kojoj je to
moguće, osigurava da usluge iz člana 1(2)(c)
navedene Uredbe koje javnosti pruža ili čini
dostupnim vojno osoblje nude nivo
bezbednosti koji je barem jednak nivou
propisanom bitnim zahtevima definisanim u
Aneksu Vb navedene Uredbe.
3. Republika Kosovo može odlučiti da se ova
Uredba primenjuje na njihovo vojno osoblje
koje pruža usluge javnosti.
Član 4
Definicije
Za potrebe ove Uredbe primenjuju se sledeće
definicije:
(1) „neuobičajena situacija” označava
okolnosti koje nisu ni rutinske ni svakidašnje
i za koje kontrolor letenja nije razvio
automatske veštine, uključujući situacije
degradacije;
(2) „prihvatljivi načini usklađivanja (AMC)”
znači neobavezujući standardi koje je
Evropska agencija za bezbednost u
vazduhoplovstvu, u daljem tekstu ‘Agencija’,
in Annex I.

The privileges referred to in the first
subparagraph shall be specified in a
certificate issued by a third country and shall
be limited to provide instruction and
assessment for training organisations located
outside the territory of the Member States.
Article 3
Provision of air traffic control services
1. Air traffic control services shall only be
provided by air traffic controllers qualified
and licensed in accordance with this
Regulation.
2. Subject to Article 1(3) of Regulation (EC)
No 216/2008 as transposed into legal order of
the Republic of Kosovo by CAA Regulation
3/2009, Republic of Kosovo shall, as far as
practicable, ensure that services provided or
made available by military personnel to the
public referred to in Article 1(2)(c) of that
Regulation offer a level of safety that is at
least equivalent to the level required by the
essential requirements as defined in Annex
Vb to that Regulation.
3. Republic of Kosovo may apply this
Regulation to their military personnel
Faqe 9 nga 374 Stranica 9 od 374 Page 9 of 374

Shtojcën Vb të asaj Rregulloreje.
3. Republika e Kosovës mund ta zbatojë këtë
Rregullore për personelin e tyre ushtarak që i
ofron këto shërbime për publikun.
Neni 4
Përkufizimet
Për qëllimet e kësaj Rregulloreje, përdoren
përkufizimet e mëposhtme:
(1) ‘situata jonormale’ nënkupton rrethanat,
duke përfshirë situatat e degraduara, të cilat
nuk përjetohen as në mënyrë rutinore e as të
zakontë dhe për të cilat një kontrollor i trafikut
ajror nuk ka zhvilluar aftësi automatike;
(2) ‘mjetet e pranueshme të pajtueshmërisë
(AMC)’ nënkupton standardet jo detyruese të
miratuara nga Agjencia Evropiane e Sigurisë
së Aviacionit (në tekstin e mëtejmë
“Agjencia”) për të ilustruar mjetet me të cilat
do të vendoset pajtueshmëria me Rregulloren
(EC) Nr. 216/2008 dhe rregullat e saj zbatuese;
(3) ‘shërbimi i kontrollit të trafikut ajror
(ATC)’ nënkupton një shërbim të ofruar me
qëllim të:
(a) parandalimit të përplasjeve:
— ndërmjet fluturakeve, dhe
prihvatila za opisivanje procedura kojima se
postiže usklađenost sa Uredbom (EZ) br.
216/2008 i njenim sprovedbenim pravilima;
(3) „usluge kontrole letenja (ATC)” znači
usluga koja se pruža u cilju:
(a) sprečavanja sudara:
— između vazduhoplova, i
— između vazduhoplova i prepreka na
manevarskoj površini; i
(b) ubrzanja i održavanja redovnog protoka
vazdušnog saobraćaja;
(4) „jedinica kontrole letenja (ATC)” znači
opšti pojam koji se može odnositi na centar
kontrole letenja, jedinicu prilazne kontrole
letenja ili aerodromsku kontrolu letenja
(toranj);
(5) „alternativni načini usklađivanja” znači
alternativa u odnosu na postojeći AMC ili
nove načine za uspostavljanje usaglašenosti
sa Uredbom (EZ) br. 216/2008 i njenim
sprovedbenim pravilima za koje nije usvojen
prateći AMC Agencije;
(6) „procena” označava evaluaciju praktičnih
veština čiji je rezultat izdavanje dozvole,
ovlašćenja i/ili dodatnog i posebnog
ovlašćenja i njihovo produženje i/ili obnovu,
providing services to the public.
Article 4
Definitions
For the purposes of this Regulation, the
following definitions shall apply:
(1) ‘abnormal situation’ means
circumstances, including degraded situations,
which are neither routinely nor commonly
experienced and for which an air traffic
controller has not developed automatic skills;
(2) ‘acceptable means of compliance (AMC)’
means non-binding standards adopted by the
European Aviation Safety Agency
(hereinafter the ‘Agency’) to illustrate means
by which to establish compliance with
Regulation (EC) No 216/2008 and its
implementing rules;
(3) ‘air traffic control (ATC) service’ means
a service provided for the purpose of:
(a) preventing collisions:
— between aircraft, and
— in the manoeuvring area
between aircraft and
obstructions; and
(b) expediting and maintaining an
Faqe 10 nga 374 Stranica 10 od 374 Page 10 of 374

— në hapësirën e manovrimit
ndërmjet fluturakeve dhe
pengesave; dhe
(b) përshpejtimit dhe mirëmbajtjes së
një fluksi të rregullt të trafikut ajror;
(4) ‘njësia kontrollit të trafikut ajror (ATC)’ do
të thotë një term i përgjithshëm që do të thotë
ndryshaz, qendra e kontrollit të zonës, njësia e
kontrollit të afrimit ose kulla e kontrollit të
aerodromit;
(5) ‘mjetet alternative të pajtueshmërisë’
nënkupton një alternativë ndaj AMC-ve
ekzistuese ose mjete të reja për të vendosur
pajtueshmëri/përputhshmëri me Rregulloren
(EC) Nr. 216/2008 dhe rregullat e saj zbatuese,
për të cilat nuk janë miratuar AMC-të e
ndërlidhura nga Agjencia;
(6) ‘vlerësim’ nënkupton një vlerësim të
aftësive praktike që çojnë tek lëshimi i
licencës, gradimit dhe/ose
vërtetimit/miratimit(eve) dhe rivalidimit të tyre
dhe/ose ripërtëritjes, duke përfshirë sjelljen dhe
zbatimin praktik të diturisë dhe të kuptuarit, të
demonstruar nga personi i cili është duke u
vlerësuar;
(7) ‘miratim vlerësuesi’ nënkupton autorizimin
e shënuar në licencë dhe që është pjesë
përbërëse e saj, që tregon kompetencën e
uključujući ponašanje i praktičnu primenu
znanja i razumevanje koje pokaže lice koje je
subjekat procene;
(7) „posebno ovlašćenje procenjivača” znači
odobrenje odobrenje koje se unosi u dozvolu
i čini deo dozvole, označavajući stručnost
imaoca dozvole da sprovodi procenu
praktičnih veština studenta kontrolora letenja i
kontrolora letenja;
(8) „stres usled kritične nezgode” znači
manifestacija neuobičajene i/ili ekstremne
emotivne, fizičke reakcije i/ili ponašanja
kod pojedinca nakon neočekivanog
događaja, udesa, nezgode ili ozbiljne
nezgode;
(9) „vanredna situacija” znači ozbiljna i
opasna situacija koja zahteva preduzimanje
hitnih mera;
(10) „ispit” znači formalan test na osnovu kog
se sprovodi procena znanja i razumevanja
osobe;
(11) „materijal sa uputstvima (GM)” znači
materijal koji nije obavezujući koji je izradila
Agencija, a koji pomaže u ilustrovanju
značenja zahteva ili specifikacije i koji se
koristi kao podrška u tumačenju Uredbe
orderly flow of air traffic;
(4) ‘air traffic control (ATC) unit’ means a
generic term meaning variously, area control
centre, approach control unit or aerodrome
control tower;
(5) ‘alternative means of compliance’ means
an alternative to an existing AMC or a new
means to establish compliance with
Regulation (EC) No 216/2008 and its
implementing rules for which no associated
AMC have been adopted by the Agency;
(6) ‘assessment’ means an evaluation of the
practical skills leading to the issue of the
licence, rating and/or endorsement(s) and
their revalidation and/or renewal, including
behaviour and the practical application of
knowledge and understanding being
demonstrated by the person being assessed;
(7) ‘assessor endorsement’ means the
authorisation entered on and forming part of
the licence, indicating the competence of the
holder to assess the practical skills of student
air traffic controller and air traffic controller;
(8) ‘critical incident stress’ means the
manifestation of unusual and/or extreme
emotional, physical and/or behavioural
reactions in an individual following an
Faqe 11 nga 374 Stranica 11 od 374 Page 11 of 374

mbajtësit për të vlerësuar aftësitë praktike të
student-kontrollorit të trafikut ajror dhe
kontrollorit të trafikut ajror;
(8) ‘stresi nga incidenti kritik’ nënkupton
manifestimin e reaksioneve të pazakonta
dhe/ose ekstreme emocionale, fizike dhe/ose të
sjelljes në një individ pas një ngjarjeje të
papritur, një aksidenti, incidenti ose incidenti
të rëndë;
(9) ‘situata emergjente’ nënkupton një situatë
serioze dhe të rrezikshme që kërkon veprime të
menjëhershme;
(10) ‘ekzaminim’ nënkupton një test të
formalizuar që vlerëson njohurinë dhe të
kuptuarit e personit;
(11) ‘material udhëzues (GM)’ nënkupton
materialin jo-detyrues, të zhvilluar nga
Agjencia, që ndihmon në ilustrimin e
domethënies së një kërkese ose specifikimi dhe
përdoret për të mbështetur interpretimin e
Rregullores (EC) Nr. 216/2008, rregullat e saj
zbatuese dhe AMC-të;
(12) ‘treguesi i vendndodhjes ICAO’
nënkupton kodin prej katër shkronjave, të
formuluar në përputhje me rregullat e
përshkruara nga ICAO-ja, në manualin e saj
'DOC 7910' në versionin më të fundit të
(EZ) br. 216/2008 i njenih sprovedbenih
pravila i AMC;
(12) „ICAO lokacijski indikator ” znači
četvoroslovnu oznaku koja je formulisana u
skladu sa pravilima koja je propisao ICAO u
priručniku „DOC 7910” u poslednjoj
ažuriranoj verziji, a koja se dodeljuje lokaciji
fiksne vazduhoplovne stanice;
(13) „posebno jezičko ovlašćenje” znači
izjava koja se unosi u dozvolu i čini njen deo i
koja označava jezičko znanje imaoca dozvole;
(14) „dozvola” znači dokument izdat i sa
upisanim ovlašćenjima u skladu sa ovom
uredbom, koji daje pravo njegovom
zakonitom imaocu da koristi prava u skladu
sa ovlašćenjima i dodatnim i posebnim
ovlašćenjima sadržanim u njemu;
(15) “države članice" znači države članice
EZ-a uključujući i ECAA Partnere
(16) „obuka na radnom mestu” znači faza
obuke u jedinici u toku koje se prethodno
stečene rutine i veštine objedinjuju u praksi
pod nadzorom kvalifikovanog instruktora za
obuku na radnom mestu u živom saobraćaju;
(17) „posebno ovlašćenje instruktora obuke
na radnom mestu (OJTI)” znači odobrenje
unexpected event, an accident, an incident or
serious incident;
(9) ‘emergency situation’ means a serious and
dangerous situation requiring immediate
actions;
(10) ‘examination’ means a formalised test
evaluating the person's knowledge and
understanding;
(11) ‘guidance material (GM)’ means non-
binding material developed by the Agency
that helps to illustrate the meaning of a
requirement or specification and is used to
support the interpretation of Regulation (EC)
No 216/2008, its implementing rules and
AMC;
(12) ‘ICAO location indicator’ means the
four-letter code group formulated in
accordance with the rules prescribed by
ICAO in its manual 'DOC 7910' in its latest
updated version and assigned to the location
of an aeronautical fixed station;
(13) ‘language proficiency endorsement’
means the statement entered on and forming
part of a licence, indicating the language
proficiency of the holder;
(14) ‘licence’ means a document issued and
Faqe 12 nga 374 Stranica 12 od 374 Page 12 of 374

përditësuar dhe të caktuar në vendndodhjen e
një stacioni të fiksuar aeronautik;
(13) ‘miratim i gjuhës’ nënkupton deklaratën e
shënuar në licencë dhe pjesë përbërëse të saj,
që tregon zotësinë gjuhësore të mbajtësit;
(14) ‘licenca’ nënkupton një dokument të
lëshuar dhe miratuar në përputhje me këtë
Rregullore dhe që i jep të drejtën mbajtësit të
saj ligjor të ushtrojë privilegjet e gradimeve
dhe miratimeve që përmbahen në të;
(15) ‘shtetet anëtare’ nënkupton shtetet anëtare
të KE-së duke përfshirë edhe Partnerët HPEA
(16) ‘instruksion trajnimi në vendin e punës’
nënkupton fazën e trajnimit të njësisë, gjatë të
cilës rutinat dhe aftësitë e ndërlidhura me
punën të përvetësuara paraprakisht, integrohen
në praktikë, nën mbikëqyrjen e një instruktori
të kualifikuar trajnimi në vendin e punës, në
një situatë reale trafiku;
(17) ‘miratimi i instruktorit të trajnimit në
vendin e punës (OJTI)’ nënkupton autorizimin
e shënuar në licencë dhe pjesë përbërëse të saj,
që tregon kompetencën e mbajtësit për të
dhënë instruksione gjatë trajnimit në vendin e
punës dhe instruksione në pajisjet sintetike të
trajnimit;
uneto u dozvolu koje čini njen deo i
označava stručnost imaoca da sprovodi obuku
na radnom mestu i obuku na sintetičkim
uređajima za obuku;
(18) „trenažer za deo zadatka (PTT)” znači
sintetički uređaj za obuku na kom se
sprovodi obuka za posebne i odabrane
operativne zadatke, a da se ne zahteva od
polaznika obuke da vežba sve zadatke koji su
obično povezani sa potpuno operativnim
uslovima;
(19) „cilj učinka” znači jasna i nedvosmislena
izjava o učinku koji se očekuje od polaznika
obuke, uslove u kojima se učinak odvija i
standarde koji bi polaznik obuke trebalo da
ispuni;
(20) „privremena nesposobnost” znači
privremeno stanje u kom se imaocu dozvole
ne dozvoljava korišćenje prava iz dozvole
kada ovlašćenja, dodatna i posebna
ovlašćenja i/ili njegovo/njeno lekarsko
uverenje važe;
(21) „psihoaktivne supstance” znači alkohol,
opijate, kanabionide, sedative i hipnotička
sredstva, kokain, ostale psihostimulanse,
halucinogene i isparive rastvore, pri čemu se
endorsed in accordance with this Regulation
and entitling its lawful holder to exercise the
privileges of the ratings and endorsements
contained therein;
(15) ‘member state(s)’ means the EC Member
States including also the ECAA Partners
(16) ‘on-the-job training instruction’ means
the phase of unit training during which
previously acquired job-related routines and
skills are integrated in practice under the
supervision of a qualified on-the-job training
instructor in a live traffic situation;
(17) ‘on-the-job training instructor (OJTI)
endorsement’ means the authorisation entered
on and forming part of a licence, indicating
the competence of the holder to give on-the-
job training instruction and instruction on
synthetic training devices;
(18) ‘part-task trainer (PTT)’ means a
synthetic training device to provide training
for specific and selected operational tasks
without requiring the learner to practise all of
the tasks which are normally associated with
a fully operational environment;
(19) ‘performance objective’ means a clear
and unambiguous statement of the
performance expected of the person
Faqe 13 nga 374 Stranica 13 od 374 Page 13 of 374

(17) ‘pajisje trajnimi për detyra të pjesshme
(PTT)’ nënkupton pajisje sintetike të trajnimit,
për të ofruar trajnim për detyra specifike dhe të
zgjedhura operacionale, pa kërkuar nga
nxënësi që të praktikojë të gjithë detyrat, që
zakonisht janë të lidhura me një mjedis të plotë
operacional;
(18) ‘objektivi i performancës’ nënkupton një
deklaratë të qartë dhe të kuptueshme të
performancës që pritet nga personi që i
nënshtrohet trajnimit, kushtet në të cilat
zhvillohet performanca dhe standardet që
personi që i nënshtrohet trajnimit duhet të
plotësojë;
(19) ‘paaftësia e përkohshme’ nënkupton një
gjendje të përkohshme, në të cilën mbajtësi i
licencës është i penguar të ushtrojë privilegjet
e licencës kur gradimet, miratimet dhe
certifikata e tij/saj mjekësore janë të vlefshme;
(20) ‘substancë psikoaktive’ nënkupton
alkoolin, opioidet, kanabinoidet, sedativët dhe
hipnotikët, kokainën, psikostimulantët tjerë,
hallucinogjenët, dhe tretësit e paqëndrueshëm,
ndërsa kafeina dhe duhani janë të përjashtuar;
(21) ‘miratim gradimi’ nënkupton autorizimin
e shënuar në licencë dhe pjesë përbërëse të saj,
që tregon kushtet specifike, privilegjet ose
kufizimet, që i përkasin një kategorie të
kofein i duvan isključuju;
(22) „dodatno ovlašćenje” znači odobrenje
uneto u dozvolu koje čini njen deo i
označava posebne uslove, prava ili
ograničenja koja se odnose na odgovarajuće
ovlašćenje;
(23) „obnova” znači upravni postupak koji se
preduzima nakon što ovlašćenje, dodatno i
posebno ovlašćenje ili sertifikat istekne,
kojim se obnavljaju prava vezana za
ovlašćenje, dodatno i posebno ovlašćenje ili
sertifikat za sledeći navedeni vremenski
period, shodno ispunjenju posebnih zahteva;
(24) „produženje” znači upravni postupak
koji se preduzima u toku roka važenja
ovlašćenja, dodatnog i posebnog ovlašćenja
ili sertifikata koji omogućava imaocu da
nastavi da koristi prava vezana za
ovlašćenje, dodatno i posebno ovlašćenje ili
sertifikat u sledećem navedenom
vremenskom periodu, shodno ispunjenju
posebnih zahteva;
(25) „sektor” znači deo kontrolisanog
vazdušnog prostora i/ili deo oblasti
informisanja u letu/gorenj delove oblasti
undertaking the training, the conditions under
which the performance takes place and the
standards that the person undertaking training
should meet;
(20) ‘provisional inability’ means a
temporary state in which the licence holder is
prevented from exercising the privileges of
the licence when ratings, endorsements and
his/her medical certificate are valid;
(21) ‘psychoactive substance’ means alcohol,
opioids, cannabinoids, sedatives and
hypnotics, cocaine, other psychostimulants,
hallucinogens, and volatile solvents, whereas
caffeine and tobacco are excluded;
(22) ‘rating endorsement’ means the
authorisation entered on and forming part of a
licence, indicating the specific conditions,
privileges or limitations pertaining to the
relevant rating;
(23) ‘renewal’ means the administrative act
taken after a rating, endorsement or
certificate has expired that renew the
privileges of the rating, endorsement or
certificate for a further specified period
subject to the fulfilment of specified
requirements;
(24) ‘revalidation’ means the administrative
Faqe 14 nga 374 Stranica 14 od 374 Page 14 of 374

caktuar;
(22) ‘ripërtëritja’ nënkupton aktin
administrativ, të marrë pasi një gradim,
miratim ose certifikatë ka skaduar, që i
ripërtërin privilegjet e gradimit, miratimit ose
certifikatës, për një periudhë të mëtejme të
caktuar, që i nënshtrohet përmbushjes së
kërkesave specifike;
(23) ‘rivalidimi’ nënkupton aktin
administrativ, të marrë brenda një periudhe të
validimit të një gradimi, miratimi ose
certifikate, që lejon mbajtësin të vazhdojë të
ushtrojë privilegjet e gradimit, miratimit ose
certifikatës, për një periudhë të mëtejme të
caktuar, që i nënshtrohet përmbushjes së
kërkesave specifike;
(24) ‘sektor’ nënkupton një pjesë të zonës së
kontrollit dhe/ose pjesë e një rajoni ose rajoni
të sipërm informacioni fluturimi;
(25) ‘simulator’ nënkupton pajisjen sintetike të
trajnimit që paraqet tiparet e rëndësishme të
mjedisit të real operacional dhe riprodhon
kushtet operacionale nën të cilat personi i cili i
nënshtrohet trajnimit mund të ushtrojë detyra
të drejtpërdrejta në kohë reale;
(26) ‘pajisje sintetike të trajnimit’ nënkupton
çfarëdo lloj pajisjeje, me të cilën stimulohen
informisanja u letu;
(26) „simulator” znači sintetički uređaj za
obuku koji predstavlja važne karakteristike
realnih operativnih uslova i reprodukuje
operativne uslove u kojima polaznik obuke
može direktno da uvežbava zadatke u realnom
vremenu;
(27) „sintetički uređaj za obuku” znači svaki
tip uređaja kojim se simuliraju operativni
uslovi, uključujući simulatore i trenažere za
deo zadatka;
(28) „posebno ovlašćenje instruktora za rad na
sintetičkom uređaju za obuku (STDI)” znači
odobrenje koje se unosi u dozvolu i čini deo
dozvole, i označava stručnost imaoca da
sprovodi obuku na sintetičkim uređajima za
obuku;
(29) „program obuke” znači teorijski/ili
praktični obuku koja je razvijena u strukturno
utvrđenom okviru i koja se sprovodi u
definisanom vremenskom periodu;
(30) „organizacija za obuku” znači
organizaciju koju je nadležna vlast
sertifikovala da sprovodi jednu ili više vrsta
act taken within the period of validity of a
rating, endorsement or certificate that allows
the holder to continue to exercise the
privileges of a rating, endorsement or
certificate for a further specified period
subject to the fulfilment of specified
requirements;
(25) ‘sector’ means a part of a control area
and/or part of a flight information region or
upper region;
(26) ‘simulator’ means a synthetic training
device that presents the important features of
the real operational environment and
reproduces the operational conditions under
which the person undertaking training can
practice real-time tasks directly;
(27) ‘synthetic training device’ means any
type of device by which operational
conditions are simulated, including
simulators and part-task trainers;
(28) ‘synthetic training device instructor
(STDI) endorsement’ means the authorisation
entered on and forming part of a licence,
indicating the competence of the holder to
give instruction on synthetic training devices;
(29) ‘training course’ means theoretical
and/or practical instruction developed within
Faqe 15 nga 374 Stranica 15 od 374 Page 15 of 374

kushtet operacionale, duke përfshirë
simulatorët dhe pajisjet e trajnimit për detyra të
pjeshme (part-task);
(27) ‘miratimi instruktor i pajisjeve sintetike të
trajnimit (STDI)’ nënkupton autorizimin e
shënuar në licencë dhe pjesë përbërëse të saj,
që tregon kompetencën e mbajtësit për të
dhënë instruksione në pajisjet sintetike të
trajnimit;
(28) ‘kurs trajnimi’ nënkupton instruksionin
teorik dhe/ose praktik, të zhvilluar brenda një
kornize të strukturuar dhe të ofruar brenda një
kohëzgjatje të caktuar;
(29) ‘organizatë trajnimi’ nënkupton një
organizatë, e cila është certifikuar nga
autoriteti kompetent për të ofruar një ose më
shumë lloje të trajnimit;
(30) ‘miratim njësie’ nënkupton autorizimin e
shënuar në licencë dhe pjesë përbërëse të saj,
që tregon pozicionin tregues të lokacionit
ICAO dhe sektorin, grupet e sektorëve ose
pozitat e punës ku mbajtësi i licencës është
kompetent për të punuar;
(31) ‘validimi’ nënkupton një proces me të
cilin, përmes përfundimit me sukses të kursit të
miratimit të njësisë të lidhur me një gradim ose
miratim kategorie, mbajtësi mund të fillojë të
obuka;
(31) „posebno ovlašćenje za lokaciju” znači
odobrenje uneto u dozvolu koje čini deo
dozvole i koje označava ICAO lokacijski
indikator i sektor, grupu sektora ili radna
mesta za koja je imalac dozvole stručan za
rad;
(32) „potvrđivanje važenja” znači proces na
osnovu kog, kroz uspešno završen program
obuke za posebno ovlašćenje za lokaciju
koje je povezano sa ovlašćenjem ili
dodatnim ovlašćenjem, imalac dozvole može
da započne da koristi prava na osnovu
ovlašćenja ili dodatnog ovlašćenja.
Član 5
Nadležna vlast
1. Republika Kosovo mora da imenuje ili
uspostavi jednu ili više nadležnih vlasti kojoj
su dodeljene nadležnosti za sertifikaciju i
nadzor lica i organizacija shodno ovoj uredbi.
2. U okviru funkcionalnog bloka vazdušnog
prostora ili u slučaju prekograničnog
pružanja usluga, nadležne vlasti moraju da
budu imenovane na osnovu sporazuma
a structured framework and delivered within
a defined duration;
(30) ‘training organisation’ means an
organisation which has been certified by the
competent authority to provide one or more
types of training;
(31) ‘unit endorsement’ means the
authorisation entered on and forming part of a
licence, indicating the ICAO location
indicator and the sector, group of sectors or
working positions where the licence holder is
competent to work;
(32) ‘validation’ means a process by which,
through the successful completion of a unit
endorsement course associated to a rating or a
rating endorsement, the holder may start
exercising the privileges of that rating or
rating endorsement.
Article 5
Competent authority
1. Republic of Kosovo shall nominate or
establish one or more competent
authority(ies) with allocated responsibilities
for the certification and oversight of persons
and organisations subject to this Regulation.
2. Within a functional airspace block or in the
Faqe 16 nga 374 Stranica 16 od 374 Page 16 of 374

ushtrojë privilegjet e atij gradimi ose miratimi
kategorie.
Neni 5
Autoriteti kompetent
1. Republika e Kosovës emëron ose themelon
një ose më shumë autoritet(ete) kompetente,
me përgjegjësi të ndara, për certifikimin dhe
mbikëqyrjen e personave dhe organizatave që i
nënshtrohen kësaj Rregulloreje.
2. Brenda një blloku funksional ajror ose në
rast të ofrimit të shërbimeve ndërkufitare,
autoritetet kompetente përcaktohen me
marrëvshje nga shtetet anëtare në fjalë.
3. Nëse Republika e Kosovës emëron ose
themelon më shumë se një autoritet kompetent,
fushat e kompetencës të secilit autoritet
kompetent do të përcaktohen qartë në kuptim
të përgjegjësive dhe hapësirës gjeografike, ku
është e përshtatshme. Koordinimi themelohet
në mes të atyre autoriteteve për të siguruar
mbikëqyrje efektive të të gjithë personave dhe
organizatave që i nënshrohen kësaj
Rregulloreje, brenda përgjegjësive respektive.
4. Autoriteti (et) kompetente janë të pavarura
nga ofruesit e shërbimeve naviguese ajrore dhe
organizatat trajnuese. Kjo pavarësi do të arrihet
dotičnih država članica.
3. Ukoliko Republika Kosovo imenuje ili
uspostavi više od jedne nadležne vlasti,
oblasti nadležnosti svake nadležne vlasti
moraju da budu jasno definisane u pogledu
odgovornosti i geografskih ograničenja,
prema potrebi. Koordinacija mora da bude
uspostavljena između ovih vlasti, kako bi se
obezbedio efikasan nadzor svih lica i
organizacija koji podležu ovoj uredbi u
okviru njihovih pojedinačnih nadležnosti.
4. Nadležna vlast mora da bude nezavisna
od pružalaca usluga u vazdušnoj plovidbi i
organizacija za obuku. Ova nezavisnost se
postiže kroz odgovarajuće razdvajanje,
najmanje na funkcionalnom nivou,
nadležnih vlasti, s jedne strane, i pružalaca
usluga u vazdušnoj plovidbi i organizacija za
obuku, s druge strane. Nadležne vlasti moraju
da koriste svoja prava nepristrasno i
transparentno.
Podstav 1. se takođe primenjuje na Agenciju,
ako ona deluje kao nadležna vlast u skladu sa
6(2)(b) i stavom 3(a)(ii).
5. Republika Kosovo mora da obezbede da
case of cross-border service provision the
competent authorities shall be designated by
agreement of the Member States concerned.
3. If Republic of Kosovo nominates or
establishes more than one competent
authority, the areas of competence of each
competent authority shall be clearly defined
in terms of responsibilities and geographical
area, where appropriate. Coordination shall
be established between those authorities to
ensure effective oversight of all persons and
organisations subject to this Regulation
within their respective remits.
4. The competent authority(ies) shall be
independent from air navigation service
providers and training organisations. This
independence shall be achieved through
adequate separation, at least at functional
level, of the competent authorities on the one
hand and air navigation service providers and
the training organisations on the other hand.
The competent authorities shall exercise their
powers impartially and transparently.
The first subparagraph also applies to the
Agency, where it acts as a competent
authority pursuant to Article 6(2)(b) and
(3)(a)(ii).
5. Republic of Kosovo shall ensure that the
Faqe 17 nga 374 Stranica 17 od 374 Page 17 of 374

përmes ndarjes adekuate, së paku në nivel
funksional, të autoriteteve kompetente në
njërën anë dhe ofruesve të shërbimit të
navigacionit ajror dhe organizatave trajnuese
në anën tjetër. Autoritetet kompetente
ushtrojnë kompetencat e tyre pjesërisht dhe në
mënyrë transparente.
Nënparagrafi i parë zbatohet edhe për
Agjencinë, ku vepron si autoritet kompetent në
pajtim me nenin 6(2)(b) dhe (3)(a)(ii).
5. Republika e Kosovës siguron që autoritetet
kompetente kanë aftësinë e nevojshme për të
kryer aktivitetet e certifikimit dhe mbikqyrjes
të mbuluara me programet e tyre të certifikimit
dhe mbikqyrjes, duke përfshirë burime të
mjaftueshme për të përmbushur kërkesat e
Shtojcës II (pjesa ATCO.AR). Në veçanti,
Republika e Kosovës përdor vlerësimet e
prodhuara nga autoritetet kompetente, në
përputhje me pikën ATCO.AR.A.005(a) të
Shtojcës II në mënyrë që të tregojnë aftësinë e
tyre.
6. Republika e Kosovës siguron që sa i përket
personelit të autoriteteve kompetente që
kryejnë aktivitetet e mbikëqyrjes dhe
certifikimit sipas kësaj Rregulloreje, nuk ka
konflikt interesi të drejtpërdrejtë ose të
tërthortë, veçanërisht në lidhje me interesat
nadležne vlasti imaju neophodne sposobnosti
da sprovode aktivnosti sertifikacije i nadzora
koje obuhvataju njihovi programi sertifikacije
i nadzora, uključujući dovoljne resurse da se
ispune zahtevi Aneksa II (Deo ATCO.AR).
Konkretno, Republika Kosovo mora da
koriste procene koje su uradile nadležne
vlasti u skladu sa tačkom
ATCO.AR.A.005(a) Aneksa II kako bi
dokazale svoje sposobnosti.
6. Republika Kosovo mora da obezbede da,
u pogledu osoblja nadležnih vlasti koje
sprovodi aktivnosti nadzora i sertifikacije u
skladu s ovom uredbom, ne postoji
neposredno ili posredno sukob interesa,
posebno kada se radi o porodičnim ili
finansijskim interesima osoblja koje je u
pitanju.
7. Smatra se da nadležna vlast koju je
imenovala ili uspostavila Republika Kosovo
za potrebe Uredbe Komisije (EU) br.
805/2011 kako je prenesena u pravni poredak
Republike Kosovo Uredbom ACV 05/2012,
ostaje nadležna vlast za potrebe ove uredbe,
osim ako Republika Kosovo nije drugačije
odredila. U ovom slučaju, Republika Kosovo
mora da obaveste Agenciju o imenu i adresi
competent authorities have the necessary
capability to conduct the certification and
oversight activities covered by their
certification and oversight programmes,
including sufficient resources to fulfil the
requirements of Annex II (Part ATCO.AR).
In particular, Republic of Kosovo shall use
the assessments produced by the competent
authorities in accordance with point
ATCO.AR.A.005(a) of Annex II in order to
demonstrate their capability.
6. Republic of Kosovo shall ensure that, with
respect to the personnel of the competent
authorities that carry out the oversight and
certification activities under this Regulation,
there is no direct or indirect conflict of
interest, in particular relating to family or
financial interests of the personnel concerned.
7. The competent authority(ies) nominated or
established by Republic of Kosovo for the
purposes of Commission Regulation (EU) No
805/2011 as transposed into legal order of the
Republic of Kosovo by CAA Regulation
05/2012 shall be deemed to remain the
competent authority for the purposes of this
Regulation, unless otherwise determined by
the Republic of Kosovo. . In the latter case,
Republic of Kosovo shall notify the Agency
of the name(s) and address(es) of the
Faqe 18 nga 374 Stranica 18 od 374 Page 18 of 374

familjare ose financiare të personelit në fjalë.
7. Autoriteti (et) kompetente të emëruara ose të
themeluara nga Republika e Kosovës për
qëllime të Rregullores (EU) Nr. 805/2011 të
Komisionit, të transpozuar në rendin juridik të
Republikës së Kosovës me Rregulloren 5/2012
të AAC-së, konsiderohen të mbesin autoritet
kompetent për qëllime të kësaj Rregulloreje,
përveç nëse përcaktohet ndryshe nga
Republika e Kosovës . Në rastin e fundit,
Republika e Kosovës lajmëron Agjencinë për
emrin(at) e autoritetit (eve) kompetent(e) që
ata emërojnë ose themelojnë në zbatim të këtij
neni, si dhe për çdo ndryshim tjetër.
8. Siç është përcaktuar me Nenin 78 të Ligjit
Nr. 03/L-051 mbi Aviacionin Civil, autoriteti
kompetent, në mbështetje të nënparagrafit të
parë, është Autoriteti i Aviacionit Civil i
Republikës së Kosovës.
Neni 6
Autoriteti kompetent për qëllimet e
Shtojcave I, III dhe IV
1. Për qëllim të Shtojcës I, autoriteti kompetent
është autoriteti (et) i emëruar ose i themeluar
nga shteti anëtar në të cilin personi aplikon për
lëshim të një licence.
nadležne vlasti koju imenuju ili uspostavljaju
u primeni ovog člana, kao i o svakoj za to
vezanoj promeni.
8. Kao što je utvrđeno člankom 78. Zakona
br. 03 / L-051 o civilnom vazduhoplovstvu,
nadležna vlast, sukladno prvom podstavku, je
Autoritet Civilnog Vazduhoplovstva Kosova.

Član 6
Nadležna vlast u smislu Aneksa I, III i IV
1. Za potrebe Aneksa I, nadležna vlast je
vlast koje je imenovala ili uspostavila
država članica kojoj lice podnosi zahtev za
izdavanje dozvole.
2. Za potrebe Aneksa III i za nadzor nad
zahtevima iz Aneksa I u pogledu pružalaca
usluga u vazdušnoj plovidbi, nadležna vlast je:
(a) vlast koju je imenovala ili uspostavila
država članica kao njenu nadležnu vlast za
nadzor gde podnosilac zahteva ima svoje
poslovno sedište ili registrovano
predstavništvo, ukoliko postoji, osim ako nije
drugačije predviđeno u bilateralnim ili
multilateralnim sporazumima između država
competent authority(ies) that they nominate
or establish in application of this Article, as
well as any changes thereto.
8. As established by Article 78 of the Law
No. 03/L-051 on Civil Aviation, the
competent authority, pursuant to the first
subparagraph, is the Civil Aviation Authority
of the Republic of Kosovo;
Article 6
Competent authority for the purposes of
Annexes I, III and IV
1. For the purpose of Annex I, the competent
authority shall be the authority(ies)
nominated or established by the Member
State to whom the person applies for the issue
of a licence.
2. For the purpose of Annex III and for the
oversight of the requirements of Annex I
regarding air navigation service providers, the
competent authority shall be:
(a) the authority nominated or
established by the Member State as its
competent authority for oversight
where the applicant has its principal
place of operation or its registered
office, if any, unless otherwise
Faqe 19 nga 374 Stranica 19 od 374 Page 19 of 374

2. Për qëllim të Shtojcës III dhe për
mbikqyrjen e kërkesave të Shtojcës I në lidhje
me ofruesit e shërbimit të navigacionit ajror,
autoriteti kompetent është:
(a) autoriteti i emëruar ose i themeluar
nga shteti anëtar si autoritet i tiji
kompetent për mbikqyrje ku aplikanti e
ka vendin kryesor të operimit ose nëse
ka, zyrën e regjistruar, përveç nëse
ofrohet ndryshe në marrëveshjet
dypalëshe ose shumëpalëshe në mes të
shteteve anëtare ose autoriteteve të tyre
komptente;
(b) Agjencia, nëse aplikanti e ka
vendin kryesor të operimit, ose nëse ka,
zyrën e regjistruar, jashtë territorit të
shteteve anëtare.
3. Për qëllime të Shtojcës IV, autoriteti
kompetent është:
(a) për qendrat aero-mjekësore:
(i) autoriteti i përcaktuar nga
shteti anëtar në të cilin qendra
aero-mjekësore e ka vendin
kryesor të biznesit;
(ii) Agjencia, kur qendra aero-
mjekësore ndodhet në një vend të tretë;
članica ili njihovih nadležnih vlasti;
(b) Agencija, ukoliko podnosilac zahteva
ima svoje poslovno sedište ili registrovano
predstavništvo, ukoliko postoji, izvan
teritorije država članica.
3. Za potrebe Aneksa IV, nadležna vlast je:
(a) za vazduhoplovno-medicinske centre:
(i) vlast koju je imenovala država članica u
kojoj vazduhoplovno- medicinski centar ima
svoje poslovno sedište;
(ii Agencija, kada se vazduhoplovno-
medicinski centar nalazi u trećoj zemlji;
(b) za ovlašćene lekare:
(i) vlast koju je imenovala država članica u
kojoj ovlašćeni lekar ima svoje sedište rada;
(ii) ukoliko se sedište rada ovlašćenog
lekara nalazi u trećoj zemlji, vlast koju je
imenovala država članica kojoj podnosilac
zahteva za ovlašćenog lekara podnosi zahtev
za izdavanje ovlašćenja.
Član 7
provided for in bilateral or
multilateral agreements between
Member States or their competent
authorities;
(b) the Agency, if the applicant has
its principle place of operation or its
registered office, if any, outside the
territory of the Member States.
3. For the purpose of Annex IV, the
competent authority shall be:
(a) for aero-medical centres:
(i) the authority designated by
the Member State in which the
aero-medical centre has its
principal place of business;
(ii) the Agency, when the
aero-medical centre is located
in a third country;
(b) for aero-medical examiners:
(i) the authority designated by
the Member State in which the
aero-medical examiner has his
or her principal place of
practice;
(ii) if the principal place of
Faqe 20 nga 374 Stranica 20 od 374 Page 20 of 374

(b) për ekzaminerët aero-mjekësor:
(i) autoriteti i përcaktuar nga
shteti anëtar në të cilin
ekzamineri aero-mjekësor e ka
vendin e tij ose të saj kryesor të
praktikës;
(ii) nëse vendi kryesor i
praktikës së një ekzamineri aero-
mjekësor gjendet në një vend të tretë,
autoriteti i përcaktuar nga shteti anëtar
në të cilin aplikanti ekzaminer aero-
mjekësor aplikon për lëshim të
certificatës.
Neni 7
Dispozitat tranzitore
1. Licencat, gradimet dhe miratimet e lëshuara
në përputhje me dispozitat përkatëse të
Rregullores 04/2008 të AAC-së, bazuar në
Direktivën 2006/23/EC dhe licencat, gradimet
dhe miratimet e lëshuara në përputhje me
Rregulloren (EU) Nr. 805/2011, të transpozuar
në rendin juridik të Republikës së Kosovës me
Rregulloren 5/2012 të AAC-së, konsiderohen
të jenë lëshuar në përputhje me këtë
Rregullore.
2. Gradimi Kontrolli Ajror Procedural (ACP)
Prelazne odredbe
1. Smatra se da su dozvole, ovlašćenja i
dodatna i posebna ovlašćenja koji su izdati u
skladu sa Uredbom ACV 04/2008 zasnovanu
na Direktivi 2006/23/EZ, kao i dozvole,
ovlašćenja i dodatna i posebna ovlašćenja koji
su izdati u skladu sa Uredbom Komisije (EU)
br. 805/2011 kako je prenesena u pravni
poredak Republike Kosovo Uredbom ACV
05/2012, izdati u skladu sa ovom uredbom.
2. Smatra se da je ovlašćenje oblasne kontrole
proceduralne (ACP) sa dodatnim ovlašćenjem
okeanske kontrole (OCN) koje je izdato na
osnovu nacionalnih pravila koja su
zasnovana na članu 31(1) Uredbe Komisije
(EU) br. 805/2011 kako je prenesena u
pravni poredak Republike Kosovo Uredbom
ACV 05/2012, izdato u skladu sa ovom
uredbom.
3. Smatra se da su lekarska uverenja i
sertifikati za organizacije za obuku,
ovlašćene lekare i vazduhoplovno-medicinske
centre, kao i odobrenja procedura održavanja
stručnosti u jedinicama kontrole letenja i
planova obuke, koji su izdati u skladu
Uredbom ACV 04/2008 zasnovanu na
practice of an aero-medical
examiner is located in a third
country, the authority
designated by the Member
State to which the applicant
aero-medical examiner applies
for the issue of the certificate.
Article 7
Transitional provisions
1. Licences, ratings and endorsements issued
in accordance with the relevant provisions of
CAA Regulation 04/2008 based on Directive
2006/23/EC and licences, ratings and
endorsements issued in accordance with
Regulation (EU) No 805/2011 as transposed
into legal order of the Republic of Kosovo by
CAA Regulation 05/2012 shall be deemed to
have been issued in accordance with this
Regulation.
2. The Area Control Procedural (ACP) rating
with the Oceanic Control (OCN) rating
endorsement issued on the basis of national
rules based on Article 31(1) of Regulation
(EU) No 805/2011 as transposed into legal
order of the Republic of Kosovo by CAA
Regulation 05/2012 shall be deemed to have
been issued in accordance with this
Faqe 21 nga 374 Stranica 21 od 374 Page 21 of 374

me miratim gradimi Kontrolla Oqeanike
(OCN), të lëshuar në përputhje me nenin 31(1)
të Rregullores (EU) Nr. 805/2011, të
transpozuar në rendin juridik të Republikës së
Kosovës me Rregulloren 5/2012 të AAC-së
konsiderohet të jenë lëshuar në përputhje me
këtë Rregullore.
3. Certifikatat mjekësore dhe certifikatat për
organizatat e trajnimit, ekzaminerët aero-
mjekësor dhe qendrat aero-mjekësore,
aprovimet e skemave të njësisë së kompetencës
dhe planet e trajnimit, të lëshuara në përputhje
me dispozitat përkatëse të Rregullores 04/2008
të AAC-së,, bazuar në Direktivën 2006/23/EC,
në përputhje me Rregulloren (EU) Nr.
805/2011, të transpozuar në rendin juridik të
Republikës së Kosovës me Rregulloren 5/2012
të AAC-së, konsiderohet të jenë lëshuar në
përputhje me këtë Rregullore.
Neni 8
Zëvendësimi i licencave, përshtatja e
privilegjeve, kurseve të trajnimit dhe
skemave të kompetencës së njësisë
1. Republika e Kosovës do tëzëvendësojë
licencat e përmendura në nenin 7(1) me
licencat që përputhen me formatin e përcaktuar
në shtojcën 1 të Aneksit II të kësaj
Rregulloreje më së largu deri më 31 dhjetor
Direktivi 2006/23/EZ ili u skladu sa Uredbom
(EU) br. 805/2011, kako je prenesena u
pravni poredak Republike Kosovo Uredbom
ACV 05/2012, izdati u skladu sa ovom
uredbom.
Član 8
Zamena dozvola, prilagođavanje prava,
programa obuke i procedura održavanja
stručnosti
1. Republika Kosovo mora da zamene
dozvole navedene u članu 7(1) dozvolama
koje su usaglašene sa obrascem koji je
utvrđen u Dodatku 1 Aneksa II uz ovu uredbu
najkasnije do 31. decembra 2018. Godine.
2. Republika Kosovo mora da zamene
sertifikate organizacija za obuku kontrolora
letenja navedene u članu 7(3) sertifikatima
koji su usaglašeni sa obrascem koji je
utvrđen u Dodatku 2 Aneksa II uz ovu
uredbu najkasnije do 31. decembra 2018.
godine.
3. Republika Kosovo mora da zamene
sertifikate ovlašćenih lekara i sertifikate
vazduhoplovno-medicinskih centara koji su
navedeni u članu 7(3) sertifikatima koji su
usaglašeni sa obrascem koji je utvrđen u
Regulation.
3. Medical certificates and certificates for
training organisations, aero-medical
examiners and aero-medical centres,
approvals of unit competence schemes and
training plans issued in accordance with the
relevant provisions of CAA Regulation
04/2008 based on Directive 2006/23/EC in
accordance with Regulation (EU) No
805/2011 as transposed into legal order of the
Republic of Kosovo by CAA Regulation
05/2012 shall be deemed to have been issued
in accordance with this Regulation.
Article 8
Replacement of licences, adaptations of
privileges, training courses and unit
competence schemes
1. Republic of Kosovo shall replace the
licences referred to in Article 7(1) with
licences complying with the format laid down
in Appendix 1 of Annex II to this Regulation
by 31 December 2018, at the latest.
2. Republic of Kosovo shall replace the
certificates for air traffic controller training
organisations referred to in Article 7(3) with
certificates complying with the format laid
down in Appendix 2 of Annex II to this
Faqe 22 nga 374 Stranica 22 od 374 Page 22 of 374

2018.
2. Republika e Kosovës do të zëvendësojë
certifikatat për organizatat trajnuese për
kontrollor të trafikut ajror të përmendura në
nenin 7(3) me certifikatat që përputhen me
formatin e përcaktuar në shtojcën 2 të Aneksit
II të kësaj Rregulloreje, më së largu deri më 31
dhjetor 2018..
3. Republika e Kosovës do të zëvendësojë
certifikatat për ekzaminer aero-mjekësor dhe
certifikatat për qendrat aero-mjekësore, të
përmendura në nenin 7(3) me certifikatat që
përputhen me formatin e përcaktuar në
shtojcën 3 dhe 4 të Aneksit II të kësaj
Rregulloreje, më së largu më 31 dhjetor 2018.
4. Autoritetet kompetente do t’i konvertojnë
privilegjet e ekzaminerëve dhe vlerësuesve për
trajnim fillestar në përputhje me nenin 20 të
Rregullores (EU) Nr. 805/2011 të Komisionit,
të transpozuar në rendin juridik të Republikës
së Kosovës me Rregulloren 5/2012 të AAC-së,
dhe të ekzaminerëve të kompetencës dhe
vlerësuesve të kompetencës së njësisë dhe
trajnimit në vazhdimësi, të miratuar nga
autoriteti kompetent në përputhje me nenin 24
të Rregullores (EU) Nr. 805/2011, të
transpozuar në rendin juridik të Republikës së
Kosovës me Rregulloren 5/2012 të AAC-së, në
Dodacima 3 i 4 Aneksa II uz ovu uredbu d
najkasnije do 31. decembra 2018. godine.
4. Nadležne vlasti moraju da izvrše
konverziju prava ispitivača i procenjivača za
početnu obuku u skladu sa članom 20.
Uredbe Komisije (EU) br. 805/2011, kako je
prenesena u pravni poredak Republike
Kosovo Uredbom ACV 05/2012, i ispitivača
stručnosti i procenjivača stručnosti za obuku
u jedinicama kontrole letenja i kontinuiranu
obuku, koji su odobreni od strane nadležne
vlasti u skladu sa članom 24. Uredbe
Komisije (EU) br. 805/2011, kako je
prenesena u pravni poredak Republike
Kosovo Uredbom ACV 05/2012, u prava
ovlašćenja procenjivača u skladu sa ovom
uredbom, ako je primenljivo, najkasnije do
31. decembra 2018. godine.5. Nadležne vlasti
mogu da izvrše konverziju prava nacionalnih
instruktora za obuku na simulatoru ili
sintetičkim uređajima za obuku u prava
ovlašćenja instruktora za obuku na
sintetičkom uređaju u skladu sa ovom
uredbom, najkasnije do 31. decembra 2018.
godine
6. Pružaoci usluga u vazdušnoj plovidbi
moraju da prilagode svoje procedure
Regulation by 31 December 2018, at the
latest.
3. Republic of Kosovo shall replace the
certificates for aero-medical examiners and
the certificates for aero-medical centres
referred to in Article 7(3) with certificates
complying with the format laid down in
Appendices 3 and 4 of Annex II to this
Regulation by 31 December 2018, at the
latest.
4. The competent authorities shall convert the
privileges of examiners and assessors for
initial training pursuant to Article 20 of
Commission Regulation (EU) No 805/2011
as transposed into legal order of the Republic
of Kosovo by CAA Regulation 05/2012 and
of competence examiners and competence
assessors for unit and continuation training
approved by the competent authority pursuant
to Article 24 of Regulation (EU) No
805/2011 as transposed into legal order of the
Republic of Kosovo by CAA Regulation
05/2012 into the privileges of an assessor
endorsement pursuant to this Regulation, if
appropriate, by 31 December 2018, at the
latest.
5. The competent authorities may convert the
privileges for national simulator or synthetic
Faqe 23 nga 374 Stranica 23 od 374 Page 23 of 374

privilegje të një miratimi vlerësuesi në
përputhje me këtë Rregullore, nëse është e
përshtatshme, më së largu deri më 31 dhjetor
2018.
5. Autoritetet kompetente mund të konvertojnë
privilegjet për instruktorët kombëtar në
simulator ose pajisje sintetike të trajnimit në
privilegje për miratim instruktori në pajisje
sintetike të trajnimit, në përputhje me këtë
Rregullore, nëse është e përshtatshme, më së
largu deri më 31 dhjetor 2018.
6. Ofruesit e shërbimit të navigacionit ajror do
t’i përshtasin skemat e tyre të kompetencës së
njësisë, për tu përputhur me kërkesat e kësaj
Rregulloreje më së largu më 31 dhjetor 2018.
7. Organizatat e trajnimit për kontrollor të
trafikut ajror do t’i përshtasin planet e tyre të
trajnimit për tu përputhur me kërkesat e kësaj
Rregulloreje më së largu deri më 31 dhjetor
2018.
8. Certifikatat e përfundimit të kurseve të
trajnimit që kanë filluar para zbatimit të kësaj
Rregulloreje, në përputhje me Rregulloren
(EU) Nr. 805/2011, të transpozuar në rendin
juridik të Republikës së Kosovës me
Rregulloren 5/2012 të AAC-së, pranohen për
qëllim të lëshimit të licencave përkatëse,
gradimeve dhe miratimeve në përputhje me
održavanja stručnosti u jedinicama kontrole
letenja kako bi bile usaglašene sa zahtevima
ove uredbe najkasnije do 31. decembra 2018.
godine.
7. Organizacije za obuku kontrolora letenja
moraju da prilagode svoje planove obuke
kako bi bili usaglašeni sa zahtevima ove
uredbe najkasnije do 31. decembra 2018.
godine.
8. Sertifikati o završetku programa obuka
koje su, pre primene ove uredbe, započete u
skladu sa Uredbom (EU) br. 805/2011, kako
je prenesena u pravni poredak Republike
Kosovo Uredbom ACV 05/2012, moraju da
budu prihvaćeni za potrebe izdavanja
relevantnih dozvola, ovlašćenja i dodatnih
ovlašćenja u skladu sa ovom uredbom, pod
uslovom da su obuka i procena završeni
najkasnije do 30. juna 2018. godine.
Član 9
Stavljanje van snage
Uredba ACV 05/2012 koja prenese Uredbu
Komisije (EU) br. 805/2011 u pravni poredak
Republike Kosovo, se ukida.
training device instructors into privileges for
a synthetic training device instructor
endorsement according to this Regulation, if
appropriate, by 31 December 2018, at the
latest .
6. Air navigation service providers shall
adapt their unit competence schemes to
comply with the requirements of this
Regulation by 31 December 2018, at the
latest.
7. Air traffic controller training organisations
shall adapt their training plans to comply with
the requirements of this Regulation by 31
December 2018, at the latest.
8. Certificates of completion of training
courses that started prior to the application of
this Regulation in accordance with
Regulation (EU) No 805/2011 as transposed
into legal order of the Republic of Kosovo by
CAA Regulation 05/2012 shall be accepted
for the purpose of the issue of the relevant
licences, ratings and endorsements in
accordance with this Regulation provided that
the training and the assessment have been
completed by 30 June 2018, at the latest.
Article 9

Faqe 25 nga 374 Stranica 25 od 374 Page 25 of 374

SHTOJCA I
PJESA ATCO
KËRKESAT PËR LICENSIMIN E
KONTROLLORËVE TË TRAFIKUT
AJROR
NËN-PJESA A
KËRKESAT E PËRGJITHSHME
ATCO.A.001 Fushëveprimi
Kjo pjesë, e përcaktuar në këtë Shtojcë,
përcakton kërkesat për lëshimin, revokimin
dhe pezullimin e licencave për student-
kontrollor të trafikut ajror dhe licencat e
kontrollorëve të trafikut ajror, gradimet dhe
miratimet e ndërlidhura me to dhe kushtet e
validitetit dhe përdorimit të tyre.
ATCO.A.005 Aplikimi për lëshimin e
licencave, gradimeve dhe miratimeve
(a) Një aplikim për lëshimin e
licencave, gradimeve dhe
miratimeve dorëzohet tek autoriteti
kompetent, në përputhje me
procedurën e themeluar nga ai
autoritet.
(b) Një aplikim për lëshimin e
gradimeve ose miratimeve të
ANEKS I
DEO ATCO
ZAHTEVI ZA LICENCIRANJE
KONTROLORA LETENJA
PODDEO A
OPŠTI ZAHTEVI
ATCO.A.001 Područje primene
Ovim delom, utvrđenim u ovom aneksu,
uspostavljaju se zahtevi za izdavanje,
stavljanje van snage i suspenziju dozvola
studenata kontrolora letenja i dozvola
kontrolora letenja, pripadajućih ovlašćenja i
dodatnih i posebnih ovlašćenja, kao i uslovi
njihovog važenja i korišćenja.
ATCO.A.005 Zahtev za izdavanje dozvola,
ovlašćenja i dodatnih i posebnih ovlašćenja
(a) Zahtev za izdavanje dozvola,
ovlašćenja i dodatnih i posebnih
ovlašćenja se dostavlja nadležnoj
vlasti u skladu sa procedurom koju
je uspostavila ta vlast.
(b) Zahtev za izdavanje novih
ovlašćenja ili dodatnih i posebnih
ANNEX I
PART ATCO
REQUIREMENTS FOR THE
LICENSING OF AIR TRAFFIC
CONTROLLERS
SUBPART A
GENERAL REQUIREMENTS
ATCO.A.001 Scope
This Part, set out in this Annex, establishes
the requirements for the issue, revocation and
suspension of student air traffic controller
licences and air traffic controller licences,
their associated ratings and endorsements,
and the conditions of their validity and use.
ATCO.A.005 Application for the issue of
licences, ratings and endorsements
(a) An application for the issue of
licences, ratings and endorsements
shall be submitted to the
competent authority in accordance
with the procedure established by
that authority.
(b) An application for the issue of
further ratings or endorsements,
for the revalidation or renewal of
Faqe 26 nga 374 Stranica 26 od 374 Page 26 of 374

mëtejme, për rivalidimin ose
ripërtëritjen e miratimeve dhe për
rilëshimin e licencës, dorëzohet tek
autoriteti kompetent i cili e ka
lëshuar atë licencë.
(c) Licenca mbetet pronë e personit të
cilit i është lëshuar, përveç nëse
revokohet nga autoriteti kompetent.
Mbajtësi i licences e nënshkruan
licencën.
(d) Licenca përcakton të gjitha
informacionet relevante të lidhura
me privilegjet që janë dhënë me
licencën dhe duhet të përputhet me
kërkesat në shtojcën 1 të Aneksit II.

ATCO.A.010 Shkëmbimi i licencave
(a) Nëse mbajtësi i licencës do të
ushtrojë privilegjet e licencës në
Republikën e Kosovë për të cilin
autoriteti kompetent i Republikës së
Kosovës nuk është ai që ka lëshuar
licencën, mbajtësi i licencës duhet
të dorëzojë një aplikacion për të
shkëmbyer licencën e tij/saj për një
licencë të lëshuar nga autoriteti
kompetent në përputhje me
ovlašćenja, za produženje ili
obnovu dodatnih i posebnih
ovlašćenja i za ponovno izdavanje
dozvole se dostavlja nadležnoj
vlasti koja je izdala tu dozvolu.
(c) Dozvola ostaje vlasništvo lica
kojem je izdata, osim u slučaju
kada je nadležna vlast stavila
dozvolu van snage. Imalac dozvole
mora da potpiše dozvolu.
(d) Dozvola mora da sadrži sve
relevantne informacije koje se
odnose na prava koja se daju
dozvolom i mora da bude
usaglašena sa zahtevima Dodatka
1 Aneksa II.

ATCO.A.010 Zamena dozvola
(a) Ako imalac dozvole treba da
koristi prava iz dozvole u
Republici Kosovo u kojoj
nadležna vlast Republike Kosovo
nije vlast koja je izdala dozvolu,
imalac dozvole mora da podnese
zahtev za zamenu dozvole za
dozvolu koju izdaje nadležna
vlast, u skladu sa procedurom
endorsements and for the reissue
of the licence shall be submitted to
the competent authority which
issued that licence.
(c) The licence shall remain the
property of the person to whom it
is issued, unless it is revoked by
the competent authority. The
licence holder shall sign the
licence.
(d) The licence shall specify all
relevant information related to the
privileges that are granted by the
licence and shall comply with the
requirements in Appendix 1 of
Annex II.

ATCO.A.010 Exchange of licences
(a) If the licence holder is to exercise
the privileges of the licence in the
Republic of Kosovo for which the
competent authority of the
Republic of Kosovo is not the one
that issued the licence, the licence
holder shall submit an application
to exchange his/her licence for a
licence issued by the competent
Faqe 27 nga 374 Stranica 27 od 374 Page 27 of 374

procedurën e themeluar nga ky
autoritet, përveç në rastet kur
parashihet ndryshe me marrëveshjet
e lidhura në mes shteteve anëtare.
Për këtë arsye, autoritetet e
përfshira ndajnë të gjithë
informacionin përkatës të
nevojshëm për të kryer shkëmbimin
e licencës, në përputhje me
procedurat e përmendura në
ATCO.AR.B.001(c).
(b) Për qëllime të shkëmbimit dhe për
ushtrimin e privilegjeve të licencës
në Republikën e Kosovës, mbajtësi
i licencës duhet të përmbush
kërkesat e zotësisë gjuhësore, të
përmendura në ATCO.B.030.
(c) Licenca e re do të përfshijë
gradimet, miratimet e gradimeve,
miratimet e licencës dhe të gjitha
miratimet valide të njësisë në
licencë, duke përfshirë datën e
lëshimit të parë të tyre dhe
skadimit, nëse është e zbatueshme.
(d) Pas marrjes së licencës së re,
mbajtësi i licencës dorëzon një
aplikacion të përmendur në
ATCO.A.005, bashkë me licencën
koju je uspostavila ta vlast, osim
u slučaju kada je predviđeno
drugačije u sporazumima koji su
zaključeni između država članica.
U tu svrhu, dotične vlasti moraju
da razmenjuju sve relevantne
informacije koje su neophodne,
da bi se izvršila zamena dozvola
u skladu sa procedurama koje su
navedene u ATCO.AR.B.001(c).
(b) U cilju zamene dozvole i za
korišćenje prava iz dozvole u
Republici Kosovo imalac dozvole
mora da ispuni jezičke zahteve
koji su navedeni u ATCO.B.030..
(c) Nova dozvola mora da sadrži
ovlašćenja, dodatna ovlašćenja,
posebna ovlašćenja dozvole i sva
važeća posebna ovlašćenja za
lokaciju u dozvoli, uključujući
datum njihovog prvog izdavanja i
datum isteka roka važenja, ukoliko
je primenljivo.
(d) Nakon prijema nove dozvole,
imalac dozvole mora da podnese
zahtev koji je naveden u
ATCO.A.005 zajedno sa svojom
dozvolom da bi dobio/la nova
authority where the privileges are
to be exercised in accordance with
the procedure established by this
authority, except where otherwise
foreseen in agreements concluded
among the Member States. For
this purpose, the authorities
involved shall share all the
relevant information needed to
carry out the licence exchange
according to the procedures
referred to in ATCO.AR.B.001(c).
(b) For the purposes of the exchange
and for exercising the privileges
of the licence in the Republic of
Kosovo, the licence holder must
fulfil the language proficiency
requirements referred to in
ATCO.B.030.
(c) The new licence shall include
ratings, rating endorsements,
licence endorsements and all valid
unit endorsements in the licence,
including the date of their first
issue and expiry, if applicable.
(d) Following the receipt of the new
licence, the licence holder shall
submit an application referred to
Faqe 28 nga 374 Stranica 28 od 374 Page 28 of 374

e tij/saj të kontrollorit të trafikut
ajror, ashtu që të marrë gradime të
reja, miratime të gradimit, miratime
të licencës ose miratime njësie të
reja.
(e) Pas shkëmbimit, licenca e lëshuar
më parë i kthehet autoritetit që e ka
lëshuar atë.

ATCO.A.015 Ushtrimi i privilegjeve të
licencës dhe paaftësia e përkohshme
(a) Ushtrimi i privilegjeve të dhëna nga
një licencë, varet nga validiteti i
gradimeve, miratimeve dhe
certifikatës mjekësore.
(b) Mbajtësit e licencës nuk mund t’i
ushtrojnë privilegjet e licencës së
tyre, kur kanë dyshime për aftësinë
për të ushtruar në mënyrë të sigurtë
privilegjet e licencës dhe në raste të
tilla e njoftojnë menjëherë ofruesin
përkatës të shërbimeve të
navigacionit ajror për paaftësinë e
përkohshme për të ushtruar
privilegjet e licencës së tyre.
(c) Ofruesit e shërbimeve të
navigacionit ajror mund të
deklarojnë paaftësinë e përkohshme
ovlašćenja, dodatna ovlašćenja,
posebna ovlašćenja dozvole ili
posebna ovlašćenja za lokaciju.
(e) Nakon zamene, prethodno izdata
dozvola mora da se vrati vlasti
koja je izdala.

ATCO.A.015 Korišćenje prava iz dozvole i
privremena nesposobnost
(a) Korišćenje prava koja su data
dozvolom zavisi od važenja
ovlašćenja, dodatnih i posebnih
ovlašćenja i lekarskog uverenja.
(b) Imaoci dozvole ne smeju da
koriste prava iz dozvole ukoliko
postoji sumnja u sposobnost
bezbednog korišćenja prava iz
dozvole i u takvim slučajevima
moraju odmah da obaveste
nadležnog pružaoca usluga u
vazdušnoj plovidbi o privremenoj
nesposobnosti za korišćenje prava
iz dozvole.
(c) Pružaoci usluga u vazdušnoj
plovidbi mogu da proglase
privremenu nesposobnost imaoca
dozvole, ukoliko sumnjaju u
in ATCO.A.005 together with
his/her air traffic controller
licence in order to get new ratings,
rating endorsements, licence
endorsements or unit
endorsements.
(e) Following the exchange, the
previously issued licence shall be
returned to the authority that
issued it.

ATCO.A.015 Exercise of the privileges of
licences and provisional inability
(a) The exercise of the privileges
granted by a licence shall be
dependent on the validity of the
ratings, endorsements and of the
medical certificate.
(b) Licence holders shall not exercise
the privileges of their licence
when having doubts of being able
to safely exercise the privileges of
the licence and shall in such cases
immediately notify the relevant air
navigation service provider of the
provisional inability to exercise
the privileges of their licence.
(c) Air navigation service providers
Faqe 29 nga 374 Stranica 29 od 374 Page 29 of 374

të mbajtësit të licencës, nëse ata
bëhen të vetëdijshëm për ndonjë
dyshim në lidhje me aftësinë e
mbajtësit të licencës për të ushtruar
më mënyrë të sigurtë privilegjet e
licencës.
(d) Ofruesit e shërbimeve të
navigacionit ajror duhet të hartojnë
dhe zbatojnë procedura objektive,
transparente dhe jo-diskriminuese
për t’i mundësuar mbajtësve të
licencës që deklarojnë paaftësinë e
përkohshme të ushtrojnë privilegjet
e licencës së tyre në përputhje me
pikën (b), të deklarojnë paaftësinë e
përkohshme të mbajtësit të licencës
në përputhje me pikën (c), të
menaxhojnë ndikimin operacional
të rasteve të paaftësisë së
përkohshme dhe të informojnë
autoritetin kompetent siç
përcaktohet në atë procedurë.
(e) Procedurat e përmendura në pikën
(d) duhet të përfshihen në skemën e
kompetencës së njësisë sipas
ATCO.B.025(a)(13).
ATCO.A.020 Revokimi dhe pezullimi i
sposobnost imaoca dozvole da
bezbedno koristi prava iz dozvole.
(d) Pružaoci usluga u vazdušnoj
plovidbi moraju da izrade i
sprovode objektivne,
transparentne i nediskriminatorne
procedure, kako bi omogućili
imaocima dozvola koji su dali
izjavu o privremenoj
nesposobnosti da koriste prava iz
dozvole u skladu sa tačkom (b), da
proglase privremenu nesposobnost
imaoca dozvole u skladu sa
tačkom (c), upravljaju
operativnim uticajem slučajeva
privremene nesposobnosti i
obaveste nadležnu vlast, kako je
definisano u toj proceduri.
(e) Procedure navedene u tački (d)
moraju da budu sastavni deo
procedura održavanja stručnosti u
skladu sa ATCO.B.025(a)(13).
ATCO.A.020 Stavljanje van snage i
suspenzija dozvola, ovlašćenja i dodatnih i
posebnih ovlašćenja
(a) Nadležna vlast može da
suspenduje ili stavi van snage
may declare the provisional
inability of the licence holder if
they become aware of any doubt
concerning the ability of the
licence holder to safely exercise
the privileges of the licence.
(d) Air navigation service providers
shall develop and implement
objective, transparent and non-
discriminatory procedures to
enable licence holders declaring
provisional inability to exercise
the privileges of their licence in
accordance with point (b), to
declare the provisional inability of
the licence holder in accordance
with point (c), to manage the
operational impact of provisional
inability cases and to inform the
competent authority as defined in
that procedure.
(e) The procedures referred to in
point (d) shall be included in the
unit competence scheme
according to ATCO.B.025(a)(13).
ATCO.A.020 Revocation and suspension of
licences, ratings and endorsements
Faqe 30 nga 374 Stranica 30 od 374 Page 30 of 374

licencave, gradimeve dhe miratimeve
(a) Licencat, gradimet dhe miratimet
mund të pezullohen ose revokohen
nga autoriteti kompetent në
përputhje me ATCO.AR.D.005 kur
mbajtësi i licencës nuk vepron në
përputhje me kërkesat e kësaj
Pjese.
(b) Kur mbajtësit të licencës i
revokohet licenca e tij/saj, ai/ajo
menjëherë e kthen licencën tek
autoriteti kompetent në përputhje
me procedurat administrative të
themeluara nga ky autoritet.
(c) Me lëshimin e licencës së
kontrollorit të trafikut ajror, licenca
e student-kontrollorit të trafikut
ajror revokohet dhe i kthehet
autoritetit kompetent i cili lëshon
licencën e kontrollorit të trafikut
ajror.
NËNPJESA B
LICENCAT, GRADIMET DHE
MIRATIMET
ATCO.B.001 Licenca e student-kontrollorit
të trafikut ajror
dozvole, ovlašćenja i dodatna i
posebna ovlašćenja u skladu sa
ATCO.AR.D.005, ako imalac
dozvole ne ispunjava zahteve
ovog dela.
(b) Ako je imaocu dozvole stavljena
van snage dozvola, on/ona mora
odmah da vrati dozvolu
nadležnoj vlasti, u skladu sa
upravnim postupcima koje je
uspostavila nadležna vlast.
(c) Sa izdavanjem dozvole
kontrolora letenja, dozvola
studenta kontrolora letenja se
stavlja van snage i vraća nadležnoj
vlasti koja izdaje dozvolu
kontrolora letenja.

PODDEO B
DOZVOLE, OVLAŠĆENJA I DODATNA
I POSEBNA OVLAŠĆENJA
ATCO.B.001 Dozvola studenta kontrolora
letenja
(a) Imaoci dozvole studenta kontrolora
letenja su ovlašćeni da pružaju
(a) Licences, ratings and
endorsements may be suspended
or revoked by the competent
authority according to
ATCO.AR.D.005 when the
licence holder does not comply
with the requirements of this Part.
(b) When the licence holder has
his/her licence revoked, he/she
shall immediately return the
licence to the competent authority
according to the administrative
procedures established by that
authority.
(c) With the issue of the air traffic
controller licence the student air
traffic controller licence is
revoked and shall be returned to
the competent authority which is
issuing the air traffic controller
licence.

SUBPART B
LICENCES, RATINGS AND
ENDORSEMENTS
ATCO.B.001 Student air traffic controller
Faqe 31 nga 374 Stranica 31 od 374 Page 31 of 374

(a) Mbajtësit e licencës së student-
kontrollorit të trafikut ajror
autorizohen të ofrojnë shërbime të
kontrollit të trafikut ajror, në përputhje
me gradimin(et) dhe miratimin(et) e
gradimeve të pëfshira në licencën e
tyre, nën mbikqyrjen e një instruktori
trajnues në vend të punës dhe të
mbajnë trajnime për miratime të
gradimeve.
(b) Aplikantët për lëshimin e licencës për
student-kontrollor trafiku duhet të:
(1) jenë më së paku 18 vjeç;
(2) kenë përfunduar me sukses
trajnimin fillestar në një organizatë
trajnuese që i përmbush kërkesat e
përcaktuara në Shtojcën III (Pjesa
ATCO.OR), përkatëse me
gradimin, dhe nëse është e
aplikueshme, me miratim
kategorie, siç është e përcaktuar në
Pjesën ATCO, Nënpjesa D,
Seksioni 2;
(3) mbajnë certifikatë valide
mjekësore;
(4) kenë demonstruar një nivel adekuat
të zotësisë gjuhësore në përputhje
me kërkesat e përcaktuara
usluge kontrole letenja u skladu sa
ovlašćenjem i dodatnim ovlašćenjem
koja su sadržana u dozvoli pod
nadzorom instruktora za obuku na
radnom mestu i da se obučavaju za
dodatno ovlašćenje.
(b) Podnosioci zahteva za izdavanje
dozvole studenta kontrolora letenja
moraju da:
(1) imaju najmanje 18 godina starosti;
(2) uspešno završe početnu obuku
u organizaciji za obuku koja
ispunjava zahteve propisane u
Aneksu III (Deo ATCO.OR) koja
je relevantna za ovlašćenje, i
ukoliko je primenljivo, za
dodatno ovlašćenje, kao što je
utvrđeno u Delu ATCO, Poddeo
D, Odeljak 2;
(3) imaju važeće lekarsko uverenje;
(4) dokažu odgovarajući nivo
jezičkog znanja u skladu sa
zahtevima koji su propisani u
ATCO.B.030.
(c) Dozvola studenta kontrolora letenja
mora da sadrži posebno jezičko
ovlašćenje, odnosno ovlašćenja i
najmanje jedno ovlašćenje i,
licence
(a) Holders of a student air traffic
controller licence shall be authorised
to provide air traffic control services
in accordance with the rating(s) and
rating endorsement(s) contained in
their licence under the supervision of
an on- the-job training instructor and
to undertake training for rating
endorsement(s).
(b) Applicants for the issue of a student
air traffic controller licence shall:
(1) be at least 18 years old;
(2) have successfully completed
initial training at a training
organisation satisfying the
requirements laid down in Annex
III (Part ATCO.OR) relevant to
the rating, and if applicable, to the
rating endorsement, as set out in
Part ATCO, Subpart D, Section 2;
(3) hold a valid medical certificate;
(4) have demonstrated an adequate
level of language proficiency in
accordance with the requirements
set out in ATCO.B.030.
(c) The student air traffic controller
Faqe 32 nga 374 Stranica 32 od 374 Page 32 of 374

nëATCO.B.030.
(c) Licenca e student-kontrollorit të
trafikut ajror përmban miratimin(et) e
gjuhës dhe së paku një gradim dhe
nëse është e aplikueshme, një miratim
gradimi.
(d) Mbajtësi i licencës së student-
kontrollorit të trafikut ajror, i cili nuk
ka filluar ushtrimin e privilegjeve të
asaj licence brenda një viti nga data e
lëshimit të saj, ose ka ndërprerë së
ushtruari privilegjet e tilla për një
periudhë më të gjatë se një vit, mund
të fillojë ose vazhdojë trajnimin e
njësisë në atë gradim vetëm pas një
vlerësimi të kompetencës së tij/saj të
mëparshme, të kryer nga një
organizatë trajnuese që i përmbush
kërkesat e përcaktuara në Shtojcën III
(Pjesa ATCO.OR) dhe të certifikuar
për të ofruar trajnim fillestar përkatës
për atë gradim, dhe pas përmbushjes
së çdo kërkese përkatëse për atë
gradim dhe pas përmbushjes së çdo
kërkese të trajnimit, të dalë nga ky
vlerësim.
ATCO.B.005 Licenca e kontrollorit të
ukoliko je primenljivo, i jedno
dodatno ovlašćenje.
(d) Imalac dozvole studenta kontrolora
letenja koji nije započeo da koristi
prava iz te dozvole u roku od
godinu dana od datuma njenog
izdavanja ili koji je prekinuo
korišćenje prava iz dozvole u periodu
dužem od godinu dana, može jedino
da započne ili nastavi obuku u
jedinici kontrole letenja za to
ovlašćenje nakon procene
njegove/njene prethodne stručnosti,
kako bi se utvrdilo da li on/ona
ispunjava zahteve koji su relevantni
za to ovlašćenje, koju sprovodi
organizacija za obuku koja ispunjava
uslove propisane u Aneksu III (Deo
ATCO.OR) i koja je sertifikovana
da sprovodi početnu obuku koja je
relevantna za to ovlašćenje, i nakon
što ispuni zahteve za obukom koji
proizađu iz ove procene.
ATCO.B.005 Dozvola kontrolora letenja
(a) Imaoci dozvole kontrolora letenja su
ovlašćeni da pružaju usluge kontrole
letenja u skladu sa ovlašćenjima i
licence shall contain the language
endorsement(s) and at least one
rating and, if applicable, one rating
endorsement.
(d) The holder of a student air traffic
controller licence who has not started
exercising the privileges of that
licence within one year from the date
of its issue or has interrupted
exercising those privileges for a
period of more than one year may
only start or continue unit training in
that rating after an assessment of
his/her previous competence,
conducted by a training organisation
satisfying the requirements laid down
in Annex III (Part ATCO.OR) and
certified to provide initial training
relevant to the rating, as to whether
he/she continues to satisfy the
requirements relevant to that rating,
and after satisfying any training
requirements resulting from this
assessment.
ATCO.B.005 Air traffic controller licence
(a) Holders of an air traffic controller
licence shall be authorised to provide
Faqe 33 nga 374 Stranica 33 od 374 Page 33 of 374

trafikut ajror
(a) Mbajtësit e një licence të një
kontrollori të trafikut ajror autorizohen
për të ofruar shërbime të kontrollit të
trafikut ajror në përputhje me gradimet
dhe miratimet e gradimeve të licencës
së tyre dhe për të ushtruar privilegjet e
miratimeve që ajo përmban.
(b) Privilegjet e një licence të një
kontrollori të trafikut ajror përfshijnë
privilegjet e një licence të student-
kontrollorit të trafikut ajror siç
përcaktohen në ATCO.B.001(a).
(c) Aplikantët për lëshimin e parë të një
licence të një kontrollori të trafikut
ajror duhet të:
(1) mbajnë një licencë të një student
kontrollori të trafikut ajror;
(2) kenë përfunduar një kurs miratimi
njësie dhe kenë kaluar me sukses
ekzaminimet dhe vlerësimet e
duhura, në përputhje me kërkesat e
përaktuara në Pjesën ATCO,
Nënpjesën D, Seksionin 3;
(3) mbajnë një certifikatë valide
mjekësore;
(4) kenë demonstruar një nivel adekuat
dodatnim ovlašćenjima u dozvoli i
da koriste prava na osnovu posebnih
ovlašćenja sadržanih u njoj.
(b) Prava iz dozvole kontrolora letenja
obuhvataju prava iz dozvole
studenta kontrolora letenja, kako je
utvrđeno u ATCO.B.001(a).
(c) Podnosioci zahteva za prvo izdavanje
dozvole kontrolora letenja moraju da:
(1) imaju dozvolu studenta kontrolora
letenja;
(2) imaju završen program obuke za
posebno ovlašćenje za lokaciju i
uspešno položene odgovarajuće
ispite i procene u skladu sa
zahtevima propisanim u Delu
ATCO, Poddeo D, Odeljak 3;
(3) imaju važeće lekarsko uverenje;
(4) dokažu odgovarajući nivo
jezičkog znanja u skladu sa
zahtevima koji su propisani u
ATCO.B.030.
(d) Potvrđivanje važenja dozvole
kontrolora letenja se vrši upisom
jednog ili više ovlašćenja i
relevantnog dodatnog ovlašćenja,
posebnog ovlašćenja za lokaciju i
posebnog jezičkog ovlašćenja za koje
air traffic control services in
accordance with the ratings and rating
endorsements of their licence, and to
exercise the privileges of the
endorsements contained therein.
(b) The privileges of an air traffic
controller licence shall include the
privileges of a student air traffic
controller licence as set out in
ATCO.B.001(a).
(c) Applicants for the first issue of an air
traffic controller licence shall:
(1) hold a student air traffic controller
licence;
(2) have completed a unit
endorsement course and
successfully passed the
appropriate examinations and
assessments in accordance with
the requirements set out in Part
ATCO, Subpart D, Section 3;
(3) hold a valid medical certificate;
(4) have demonstrated an adequate
level of language proficiency in
accordance with the requirements
set out in ATCO.B.030.
(d) The air traffic controller licence shall
be validated by the inclusion of one or
Faqe 34 nga 374 Stranica 34 od 374 Page 34 of 374

të aftësisë gjuhësore, në përputhje
me kërkesat e përacktuara në
ATCO.B.030.
(d) Licenca e kontrollorit të trafikut ajror
validohet me përfshirjen e një ose më
shumë gradimeve dhe miratimeve
përkatëse të gradimeve, njësisë dhe
aftësisë gjuhësore për të cilat trajnimi
ishte i suksesshëm.
(e) Mbajtësi i licencës së kontrollorit të
trafikut ajror, i cili ende nuk ka filluar
të ushtrojë privilegjet e ndonjë gradimi
brenda një viti nga data e lëshimit,
mund të fillojë trajnimin e njësisë në
atë gradim vetëm pas një vlerësimi të
kompetencës së tij/saj të mëparshme, të
kryer nga një organizatë trajnuese, që
përmbush kërkesat e përcaktuara në
Shtojcën III (Pjesa ATCO.OR) dhe të
certifikuara për të ofruar trajnime
fillestare përkatëse për gradimin, mbi
atë nëse ai/ajo vazhdon të plotësojë
kërkesat përkatëse për atë gradim dhe
pas përmbushjes së ndonjë kërkese për
trajnim që rezulton nga ky vlerësim.
ATCO.B.010 Gradimet e kontrollorit të
trafikut ajror
je obuka bila uspešna.
(e) Imalac dozvole kontrolora letenja
koji nije započeo da koristi prava
nekog od ovlašćenja u roku od
godinu dana od datuma izdavanja
može jedino da započne obuku u
jedinici kontrole letenja za to
ovlašćenje nakon procene
njegove/njene prethodne stručnosti,
kako bi se utvrdilo da li on/ona
ispunjava zahteve relevantne za to
ovlašćenje, koju sprovodi
organizacija za obuku koja ispunjava
uslove propisane u Aneksu III (Deo
ATCO.OR) i koja je sertifikovana da
sprovodi početnu obuku koja je
relevantna za to ovlašćenje, i nakon
što ispuni zahteve za obukom koji
proizađu iz ove procene.
ATCO.B.010 Ovlašćenja kontrolora letenja
(a) Dozvole moraju da sadrže jedno ili više
sledećih ovlašćenja koja pokazuju vrstu
usluge koju je imalac dozvole ovlašćen da
pruža:
(1) ovlašćenje aerodromske
kontrole vizuelne (ADV), koje
označava da je imalac dozvole
more ratings and the relevant rating,
unit and language proficiency
endorsements for which the training
was successful.
(e) The holder of an air traffic controller
licence who has not started exercising
the privileges of any rating within one
year from the date of its issue may
only start unit training in that rating
after an assessment of his/her
previous competence, conducted by a
training organisation satisfying the
requirements laid down in Annex III
(Part ATCO.OR) and certified to
provide initial training relevant to the
rating, as to whether he/she continues
to satisfy the requirements relevant to
that rating, and after satisfying any
training requirements resulting from
this assessment.
ATCO.B.010 Air traffic controller ratings
(a) Licences shall contain one or more of
the following ratings in order to
indicate the type of service which the
licence holder is authorised to
provide:
(1) the Aerodrome Control Visual
Faqe 35 nga 374 Stranica 35 od 374 Page 35 of 374

(a) Licencat duhet të përmbajnë një ose më
shumë nga gradimet e mëposhtme në
mënyrë që të tregojnë llojin e shërbimit
të cilin mbajtësi i licencës është i
autorizuar të ofrojë:
(1) Gradimi i Kontrollit Vizual të
Aerodromit (ADV), i cili tregon që
mbajtësi i licencës është kompetent
për të ofruar një shërbim të
kontrollit të trafikut ajror për
trafikun e aerodromit në një
aerodrom që nuk ka procedurë të
publikuar afrimi ose nisje me
instrument;
(2) Gradimi i Kontrollit të Aerodromit
me Instrumente (ADI), që tregon
se mbajtësi i licencës është
kompetent për të ofruar një shërbim
të kontrollit të trafikut ajror për
trafikun e aerodromit në një
aerodrom që ka procedura të
publikuara të afrimit me
instrumente dhe nisjes me
instrumente dhe shoqërohet prej të
paktën një prej miratimeve të
gradimit, të përshkruara në
ATCO.B.015(a);
(3) Gradimi i Kontrollit Procedural të
stručan da pruža uslugu
kontrole letenja
aerodromskom saobraćaju na
aerodromu koji nema
objavljene navigacione
postupke za instrumentalne
dolaske i odlaske;
(2) ovlašćenje aerodromske
kontrole instrumentalne (ADI),
koje označava da je imalac
dozvole stručan da pruža
uslugu kontrole letenja
aerodromskom saobraćaju na
aerodromu koji ima
objavljene navigacione
postupke za instrumentalne
dolaske i odlaske i mora da
sadrži najmanje jedno
dodatno ovlašćenje koje je
opisano u ATCO.B.015(a);
(3) ovlašćenje prilazne kontrole
proceduralne (APP), koje
označava da je imalac dozvole
stručan da pruža uslugu
kontrole letenja
vazduhoplovima u dolasku,
odlasku ili preletu bez
korišćenja nadzornih uređaja;
(ADV) rating, indicating that
the licence holder is competent
to provide an air traffic control
service to aerodrome traffic at
an aerodrome that has no
published instrument approach
or departure procedures;
(2) the Aerodrome Control
Instrument (ADI) rating,
indicating that the licence
holder is competent to provide
an air traffic control service to
aerodrome traffic at an
aerodrome that has published
instrument approach or
departure procedures and shall
be accompanied by at least
one of the rating endorsements
described in ATCO.B.015(a);
(3) the Approach Control
Procedural (APP) rating,
indicating that the licence
holder is competent to provide
an air traffic control service to
arriving, departing or
transiting aircraft without the
use of surveillance equipment;
(4) the Approach Control
Faqe 36 nga 374 Stranica 36 od 374 Page 36 of 374

Afrimit (APP), i cili tregon që
mbajtësi i licencës është kompetent
për të ofruar një shërbim të
kontrollit të trafikut ajror për
fluturaken në arritje, nisje ose në
kalim tranzit, pa përdorimin e
pajisjeve survejuese;
(4) Gradimi i Kontrollit të Afrimit me
Pajisje të Vëzhgimit (APS), i cili
tregon që mbajtësi i licencës është
kompetent të ofroj një shërbim të
kontrollit të trafikut ajror për
fluturaken në arritje, nisje ose në
kalim tranzit, me përdorimin e
pajisjeve vëzhguese;
(5) Gradimi i Kontrollit Procedural të
Zonës (ACP), i cili tregon që
mbajtësi i licencës është kompetent
të ofrojë një shërbim të kontrollit të
trafikut ajror, pa përdorimin e
pajisjeve vëzhguese;
(6) Gradimi i Kontrollit të Hapësirës
me Pajisje të Vëzhgimit (ACS), i
cili tregon që mbajtësi i licencës
është kompetent të ofroj një
shërbim të kontrollit të trafikut
ajror, me përdorimin e pajisjeve
mbikqyrëse.
(4) ovlašćenje prilazne kontrole
nadzorne (APS), koje
označava da je imalac
dozvole stručan da pruža
uslugu kontrole letenja
vazduhoplovima u dolasku,
odlasku ili preletu uz
korišćenje nadzornog uređaja;
(5) ovlašćenje oblasne kontrole
proceduralne (ACP), koje
označava da je imalac dozvole
stručan da pruža uslugu
kontrole letenja
vazduhoplovima bez
korišćenja nadzornog uređaja;
(6) ovlašćenje oblasne kontrole
nadzorne (ACS), koje
označava da je imalac
dozvole stručan da pruža
uslugu kontrole letenja
vazduhoplovima uz korišćenje
nadzornog uređaja.
(b) Imalac ovlašćenja koji je prekinuo
korišćenje prava koja su data tim
ovlašćenjem u periodu od četiri ili
više uzastopnih godina, može
jedino da započne obuku u
jedinici kontrole letenja za to
Surveillance (APS) rating,
indicating that the licence
holder is competent to provide
an air traffic control service to
arriving, departing or
transiting aircraft with the use
of surveillance equipment;
(5) the Area Control Procedural
(ACP) rating, indicating that
the licence holder is competent
to provide an air traffic control
service to aircraft without the
use of surveillance equipment;
(6) the Area Control Surveillance
(ACS) rating, indicating that
the licence holder is competent
to provide an air traffic control
service to aircraft with the use
of surveillance equipment.
(b) The holder of a rating who has
interrupted exercising the privileges
associated with that rating for a period
of four or more immediately
preceding consecutive years may only
start unit training in that rating after
assessment of previous competence,
conducted by a training organisation
satisfying the requirements laid down
Faqe 37 nga 374 Stranica 37 od 374 Page 37 of 374

(b) Mbajtësi i një gradimi, i cili ka
ndërprerë ushtrimin e privilegjeve të
ndërlidhura me atë gradim për një
periudhë prej 4 ose më shumë viteve të
njëpasnjëshme, mund të fillojë
trajnimin e njësisë në atë gradim vetëm
pas vlerësimit të kompetencës së
mëparshme, të kryer nga një organizatë
trajnimi që përmbush kërkesat e
përcaktuara në Shtojcën III (Pjesa
ATCO.OR) dhe të certifikuar për të
ofruar trajnimin përkatës të gradimit,
nëse personi në fjalë vazhdon të
përmbushë kushtet e atij gradimi dhe
pas përmbushjes së ndonjërës nga
kërkesat e trajnimit që rezultojnë nga
ky vlerësim.

ATCO.B.015 Miratimet e gradimeve
(a) Gradimi i Kontrollit të Aerodromit
me Instrumente (ADI) duhet të
përmbajë të paktën njërën nga
miratimet e mëposhtme:
(1) Miratimi i Kontrollit Ajror
(AIR), i cili tregon që mbajtësi i
licencës është kompetent për të
ovlašćenje nakon procene
prethodne stručnosti, da bi se
utvrdilo da li lice koje je u pitanju
i dalje ispunjava uslove tog
ovlašćenja, koju sprovodi
organizacija za obuku koja
ispunjava zahteve koji su
propisani u Aneksu III (Deo
ATCO.OR) i koja je sertifikovana
da sprovodi obuku koja je
relevantna za to ovlašćenje, i
nakon što ispuni zahteve za
obukom koji proizađu iz ove
procene.

ATCO.B.015 Dodatna ovlašćenja
(a) Ovlašćenje aerodromske
instrumentalne kontrole (ADI)
mora da sadrži najmanje jedno od
sledećih dodatnih ovlašćenja:
(1) dodatno ovlašćenje kontrole u
vazduhu (AIR), koje označava da
je imalac dozvole stručan da
pruža uslugu kontrole letenja
saobraćaju u blizini
aerodroma i na poletno-sletnoj
stazi;
in Annex III (Part ATCO.OR) and
certified to provide training relevant
to the rating, as to whether the person
concerned continues to satisfy the
conditions of that rating, and after
satisfying any training requirements
resulting from this assessment.

ATCO.B.015 Rating endorsements
(a) The Aerodrome Control
Instrument (ADI) rating shall bear
at least one of the following
endorsements:
(1) the Air Control (AIR)
endorsement, indicating that
the licence holder is competent
to provide air control to traffic
flying in the vicinity of an
aerodrome and on the runway;
(2) the Ground Movement Control
(GMC) endorsement,
indicating that the licence
holder is competent to provide
ground movement control;
(3) the Tower Control (TWR)
endorsement, indicating that
Faqe 38 nga 374 Stranica 38 od 374 Page 38 of 374

ofruar kontroll ajror të trafikut
që fluturon në afërsi të një
aerodromi dhe në pistë;
(2) Miratimi i Kontrollit të Lëvizjes
në Tokë (GMC), i cili tregon që
mbajtësi i licencës është
kompetent të ofroj kontroll të
lëvizjes tokësore;
(3) Miratimi i Kontrollit nga Kulla
(TWR), i cili tregon që mbajtësi
i licencës është kompetent për
të ofruar shërbime të kontrollit
të aerodromit. Miratimi TWR
përfshin privilegjet e
miratimeve AIR dhe GMC;
(4) Miratimi për Vëzhgimin e
Lëvizjes në Tokë (GMS), i
dhënë krahas miratimit të
Kontrollit të Lëvizjes Tokësore,
ose miratimit të Kontrollit nga
Kulla, i cili tregon që mbajtësi i
licencës është kompetent për të
ofruar kontroll të lëvizjes në
tokë me ndihmën e sistemeve të
drejtimit të lëvizjes në sipërfaqe
të aerodromit;
(5) Miratimi i Kontrollit të
Aerodromit me Radar (RAD), i
(2) dodatno ovlašćenje za kontrolu
kretanja na zemlji (GMC), koje
označava da je imalac dozvole
stručan da pruža uslugu
kontrole kretanja na zemlji;
(3) dodatno ovlašćenje toranjske
kontrole (TWR), koje
označava da je imalac stručan
da pruža uslugu kontrole
letenja na aerodromu.
Dodatno ovlašćenje toranjske
kontrole (TWR) obuhvata
prava dodatnog ovlašćenja
kontrole u vazduhu (AIR) i
dodatnog ovlašćenja za
kontrolu kretanja na zemlji
(GMC);
(4) dodatno ovlašćenje kontrole
kretanja na zemlji sa
nadzornom komponentom
(GMS), koje se daje uz
dodatno ovlašćenje za kontrolu
kretanja na zemlji ili dodatno
ovlašćenje toranjske kontrole,
koje označava da je imalac
dozvole stručan da pruža
uslugu kontrole kretanja na
zemlji uz pomoć sistema za
the licence holder is competent
to provide aerodrome control
service. The TWR
endorsement includes the
privileges of the AIR and
GMC endorsements;
(4) the Ground Movement
Surveillance (GMS)
endorsement, granted in
addition to the Ground
Movement Control
endorsement or Tower Control
endorsement, indicating that
the licence holder is competent
to provide ground movement
control with the help of
aerodrome surface movement
guidance systems;
(5) the Aerodrome Radar Control
(RAD) endorsement, granted
in addition to the Air Control
endorsement or Tower Control
endorsement, indicating that
the licence holder is competent
to provide aerodrome control
with the help of surveillance
radar equipment.
(b) The Approach Control
Faqe 39 nga 374 Stranica 39 od 374 Page 39 of 374

dhënë krahas miratimit të
Kontrollit Ajror dhe miratimit të
Kontrollit nga Kulla, i cili
tregon që mbajtësi i licencës
është kompetent për të ofruar
kontroll të aerodromit me
ndihmën e pajisjeve radarike.
(b) Gradimi i Kontrollit të Afrimit me
Pajisje të Vëzhgimit (APS) mund të
përmbajë një ose më shumë nga
miratimet e mëposhtme:
(1) Miratimi i Afrimit Preciz me
Radar (PAR), i cili tregon që
mbajtësi i licencës është
kompetent për të ofruar afrim
preciz të kontrolluar nga toka,
me përdorimin e pajisjeve
radarike të afrimit me precizitet
për një fluturake në afrimin
përfundimtar në pistë;
(2) Miratimi për Aterrim me Pajisje
të Vëzhgimit me Radar (SRA), i
cili tregon që mbajtësi i licencës
është kompetent për të ofruar
afrime jo-precize të kontrolluara
nga toka, me përdorimin e
pajisjeve të vëzhgimit për
fluturaket në afrimin
vođenje po aerodromskim
površinama;
(5) dodatno ovlašćenje
aerodromske radarske kontrole
(RAD), koje se izdaje uz
dodatno ovlašćenje kontrole u
vazduhu ili dodatno
ovlašćenje toranjske kontrole,
i koje označava da je imalac
dozvole stručan da pruža
uslugu aerodromske kontrole
letenja uz korišćenje
nadzornog radara.
(b) Ovlašćenje prilazne kontrole
nadzorne (APS) može da sadrži
najmanje jedno od sledećih
dodatnih ovlašćenja:
(1) dodatno ovlašćenje za
precizni prilazni radar (PAR),
koje označava da je imalac
dozvole stručan da pruža
uslugu preciznih prilaza sa
zemlje uz korišćenje preciznog
prilaznog radara za
vazduhoplove u završnom
prilazu na poletno-sletnu stazu;
(2) dodatno ovlašćenje za prilaz
po nadzornom radaru (SRA),
Surveillance (APS) rating may
bear one or more of the following
endorsements:
(1) the Precision Approach Radar
(PAR) endorsement,
indicating that the licence
holder is competent to provide
ground-controlled precision
approaches with the use of
precision approach radar
equipment to aircraft on the
final approach to the runway;
(2) the Surveillance Radar
Approach (SRA) endorsement,
indicating that the licence
holder is competent to provide
ground-controlled non-
precision approaches with the
use of surveillance equipment
to aircraft on the final
approach to the runway;
(3) the Terminal Control (TCL)
endorsement, indicating that
the licence holder is competent
to provide air traffic control
services with the use of any
surveillance equipment to
aircraft operating in a
Faqe 40 nga 374 Stranica 40 od 374 Page 40 of 374

përfundimtar në pistë;
(3) Miratimi i Kontrollit të
Terminalit (TCL), i cili tregon
që mbajtësi i licencës është
kompetent për të ofruar
shërbime të kontrollit të trafikut
ajror, me përdorimin e ndonjë
pajisjeje të vëzhgimit për
fluturaket që operojnë në një
zonë specifike të terminalit
dhe/ose sektorët e afërt.
(c) Gradimi i Kontrollit Procedural të
Hapësirës (ACP) mund të përmbajë
miratimin Kontrolli Oqeanik
(OCN), i cili tregon që mbajtësi i
licencës është kompetent për të
ofruar shërbime të kontrollit të
trafikut ajror për fluturaket që
operojnë në një Hapësirë të
Kontrollit Oqeanik.
(d) Gradimi i Kontrollit me Mbikëqyrje
të Hapësirës (ACS) mund të mbajë
një nga miratimet e mëposhtme:
(1) Miratimi i Kontrollit të
Terminalit (TCL), i cili tregon
që mbajtësi i licencës është
kompetent për të ofruar
shërbime të kontrollit të trafikut
koje označava da je imalac
dozvole stručan da pruža
uslugu nepreciznih prilaza
vođenih sa zemlje uz
korišćenje nadzornog uređaja
za vazduhoplove u završnom
prilazu na poletno-sletnu
stazu;
(3) dodatno ovlašćenje za
terminalnu kontrolu (TCL),
koje označava da je imalac
dozvole stručan da pruža
usluge kontrole letenja uz
korišćenje bilo kog nadzornog
uređaja za vazduhoplove koji
vrše operacije u završnoj
kontrolisanoj oblasti i/ili
susednim sektorima.
(c) Ovlašćenje Oblasne proceduralne
kontrole (ACP) može uključivati
dodatno ovlašćenje za okeansku
kontrolu (OCN), kojom se
pokazuje da je imalac stručan da
pruža usluge kontrole letenja
vazduhoplovima koji vrše
operacije u oblasti okeanske
kontrole.
(d) Ovlašćenje oblasne kontrole
specified terminal area and/or
adjacent sectors.
(c) The Area Control Procedural
(ACP) rating may bear the
Oceanic Control (OCN)
endorsement, indicating that the
holder of the licence is competent
to provide air traffic control
services to aircraft operating in an
Oceanic Control Area.
(d) The Area Control Surveillance
(ACS) rating may bear one of the
following endorsements:
(1) the Terminal Control (TCL)
endorsement, indicating that
the licence holder is competent
to provide air traffic control
services with the use of any
surveillance equipment to
aircraft operating in a
specified terminal area and/or
adjacent sectors;
(2) the Oceanic Control (OCN)
endorsement, indicating that
the licence holder is competent
to provide air traffic control
services to aircraft operating in
Faqe 41 nga 374 Stranica 41 od 374 Page 41 of 374

ajror, me përdorimin e ndonjë
pajisjeje të vëzhgimit për
fluturaket që operojnë në një
zonë specifike të terminalit
dhe/ose sektorët e afërt;
(2) Miratimi i Kontrollit Oqeanik
(OCN), i cili tregon që mbajtësi
i licencës është kompetent për
të ofruar shërbime të kontrollit
të trafikut ajror për fluturaket që
operojnë në një Hapësirë të
Kontrollit Oqeanik.
ATCO.B.020 Miratimet e njësisë
(a) Miratimi i njësisë autorizon mbajtësin e
licencës të ofrojë shërbime të kontrollit
të trafikut ajror për një sektor specifik,
grup sektorësh dhe/ose pozita pune nën
përgjegjësinë e një njësie të shërbimeve
të trafikut ajror.
(b) Aplikantët, për një miratim njësie duhet
të kenë të përfunduar me sukses kursin
e miratimit të njësisë, në përputhje me
kërkesat e përcaktuara në Pjesën
ATCO, Nënpjesën D, Seksioni 3.
(c) Aplikantët për një miratim njësie pas
një shkëmbimi të një licence të
përmendur në ATCO.A.010, krahas
nadzorne (ACS) može da sadrži
najmanje jedno od sledećih
dodatnih ovlašćenja:
(1) dodatno ovlašćenje za
terminalnu kontrolu (TCL),
koje označava da je imalac
dozvole stručan da pruža
usluge kontrole letenja uz
korišćenje bilo kog nadzornog
uređaja za vazduhoplove koji
vrše operacije u završnoj
kontrolisanoj oblasti i/ili
susednim sektorima;
(2) dodatno ovlašćenje za
okeansku kontrolu (OCN),
koje označava da je imalac
dozvole stručan da pruža
usluge kontrole letenja
vazduhoplovima koji vrše
operacije u oblasti okeanske
kontrole.


ATCO.B.020 Posebna ovlašćenja za
lokaciju
(a) Na osnovu posebnog ovlašćenja za
an Oceanic Control Area.
ATCO.B.020 Unit endorsements
(a) The unit endorsement shall authorise
the licence holder to provide air traffic
control services for a specific sector,
group of sectors and/or working
positions under the responsibility of
an air traffic services unit.
(b) Applicants for a unit endorsement
shall have successfully completed a
unit endorsement course in
accordance with the requirements set
out in Part ATCO, Subpart D, Section
3.
(c) Applicants for a unit endorsement
following an exchange of a licence
referred to in ATCO.A.010 shall, in
addition to the requirements set out in
point (b), meet the requirements of
ATCO.D.060(f).
(d) For air traffic controllers providing air
traffic control services to aircraft
carrying out flight tests, the competent
authority may, in addition to the
requirements set out in point (b), set
out additional requirements to be met.
(e) Unit endorsements shall be valid for a
Faqe 42 nga 374 Stranica 42 od 374 Page 42 of 374

kërkesave të përcaktuara në pikën (b),
duhet të plotësojnë edhe kërkesat e
ATCO.D.060(f).
(d) Për kontrollorë të trafikut ajror që
ofrojnë shërbime të kontrollit të trafikut
ajror për fluturaket që kryejnë fluturime
testuese, autoriteti kompetent mundet
që, krahas kërkesave të përcaktuara në
pikën (b) të përcaktojë kërkesa shtesë
që duhet të përmbushen.
(e) Miratimet e njësisë janë valide për një
periudhë të përcaktuar në skemën e
kompetencës së njësisë. Kjo periudhë
nuk mund t’i tejkalojë tre vite.
(f) Periudha e validitetit të miratimeve të
njësisë, me rastin e lëshimit fillestar
dhe ripërtëritjes, fillon jo më vonë se 30
ditë nga data në të cilën vlerësimi është
përfunduar në mënyrë të suksesshme.
(g) Miratimet e njësisë do të rivalidohen
nëse:
(1) Aplikanti ka ushtruar privilegjet e
licencës për një numër minimum të
orëve, siç është e përcaktuar në
skemën e kompetencës së njësisë;
(2) Aplikanti ka ndërmarrë trajnimin
rifreskues brenda periudhës së
validitetit të miratimit të njësisë,
lokaciju imalac dozvole ima pravo
da pruža usluge kontrole letenja na
određenom sektoru, grupi sektora i/ili
radnim mestima za koje je odgovorna
jedinica kontrole letenja koja pruža
usluge u vazdušnom saobraćaju.
(b) Podnosioci zahteva za posebno
ovlašćenje za lokaciju moraju da
imaju uspešno završen program
obuke za posebno ovlašćenje za
lokaciju, u skladu sa zahtevima koji
su utvrđeni u Delu ATCO, Poddeo D,
Odeljak 3.
(c) Podnosioci zahteva za posebno
ovlašćenje za lokaciju nakon zamene
dozvole koja je navedena u
ATCO.A.010 moraju, u skladu sa
zahtevima koji su utvrđeni u tački
(b), da ispune zahteve iz
ATCO.D.060(f).
(d) Za kontrolore letenja koji pružaju
usluge kontrole letenja
vazduhoplovima na probnom letu,
nadležna vlast može, uz zahteve koji
su utvrđeni u tački (b), da utvrdi
dodatne zahteve koje treba ispuniti.
(e) Posebna ovlašćenja za lokaciju važe
u roku koji je definisan u
period defined in the unit competence
scheme. This period shall not exceed
three years.
(f) The validity period of unit
endorsements for initial issue and
renewal shall start not later than 30
days from the date on which the
assessment has been successfully
completed.
(g) Unit endorsements shall be
revalidated if:
(1) the applicant has been exercising
the privileges of the licence for a
minimum number of hours as
defined in the unit competence
scheme;
(2) the applicant has undertaken
refresher training within the
validity period of the unit
endorsement according to the unit
competence scheme;
(3) the applicant's competence has
been assessed in accordance with
the unit competence scheme not
earlier than three months prior to
the expiry date of the unit
endorsement.
(h) Unit endorsements shall be
Faqe 43 nga 374 Stranica 43 od 374 Page 43 of 374

sipas skemës së kompetencës së
njësisë;
(3) Kompetenca e aplikantit është
vlerësuar në përputhje me skemën e
kompetencës së njësisë jo më herët
se tre muaj para datës së skadimit të
miratimit të njësisë.
(h) Miratimet e njësisë rivalidohen, me
kusht që kërkesat e përcaktuara në
pikën (g) janë përmbushur, brenda
periudhës 3 mujore menjëherë para
datës së tyre të skadimit. Në raste të
tilla, periudha e validitetit numërohet
nga ajo datë e skadimit.
(i) Nëse miratimi i njësisë rivalidohet para
periudhës së parashikuar me pikën (h),
periudha e tij e validitetit fillon jo më
vonë se 30 ditë nga data në të cilën
është përfunduar me sukses vlerësimi,
me kusht që përmbushen edhe kërkesat
në pikën (g)(1) dhe (2).
(j) Nëse validiteti i miratimit të njësisë
skadon, mbajtësi i licencës duhet të
përfundojë me sukses kursin e
miratimit të njësisë, në përputhje me
kërkesat e përcaktuara në Pjesën
ATCO, Nën-pjesën D, Seksionin 3, në
procedurama održavanja stručnosti.
Ovaj rok važenja ne sme da prekorači
tri godine.
(f) Rok važenja posebnih ovlašćenja za
lokaciju kod prvog izdavanja i obnove
mora da započne najkasnije 30 dana
od datuma uspešne procene stručnosti.
(g) Posebna ovlašćenja za lokaciju se
produžavaju ukoliko je:
(1) podnosilac zahteva koristio prava
iz dozvole u minimalnom broju
časova koji je definisan u
procedurama održavanja
stručnosti;
(2) podnosilac zahteva završio obuku
osveženja znanja u toku važenja
posebnog ovlašćenja za lokaciju,
u skladu sa procedurama
održavanja stručnosti u jedinici
kontrole letenja;
(3) stručnost podnosioca zahteva
procenjena u skladu sa
procedurama održavanja
stručnosti u jedinici kontrole
letenja najranije tri meseca pre
datuma isteka posebnog ovlašćenja
za lokaciju.
(h) Pod uslovom da su ispunjeni zahtevi
revalidated, provided that the
requirements set out in point (g) are
met, within the 3-month period
immediately preceding their expiry
date. In such cases the validity period
shall be counted from that expiry date.
(i) If the unit endorsement is revalidated
before the period provided for in point
(h), its validity period shall start not
later than 30 days from the date on
which the assessment has been
successfully completed, provided that
the requirements in point (g)(1) and
(2) are also met.
(j) If the validity of a unit endorsement
expires, the licence holder shall
successfully complete the unit
endorsement course in accordance
with the requirements set out in Part
ATCO, Subpart D, Section 3 in order
to renew the endorsement.
ATCO.B.025 Unit competence scheme
(d) Unit competence schemes shall be
established by the air navigation
service provider and approved by the
competent authority. It shall include at
least the following elements:
Faqe 44 nga 374 Stranica 44 od 374 Page 44 of 374

mënyrë që të ripërtërihet miratimi.
ATCO.B.025 Skema e kompetencës së
njësisë
(a) Skemat e kompetencës së njësisë duhet
të hartohennga ofruesi i shërbimeve të
navigacionit ajror dhe të aprovohen nga
autoriteti kompetent. Skema duhet të
përfshijë të paktën elementet e
mëposhtme:
(1) vlefshmërinë e miratimit të njësisë
në përputhje me ATCO.B.020(e);
(2) periudhën maksimale të
vazhdueshme kur privilegjet e një
miratimi njësie nuk ushtrohen gjatë
vlefshmërisë së tij. Kjo periudhë
nuk duhet të kalojë 90 ditë
kalendarike;
(3) numrin minimal të orëve për
ushtrimin e privilegjeve të miratimit
të njësisë brenda një periudhe të
përcaktuar kohore, që nuk duhet të
kalojë 12 muaj, për qëllime të
ATCO.B.020 (g) (1). Për
instruktorët e trajnimit në vendin e
punës që ushtrojnë privilegjet e
miratimit të OJTI, koha e shpenzuar
në instruksion do të llogaritet për
utvrđeni u tački (g), posebna
ovlašćenja za lokaciju se produžavaju
u periodu od tri meseca pre datuma
isteka važenja. U ovakvim
slučajevima rok važenja se računa od
datuma isteka.
(i) Ukoliko se posebno ovlašćenje za
lokaciju produži pre roka koji je dat
u tački (h), njegov rok važenja
započinje najkasnije 30 dana od
datuma uspešno izvršene procene, pod
uslovom da su takođe ispunjeni i
zahtevi u tač. (g)(1) i (g)(2).
(j) Ukoliko rok važenja posebnog
ovlašćenja za lokaciju istekne, imalac
dozvole mora da uspešno završi
program obuke za posebno
ovlašćenje za lokaciju, u skladu sa
zahtevima koji su utvrđeni u Delu
ATCO, Poddeo D, Odeljak 3, kako bi
se obnovilo to posebno ovlašćenje.
ATCO.B.025 Procedure održavanja
stručnosti u jedinicama kontrole letenja
(a) Pružalac usluga u vazdušnoj plovidbi
mora da uspostavi procedure
održavanja stručnosti u jedinicama
kontrole letenja, koje mora da odobri
(16) the validity of the unit
endorsement in accordance with
ATCO.B.020(e);
(17) the maximum continuous
period when the privileges of a
unit endorsement are not exercised
during its validity. This period
shall not exceed 90 calendar days;
(18) the minimum number of hours
for exercising the privileges of the
unit endorsement within a defined
period of time, which shall not
exceed 12 months, for the purpose
of ATCO.B.020(g)(1). For on-the-
job training instructors exercising
the privileges of the OJTI
endorsement the time spent
instructing shall be counted for the
maximum of 50 % of the hours
required for revalidation of the
unit endorsement.
(19) procedures for the cases where
the licence holder does not meet
the requirements set out in point
(a)(2) and (3);
(20) processes for assessing
competence, including assessment
of the refresher training subjects
Faqe 45 nga 374 Stranica 45 od 374 Page 45 of 374

maksimumin prej 50% të orëve të
nevojshme për rivalidimin e
miratimit të njësisë.
(4) procedurat për rastet kur mbajtësi i
licencës nuk i plotëson kërkesat e
përcaktuara në pikën (a) (2) dhe (3);
(5) proceset për vlerësimin e
kompetencës, duke përfshirë
vlerësimin e lendeve të trajnimit
rifreskues (trajnimit për rifreskim të
njohurive) sipas ATCO.D.080 (b);
(6) proceset për ekzaminimin e
njohurive teorike dhe të kuptuarit e
nevojshëm për ushtrimin e
privilegjeve të gradimeve dhe
miratimeve;
(7) proceset për identifikimin e temave
dhe nën-temave, objektivave dhe
metodave të trajnimit për trajnimin
në vazhdimësi;
(8) kohëzgjatja minimale dhe
shpeshtësia e trajnimit rifreskues;
(9) proceset për ekzaminimin e
njohurive teorike dhe/ose
vlerësimin e aftësive praktike të
fituara gjatë trajnimit të
konvertimit, duke përfshirë notat e
kalimit për ekzaminimet;
nadležna vlast. One moraju da
obuhvate najmanje sledeće elemente:
(1) rok važenja posebnog ovlašćenja
za lokaciju u skladu sa
ATCO.B.020(e);
(2) maksimalan kontinuiran period u
kom prava vezana za posebno
ovlašćenje za lokaciju nisu
korišćena u toku njegovog
važenja. Ovaj period ne sme da
prekorači 90 kalendarskih dana;
(3) minimalan broj časova rada za
korišćenje prava vezanih za
posebno ovlašćenje za lokaciju u
definisanom periodu, koji ne sme
da prekorači 12 meseci, za
potrebe ATCO.B.020(g)(1). Za
instruktore za obuku na radnom
mestu koji koriste prava posebnog
ovlašćenja OJTI vreme
sprovođenja obuke može da
obuhvati maksimum 50 % časova
koji su potrebni za produženje
posebnog ovlašćenja za lokaciju.
(4) procedure za slučajeve kada
imalac dozvole ne ispunjava
zahteve propisane u tač. (a)(2) i
(3);
according to ATCO.D.080(b);
(21) processes for the examination
of theoretical knowledge and
understanding necessary to
exercise privileges of the ratings
and endorsements;
(22) processes to identify the topics
and subtopics, objectives and
training methods for continuation
training;
(23) the minimum duration and
frequency of the refresher
training;
(24) processes for the examination
of theoretical knowledge and/or
the assessment of practical skills
acquired during conversion
training, including pass marks for
examinations;
(25) processes in case of failure of
an examination or assessment,
including the appeal processes;
(26) training personnel
qualifications, roles and
responsibilities;
(27) procedure to ensure that
practical instructors have practised
instructional techniques in the
Faqe 46 nga 374 Stranica 46 od 374 Page 46 of 374

(10) proceset në rast të dështimit të
një ekzaminimi ose vlerësimi,
përfshirë proceset e ankimimit;
(11) kualifikimet, rolet dhe
përgjegjësitë e personelit të
trajnimit;
(12) procedurat për të siguruar që
instruktorët praktik kanë ushtruar
teknikat instruksionale në
procedurat në të cilat synohet të
ofrohet instruksion në përputhje me
ATCO.C.010 (b)(3) dhe
ATCO.C.030(b)(3);
(13) procedurat për deklarimin dhe
menaxhimin e rasteve të paaftësisë
së përkohshme për të ushtruar
privilegjet e një licence, si dhe për
informimin e autoritetit kompetent
në përputhje me ATCO.A.015 (d);
(14) identifikimi i të
dhënave/evidencës që do të mbahen
në mënyrë specifike për trajnimin
në vazhdimësi dhe vlerësimet, në
përputhje me ATCO.AR.B.015;
(15) proceset dhe arsyet për
rishikimin dhe ndryshimin e skemës
së kompetencës së njësisë dhe
dorëzimin e saj tek autoriteti
(5) procese za procenu stručnosti,
uključujući procenu iz predmeta
obuke za osveženje znanja u
skladu sa ATCO.D.080(b);
(6) procese za sprovođenje ispita iz
teorijskog znanja i razumevanja,
koje je neophodno za korišćenje
prava na osnovu ovlašćenja,
dodatnih i posebnih ovlašćenja;
(7) procese za utvrđivanje tema i
podtema, ciljeva i metoda
kontinuirane obuke;
(8) minimalno trajanje i učestalost
obuke osveženja znanja;
(9) procese za sprovođenje ispita iz
teorijskog znanja i/ili procene
praktičnih veština, koje se stiču u
toku doobuke, uključujući
prolazne ocene za ispite;
(10) procese u slučaju neuspešnog
rezultata na ispitu ili u toku
procene, uključujući procese
podnošenja žalbe;
(11) kvalifikacije, uloge i
odgovornosti osoblja za obuku;
(12) procedure kojima se
obezbeđuje da instruktori
praktične obuke vežbaju tehnike
procedures in which it is intended
to provide instruction in
accordance with
ATCO.C.010(b)(3) and
ATCO.C.030(b)(3);
(28) procedures for the declaration
and the management of cases of
provisional inability to exercise
the privileges of a licence, as well
as for informing the competent
authority in accordance with
ATCO.A.015(d);
(29) identification of records to be
kept specific to continuation
training and assessments, in
accordance with
ATCO.AR.B.015;
(30) process and reasons for
reviewing and amending the unit
competence scheme and its
submission to the competent
authority. The review of the unit
competence scheme shall take
place at least once every three
years.
(e) In order to comply with the
requirement set out in point (a)(3), air
navigation service providers shall
Faqe 47 nga 374 Stranica 47 od 374 Page 47 of 374

kompetent. Rishikimi i skemës së
kompetencës së njësisë do të bëhet
së paku një herë në tre vjet.
(b) Për të përmbushur kërkesat e
përcaktuara në pikën (a) (3), ofruesit e
shërbimeve të navigacionit ajror
mbajnë evidencë për orët, gjatë të
cilave secili mbajtës i licencës ushtron
privilegjet e miratimit të tij/saj të
njësisë duke punuar në sektorë, grup
sektorësh dhe/ose pozita të punës në
njësinë e ATC-së dhe do t'i ofrojë këto
të dhëna autoriteteve kompetente dhe
mbajtësit të licencës në bazë të
kërkesës.
(c) Kur përcaktohen procedurat e
përmendura në pikën (a) (4) dhe (13)
ofruesit e shërbimeve të navigacionit
ajror duhet të sigurojnë që mekanizmat
zbatohen për të garantuar trajtim të
drejtë të mbajtësve të licencave, kur
vlefshmëria e miratimeve të tyre nuk
mund të zgjatet.
ATCO.B.030 Miratimi i zotësisë gjuhësore
(a) Kontrollorët e trafikut ajror dhe
student-kontrollorët e trafikut ajror nuk
duhet të ushtrojnë privilegjet e
obuke iz procedura iz kojih
nameravaju da sprovode obuku, u
skladu sa ATCO.C.010(b)(3) i
ATCO.C.030(b)(3);
(13) procedure za proglašavanje i
postupanje u slučajevima
privremene nesposobnosti za
korišćenje prava iz dozvole, kao i
za obaveštavanje nadležne vlasti u
skladu sa ATCO.A.015(d);
(14) utvrđivanje evidencija koje
treba da se vode za kontinuiranu
obuku i procene, u skladu sa
ATCO.AR.B.015;
(15) proces i razloge za
preispitivanje i izmenu i dopunu
procedura održavanja stručnosti u
jedinicama kontrole letenja i
njihovo dostavljanje nadležnoj
vlasti. Preispitivanje procedura
održavanja stručnosti mora da se
sprovodi najmanje jednom svake
tri godine.
(b) Da bi bili usklađeni sa zahtevima
koji su propisani u tački (a)(3),
pružaoci usluga u vazdušnoj plovidbi
moraju da vode evidenciju o broju
časova korišćenja prava svakog
keep records of the hours, during
which each licence holder exercises
the privileges of his/her unit
endorsement working in sectors,
group of sectors and/or working
positions in the ATC unit and shall
provide that data to the competent
authorities and to the licence holder
upon request.
(f) When establishing the procedures
referred to in point (a)(4) and (13) air
navigation service providers shall
ensure that mechanisms are applied to
guarantee fair treatment of licence
holders where the validity of their
endorsements cannot be extended.
ATCO.B.030 Language proficiency
endorsement
(a) Air traffic controllers and student air
traffic controllers shall not exercise
the privileges of their licences unless
they have a valid language
proficiency endorsement in English
and, if applicable, in the language(s)
imposed by the Republic of Kosovo
for reasons of safety at the ATC unit
as published in the Aeronautical
Faqe 48 nga 374 Stranica 48 od 374 Page 48 of 374

licencave të tyre, përveç nëse kanë një
miratim të vlefshëm të zotësisë
gjuhësore në gjuhën angleze dhe, nëse
është e zbatueshme, në gjuhën(-ët) e
kërkuara nga Republika e Kosovës për
arsye të sigurisë në njësinë ATC (KTA)
siç është botuar në Publikimin e
Informacionit Aeronautik. Miratimi i
zotësisë gjuhësore duhet të tregojë
gjuhën (-ët), nivelin (-et) e aftësisë dhe
datën (-at) e skadimit.
(b) Niveli i zotësisë gjuhësore përcaktohet
në përputhje me shkallën e vlerësimit të
përcaktuar në shtojcën 1 të Aneksit I.
(c) Aplikuesi për ndonjë miratim të
zotësisë gjuhësore duhet të
demonstrojë, në përputhje me shkallën
e vlerësimit të përmendur në pikën (b),
së paku një nivel operacional (niveli
katër) të zotësisë.
Për të vepruar kësisoj, aplikuesi duhet të:
(1) komunikojë në mënyrë efektive
vetëm me zë (telefon/radiotelefon)
dhe në situata ballë për ballë;
(2) komunikojë mbi temat e
përbashkëta, konkrete dhe të
lidhura me punën me saktësi dhe
imaoca dozvole na osnovu
njegovog/njenog posebnog ovlašćenja
za lokaciju radeći na sektorima, grupi
sektora i/ili radnim mestima u ATC
jedinicama i moraju da dostave
podatke nadležnim vlastima i imaocu
dozvole na zahtev.
(c) Kod uspostavljanja procedura
navedenih u tač. (a)(4) i (13),
pružaoci usluga u vazdušnoj plovidbi
moraju da obezbede primenu
mehanizama koji garantuju pravedan
tretman imalaca dozvola u
slučajevima kada se važenje njihovih
dodatnih i posebnih ovlašćenja ne
može produžiti.
ATCO.B.030 Posebno jezičko ovlašćenje
(a) Kontrolori letenja i studenti
kontrolori letenja ne smeju da
koriste prava iz dozvola ako nemaju
važeće posebno jezičko ovlašćenje iz
engleskog jezika i, ukoliko je
primenljivo, iz jezika koje zahteva
Republika Kosovo iz bezbednosnih
razloga u ATC jedinici, kao što je
objavljeno u Zborniku
vazduhoplovnih informacija. U
Information Publications. The
language proficiency endorsement
shall indicate the language(s), the
level(s) of proficiency and the expiry
date(s).
(b) The language proficiency level shall
be determined in accordance with the
rating scale set out in Appendix 1 of
Annex I.
(c) The applicant for any language
proficiency endorsement shall
demonstrate, in accordance with the
rating scale referred to in point (b), at
least an operational level (level four)
of language proficiency.
To do so, the applicant shall:
(1) communicate effectively in voice
only (telephone/radiotelephone)
and in face-to-face situations;
(2) communicate on common,
concrete and work-related topics
with accuracy and clarity;
(3) use appropriate communicative
strategies to exchange messages
and to recognise and resolve
misunderstandings in a general or
work-related context;
Faqe 49 nga 374 Stranica 49 od 374 Page 49 of 374

qartësi;
(3) përdorë strategjitë e përshtatshme
komunikuese për të shkëmbyer
mesazhe dhe për të njohur dhe
zgjidhur keqkuptimet në një
kontekst të përgjithshëm ose të
lidhur me punën;
(4) përballojë me sukses dhe me lehtësi
relative sfidat gjuhësore të
paraqitura nga një ndërlikim ose
ngjarje të papritura që ndodhin
brenda kontekstit të një situate të
punës rutinore ose detyrë
komunikuese të cilën ata
përndryshe e njohin mirë; dhe
(5) përdorë një dialekt apo theks që
është i kuptueshëm për komunitetin
aeronautik.
(d) Pavarësisht nga pika (c), niveli i
zgjeruar (niveli pesë) i shkallës së
vlerësimit të zotësisë gjuhësore të
përcaktuar në shtojcën 1 të Aneksit I
mund të kërkohet nga ofruesi i
shërbimeve të navigimit ajror, kur
rrethanat operacionale të gradimit ose
miratimit të caktuar kërkojnë një nivel
më të lartë të zotësisë gjuhësore për
arsye imperative të sigurisë. Një
posebnom jezičkom ovlašćenju
moraju da se navedu jezik, nivo
jezičke stručnosti i rok važenja.
(b) Nivo jezičkog znanja se utvrđuje u
skladu sa skalom za ocenu koja je
propisana u Dodatku 1 Aneksa I I.
(c) Podnosilac zahteva za upis bilo kog
posebnog jezičkog ovlašćenja mora da
dokaže, u skladu sa skalom za ocenu
koja je navedena u tački (b), barem
operativni nivo (nivo četiri) jezičkog
znanja.
Da bi se ovo uradilo, podnosilac zahteva mora
da:
(1) efektivno komunicira samo u
verbalnom
(telefonskom/radiotelefonskom)
kontaktu i kontaktu licem u lice;
(2) precizno i jasno komunicira o
uobičajenim, konkretnim temama
i temama vezanim za posao;
(3) koristi odgovarajuće
komunikacijske strategije za
razmenu poruka i da prepoznaje i
razrešava nesporazume u opštem
kontekstu ili kontekstu vezanom
za posao;
(4) handle successfully and with
relative ease the linguistic
challenges presented by a
complication or unexpected turn
of events that occur within the
context of a routine work situation
or communicative task with which
they are otherwise familiar; and
(5) use a dialect or accent which is
intelligible to the aeronautical
community.
(d) Notwithstanding point (c), extended
level (level five) of the language
proficiency rating scale set out in
Appendix 1 of Annex I may be
required by the air navigation service
provider, where the operational
circumstances of the particular rating
or endorsement warrant a higher level
of language proficiency for imperative
reasons of safety. Such a requirement
shall be non-discriminatory,
proportionate, transparent, and
objectively justified by the air
navigation service provider wishing to
apply the higher level of proficiency
and shall be approved by the
competent authority.
Faqe 50 nga 374 Stranica 50 od 374 Page 50 of 374

kërkesë e tillë do të jetë jo-
diskriminuese, proporcionale,
transparente dhe e justifikuar në
mënyrë objektive nga ofruesi i
shërbimeve të navigacionit ajror që
dëshiron të zbatojë nivelin më të lartë
të zotësisë dhe duhet të aprovohet nga
autoriteti kompetent.
(e) Zotësia gjuhësore do të demonstrohet
me një certifikatë që vërteton rezultatin
e vlerësimit.
ATCO.B.035 Vlefshmëria e miratimit të
zotësisë gjuhësore
(a) Vlefshmëria e miratimit të zotësisë
gjuhësore, varësisht nga niveli i
përcaktuar në përputhje me shtojcën 1
të Aneksit I, do të jetë:
(1) për nivelin operacional (niveli
katër), tre vite nga data e vlerësimit;
ose
(2) për nivelin e zgjeruar (niveli pesë),
gjashtë vjet nga data e vlerësimit;
(3) për nivelin e ekspertit (niveli
gjashtë):
(i) nëntë vite nga data e
vlerësimit, për gjuhën
angleze;
(4) uspešno i sa relativnom lakoćom
savladava jezičke izazove nastale
pojavom poteškoća ili
neočekivanim obrtom događaja
koji se pojavljuju u okviru
rutinskih radnih situacija ili
komunikacijskog zadatka sa
kojim je na drugi način upoznat; i
(5) koristi dijalekt ili akcenat koji je
razumljiv za vazduhoplovnu
zajednicu.
(d) Izuzetno od tačke (c), pružalac
usluga u vazdušnoj plovidbi može
da zahteva napredni nivo (nivo pet)
skale za procenu jezičkog znanja koja
je propisana u Dodatku 1 Aneksa I, u
slučaju kada operativne okolnosti
pojedinačnog ovlašćenja ili dodatnog i
posebnog ovlašćenja zahtevaju viši
nivo jezičkog znanja iz bezbednosnih
razloga. Ovakav zahtev mora da
bude nediskriminatoran,
proporcionalan, transparentan i
objektivno opravdan od strane
pružaoca usluga u vazdušnoj
plovidbi, koji želi da primeni viši
nivo jezičkog znanja i mora da ga
odobri nadležna vlast.
(e) Language proficiency shall be
demonstrated by a certificate attesting
the result of the assessment.
ATCO.B.035 Validity of language
proficiency endorsement
(a) The validity of the language
proficiency endorsement, depending
on the level determined in accordance
with Appendix 1 of Annex I, shall be:
(1) for operational level (level four),
three years from the date of
assessment; or
(2) for extended level (level five), six
years from the date of assessment;
(3) for expert level (level six):
(i) nine years from the date of
assessment, for the English
language;
(ii) unlimited, for any other
language(s) referred to in
ATCO.B.030(a).
(b) The validity period of the language
proficiency endorsements for initial
issue and renewal shall start not later
than 30 days from the date on which
the language proficiency assessment
has been successfully completed.
Faqe 51 nga 374 Stranica 51 od 374 Page 51 of 374

(ii) e pakufizuar, për çdo gjuhë
tjetër të përmendur në
ATCO.B.030 (a).
(b) Periudha e vlefshmërisë së miratimeve
të zotësisë gjuhësore për lëshimin
fillestar dhe ripërtëritjen fillon jo më
vonë se 30 ditë nga data në të cilën
është kryer me sukses vlerësimi i
zotësisë gjuhësore.
(c) Miratimet e zotësisë gjuhësore do të
rivalidohen pas përfundimit me sukses
të vlerësimit të zotësisë gjuhësore që
ndodhin brenda tre muajve menjëherë
para datës së skadimit të tyre. Në raste
të tilla, periudha e vlefshmërisë së re do
të llogaritet nga ajo datë e skadimit.
(d) Nëse miratimi i zotësisë gjuhësore
rivalizohet para periudhës së
parashikuar në pikën (c), periudha e
vlefshmërisë së tij fillon jo më vonë se
30 ditë nga data në të cilën është kryer
me sukses vlerësimi i zotësisë
gjuhësore.
(e) Kur skadon vlefshmëria e një miratimi
të zotësisë gjuhësore, mbajtësi i
licencës do të përfundojë me sukses një
vlerësim të zotësisë gjuhësore me
qëllim që të ripërtërihet miratimi i
(e) Jezičko znanje se dokazuje
sertifikatom koji potvrđuje rezultat
procene.
ATCO.B.035 Važenje posebnog jezičkog
ovlašćenja
(a) Rok važenja posebnog jezičkog
ovlašćenja, u zavisnosti od nivoa koji
je utvrđen u skladu sa Dodatkom 1
Aneksa II je:
(1) za operativni nivo (nivo četiri), tri
godine od datuma procene; ili
(2) za napredni nivo (nivo pet), šest
godina od datuma procene;
(3) za ekspertski nivo (nivo šest):
(iii) devet godina od datuma
procene, za engleski jezik;
(iv) neograničeno, za svaki
drugi jezik koji je naveden
u ATCO.B.030(a).
(b) Rok važenja posebnih jezičkih
ovlašćenja kod prvog izdavanja i
obnove započinje najkasnije 30 dana
od datuma kada je sprovedena uspešna
procena jezičkog znanja.
(c) Posebna jezička ovlašćenja se
produžavaju nakon uspešne procene
jezičkog znanja, koja mora da se
(c) Language proficiency endorsements
shall be revalidated following
successful completion of the language
proficiency assessment taking place
within three months immediately
preceding their expiry date. In such
cases the new validity period shall be
counted from that expiry date.
(d) If the language proficiency
endorsement is revalidated before the
period provided for in point (c), its
validity period shall start not later
than 30 days from the date on which
the language proficiency assessment
has been successfully completed.
(e) When the validity of a language
proficiency endorsement expires, the
licence holder shall successfully
complete a language proficiency
assessment in order to have his/her
endorsement renewed.
ATCO.B.040 Assessment of language
proficiency
(a) The demonstration of language
proficiency shall be done through a
method of assessment approved by
the competent authority, which shall
Faqe 52 nga 374 Stranica 52 od 374 Page 52 of 374

tij/saj.
ATCO.B.040 Vlerësimi i zotësisë gjuhësore
(a) Demonstrimi i zotësisë gjuhësore bëhet
përmes një metode vlerësimi të
aprovuar nga autoriteti kompetent, e
cila do të përmbajë:
(1) procesin përmes së cilit bëhet
vlerësimi;
(2) kualifikimin e vlerësuesve;
(3) procedurën e ankimeve.
(b) Organet e vlerësimit të gjuhës do të
jenë në përputhje me kërkesat e
përcaktuara nga autoritetet kompetente
sipas ATCO.AR.A.010.
ATCO.B.045 Trajnimi gjuhësor
(a) Ofruesit e shërbimeve të navigacionit
ajror duhet të ofrojnë trajnime
gjuhësore për të mbajtur nivelin e
kërkuar të zotësisë gjuhësore të
kontrollorëve të trafikut ajror për:
(1) mbajtësit e miratimit të zotësisë
gjuhësore në nivel operacional
(niveli katër);
(2) mbajtësit e licencave pa mundësi
sprovede u periodu od tri meseca pre
isteka roka važenja. U ovakvim
slučajevima rok važenja se računa od
datuma isteka važenja.
(d) Ukoliko se posebno jezičko
ovlašćenje produži pre perioda koji
je naveden u tački (c), rok važenja
počinje najkasnije 30 dana od dana
kada je sprovedena uspešna procena
jezičkog znanja.
(e) Kada rok važenja posebnog jezičkog
ovlašćenja istekne, imalac dozvole
mora da uspešno završi procenu
jezičkog znanja kako bi obnovio/la to
ovlašćenje.
ATCO.B.040 Procena jezičkog znanja
(a) Dokazivanje jezičkog znanja se vrši
kroz metod procene odobren od
nadležne vlasti, koji mora da sadrži:
(1) proces na osnovu kog se vrši procena;
(2) kvalifikaciju procenjivača;
(3) proceduru podnošenja žalbi.
(b) Tela za procenu stručnosti moraju da
budu usaglašena sa zahtevima koje su
uspostavile nadležne vlasti u skladu sa
contain:
(1) the process by which an
assessment is done;
(2) the qualification of the assessors;
(3) the appeals procedure.
(b) Language assessment bodies shall
comply with the requirements
established by the competent
authorities according to
ATCO.AR.A.010.
ATCO.B.045 Language training
(a) Air navigation service providers shall
make available language training to
maintain the required level of
language proficiency of air traffic
controllers to:
(1) holders of language proficiency
endorsement at operational level
(level four);
(2) licence holders without the
opportunity to apply their skills on
a regular basis in order to maintain
their language skills.
(b) Language training may also be made
available in the form of continuous
Faqe 53 nga 374 Stranica 53 od 374 Page 53 of 374

për të aplikuar aftësitë e tyre në
baza të rregullta në mënyrë që të
ruajnë zotësitë e tyre gjuhësore.
(b) Trajnimi gjuhësor mund të vihet në
dispozicion edhe në formën e
trajnimeve në vazhdimësi.
NËNPJESA C
KËRKESAT PËR INSTRUKTORËT DHE
VLERËSUESIT
SEKSIONI 1
Instruktorët
ATCO.C.001 Instruktorët teorik
(a) Trajnimi teorik duhet të kryhet vetëm
nga instruktorët e kualifikuar në
mënyrë të duhur.
(b) Një instruktor teorik është i kualifikuar
në mënyrë të duhur nëse ai/ajo:
(1) posedon licencë për kontrollor të
trafikut ajror dhe/ose posedon një
kualifikim profesional të duhur për
lëndën që është duke u ligjëruar
dhe/ose ka treguar njohuri dhe
përvojë adekuate për organizimin e
trajnimit;
(2) ka demonstruar aftësitë
ATCO.AR.A.010.
ATCO.B.045 Obuka iz jezika
(a) Pružaoci usluga u vazdušnoj plovidbi
moraju da obezbede obuku iz jezika
za održavanje potrebnog nivoa
jezičkog znanja kontrolora letenja za:
(1) imaoce posebnog jezičkog
ovlašćenja na operativnom nivou
(nivo četiri);
(2) imaoce dozvole koji nemaju
mogućnost da redovno primenjuju
svoje veštine kako bi održavali
svoje jezičke veštine.
(b) Obuka iz jezika takođe može da se
sprovodi u obliku kontinuirane obuke.


PODDEO C
ZAHTEVI ZA INSTRUKTORE I
PROCENJIVAČE
ODELJAK 1
Instruktori
ATCO.C.001 Instruktori teorijske obuke
training.
SUBPART C
REQUIREMENTS FOR INSTRUCTORS
AND ASSESSORS
SECTION 1
Instructors
ATCO.C.001 Theoretical instructors
(a) Theoretical training shall only be
carried out by appropriately qualified
instructors.
(b) A theoretical instructor is
appropriately qualified if he/she:
(1) holds an air traffic controller
licence and/or holds a professional
qualification appropriate to the
subject being taught and/or has
demonstrated adequate knowledge
and experience to the training
organisation;
(2) has demonstrated instructional
skills to the training organisation.
ATCO.C.005 Practical instructors
A person shall only carry out practical
training when he/she holds an air traffic
Faqe 54 nga 374 Stranica 54 od 374 Page 54 of 374

instruksionale për organizimin e
trajnimit.
ATCO.C.005 Instruktorët praktik
Një person do të kryejë trajnime praktike
vetëm kur ai/ajo posedon një licencë për
kontrollor të trafikut ajror me një miratim të
instruktorit të trajnimit në vendin e punës
(OJTI) ose me një miratim te instruktorit për
pajisje sintetike të trajnimit (STDI).
ATCO.C.010 Privilegjet e instruktorit të
trajnimit në vendin e punës (OJTI)
(a) Poseduesit e miratimit OJTI janë të
autorizuar për të ofruar trajnime
praktike dhe mbikëqyrje mbi pozitat
operacionale të punës për të cilat
mbahet një miratim valid i njësisë dhe
mbi pajisjet sintetike të trajnimit në
gradimet e mbajtura.
(b) Poseduesit e një miratimi OJTI do të
ushtrojnë privilegjet e miratimit vetëm
nëse ata kanë:
(1) ushtruar për të paktën dy vjet
privilegjin e gradimit për të cilin
kanë dhënë instruksion;
(2) ushtruar për një periudhë të
menjëhershme prej së paku gjashtë
(a) Teorijsku obuku sprovode samo
odgovarajuće kvalifikovani instruktori.
(b) Instruktor teorijske obuke je
odgovarajuće kvalifikovan ako
on/ona:
(1) ima dozvolu kontrolora letenja i/ili
ima profesionalne kvalifikacije
koje odgovaraju predmetu koji
predaje i/ili je dokazao/la
odgovarajuće znanje i iskustvo
organizaciji za obuku;
(2) je dokazao/la sposobnosti za
sprovođenje teorijske obuke
organizaciji za obuku.
ATCO.C.005 Instruktori praktične obuke
Lice može da sprovodi praktičnu obuku
samo ako ima dozvolu kontrolora letenja sa
posebnim ovlašćenjem instruktora za obuku
na radnom mestu (OJTI) ili posebnim
ovlašćenjem instruktora za sprovođenje obuke
na sintetičkom uređaju za obuku (STDI).
ATCO.C.010 Prava instruktora
osposobljavanja na radnom mestu (OJTI)
(a) Imaoci posebnog ovlašćenja OJTI
imaju pravo da sprovode praktičnu
obuku i nadzor nad operativnim
controller licence with an on-the-job training
instructor (OJTI) endorsement or a synthetic
training device instructor (STDI)
endorsement.
ATCO.C.010 On-the-job training
instructor (OJTI) privileges
(a) Holders of an OJTI endorsement are
authorised to provide practical
training and supervision on
operational working positions for
which a valid unit endorsement is held
and on synthetic training devices in
the ratings held.
(b) Holders of an OJTI endorsement shall
only exercise the privileges of the
endorsement if they have:
(1) exercised for at least two years
the privilege of the rating they
will instruct in;
(2) exercised for an immediately
preceding period of at least six
months the privilege of the
valid unit endorsement, in
which instruction will be
given;
(3) practised instructional skills in
those procedures in which it is
Faqe 55 nga 374 Stranica 55 od 374 Page 55 of 374

muajve, privilegjin e miratimit
valid të njësisë, në të cilën do të
jepet instruksion;
(3) praktikuar shkathtësitë
instruksionale në ato procedura në
të cilat synohet të ofrohet
instruksion.
(c) Periudha dyvjeçare e përmendur në
pikën (b) (1) mund të shkurtohet në jo
më pak se një vit nga autoriteti
kompetent kur kërkohet nga organizata
trajnuese.
ATCO.C.015 Aplikacioni për miratim për
Instruktor për trajnim në vendin e punës
(OJTI)
Aplikantet për lëshim të një miratimi OJTI
duhet të:
(a) të mbajnë një licencë të kontrollorit të
trafikut ajror me një miratim të
vlefshëm të njësisë;
(b) të kenë ushtruar privilegjet e licencës së
kontrollorit të trafikut ajror për një
periudhë prej së paku dy vitesh
menjëherë para aplikimit. Kjo periudhë
mund të shkurtohet në jo më pak se një
vit nga autoriteti kompetent kur
radnim mestima za koje imaju
važeće posebno ovlašćenje za
lokaciju i na sintetičkom uređaju za
obuku u ovlašćenjima koja imaju.
(b) Imaoci posebnog ovlašćenja OJTI
mogu da koriste prava na osnovu
posebnog ovlašćenja samo ukoliko su:
(1) koristili prava na osnovu
ovlašćenja u kom će sprovoditi
obuku najmanje dve godine;
(2) koristili prava važećeg posebnog
ovlašćenja za lokaciju, na osnovu
kog će sprovoditi obuku,
neposredno pre sprovođenja obuke
najmanje šest meseci;
(3) vežbali veštine sprovođenja obuke
iz procedura iz kojih treba da
sprovode obuku.
(c) Nadležna vlast može da smanji period
od dve godine koji je naveden u tački
(b)(1) na najmanje jednu godinu kada
to zahteva organizacija za obuku.
ATCO.C.015 Zahtev za posebno ovlašćenje
instruktora za obuku na radnom mestu
Podnosioci zahteva za izdavanje posebnog
ovlašćenja OJTI moraju:
(a) da imaju dozvolu kontrolora letenja sa
intended to provide
instruction.
(c) The period of two years referred to in
point (b)(1) can be shortened to not
less than one year by the competent
authority when requested by the
training organisation.
ATCO.C.015 Application for on-the-job
training instructor endorsement
Applicants for the issue of an OJTI
endorsement shall:
(a) hold an air traffic controller licence
with a valid unit endorsement;
(b) have exercised the privileges of an air
traffic controller licence for a period
of at least two years immediately
preceding the application. This period
can be shortened to not less than one
year by the competent authority when
requested by the training organisation;
and
(c) within the year preceding the
application, have successfully
completed a practical instructional
techniques course during which the
required knowledge and pedagogical
Faqe 56 nga 374 Stranica 56 od 374 Page 56 of 374

kërkohet nga organizata e trajnimit; dhe
(c) brenda vitit që i paraprin aplikimit,
kanë përfunduar me sukses një kurs të
teknikave praktike instruksionale gjatë
të cilit janë ligjëruar njohuritë e
nevojshme dhe aftësitë pedagogjike dhe
janë vlerësuar në mënyrë të duhur.
ATCO.C.020 Vlefshmëria e miratimit të
instruktorit të trajnimit në vendin e punës
(a) Miratimi i OJTI-së është i vlefshëm për
një periudhë prej tre vitesh.
(b) Miratimi i OJTI-së mund të rivalidohet
duke plotësuar me sukses trajnimin
rifreskues të aftësive praktike
instruksionale gjatë periudhës së
vlefshmërisë së tij, me kusht që
plotësohen kërkesat e ATCO.C.015 (a)
dhe (b).
(c) Nëse miratimi i OJTI ka skaduar, ai
mund të ripërtërihet përmes:
(1) vijimit të trajnimit rifreskues mbi
aftësitë praktike instruksionale; dhe
(2) duke kaluar me sukses një vlerësim
të kompetencës së instruktorit
praktik;
brenda vitit që i paraprin aplikacionit për
važećim posebnim ovlašćenjem za
lokaciju;
(b) da su koristili prava iz dozvole
kontrolora letenja najmanje dve
godine neposredno pre podnošenja
zahteva. Nadležna vlast može da
skrati ovaj period na najmanje jednu
godinu kada to zahteva organizacija za
obuku; i
(c) da su, u toku godine koja prethodi
podnošenju zahteva, uspešno završili
program obuke iz tehnika praktične
obuke, u toku kog se predavalo i
odgovarajuće procenjivalo potrebno
znanje i pedagoške veštine.
ATCO.C.020 Važenje posebnog ovlašćenja
instruktora za obuku na radnom mestu
(a) Posebno ovlašćenje OJTI važi tri
godine.
(b) Posebno ovlašćenje OJTI se može
produžiti nakon uspešno završene
obuke osveženja znanja iz praktičnih
veština u toku važenja posebnog
ovlašćenja OJTI, pod uslovom da su
ispunjeni zahtevi ATCO.C.015(a) i (b).
(c) Ako je posebno ovlašćenje OJTI
isteklo, ono može da se obnovi nakon:
skills are taught and have been
appropriately assessed.
ATCO.C.020 Validity of on-the-job
training instructor endorsement
(a) The OJTI endorsement shall be valid
for a period of three years.
(b) The OJTI endorsement may be
revalidated by successfully
completing refresher training on
practical instructional skills during its
validity period, provided that the
requirements of ATCO.C.015(a) and
(b) are met.
(c) If the OJTI endorsement has expired,
it may be renewed by:
(1) receiving refresher training on
practical instructional skills; and
(2) successfully passing a practical
instructor competence assessment;
within the year preceding the application for
renewal, provided that the requirements of
ATCO.C.015(a) and (b) are met.
(d) In the case of first issue and renewal
the period of validity of the OJTI
endorsement shall start not later than
30 days from the date on which the
Faqe 57 nga 374 Stranica 57 od 374 Page 57 of 374

ripërtëritje, me kusht që plotësohen kërkesat e
ATCO.C.015 (a) dhe (b).
(d) Në rastin e lëshimit dhe ripërtëritjes së
parë, periudha e vlefshmërisë së
miratimit të OJTI duhet të filloj jo më
vonë se 30 ditë nga data kur vlerësimi
është përfunduar me sukses.
(e) Nëse kërkesat e ATCO.C.015 (a) dhe
(b) nuk plotësohen, miratimi i OJTI
mund të shkëmbehet për një miratim të
STDI, me kusht që sigurohet
pajtueshmëria me kërkesat e
ATCO.C.040 (b) dhe ( c).
ATCO.C.025 Autorizimi i përkohshëm i
OJTI
(a) Kur pajtueshmëria me kërkesat e
parapara në ATCO.C.010 (b) (2) nuk
është e mundur, autoriteti kompetent
mund të japë autorizim të përkohshëm
të OJTI bazuar në një analizë të
sigurisë të paraqitur nga ofruesi i
shërbimit të navigimit ajror.
(b) Autorizimi i përkohshëm i OJTI i
referuar në pikën (a) mund t'i lëshohet
poseduesve të një miratimi të vlefshëm
të OJTI-së të lëshuar në përputhje me
(1) osveženja znanja iz veština
praktične obuke; i
(2) uspešne procene stručnosti
instruktora praktične obuke;
u godini koja prethodi podnošenju zahteva
za obnovu, pod uslovom da su ispunjeni
zahtevi ATCO.C.015(a) i (b).
(d) U slučaju prvog izdavanja i obnove,
period važenja posebnog ovlašćenja
OJTI počinje najkasnije 30 dana od
datuma uspešne procene.
(e) Ako zahtevi ATCO.C.015(a) i (b) nisu
ispunjeni, posebno ovlašćenje OJTI se
može zameniti posebnim ovlašćenjem
STDI, pod uslovom da je obezbeđena
usaglašenost sa zahtevima
ATCO.C.040(b) i (c).
ATCO.C.025 Privremena OJTI
autorizacija
(a) Kada usaglašenost sa zahtevima
propisanim u ATCO.C.010(b)(2) nije
moguća, nadležna vlast može da izda
privremenu OJTI autorizaciju, na
osnovu bezbednosne analize pružaoca
usluga u vazdušnoj plovidbi.
(b) Privremena OJTI autorizacija iz tačke
(a) može da se izda imaocu važećeg
assessment has been successfully
completed.
(e) If the requirements of ATCO.C.015(a)
and (b) are not met the OJTI
endorsement may be exchanged for an
STDI endorsement, provided that
compliance with the requirements of
ATCO.C.040(b) and (c) is ensured.
ATCO.C.025 Temporary OJTI
authorisation
(a) When compliance with the
requirements provided for in
ATCO.C.010(b)(2) is not possible, the
competent authority may grant
temporary OJTI authorisation based
on a safety analysis presented by the
air navigation service provider.
(b) The temporary OJTI authorisation
referred to in point (a) may be issued
to holders of a valid OJTI
endorsement issued in accordance
with ATCO.C.015.
(c) The temporary OJTI authorisation
referred to in point (a) shall be limited
to the instruction necessary to cover
exceptional situations and its validity
shall not exceed one year or the
Faqe 58 nga 374 Stranica 58 od 374 Page 58 of 374

ATCO.C.015.
(c) Autorizimi i përkohshëm i OJTI i
referuar në pikën (a) do të kufizohet në
instruksionin e nevojshëm për të
mbuluar situatat e jashtëzakonshme dhe
vlefshmëria e tij nuk duhet të kalojë një
vit ose skadimin e vlefshmërisë së
miratimit të OJTI të lëshuar në
përputhje me ATCO.C .015, cilado që
ndodh më herët.
ATCO.C.030 Privilegjet e instruktorit të
pajisjes sintetike për trajnim (STDI)
(a) Mbajtësit e një miratimi të STDI janë të
autorizuar për të ofruar trajnime
praktike për pajisjet trajnuese sintetike:
(1) për lëndët e natyrës praktike gjatë
trajnimit fillestar;
(2) për trajnimin e njësisë përveç OJT;
dhe
(3) për trajnimin në vazhdimësi.
Në rastet kur STDI ofron para-OJT, ai / ajo do
të mbajë ose do të ketë mbajtur miratimin
përkatës të njësisë.
(b) Mbajtësit e një miratimi të STDI-së do
të ushtrojnë privilegjet e miratimit
vetëm nëse kanë:
posebnog ovlašćenja OJTI, koje je
izdato u skladu sa ATCO.C.015.
(c) Privremena OJTI autorizacija iz
tačke (a) se ograničava na obuku
koja treba da obuhvati posebne
situacije i njeno važenje ne sme da
prekorači godinu dana ili rok važenja
posebnog ovlašćenja OJTI koje je
izdato u skladu sa ATCO.C.015, u
zavisnosti od toga šta ističe ranije.
ATCO.C.030 Prava instruktora za obuku
na sintetičkom uređaju (STDI)
(a) Imaoci posebnog ovlašćenja STDI se
ovlašćuju da sprovode praktičnu
obuku na sintetičkim uređajima za
obuku:
(1) za predmete praktične prirode u
toku početne obuke;
(2) za obuku u jedinici kontrole
letenja koja nije OJT; i
(3) za kontinuiranu obuku.
Kada STDI sprovodi pre-OJT, mora da ima
ili je imao/la odgovarajuće posebno
ovlašćenje za lokaciju.
(b) Imaoci posebnog STDI ovlašćenja mogu
da koriste prava tog ovlašćenja samo
ukoliko:
expiration of the validity of the OJTI
endorsement issued in accordance
with ATCO.C.015, whichever occurs
sooner.
ATCO.C.030 Synthetic training device
instructor (STDI) privileges
(a) Holders of an STDI endorsement are
authorised to provide practical
training on synthetic training devices:
(1) for subjects of practical nature
during initial training;
(2) for unit training other than OJT;
and
(3) for continuation training.
Where the STDI is providing pre-OJT, he/she
shall hold or have held the relevant unit
endorsement.
(b) Holders of an STDI endorsement shall
only exercise the privileges of the
endorsement if they have:
(1) at least two years' experience in
the rating they will instruct in;
(2) demonstrated knowledge of
current operational practices;
(3) practised instructional techniques
in those procedures in which it is
Faqe 59 nga 374 Stranica 59 od 374 Page 59 of 374

(1) të paktën dy vjet përvojë në
gradimin për të cilin do të ofrojnë
instruksion;
(2) demonstruar njohuri të praktikave
aktuale operacionale;
(3) praktikuar teknika instruksionale në
ato procedura për të cilat synohet të
ofrohet instruksion.
(c) Pavarësisht pikës (b)(1)
(1) për qëllime të trajnimit bazë, çdo
gradim i mbajtur është i
përshtatshëm;
(2) për qëllime të trajnimit për gradim,
trajnimi mund të ofrohet për detyra
specifike dhe të përzgjedhura
operacionale nga një STDI që mban
një gradim që është relevant për atë
detyrë specifike dhe të përzgjedhur
operacionale.
ATCO.C.035 Aplikimi për miratimin e
instruktorit për pajisje sintetike të trajnimit
Aplikuesit për miratimin e STDI-së duhet të:
(a) kanë ushtruar privilegjet e një licence të
kontrollorit të trafikut ajror në çfarëdo
gradimi për të paktën dy vjet; dhe
(b) brenda vitit që i paraprin aplikimit kanë
(1) imaju najmanje dve godine
iskustva u ovlašćenju za koje će
sprovoditi obuku;
(2) su dokazali znanje iz važeće
operativne prakse;
(3) su vežbali tehnike obuke iz procedura
iz kojih nameravaju da sprovode
obuku.
(c) Bez obzira na tačku (b)(1)
(1) za potrebu osnovne obuke svako
ovlašćenje se smatra
odgovarajućim;
(2) za potrebu obuke za ovlašćenje,
obuku za posebne i odabrane
operativne zadatke može da
sprovodi STDI koji/a ima
ovlašćenje koje je relevantno za taj
poseban i odabran operativni
zadatak.
ATCO.C.035 Zahtev za posebno ovlašćenje
instruktora za obuku na sintetičkom
uređaju za obuku
Podnosioci zahteva za izdavanje posebnog
ovlašćenja STDI su morali:
(a) da koriste prava iz dozvole kontrolora
letenja u bilo kom ovlašćenju
najmanje dve godine; i
intended to provide instruction.
(c) Notwithstanding point (b)(1)
(1) for the purpose of basic training
any rating held is appropriate;
(2) for the purpose of rating training,
training may be provided for
specific and selected operational
tasks by an STDI holding a rating
that is relevant for that specific
and selected operational task.
ATCO.C.035 Application for synthetic
training device instructor endorsement
Applicants for the issue of an STDI
endorsement shall:
(c) have exercised the privileges of an air
traffic controller licence in any rating
for at least two years; and
(d) within the year preceding the
application have successfully
completed a practical instructional
techniques course during which the
required knowledge and pedagogical
skills are taught using theoretical and
practical methods and have been
appropriately assessed.
ATCO.C.040 Validity of synthetic training
Faqe 60 nga 374 Stranica 60 od 374 Page 60 of 374

përfunduar me sukses një kurs mbi
teknikat praktike instruksionale gjatë të
cilit njohuritë e kërkuara dhe aftësitë
pedagogjike janë ligjëruar duke
përdorur metoda teorike dhe praktike
dhe janë vlerësuar në mënyrën e duhur.
ATCO.C.040 Vlefshmëria e miratimit të
instruktorit për pajisjet sintetike të
trajnimit
(a) Miratimi i STDI-së do të jete i
vlefshëm për një periudhë prej tre
vitesh.
(b) Miratimi i STDI-së mund të rivalizohet
duke kryer me sukses trajnimin
rifreskues mbi shkathtësitë praktike
instruksionale dhe mbi praktikat
aktuale operacionale gjatë periudhës së
vlefshmërisë së tij.
(c) Nëse miratimi i STDI ka skaduar,
mund të ripërtërihet përmes:
(1) kryerjes së trajnimit rifreskues mbi
aftësitë praktike instruksionale dhe
mbi praktikat aktuale operacionale;
dhe
(2) duke kaluar me sukses një vlerësim
mbi kompetencat e instruktorit
(b) da, u toku godine koja prethodi
podnošenju zahteva, uspešno
završe program obuke iz
tehnika praktične obuke, u
toku koje su predavani
potrebno znanje i pedagoške
veštine uz korićenje teorijskih i
praktičnih metoda i da su
odgovarajuće procenjeni.
ATCO.C.040 Važenje posebnog ovlašćenja
instruktora za obuku na sintetičkom
uređaju za obuku
(a) Posebno ovlašćenje STDI važi tri
godine.
(b) Posebno ovlašćenje STDI se može u
toku njegovog važenja produžiti
nakon uspešno završene obuke
osveženja znanja iz veština
praktične obuke i postojeće
operativne prakse u toku njegovog
važenja.
(c) Ukoliko posebno ovlašćenje STDI
istekne, može da se obnovi na osnovu:
(1) završene obuke osveženja znanja
iz veština praktične obuke i
postojeće operativne prakse; i
(2) uspešno sprovedene procene
device instructor endorsement
(a) The STDI endorsement shall be valid
for a period of three years.
(b) The STDI endorsement may be
revalidated by successfully
completing refresher training on
practical instructional skills and on
current operational practices during its
validity period.
(c) If the STDI endorsement has expired,
it may be renewed by:
(1) receiving refresher training on
practical instructional skills and
on current operational practices;
and
(2) successfully passing a practical
instructor competence assessment;
within the year preceding the application for
renewal.
(d) In the case of first issue and renewal
the period of validity of the STDI
endorsement shall start not later than
30 days from the date on which the
assessment has been successfully
completed.
Faqe 61 nga 374 Stranica 61 od 374 Page 61 of 374

praktik;
brenda vitit që i paraprin aplikimit për
ripërtëritje.
(d) Në rastin e lëshimit të parë dhe
ripërtëritjes, periudha e vlefshmërisë së
miratimit të STDI do të filloj jo më
vonë se 30 ditë nga data në të cilën
vlerësimi është përfunduar me sukses.
KAPITULLI 2
Vlerësuesit
ATCO.C.045 Privilegjet e vlerësuesit
(a) Një person do të kryejë vlerësime
vetëm kur ai/ajo posedon një miratim
vlerësuesi.
(b) Poseduesit e një miratimi vlerësuesi
janë të autorizuar të kryejnë vlerësime:
(1) gjatë trajnimit fillestar për lëshimin
e licencës së student-kontrollorit të
trafikut ajror ose për lëshimin e një
gradimi të ri dhe / ose miratimi
gradimi, nëse është e aplikueshme;
(2) të kompetencave të mëparshme për
qëllimet e ATCO.B.001 (d) dhe
ATCO.B.010 (b);
(3) të student-kontrollorëve të trafikut
stručnosti instruktora praktične
obuke,
u toku godine koja prethodi podnošenju
zahteva za obnovu;
(d) slučaju prvog izdavanja i obnove,
period važenja posebnog ovlašćenja
STDI počinje najkasnije 30 dana od
datuma uspešno sprovedene procene.

ODELJAK 2
Procenjivači
ATCO.C.045 Prava procenjivača
(a) Procene sprovodi samo lice koje ima
posebno ovlašćenje procenjivača.
(b) Imaoci posebnog ovlašćenja
procenjivača su ovlašćeni da sprovode
procene:
(1) u toku početne obuke za izdavanje
dozvole studenta kontrolora letenja
ili za izdavanje novog ovlašćenja
i/ili dodatnog ovlašćenja, prema
potrebi;
(2) prethodne stručnosti za potrebe
ATCO.B.001(d) i
ATCO.B.010(b);

SECTION 2
Assessors
ATCO.C.045 Assessor privileges
(a) A person shall only carry out
assessments when he/she holds an
assessor endorsement.
(b) Holders of an assessor endorsement
are authorised to carry out
assessments:
(1) during initial training for the issue
of a student air traffic controller
licence or for the issue of a new
rating and/or rating endorsement,
if applicable;
(2) of previous competence for the
purpose of ATCO.B.001(d) and
ATCO.B.010(b);
(3) of student air traffic controllers for
the issue of a unit endorsement
and rating endorsements, if
applicable;
(4) of air traffic controllers for the
issue of a unit endorsement and
rating endorsements, if applicable,
as well as for revalidation and
Faqe 62 nga 374 Stranica 62 od 374 Page 62 of 374

ajror për lëshimin e një miratimi të
njësisë dhe miratimeve të gradimit,
nëse është e aplikueshme;
(4) të kontrollorëve të trafikut ajror për
lëshimin e miratimit të njësisë dhe
miratimeve të gradimit, nëse është e
aplikueshme, si dhe për rivalidimin
dhe ripërtëritjen e miratimit të
njësisë;
(5) të aplikuesve për instruktorë praktik
ose të aplikuesve për vlerësues kur
sigurohet pajtueshmëria me
kërkesat nga pika (d) (2) deri në (4).
(c) Mbajtësit e një miratimi vlerësuesi
duhet të ushtrojnë privilegjet e
miratimit vetëm nëse kanë:
(1) së paku dy vjet përvojë në gradimin
dhe miratimin e gradimit (ve) për të
cilat do të bëjnë vlerësimin; dhe
(2) demonstruar njohuri mbi praktikat
aktuale operacionale.
(d) Përveç kërkesave të përcaktuara në
pikën (c), mbajtësit e një miratimi
vlerësuesi duhet të ushtrojnë vetëm
privilegjet e miratimit:
(1) për vlerësimet që shpiejnë në
lëshimin, rivalidimin dhe
ripërtëritjen e një miratimi të
(3) studenata kontrolora letenja za
izdavanje posebnog ovlašćenja za
lokaciju i dodatnih ovlašćenja,
prema potrebi;
(4) kontrolora letenja za izdavanje
posebnog ovlašćenja za lokaciju i
dodatnih ovlašćenja, ukoliko je
primenljivo, kao i za produženje i
obnovu posebnog ovlašćenja za
lokaciju;
(5) podnosilaca zahteva za instruktora
praktične obuke ili podnosilaca
zahteva za procenjivače kada je
obezbeđena ispunjenost zahteva iz
tačaka (d)(2) do (4).
(c) Imaoci posebnog ovlašćenja
procenjivača koriste prava ovlašćenja,
samo ukoliko:
(1) imaju najmanje dve godine
iskustva u ovlašćenju i dodatnom
ovlašćenju(ima) za koja će vršiti
procene; i
(2) su dokazali znanje postojeće
operativne prakse.
(d) Uz zahteve koji su propisani u tački
(c), imaoci posebnog ovlašćenja
procenjivača koriste prava tog
ovlašćenja samo:
renewal of a unit endorsement;
(5) of applicant practical instructors
or applicant assessors when
compliance with the requirements
of point (d)(2) to (4) is ensured.
(c) Holders of an assessor endorsement
shall only exercise the privileges of
the endorsement if they have:
(1) at least two years' experience in
the rating and rating
endorsement(s) they will assess in;
and
(2) demonstrated knowledge of
current operational practices.
(d) In addition to the requirements set out
in point (c), holders of an assessor
endorsement shall only exercise the
privileges of the endorsement:
(1) for assessments leading to the
issue, revalidation and renewal of
a unit endorsement, if they also
hold the unit endorsement
associated with the assessment for
an immediately preceding period
of at least one year;
(2) for assessing the competence of an
applicant for the issue or renewal
of an STDI endorsement, if they
Faqe 63 nga 374 Stranica 63 od 374 Page 63 of 374

njësisë, nëse ata gjithashtu mbajnë
miratimin e njësisë të ndërlidhur me
vlerësimin për një periudhë të
menjëhershme paraprake prej së
paku një viti;
(2) për vlerësimin e kompetencës së një
aplikanti për lëshimin ose
ripërtëritjen e një miratimi të STDI,
nëse ata kanë një miratim të STDI
ose OJTI dhe kanë ushtruar
privilegjet e atij miratimi për të
paktën tri vite;
(3) për vlerësimin e kompetencës së një
aplikanti për lëshimin ose
ripërtëritjen e një miratimi të OJTI,
në qoftë se ata mbajnë një miratim
të OJTI dhe kanë ushtruar
privilegjet e atij miratimi për të
paktën tri vite;
(4) për vlerësimin e kompetencës së një
aplikanti për lëshimin ose
ripërtëritjen e një miratimi
vlerësuesi, nëse ata kanë ushtruar
privilegjet e miratimit të vlerësuesit
për të paktën tri vite.
(e) Gjatë vlerësimit për qëllimin e lëshimit
dhe ripërtëritjen të një miratimi të
njësisë dhe për sigurimin e mbikëqyrjes
(1) za procene na osnovu kojih se
izdaje, produžava i obnavlja
posebno ovlašćenje za lokaciju,
ukoliko su takođe imali posebno
ovlašćenje za lokaciju koje je
povezano sa procenom u periodu
od najmanje godinu dana pre
podnošenja prijave.
(2) za procene stručnosti podnosioca
zahteva za izdavanje ili obnovu
posebnog ovlašćenja STDI,
ukoliko imaju posebno ovlašćenje
STDI ili OJTI i ukoliko su koristili
prava na osnovu tog ovlašćenja
najmanje tri godine.
(3) za procenu stručnosti podnosioca
zahteva za izdavanje ili obnovu
posebnog ovlašćenja OJTI,
ukoliko imaju posebno ovlašćenje
OJTI i ukoliko su koristili prava
data tim ovlašćenjem najmanje tri
godine.
(4) za procenu stručnosti podnosioca
zahteva za izdavanje ili obnovu
posebnog ovlašćenja procenjivača,
ukoliko su koristili prava
posebnog ovlašćenja procenjivača
najmanje tri godine.
hold an STDI or OJTI
endorsement and have exercised
the privileges of that endorsement
for at least three years;
(3) for assessing the competence of an
applicant for the issue or renewal
of an OJTI endorsement, if they
hold an OJTI endorsement and
have exercised the privileges of
that endorsement for at least three
years;
(4) for assessing the competence of an
applicant for the issue or renewal
of an assessor endorsement, if
they have exercised the privileges
of the assessor endorsement for at
least three years.
(e) When assessing for the purpose of
issue and renewal of a unit
endorsement, and for ensuring
supervision on the operational
working position, the assessor shall
also hold an OJTI endorsement, or an
OJTI holding the valid unit
endorsement associated with the
assessment shall be present.

Faqe 64 nga 374 Stranica 64 od 374 Page 64 of 374

mbi pozitat operacionale të punës,
vlerësuesi duhet të mbajë gjithashtu një
miratim të OJTI, ose një OJTI që mban
miratim valid të njësisë të ndërlidhur
me vlerësimin duhet të jetë i
pranishëm.
ATCO.C.050 Interesat e përfshirë
Vlerësuesit nuk duhet të kryejnë vlerësime në
rastet kur mund të ndikohet objektiviteti i tyre.
ATCO.C.055 Aplikimi për miratim
vlerësuesi
Aplikantët për miratim vlerësuesi duhet:
(a) të kenë ushtruar privilegjet e licencës së
kontrollorit të trafikut ajror për të
paktën dy vite; dhe
(b) të kenë përfunduar me sukses brenda
vitit që i paraprin aplikacionit një kurs
për vlerësues gjatë së cilit janë ligjëruar
njohuritë dhe aftësitë e kërkuara duke
përdorur metoda teorike dhe praktike
dhe janë vlerësuar në mënyrën e duhur.
ATCO.C.060 Validiteti i miratimit të
vlerësuesit
(a) Miratimi i vlerësuesit do të jetë i
vlefshëm për një periudhë prej tre
(e) Kada vrši procenu za potrebu
izdavanja i obnove posebnog
ovlašćenja za lokaciju, i za osiguranje
nadzora na operativnom radnom
mestu, procenjivač mora takođe da
ima posebno ovlašćenje OJTI, ili
mora da bude prisutan OJTI koji
ima važeće posebno ovlašćenje za
lokaciju, koje je povezano sa
procenom.

ATCO.C.050 Lični interesi
Procenjivači ne smeju da vrše procene kad
god može da postoji uticaj na njihovu
objektivnost.
ATCO.C.055 Zahtev za posebno ovlašćenje
procenjivača
Podnosioci zahteva za izdavanje posebnog
ovlašćenja procenjivača su morali:
(a) da koriste prava iz dozvole kontrolora
letenja najmanje dve godine; i
(b) da u toku godine koja prethodi
podnošenju zahteva uspešno završe
program obuke za procenjivača, u
toku kog se predavalo i na
ATCO.C.050 Vested interests
Assessors shall not conduct assessments
whenever their objectivity may be affected.
ATCO.C.055 Application for assessor
endorsement
Applicants for the issue of an assessor
endorsement shall:
(a) have exercised the privileges of an air
traffic controller licence for at least
two years; and
(b) within the year preceding the
application have successfully
completed an assessor course during
which the required knowledge and
skills are taught using theoretical and
practical methods, and have been
appropriately assessed.
ATCO.C.060 Validity of assessor
endorsement
(a) The assessor endorsement shall be
valid for a period of three years.
(b) The assessor endorsement may be
revalidated by successfully
completing refresher training on
assessment skills and on current
Faqe 65 nga 374 Stranica 65 od 374 Page 65 of 374

vitesh.
(b) Miratimi i vlerësuesit mund të
rivalidohet duke përfunduar me sukses
trajnimin rifreskues mbi aftësitë e
vlerësimit dhe praktikat aktuale
operacionale gjatë periudhës së tij të
vlefshmërisë.
(c) Nëse miratimi i vlerësuesit ka skaduar,
ai mund të ripërtërihet përmes:
(1) vijimit të trajnimit rifreskues mbi
shkathtësitë e vlerësimit dhe
praktikat aktuale operacionale; dhe
(2) kalimin me sukses të vlerësimit të
kompetencës së vlerësuesit;
brenda vitit që i paraprin aplikimit për
ripërtëritje.
(d) Në rastin e lëshimit të parë dhe
ripërtëritjes periudha e vlefshmërisë së
miratimit të vlerësuesit fillon jo më
vonë se 30 ditë nga data në të cilën
vlerësimi është përfunduar me sukses.
ATCO.C.065 Autorizimi i vlerësuesit të
përkohshëm
(a) Kur kërkesa e paraparë në
ATCO.C.045 (d) (1) nuk mund të
plotësohet, autoriteti kompetent mund
odgovarajući način procenjivalo
potrebno znanje i veštine, uz
korišćenje teorijskih i praktičnih
metoda.
ATCO.C.060 Važenje posebnog ovlašćenja
procenjivača
(a) Posebno ovlašćenje procenjivača važi
tri godine.
(b) Posebno ovlašćenje procenjivača se
može produžiti u toku njegovog
važenja nakon uspešno završene
obuke osveženja znanja iz veština
procene i postojeće operativne prakse
u toku njegovog važenja.
(c) Ukoliko posebno ovlašćenje
procenjivača istekne, može se obnoviti
nakon:
(1) završene obuke osveženja znanja
iz veština procene i postojeće
operativne prakse; i
(2) uspešne procene stručnosti
procenjivača;
u godini koja prethodi podnošenju zahtevu za
obnovu.
(d) U slučaju prvog izdavanja i obnove,
rok važenja posebnog ovlašćenja
procenjivača započinje najkasnije 30
operational practices during its
validity period.
(c) If the assessor endorsement has
expired, it may be renewed by:
(1) receiving refresher training on
assessment skills and on current
operational practices; and
(2) successfully passing an assessor
competence assessment;
within the year preceding the application for
renewal.
(d) In the case of first issue and renewal
the period of validity of the assessor
endorsement shall start not later than
30 days from the date on which the
assessment has been successfully
completed.
ATCO.C.065 Temporary assessor
authorisation
(a) When the requirement provided for in
ATCO.C.045 (d)(1) cannot be met,
the competent authority may authorise
holders of an assessor endorsement
issued in accordance with
ATCO.C.055 to carry out assessments
referred to in ATCO.C.045(b)(3) and
Faqe 66 nga 374 Stranica 66 od 374 Page 66 of 374

të autorizojë mbajtësit e miratimit të
vlerësuesit të lëshuar në përputhje me
ATCO.C.055 për të kryer vlerësimet e
përmendura në ATCO.C.045 (b) (3)
dhe (4) për të mbuluar situata të
jashtëzakonshme ose për të siguruar
pavarësinë e vlerësimit, me kusht që
plotësohen kërkesat e pikës (b) dhe (c).
(b) Me qëllim të mbulimit të situatave të
jashtëzakonshme, mbajtësi i miratimit
të vlerësuesit duhet gjithashtu të mbajë
një miratim të njësisë me gradimin
përcjellës dhe, nëse është e
zbatueshme, miratimin e gradimit,
relevant për vlerësimin për një periudhë
të menjëhershme paraprake prej së
paku një viti. Autorizimi do të
kufizohet në vlerësimet e nevojshme
për të mbuluar situatat e
jashtëzakonshme dhe nuk do të kalojë
një vit ose vlefshmërinë e miratimit të
vlerësuesit të lëshuar në përputhje me
ATCO.C.055, cilado që ndodh më
shpejtë.
(c) Me qëllim të sigurimit të pavarësisë së
vlerësimit për arsye të natyrës
përsëritëse, mbajtësi i miratimit të
vlerësuesit duhet të posedoj gjithashtu
dana od datuma uspešno sprovedene
procene.
ATCO.C.065 Privremena autorizacija
procenjivača
(a) Kada usaglašenost sa zahtevima koji
su propisani u ATCO.C.045(d)(1) nije
moguća, nadležna vlast može da
ovlasti imaoce posebnog ovlašćenja
procenjivača koja su izdata u skladu
sa ATCO.C.055 da izvrše procene
navedene u ATCO.C.045(b)(3) i (4),
kako bi obuhvatili posebne situacije
ili obezbedili nezavisnost procene,
pod uslovom da su ispunjeni zahtevi
utvrđeni u tač. (b) i (c).
(b) U cilju obuhvatanja posebnih situacija,
imalac posebnog ovlašćenja
procenjivača mora takođe da ima
posebno ovlašćenje za lokaciju sa
pratećim ovlašćenjem i, ukoliko je
primenljivo, dodatnim ovlašćenjem,
koje je relevantno za procenu,
najmanje godinu dana pre podnošenja
prijave. Autorizacija se ograničava na
procene koje su neophodne da bi se
obuhvatile posebne situacije i ne sme
da prekorači godinu dana.
(4) to cover exceptional situations or
to ensure the independence of the
assessment, provided that the
requirements set out in points (b) and
(c) are met.
(b) For the purpose of covering
exceptional situations the holder of
the assessor endorsement shall also
hold a unit endorsement with the
associated rating and, if applicable,
rating endorsement, relevant to the
assessment for an immediately
preceding period of at least one year.
The authorisation shall be limited to
the assessments necessary to cover
exceptional situations and shall not
exceed one year or the validity of the
assessor endorsement issued in
accordance with ATCO.C.055,
whichever occurs sooner.
(c) For the purpose of ensuring the
independence of the assessment for
reasons of recurrent nature the holder
of the assessor endorsement shall also
hold a unit endorsement with the
associated rating and, if applicable,
rating endorsement, relevant to the
assessment for an immediately
Faqe 67 nga 374 Stranica 67 od 374 Page 67 of 374

një miratim të njësisë me gradimin
përcjellës dhe, nëse është e
zbatueshme, miratimin e gradimit,
relevant për vlerësim për një periudhë
të menjëhershme paraprake prej së
paku një viti. Vlefshmëria e autorizimit
do të përcaktohet nga autoriteti
kompetent, por nuk duhet të tejkalojë
vlefshmërinë e miratimit të vlerësuesit
të lëshuar në përputhje me
ATCO.C.055.
(d) Për lëshimin e një autorizimi të
përkohshëm të vlerësuesit për arsyet e
përmendura në pikat (b) dhe (c),
autoriteti kompetent mund të kërkojë
që të prezantohet një analizë e sigurisë
nga ofruesi i shërbimeve të
navigacionit ajror.
NËN-PJESA D
TRAJNIMI PËR KONTROLLOR TË
TRAFIKUT AJROR
SEKSIONI 1
Kërkesat e përgjithshme
ATCO.D.001 Objektivat e trajnimit për
kontrollor të trafikut ajror
(c) U cilju obezbeđenja nezavisnosti
procene zbog periodičnosti, imalac
posebnog ovlašćenja procenjivača
takođe mora da ima posebno
ovlašćenje za lokaciju sa pratećim
ovlašćenjem i, ukoliko je primenljivo,
dodatnim ovlašćenjem, koje je
relevantno za procenu, najmanje
godinu dana pre podnošenja prijave.
Rok važenja autorizacije utvrđuje
nadležna vlast, ali ne sme da
prekorači rok važenja posebnog
ovlašćenja procenjivača koje je izdato
u skladu sa ATCO.C.055.
(d) Za izdavanje privremene autorizacije
procenjivača iz razloga koji su
navedeni u tač. (b) i (c), nadležna
vlast može da zahteva da joj
pružalac usluga u vazdušnoj plovidbi
dostavi bezbednosnu analizu.

PODDEO D
OBUKA KONTROLORA LETENjA
ODELJAK 1
Opšti zahtevi
preceding period of at least one year.
The validity of the authorisation shall
be determined by the competent
authority but shall not exceed the
validity of the assessor endorsement
issued in accordance with
ATCO.C.055.
(d) For issuing a temporary assessor
authorisation for the reasons referred
to in points (b) and (c) the competent
authority may require a safety
analysis to be presented by the air
navigation service provider.

SUBPART D
AIR TRAFFIC CONTROLLER
TRAINING
SECTION 1
General requirements
ATCO.D.001 Objectives of air traffic
controller training
Air traffic controller training shall cover the
entirety of theoretical courses, practical
exercises, including simulation, and on-the-
job training required in order to acquire and
Faqe 68 nga 374 Stranica 68 od 374 Page 68 of 374

Trajnimi për kontrollor të trafikut ajror duhet
të mbulojë tërësinë e kurseve teorike, ushtrimet
praktike, duke përfshirë simulimin dhe
trajnimin në vendin e punës të nevojshme për
të përfituar dhe mirëmbajtur aftësitë për të
ofruar shërbime të sigurta, rregullta dhe të
shpejta te kontrollit të trafikut ajror.
ATCO.D.005 Llojet e trajnimit për
kontrollor të trafikut ajror
(a) Trajnimi për kontrollor të trafikut ajror
do të përbëhet nga llojet e mëposhtme:
(1) trajnimi fillestar, që çon në dhënien
e licencës për student-kontrollor të
trafikut ajror ose për lëshimin e një
gradimi shtesë dhe, nëse është e
aplikueshme, miratimin e gradimit,
duke ofruar:
(i) ‘trajnimin bazik’: trajnim
teorik dhe praktik të
dizajnuar për të dhënë
njohuri themelore dhe
shkathtësi praktike që lidhen
me procedurat bazike
operacionale;
(ii) ‘trajnim për gradim’:
trajnime teorike dhe
praktike të dizajnuara për të
ATCO.D.001 Ciljevi obuke kontrolora
letenja
Obuka kontrolora letenja mora da obuhvati
celokupnost programa teorijske obuke,
praktične vežbe, uključujući simulaciju i
obuku na radnom mestu koja je potrebna da
bi se stekle i održavale veštine za pružanje
bezbednih, redovnih i ekspeditivnih usluga
kontrole letenja.
ATCO.D.005 Vrste obuke kontrolora letenja
(a) Obuka kontrolora letenja se sastoji od
sledećih vrsta obuke:
(1) početne obuke, čiji je rezultat
izdavanje dozvole studenta
kontrolora letenja ili izdavanje
novog ovlašćenja i, ukoliko je
primenljivo, dodatnog ovlašćenja,
pod uslovom da je:
(i) osnovna obuka”: teorijska i
praktična obuka dizajnirana
da pruži osnovno znanje i
praktične veštine koje se
odnose na osnovne
operativne procedure;
(ii) (ii) „obuka za ovlašćenje”:
teorijska i praktična obuka
maintain the skills to deliver safe, orderly and
expeditious air traffic control services.
ATCO.D.005 Types of air traffic controller
training
(a) Air traffic controller training shall
consist of the following types:
(1) initial training, leading to the issue
of a student air traffic controller
licence or to the issue of an
additional rating and, if
applicable, rating endorsement,
providing:
(i) ‘basic training’: theoretical
and practical training
designed to impart
fundamental knowledge
and practical skills related
to basic operational
procedures;
(ii) ‘rating training’:
theoretical and practical
training designed to impart
knowledge and practical
skills related to a specific
rating and, if applicable, to
rating endorsement;
(2) unit training, leading to the issue
Faqe 69 nga 374 Stranica 69 od 374 Page 69 of 374

dhënë njohuri dhe shkathtësi
praktike që lidhen me një
gradim specifik dhe nëse
është e zbatueshme, për
miratimin e gradimit;
(2) trajnim i njësisë, që çon në lëshimin
e licencës së kontrollorit të trafikut
ajror, lëshimin e një miratimi të
gradimit, validimin e gradimit (eve)
ose miratimin (et) e gradimeve
dhe/ose lëshimin ose ripërtëritjen e
një miratimi të njësisë. Ai përfshin
fazat e mëposhtme:
(i) fazën e trajnimit kalimtar
(tranzicional), i dizajnuar
kryesisht për të dhënë
njohuri dhe të kuptuar mbi
procedurat operacionale
specifike për vendin
(lokacionin) dhe aspektet
specifike për detyrën; dhe
(ii) fazën e trajnimit në vendin e
punës, e cila është faza
përfundimtare e trajnimit të
njësisë gjatë së cilës rutinat
dhe aftësitë e përfituara më
herët të ndërlidhura me
punën integrohen në
dizajnirana da pruži znanje
i praktične veštine koje se
odnose na određeno
ovlašćenje i, ukoliko je
primenljivo, dodatno
ovlašćenje;

(2) obuke u jedinici kontrole letenja,
čiji je rezultat izdavanje dozvole
kontrolora letenja, izdavanje
dodatnog ovlašćenja, potvrđivanje
važenja ovlašćenja ili dodatnog,
odnosno dodatnih ovlašćenja i/ili
izdavanje ili obnova posebnog
ovlašćenja za lokaciju. Obuka
obuhvata sledeće faze:
(i) fazu prelazne obuke,
dizajniranu primarno za
pružanje znanja i
razumevanje operativnih
procedura, koje su
karakteristične za određenu
lokaciju i aspekata koji su
karakteristični za zadatke; i
(ii) fazu obuke na radnom
mestu, koja je završna faza
obuke u jedinici kontrole
letenja u toku koje se
of an air traffic controller licence,
the issue of a rating endorsement,
the validation of rating(s) or rating
endorsement(s) and/or the issue or
renewal of a unit endorsement. It
comprises the following phases:
(i) transitional training phase,
designed primarily to
impart knowledge and
understanding of site-
specific operational
procedures and task-
specific aspects; and
(ii) on-the-job training phase,
which is the final phase of
unit training during which
previously acquired job-
related routines and skills
are integrated in practice
under the supervision of a
qualified on-the-job
training instructor in a live
traffic situation.
(iii) In addition to points (i)
and (ii), for unit
endorsement(s) that
require the handling of
complex and dense traffic
Faqe 70 nga 374 Stranica 70 od 374 Page 70 of 374

praktikë nën mbikëqyrjen e
një instruktori të kualifikuar
të trajnimit në vendin e
punës në një situate të
trafikut real.
(iii) Përveç pikave (i) dhe (ii),
për miratimin(-et) e njësisë
që kërkojnë trajtimin e
situatave komplekse dhe të
dendura të trafikut, kërkohet
një fazë paraprake e
trajnimit në vendin e punës
për të përmirësuar rutinën
dhe aftësitë e gradimit të
fituar më parë dhe për t'u
përgatitur për situatat e
trafikut real të cilat mund të
hasen në atë njësi;
(3) trajnimi në vazhdimësi, i projektuar
për të ruajtur vlefshmërinë e
miratimeve të licencës, që përbëhet
nga:
(i) trajnimi rifreskues;
(ii) trajnimi i konvertimit, në
raste kur është relevante.
(b) Përveç llojeve të trajnimeve të
përmendura në pikën (a), kontrollorët e
trafikut ajror mund të ndërmarrin llojet
prethodno stečene rutine i
veštine objedinjavaju u
praktičnom radu, pod
nadzorom kvalifikovanog
instruktora za obuku na
radnom mestu u živom
saobraćaju.

(iii) uz tač. (i) i (ii), za posebno
ovlašćenje za lokaciju koje
zahteva vladanje
situacijama složenog i
gustog saobraćaja,
potrebna je faza
pripremne obuke kako bi
se unapredile prethodno
stečene rutine i veštine
vezane za ovlašćenje i kako
bi se izvršila priprema za
situacije u živom
saobraćaju, koje se mogu
pojaviti u toj jedinici;
(3) kontinuirane obuke, dizajnirane
za održavanje važenja
ovlašćenja u dozvoli, koja se
sastoji od:
(i) obuke osveženja znanja;
(ii) doobuke, kada je
situations, a pre-on-the-job
training phase is required
to enhance the previously
acquired rating routines
and skills and to prepare
for live traffic situations
which may be encountered
in that unit;
(3) continuation training, designed to
maintain the validity of the
endorsements of the licence,
consisting of:
(i) refresher training;
(ii) conversion training, when
relevant.
(b) In addition to the types of training
referred to in point (a), air traffic
controllers may undertake the
following types:
(1) practical instructors' training,
leading to the issue, revalidation
or renewal of an OJTI or STDI
endorsement;
(2) assessor training, leading to the
issue, revalidation or renewal of
an assessor endorsement.

Faqe 71 nga 374 Stranica 71 od 374 Page 71 of 374

e mëposhtme të:
(1) trajnimit të instruktorëve praktik, që
çojnë në lëshimin, rivalidimin ose
ripërtëritjen e një miratimi OJTI ose
STDI;
(2) trajnim vlerësuesi, që çon në
lëshimin, rivalidimi ose ripërtëritjen
e një miratimi të vlerësuesit.
SEKSIONI 2
Kërkesat e trajnimit fillestar
ATCO.D.010 Përbërja e trajnimit fillestar
(a) Trajnimi fillestar, i dedikuar për një
aplikant për licencë të student-
kontrollorit të trafikut ajror ose për
lëshimin e një gradimi shtesë dhe/ose,
nëse është e aplikueshme, miratimin e
gradimit, përbëhet nga:
(1) trajnimi bazik, që përfshin të gjitha
lëndët, temat dhe nën-temat e
përfshira në Shtojcën 2 të Aneksit I;
dhe
(2) trajnimi i gradimit, që përfshin
lëndët, temat dhe nën-temat e së
paku njërës nga si vijon:
(i) Gradimi Kontrolli Vizual i
Aerodromit - ADV, të
relevantno.
(b) Uz vrste obuka koje su navedene u
tački (a), kontrolori letenja mogu da
pohađaju sledeće vrste obuka:
(1) obuku za instruktore praktične
obuke, za izdavanje, produženje ili
obnovu posebnog ovlašćenja OJTI
ili STDI;
(2) obuku procenjivača, za
izdavanje, produženje
ili obnovu
posebnog ovlašćenja
procenjivača.

ODELJAK 2
Zahtevi za početnu obuku
ATCO.D.010 Sadržaj početne obuke
(a) Početna obuka, namenjena za
polaznika obuke za dozvolu studenta
kontrolora letenja ili za izdavanje
novog ovlašćenja i/ili, ukoliko je
primenljivo, dodatnog ovlašćenja,
mora da se sastoji od:
(1) osnovne obuke, koja obuhvata sve
predmete, teme i podteme koje su
SECTION 2
Initial training requirements
ATCO.D.010 Composition of initial
training
(a) Initial training, intended for an
applicant for a student air traffic
controller licence or for the issue of
an additional rating and/or, if
applicable, rating endorsement, shall
consist of:
(1) basic training, comprising all the
subjects, topics and subtopics
contained in Appendix 2 of Annex
I; and
(2) rating training, comprising the
subjects, topics and subtopics of at
least one of the following:
(i) Aerodrome Control Visual
Rating — ADV, defined in
Appendix 3 of Annex I;
(ii) Aerodrome Control
Instrument Rating for
Tower — ADI (TWR),
defined in Appendix 4 of
Annex I;
(iii) Approach Control
Procedural Rating — APP,
Faqe 72 nga 374 Stranica 72 od 374 Page 72 of 374

përcaktuar në Shtojcën 3 të
Aneksit I;
(ii) Gradimi për Kontroll
Instrumental në Aerodrom
për Kullë - ADI (TWR), të
përcaktuar në Shtojcën 4 të
Aneksit I;
(iii) Gradimi për Kontroll
Procedural për Afrim - APP,
të përcaktuar në Shtojcën 5
të Aneksit I;
(iv) Gradimi për Kontroll
Procedural të Hapësirës -
ACP, të përcaktuar në
Shtojcën 6 të Aneksit I;
(v) Gradimi për Kontroll të
Afrimit me Pajisje për
Vëzhgim - APS, të
përcaktuar në Shtojcën 7 të
Aneksit I;
(vi) Gradimi për Kontrollim të
Hapësirës me Pajisje të
Vëzhgimit - ACS, të
përcaktuar në Shtojcën 8 të
Aneksit I.
(b) Trajnimi i dedikuar për një gradim
shtesë do të përbëhen nga lëndët, temat
dhe nën-temat e aplikueshme për të
sadržane u Dodatku 2 Aneksa I; i
(2) obuke za ovlašćenje, koja
obuhvata predmete, teme i
podteme za najmanje jedno od
sledećeg:
(i) ovlašćenje aerodromske
vizuelne kontrole - ADV,
koje je definisano u
Dodatku 3 Aneksa I;
(ii) ovlašćenje aerodromske
instrumentalne kontrole
za toranj - ADI (TWR),
koje je definisano u
Dodatku 4 Aneksa I;
(iii) (ovlašćenje prilazne
kontrole
proceduralne -
APP, koje je
definisano u Dodatku 5
Aneksa I;
(iv) ovlašćenje oblasne
proceduralne kontrole -
ACP, koje je definisano u
Dodatku 6 Aneksa I;
(v) ovlašćenje prilazne
nadzorne kontrole - APS,
koje je definisano u
Dodatku 7 Aneksa I;
defined in Appendix 5 of
Annex I;
(iv) Area Control Procedural
Rating — ACP, defined in
Appendix 6 of Annex I;
(v) Approach Control
Surveillance Rating —
APS, defined in Appendix
7 of Annex I;
(vi) Area Control Surveillance
Rating — ACS, defined in
Appendix 8 of Annex I.
(b) Training intended for an additional
rating shall consist of the subjects,
topics and subtopics applicable to at
least one of the ratings established in
point (a)(2).
(c) Training intended for the reactivation
of a rating following a not successful
assessment of previous competence
according to ATCO.B.010(b) shall be
tailored according to the result of that
assessment.
(d) Training intended for a rating
endorsement other than
ATCO.B.015(a)(3) shall consist of
subjects, topics and subtopics
developed by the training organisation
Faqe 73 nga 374 Stranica 73 od 374 Page 73 of 374

paktën njërin nga gradimet e
përcaktuara në pikën (a) (2).
(c) Trajnimi i dedikuar për riaktivizimin e
një gradimi pas një vlerësimi jo të
suksesshëm të kompetencës së
mëparshme sipas ATCO.B.010 (b)
duhet të përshtatet sipas rezultatit të atij
vlerësimi.
(d) Trajnimi i dedikuar për miratimin e
gradimit përveç ATCO.B.015 (a) (3)
duhet të përbëhet nga lëndët, temat dhe
nën-temat e zhvilluara nga organizata e
trajnimit dhe të miratuara si pjesë e
kursit të trajnimit.
(e) Trajnimi bazik dhe / ose i gradimit
mund të plotësohet me lëndët, temat
dhe Nën-temat që janë shtesë ose
specifike për Bllokun Funksional të
Hapësirës Ajrore (FAB) ose për
mjedisin kombëtar.
ATCO.D.015 Plani i trajnimit fillestar
Një plan i trajnimit fillestar duhet të hartohet
nga organizata trajnuese dhe të aprovohet nga
autoriteti kompetent. Ai duhet të përmbajë së
paku:
(a) përbërjen e kursit të trajnimit fillestar të
(vi) ovlašćenje oblasne
nadzorne kontrole - ACS,
koje je definisano u
Dodatku 8 Aneksa I.
(b) Obuka namenjena za novo ovlašćenje
mora da se sastoji iz predmeta, tema i
podtema koje su primenljive na barem
jedno od ovlašćenja koja su
uspostavljena u tački (a)(2).
(c) Obuka namenjena za ponovno
aktiviranje ovlašćenja posle
neuspešne procene prethodne
stručnosti u skladu sa
ATCO.B.010(b), mora da bude
prilagođena rezultatu procene.
(d) Obuka namenjena za dodatno
ovlašćenje osim onih koja su
navedena u ATCO.B.015(a)(3), mora
da se sastoji iz predmeta, tema i
podtema koje su dizajnirane od strane
organizacije za obuku i mora da bude
odobrena kao deo programa obuke.
(e) Osnovna i/ili obuka za ovlašćenje se
može dopuniti predmetima, temama i
podtemama koje su dodatne ili
specifične za funkcionalni blok
vazdušnog prostora (FAB) ili
nacionalne uslove.
and approved as part of the training
course.
(e) Basic and/or rating training may be
complemented with subjects, topics
and subtopics that are additional or
specific to the Functional Airspace
Block (FAB) or to the national
environment.
ATCO.D.015 Initial training plan
An initial training plan shall be established by
the training organisation and approved by the
competent authority. It shall contain at least:
(a) the composition of the initial training
course provided according to
ATCO.D.010;
(b) the structure of the initial training
provided according to
ATCO.D.020(b);
(c) the process for the conduct of the
initial training course(s);
(d) the training methods;
(e) minimum and maximum duration of
the initial training course(s);
(f) with regard to ATCO.D.010(b),
process for adapting the initial
training course(s) to take due account
Faqe 74 nga 374 Stranica 74 od 374 Page 74 of 374

ofruar sipas ATCO.D.010;
(b) strukturën e trajnimit fillestar të ofruar
sipas ATCO.D.020 (b);
(c) procesin për kryerjen e kurseve të
trajnimit fillestar;
(d) metodat e trajnimit;
(e) kohëzgjatjen minimale dhe maksimale
të kursit të trajnimit fillestar;
(f) në lidhje me ATCO.D.010 (b), procesi
për përshtatjen e kursit (eve) të
trajnimit fillestar për të marrë në
konsideratë një kurs trajnimi bazik të
përfunduar me sukses;
(g) proceset për ekzaminimet dhe
vlerësimet sipas ATCO.D.025 dhe
ATCO.D.035, si dhe objektivat e
performancës sipas ATCO.D.030 dhe
ATCO.D.040;
(h) kualifikimet, rolet dhe përgjegjësitë e
personelit trajnues;
(i) procesi për ndërprerjen e parakohshme
të trajnimit;
(j) procesin e ankimimit;
(k) identifikimi i të dhënave specifike që
duhet të ruhen për trajnimin fillestar;
(l) procesi dhe arsyet për rishikim dhe
ndryshim të planit fillestar të trajnimit
dhe dorëzimin e tij tek autoriteti


ATCO.D.015 Plan početne obuke
Organizacija za obuku mora da uspostavi
plan početne obuke koji mora da odobri
nadležna vlast. Mora da sadrži najmanje:
(a) sadržaj programa početne obuke koja
se sprovodi u skladu sa ATCO.D.010;
(b) strukturu početne obuke koja se
sprovodi u skladu sa ATCO.D.020(b);
(c) proces za sprovođenje programa
početne obuke;
(d) metode obuke;
(e) minimalno i maksimalno vreme
trajanja programa početne obuke;
(f) u pogledu ATCO.D.010(b), u procesu
prilagođavanja programa početne
obuke, mora da se uzme u obzir
uspešno završen program osnovne
obuke;
(g) proces za sprovođenje ispita i procena
u skladu sa ATCO.D.025 i
ATCO.D.035, kao i ciljeve učinka u
skladu sa ATCO.D.030 i ATCO.D.040;
(h) kvalifikacije, uloge i odgovornosti
of a successfully completed basic
training course;
(g) processes for examinations and
assessments according to
ATCO.D.025 and ATCO.D.035, as
well as performance objectives
according to ATCO.D.030 and
ATCO.D.040;
(h) training personnel qualifications, roles
and responsibilities;
(i) process for early termination of
training;
(j) the appeal process;
(k) identification of records to be kept
specific to initial training;
(l) process and reasons for reviewing and
amending the initial training plan and
its submission to the competent
authority. The review of the initial
training plan shall take place at least
once every three years.
ATCO.D.020 Basic and rating training
courses
(a) Basic and rating training shall be
provided as separate or integrated
courses.
(b) Basic and rating training courses or an
Faqe 75 nga 374 Stranica 75 od 374 Page 75 of 374

kompetent. Rishikimi i planit fillestar të
trajnimit zhvillohet të paktën një herë
në tre vjet.
ATCO.D.020 Kurset e trajnimit bazik dhe
të gradimit
(a) Trajnimi bazik dhe i gradimit duhet të
ofrohen si kurse të ndara ose të
integruara.
(b) Kurset e trajnimit bazik dhe të gradimit
ose një kurs trajnimi fillestar i integruar
duhet të zhvillohen dhe ofrohen nga
organizatat trajnuese dhe të aprovohen
nga autoriteti kompetent.
(c) Kur trajnimi fillestar ofrohet si një kurs
i integruar, do të bëhet një dallim i
qartë ndërmjet ekzaminimeve dhe
vlerësimeve për:
(1) trajnimin bazik; dhe
(2) çdo trajnim të gradimit.
(d) Përfundimi i suksesshëm i trajnimit
fillestar, ose i trajnimit të gradimit për
lëshimin e një gradimi shtesë, do të
demonstrohet me një certifikatë të
lëshuar nga organizata e trajnimit.
(e) Përfundimi i suksesshëm i trajnimit
bazik duhet të demonstrohet me një
certifikatë të lëshuar nga organizata e
osoblja za obuku;
(i) proces za rani prekid obuke;
(j) proces podnošenja žalbi;
(k) utvrđivanje evidencija koje treba da se
vode za početnu obuku;
(l) proces i razloge za preispitivanje i
izmenu i dopunu plana početne
obuke i njegovo dostavljanje
nadležnoj vlasti. Preispitivanje plana
početne obuke mora da se vrši
najmanje jednom svake tri godine.
ATCO.D.020 Programi osnovne obuke i
obuke za ovlašćenje
(a) Osnovna obuka i obuka za
ovlašćenje moraju da se sprovode
kao posebni ili objedinjeni programi
obuke.
(b) Programe osnovne obuke i obuke za
ovlašćenje ili objedinjen program
početne obuke moraju da izrade i
sprovode organizacije za obuku i mora
da ih odobri nadležna vlast.
(c) Kada se početna obuka sprovodi kao
objedinjen program obuke, mora da
postoji jasna razlika između ispita i
procena za:
(1) osnovnu obuku; i
integrated initial training course shall
be developed and provided by training
organisations and approved by the
competent authority.
(c) When initial training is provided as an
integrated course, a clear distinction
shall be made between the
examinations and assessments for:
(3) basic training; and
(4) each rating training.
(d) The successful completion of initial
training, or of rating training for the
issue of an additional rating, shall be
demonstrated by a certificate issued
by the training organisation.
(e) The successful completion of basic
training shall be demonstrated by a
certificate issued by the training
organisation upon request of the
applicant.
ATCO.D.025 Basic training examinations
and assessment
(a) Basic training courses shall include
theoretical examination(s) and
assessment(s).
(b) A pass in theoretical examination(s)
shall be awarded to an applicant
Faqe 76 nga 374 Stranica 76 od 374 Page 76 of 374

trajnimit sipas kërkesës së aplikuesit.
ATCO.D.025 Ekzaminimet dhe vlerësimet e
trajnimit bazik
(a) Kurset e trajnimit bazik përfshijnë
ekzaminimin (et) dhe vlerësimin (et)
teorik (e).
(b) Nota kaluese në një ekzaminim (e)
teorik (e) do t'i jepet një aplikanti që
arrin një minimum prej 75% të pikëve
të ndara për atë ekzaminim.
(c) Vlerësimi (et) e objektivave të
performancës të renditura në
ATCO.D.030 do të kryhen në një
pajisje trajnuese për detyra të pjesshme
ose një simulator.
(d) Nota kaluese në vlerësimi (e) do t'i
jepet një aplikanti i cili demonstron në
mënyrë konsistente performancën e
kërkuar siç përcaktohet në
ATCO.D.030 dhe tregon sjelljen e
kërkuar për operacione të sigurta
brenda shërbimit të kontrollit të trafikut
ajror.
ATCO.D.030 Objektivat e performancës të
trajnimit bazik
Vlerësimi(et) do të përfshijnë vlerësimin e
(2) obuku za svako ovlašćenje.
(d) Uspešan završetak početne obuke ili
obuke za ovlašćenje za izdavanje
novog ovlašćenja se dokazuje pomoću
sertifikata koji izdaje organizacija za
obuku.
(e) Uspešan završetak osnovne obuke
se dokazuje pomoću sertifikata koji
izdaje organizacija za obuku, na
zahtev polaznika obuke.
ATCO.D.025 Ispiti i procene kod osnovne
obuke
(e) Programi osnovne obuke moraju da
obuhvate teorijski ispit i procenu.
(f) Prolazna ocena kod teorijskog
ispita se daje polazniku obuke koji
ostvari minimum 75 % od ukupnog
broja bodova koji se dodeljuju za taj
ispit.
(g) Procena ciljeva učinka kao što je
navedeno u ATCO.D.030, se mora
sprovoditi na trenažeru za deo zadatka
ili simulatoru.
(h) Prolazna ocena kod procene se
dodeljuje polazniku obuke koji
dosledno dokaže potreban učinak kao
što je navedeno u ATCO.D.030 i
achieving a minimum of 75 % of the
marks allocated to that examination.
(c) Assessment(s) of performance
objectives as listed in ATCO.D.030
shall be conducted on a part-task
trainer or a simulator.
(d) A pass in assessment(s) shall be
awarded to an applicant who
consistently demonstrates the required
performance as listed in ATCO.D.030
and shows the behaviour required for
safe operations within the air traffic
control service.
ATCO.D.030 Basic training performance
objectives
Assessment(s) shall include evaluation of the
following performance objectives:
(a) checking and using the working
position equipment;
(b) developing and maintaining
situational awareness by monitoring
traffic and identifying aircraft when
applicable;
(c) monitoring and updating flight data
display(s);
(d) maintaining a continuous listening
Faqe 77 nga 374 Stranica 77 od 374 Page 77 of 374

objektivave të performancës në vijim:
(a) kontrollimin dhe përdorimin e pajisjeve
të pozitës së punës;
(b) zhvillimin dhe mirëmbajtjen e vetëdijes
situacionale duke monitoruar trafikun
dhe identifikuar fluturaket kur është e
aplikueshme;
(c) monitorimin dhe përditësimin e
shpërfaqjes së të dhënave të fluturimit;
(d) mbajtjen e një dëgjimi vrojtues të
vazhdueshëm në frekuencën e duhur;
(e) lëshimin e lejeve (clearances),
udhëzimeve dhe informatave të duhura
për trafikun;
(f) përdorimin e frazeologjisë së aprovuar;
(g) komunikimin në mënyrë efektive;
(h) aplikimin e ndarjes;
(i) aplikimin e koordinimit sipas nevojës;
(j) aplikimin e procedurave të përshkruara
për hapësirën ajrore të simuluar;
(k) zbulimin e konflikteve të mundshme
ndërmjet fluturakeve;
(l) respektimin e përparësisë së veprimeve;
(m) zgjedhjen e metodave të përshtatshme
të ndarjes.
ATCO.D.035 Ekzaminimet dhe vlerësimi i
pokaže ponašanje koje je neophodno
za bezbedne operacije u okviru
pružanja usluge kontrole letenja.
ATCO.D.030 Ciljevi učinka osnovne obuke
Procena mora da obuhvati evaluaciju sledećih
ciljeva učinka:
(a) provera i korišćenje uređaja i sistema
na radnom mestu;
(b) razvoj i održavanje svesti o situaciji,
praćenjem saobraćaja i
identifikovanjem vazduhoplova, kada
je primenjivo;
(c) praćenje i ažuriranje prikaza podataka
o letu;
(d) održavanje kontinuiranog slušanja na
odgovarajućoj frekvenciji;
(e) izdavanje odgovarajućih odobrenja,
instrukcija i informacija saobraćaju;
(f) korišćenje odobrene frazeologije;
(g) efikasna komunikacija;
(h) primena razdvajanja;
(i) primena koordinacije prema potrebi;
(j) primena propisanih procedura za
simulirani vazdušni prostor;
(k) otkrivanje potencijalnih konflikata
između vazduhoplova;
(l) davanje prioriteta aktivnostima;
watch on the appropriate frequency;
(e) issuing appropriate clearances,
instructions and information to traffic;
(f) using approved phraseology;
(g) communicating effectively;
(h) applying separation;
(i) applying coordination as necessary;
(j) applying the prescribed procedures for
the simulated airspace;
(k) detecting potential conflicts between
aircraft;
(l) appreciating priority of actions;
(m) choosing appropriate separation
methods.
ATCO.D.035 Rating training examinations
and assessment
(a) Rating training courses shall include
theoretical examination(s) and
assessment(s).
(b) A pass in theoretical examination(s)
shall be awarded to an applicant
achieving a minimum of 75 % of the
marks allocated to that examination.
(c) Assessment(s) shall be based on the
rating training performance objectives
described in ATCO.D.040.
(d) Assessment(s) shall be conducted on a
Faqe 78 nga 374 Stranica 78 od 374 Page 78 of 374

trajnimit të gradimit
(a) Kurset e trajnimit të gradimit do të
përfshijnë ekzaminimin (et) teorik (e)
dhe vlerësimin (et)
(b) Nota kaluese në ekzaminim (e) teorik
(e) do t'i jepet një aplikanti që arrin një
minimum prej 75% të pikëve të ndara
për atë ekzaminim.
(c) Vlerësimi (et) do të bazohen në
objektivat e performancës të trajnimit
të gradimit të përshkruar në
ATCO.D.040.
(d) Vlerësimi (et) do të kryhet (en) në një
simulator.
(e) Notë kaluese në vlerësim (e) do t'i jepet
një aplikanti i cili demonstron
vazhdimisht performancën e kërkuar
siç përshkruhen në ATCO.D.040 dhe
tregon sjelljen e kërkuar për operime të
sigurta brenda shërbimit të kontrollit të
trafikut ajror.
ATCO.D.040 Objektivat e performancës të
trajnimit të gradimit
(a) Objektivat e performancës të trajnimit
të gradimit dhe detyrat e objektivit të
performancës duhet të përcaktohen për
(m) odabir odgovarajućih metoda
razdvajanja.
ATCO.D.035 Ispiti i procene kod obuke za
ovlašćenje
(a) Programi obuke za ovlašćenje moraju
da obuhvate teorijski ispit i procenu.
(b) Prolazna ocena kod teorijskog ispita se
dodeljuje polazniku obuke koji je
ostvario minimum 75 % od ukupnog
broja bodova koji se dodeljuju za taj
ispit.
(c) Procena mora da se zasniva na
ciljevima učinka obuke za
ovlašćenje koji su opisani u
ATCO.D.040.
(d) Procena mora da se sprovodi na
simulatoru.
(e) Prolazna ocena se dodeljuje polazniku
obuke koji dosledno dokaže potreban
učinak koji je opisan u ATCO.D.040
i koji pokazuje ponašanje, koje je
potrebno za bezbedne operacije u
okviru pružanja usluge kontrole
letenja.
ATCO.D.040 Ciljevi učinka obuke za
ovlašćenje
(a) Ciljevi učinka obuke za ovlašćenje i
simulator.
(e) A pass in assessment(s) shall be
awarded to an applicant who
consistently demonstrates the required
performance described in
ATCO.D.040 and shows the
behaviour required for safe operations
within the air traffic control service.
ATCO.D.040 Rating training performance
objectives
(a) Rating training performance
objectives and performance objective
tasks shall be defined for each rating
training course.
(b) Rating training performance
objectives shall require an applicant
to:
(1) demonstrate the ability to manage
air traffic in a manner that ensures
safe, orderly and expeditious
services; and
(2) handle complex and dense traffic
situations.
(c) In addition to point (b), rating training
performance objectives for the
Aerodrome Control Visual (ADV)
and Aerodrome Control Instrument
Faqe 79 nga 374 Stranica 79 od 374 Page 79 of 374

çdo kurs të trajnimit të gradimit.
(b) Objektivat e performancës të trajnimit
të gradimit kërkojnë nga një aplikant
që të:
(1) demonstrojë aftësinë për të
menaxhuar trafikun ajror në një
mënyrë që siguron shërbime të
sigurta, të rregullta dhe të shpejta;
dhe
(2) trajtojë situata komplekse dhe të
dendura të trafikut.
(c) Përveç pikës (b), objektivat e
performancës të trajnimit të gradimit
për Kontrollin Vizual të Aerodromit
(ADV) dhe Kontrollit me Instrument të
Aerodromit (ADI) do të sigurojë që
aplikuesit:
(1) të menaxhojnë ngarkesën e punës
dhe të ofrojnë shërbime të trafikut
ajror brenda një zone të përcaktuar
të përgjegjësisë për aerodromin;
dhe
(2) zbatojnë teknikat e kontrollit të
aerodromit dhe procedurat
operacionale për trafikun e
aerodromit.
(d) Përveç pikës (b), objektivat e
performancës të trajnimit të gradimit
zadaci ciljeva učinka moraju da se
definišu za svaki program obuke za
ovlašćenje.
(b) Na osnovu ciljeva učinka obuke za
ovlašćenje mora da se zahteva od
polaznika obuke da:
(1) dokaže sposobnost upravljanja
vazdušnim saobraćajem na način
koji osigurava bezbedne, redovne i
ekspeditivne usluge; i
(2) vlada situacijama složenog i
gustog saobraćaja.
(c) Uz tačku (b), ciljevi učinka kod
obuke za ovlašćenje, za ovlašćenje
aerodromske kontrole vizuelne (ADV)
i aerodromske kontrole instrumentalne
(ADI) moraju da obezbede da
polaznici obuke:
(1) upravljaju radnim opterećenjem i
pružaju usluge kontrole letenja u
okviru definisanog prostora
nadležnosti; i
(2) primenjuju tehnike kontrole na
aerodromu i operativne
procedure za aerodromski
saobraćaj.
(d) Uz tačku (b), učinak kod obuke za
ovlašćenje, za ovlašćenje prilazne
(ADI) rating shall ensure that
applicants:
(1) manage the workload and provide
air traffic services within a
defined aerodrome area of
responsibility; and
(2) apply aerodrome control
techniques and operational
procedures to aerodrome traffic.
(d) In addition to point (b), rating training
performance objectives for the
Approach Control Procedural rating
shall ensure that applicants:
(1) manage the workload and provide
air traffic services within a
defined approach control area of
responsibility; and
(2) apply procedural approach
control, planning techniques and
operational procedures to arriving,
holding, departing and transiting
traffic.
(e) In addition to point (b), rating training
performance objectives for the
Approach Control Surveillance rating
shall ensure that applicants:
(1) manage the workload and provide
air traffic services within a
Faqe 80 nga 374 Stranica 80 od 374 Page 80 of 374

për gradimin Kontrolli Procedural i
Afrimit do të sigurojë që aplikantët:
(1) Menaxhojnë ngarkesën e punës dhe
ofrojnë shërbime të trafikut ajror
brenda një zone të përcaktuar të
përgjegjësisë të kontrollit të afrimit;
dhe
(2) zbatojnë kontrollin procedural të
afrimit, teknikat e planifikimit dhe
procedurat operacionale për arritje,
mbajtje, nisje dhe tranzitim të
trafikut.
(e) Përveç pikës (b), objektivat e
performancës të trajnimit të gradimit
për gradimin Kontrolli i Afrimit me
Pajisje të Vëzhgimit do të sigurojë që
aplikantët:
(1) menaxhojnë ngarkesën e punës dhe
ofrojnë shërbime të trafikut ajror
brenda një zone të përcaktuar të
përgjegjësisë të kontrollit të zonës;
dhe
(2) zbatojnë procedurat e kontrollit me
pajisje vëzhguese të zonës, teknikat
e planifikimit dhe procedurat
operacionale për arritje, mbajtje,
nisje dhe tranzitim të trafikut.
(f) Përveç pikës (b), objektivat e
kontrole proceduralne mora da
obezbedi da polaznici obuke:
(1) upravljaju radnim opterećenjem i
pružaju usluge kontrole letenja u
okviru definisane nadležnosti
prilazne kontrole letenja; i
(2) primenjuju prilaznu kontrolu
proceduralnu, tehnike planiranja i
operativne procedure
vazduhoplovima u dolasku, na
čekanju, u odlasku i u preletu.
(e) Uz tačku (b), ciljevi učinka kod obuke
za ovlašćenje, za ovlašćenje prilazne
kontrole proceduralne moraju da
obezbede da polaznici obuke:
(1) upravljaju radnim opterećenjem i
pružaju usluge kontrole letenja u
okviru definisane nadležnosti
prilazne kontrole letenja; i
(2) primenjuju prilaznu kontrolu
nadzornu, tehnike planiranja i
operativne procedure
vazduhoplovima u dolasku, na
čekanju, u odlasku i u preletu.
(f) Uz tačku (b), ciljevi učinka kod obuke
za ovlašćenje, za ovlašćenje oblasne
proceduralne kontrole moraju da
obezbede da polaznici obuke:
defined approach control area of
responsibility; and
(2) apply approach surveillance
control, planning techniques and
operational procedures to arriving,
holding, departing and transiting
traffic.
(f) In addition to point (b), rating training
performance objectives for the Area
Control Procedural rating shall ensure
that applicants:
(1) manage the workload and provide
air traffic services within a
defined area control area of
responsibility; and
(2) apply procedural area control,
planning techniques and
operational procedures to area
traffic.
(g) In addition to point (b), rating training
performance objectives for the Area
Control Surveillance rating shall
ensure that applicants:
(1) manage the workload and provide
air traffic services within a
defined area control area of
responsibility; and
(2) apply area surveillance control,
Faqe 81 nga 374 Stranica 81 od 374 Page 81 of 374

performancës të trajnimit të gradimit
për gradimin Kontrolli Procedural i
Afrimit do të sigurojë që aplikantët:
(1) menaxhojnë ngarkesën e punës dhe
ofrojnë shërbime të trafikut ajror
brenda një zone të përcaktuar të
përgjegjësisë të kontrollit të zonës;
dhe
(2) zbatojnë kontrollin procedural të
zonës, teknikat e planifikimit dhe
procedurat operacionale për
trafikun e zonës.
(g) Përveç pikës (b), objektivat e
performancës të trajnimit të gradimit
për gradimin Kontrolli i Hapësirës me
Pajisje të Vëzhgimit do të sigurojnë që
aplikantët:
(1) menaxhojnë ngarkesën e punës dhe
ofrojnë shërbime të trafikut ajror
brenda një zone të caktuar të
përgjegjësisë të zonës së kontrollit;
dhe
(2) zbatojnë kontrollin me mbikëqyrje
të zonës, teknikat e planifikimit dhe
procedurat operacionale për
trafikun e zonës.
SEKSIONI 3
(1) upravljaju radnim opterećenjem i
pružaju usluge kontrole letenja u
okviru definisane nadležnosti
oblasne kontrole letenja; i
(2) primenjuju prilaznu kontrolu
proceduralnu, tehnike
planiranja i operativne
procedure saobraćaju u zoni
oblasne kontrole letenja.
(g) Uz tačku (b), ciljevi učinka kod
obuke za ovlašćenje, za ovlašćenje
oblasne kontrole nadzorne moraju da
obezbede da polaznici obuke:
(1) upravljaju radnim opterećenjem i
pružaju usluge kontrole letenja u
okviru definisane nadležnosti
oblasne kontrole letenja; i
(2) primenjuju oblasnu kontrolu
nadzornu, tehnike planiranja i
operativne procedure saobraćaju u
zoni oblasne kontrole letenja.
(3)
ODELJAK 3
Zahtevi za obuku u jedinicama kontrole
letenja
ATCO.D.045 Sadržaj obuke u jedinici
planning techniques and
operational procedures to area
traffic.
SECTION 3
Unit training requirements
ATCO.D.045 Composition of unit training
(a) Unit training shall consist of training
course(s) for each unit endorsement
established at the ATC unit as defined
in the unit training plan.
(b) The unit endorsement course(s) shall
be developed and provided by training
organisations according to
ATCO.D.060 and approved by the
competent authority.
(c) Unit training shall include training in:
(1) operational procedures;
(2) task-specific aspects;
(3) abnormal and emergency
situations; and
(4) human factors.
ATCO.D.050 Prerequisites of unit training
Unit training may only be started by persons
who are holders of:
Faqe 82 nga 374 Stranica 82 od 374 Page 82 of 374

Kërkesat për trajnimin e njësisë
ATCO.D.045 Përbërja e trajnimit të njësisë
(a) Trajnimi i njësisë do të përbëhet nga
kursi (et) i (e) trajnimit për secilin
miratim të njësisë të përcaktuar në
njësinë e ATC siç përcaktohet në planin
e trajnimit të njësisë.
(b) Kursi (et) e miratimit të njësisë do të
zhvillohet (en) dhe ofrohen nga
organizatat e trajnimit sipas
ATCO.D.060 dhe aprovohen nga
autoriteti kompetent.
(c) Trajnimi i njësisë do të përfshijë
trajnimin në:
(1) procedurat operacionale;
(2) aspekte specifike për detyrën;
(3) situata jonormale dhe emergjente;
dhe
(4) faktorët njeri.
ATCO.D.050 Parakushtet për trajnimin e
njësisë
Trajnimi i njësisë mund të fillohet vetëm nga
personat që janë mbajtës të:
(a) një licence student-kontrollori të
trafikut ajror me gradimin e duhur dhe,
nëse është e zbatueshme, miratimin e
kontrole letenja
(a) Obuka u jedinici kontrole letenja
mora da se sastoji od programa
obuke za svako posebno ovlašćenje za
lokaciju koje je uspostavljeno u ATC
jedinici, kao što je definisano u planu
obuke jedinice kontrole letenja.
(b) Oganizacije za obuku moraju da
izrade i sprovode program, odnosno
programe obuke za posebno
ovlašćenje za lokaciju u skladu sa
ATCO.D.060 koji mora da odobri
nadležna vlast.
(c) Obuka u jedinici kontrole letenja mora
da obuhvati:
(1) operativne procedure;
(2) aspekte specifične za zadatke;
(3) neuobičajene i vanredne situacije; i
(4) ljudske faktore.
ATCO.D.050 Preduslovi za obuku u
jedinici kontrole letenja
Obuku u jedinici kontrole letenja mogu da
započnu samo lica koja su imaoci:
(a) dozvole studenta kontrolora letenja
sa odgovarajućim ovlašćenjem i,
ukoliko je primenljivo, dodatnim
(a) a student air traffic controller licence
with the appropriate rating and, if
applicable, rating endorsement; or
(b) an air traffic controller licence with
the appropriate rating and, if
applicable, rating endorsement;
provided that the requirements set out in
ATCO.B.001(d) and ATCO.B.010(b) are
met.
ATCO.D.055 Unit training plan
(a) A unit training plan shall be
established by the training
organisation for each ATC unit and
shall be approved by the competent
authority.
(b) The unit training plan shall contain at
least:
(1) ratings and endorsements for
which the training is conducted;
(2) the structure of the unit training;
(3) the list of unit endorsement
course(s) according to
ATCO.D.060;
(4) the process for the conduct of a
unit endorsement course;
(5) the training methods;
Faqe 83 nga 374 Stranica 83 od 374 Page 83 of 374

gradimit; ose
(b) një licence të kontrollorit të trafikut
ajror me gradimin e duhur dhe, nëse
është e zbatueshme, miratimin e
gradimit;
me kusht që plotësohen kërkesat e përcaktuara
në ATCO.B.001 (d) dhe ATCO.B.010 (b).
ATCO.D.055 Plani për trajnimin e njësisë
(a) Plani për trajnimin e njësisë duhet të
përcaktohet nga organizata e trajnimit
për secilën njësi të ATC dhe të
aprovohet nga autoriteti kompetent.
(b) Plani i trajnimit të njësisë duhet të
përmbajë së paku:
(1) gradimet dhe miratimet për të cilat
zhvillohet trajnimi;
(2) strukturën e trajnimit të njësisë;
(3) listën e kursit (eve) të miratimit të
njësisë sipas ATCO.D.060;
(4) procesin për kryerjen e kursit të
miratimit të njësisë;
(5) metodat e trajnimit;
(6) kohëzgjatja minimale e kursit(eve)
të miratimit të njësisë;
(7) procesi për përshtatjen e kursit të
miratimit të njësisë për të marrë në
ovlašćenjem; ili
(b) dozvole kontrolora letenja sa
odgovarajućim ovlašćenjem i,
ukoliko je primenljivo, dodatnim
ovlašćenjem;
pod uslovom da su ispunjeni zahtevi utvrđeni
u ATCO.B.001 tački (d) i stavu ATCO.B.010
tački (b).
ATCO.D.055 Plan obuke u jedinici
kontrole letenja
(a) Organizacija za obuku mora da
uspostavi plan obuke u jedinici
kontrole letenja za svaku ATC
jedinicu, koji mora da odobri nadležna
vlast.
(b) Plan obuke u jedinici kontrole letenja
mora da sadrži najmanje:
(1) ovlašćenja i dodatna ovlašćenja za
koja se obuka sprovodi;
(2) strukturu obuke u jedinici kontrole
letenja;
(3) spisak programa obuke za
posebno ovlašćenje za lokaciju,
u skladu sa ATCO.D.060;
(4) proces za sprovođenje programa
obuke za posebno ovlašćenje za
lokaciju;
(6) the minimum duration of the unit
endorsement course(s);
(7) process for adapting the unit
endorsement course(s) to take due
account of the acquired ratings
and/or rating endorsements and
experience of applicants, when
relevant;
(8) processes for demonstrating
theoretical knowledge and
understanding according to
ATCO.D.065, including the
number, frequency and type of, as
well as pass marks for
examinations, which shall be a
minimum of 75 % of the marks
allocated to these examinations;
(9) processes for the assessment
according to ATCO.D.070,
including the number and
frequency of assessments;
(10) training personnel
qualifications, roles and
responsibilities;
(11) process for early termination
of training;
(12) the appeal process;
(13) identification of records to be
Faqe 84 nga 374 Stranica 84 od 374 Page 84 of 374

konsideratë gradimet e fituara
dhe/ose miratimet e gradimeve dhe
përvojën e aplikantëve, kur është
relevante;
(8) proceset për demonstrimin e
njohurive dhe të kuptuarit teorik
sipas ATCO.D.065, duke përfshirë
numrin, shpeshtësinë dhe llojin, si
dhe pikët për kalimin e ekzaminimit
(provimit), të cilat duhet të jenë së
paku 75% të pikëve të alokuara për
këto ekzaminime;
(9) proceset për vlerësimin sipas
ATCO.D.070, duke përfshirë
numrin dhe shpeshtësinë e
vlerësimeve;
(10) kualifikimet, rolet dhe
përgjegjësitë e personelit trajnues;
(11) procesi për përfundimin e
parakohshëm të trajnimit;
(12) procesin e ankimimit;
(13) identifikimi i
shënimeve/evidencës specifike që
do të ruhen për trajnimin e njësisë;
(14) një listë të situatave të
identifikuara jonormale dhe
emergjente specifike për secilin
miratim të njësisë;
(5) metode obuke;
(6) minimalno trajanje programa
obuke za posebno ovlašćenje za
lokaciju;
(7) proces za prilagođavanje programa
obuke za posebno ovlašćenje za
lokaciju, kako bi se uzela u obzir
stečena ovlašćenja i/ili dodatna
ovlašćenja i iskustvo polaznika
obuke, kada je relevantno;
(8) proces za dokazivanje teorijskog
znanja i razumevanja u skladu sa
ATCO.D.065, uključujući broj,
učestalost i tip, kao i prolazne
ocene za ispite, koje moraju da
iznose minimum 75 % od ukupnog
broja bodova koji se dodeljuju za
ove ispite;
(9) procese za procenu u skladu sa
ATCO.D.070, uključujući broj i
učestalost procena;
(10) kvalifikacije, uloge i
odgovornosti osoblja za obuku;
(11) proces za rani prekid
obuke;
(12) proces podnošenja žalbi;
(13) utvrđivanje evidencija koje
moraju da se vode u skladu sa
kept specific to the unit training;
(14) a list of identified abnormal
and emergency situations specific
for each unit endorsement;
(15) process and reasons for
reviewing and amending the unit
training plan and its submission to
the competent authority. The
review of the unit training plan
shall take place at least once every
three years.
ATCO.D.060 Unit endorsement course
(a) A unit endorsement course shall be
the combination of the relevant unit
training phases for the issue or
renewal of a unit endorsement in the
licence. Each course shall contain:
(1) a transitional training phase;
(2) an on-the-job training phase.
A pre-on-the-job training phase shall be
included, if required, according to
ATCO.D.005(a)(2).
(b) The unit training phases referred to in
paragraph (a) shall be provided
separately or in an integrated manner.
(c) Unit endorsement courses shall define
Faqe 85 nga 374 Stranica 85 od 374 Page 85 of 374

(15) procesin dhe arsyet për
shqyrtimin dhe ndryshimin e planit
të trajnimit të njësisë dhe dorëzimin
e tij tek autoriteti kompetent.
Rishikimi i planit të trajnimit të
njësisë duhet të zhvillohet të paktën
një herë në tre vjet.
ATCO.D.060 Kursi për miratimin e njësisë
(a) Kursi për miratimin e njësisë do të jetë
kombinimi i fazave relevante të
trajnimit të njësisë për lëshimin ose
ripërtëritjen e një miratimi të njësisë në
licencë. Çdo kurs duhet të përmbajë:
(1) një fazë tranzicionale të trajnimit;
(2) fazën trajnimi në vendin e punës.
Duhet të përfshihet një fazë para trajnimi në
vendin e punës, nëse kërkohet, sipas
ATCO.D.005 (a) (2).
(b) Fazat e trajnimit të njësisë të referuara
në paragrafin (a) duhet të sigurohen veç
e veç ose në mënyrë të integruar.
(c) Kurset e miratimit të njësisë do të
përcaktojnë planin mësimor dhe
objektivat e performancës në përputhje
me ATCO.D.045 (c) dhe do të kryhen
në përputhje me planin për trajnimin e
specifičnostima obuke u jedinici
kontrole letenja;
(14) spisak utvrđenih neuobičajenih
i vanrednih situacija koje su
specifične za svako posebno
ovlašćenje za lokaciju;
(15) proces i razloge za
preispitivanje i izmenu i dopunu plana
obuke u jedinici kontrole letenja i
njegovo dostavljanje
nadležnoj vlasti.

ATCO.D.060 Program obuke za posebno
ovlašćenje za lokaciju
(a) Program obuke za posebno ovlašćenje
za lokaciju mora da predstavlja
kombinaciju relevantnih faza obuke u
jedinici kontrole letenja za izdavanje
ili obnovu posebnog ovlašćenja za
lokaciju u dozvoli. Svaki program
obuke mora da sadrži:
(1) fazu prelazne obuke;
(2) fazu obuke na radnom mestu.
Faza pripremne obuke mora da bude
obuhvaćena, ukoliko je potrebno, u skladu sa
ATCO.D.005(a)(2).
the syllabus and the performance
objectives in accordance with
ATCO.D.045(c) and shall be
conducted in accordance with the unit
training plan.
(d) Unit endorsement courses that include
training for rating endorsement(s)
according to ATCO.B.015 shall be
supplemented with additional training
that allows for the acquisition of the
concerned rating endorsement skills.
(e) Training intended for a rating
endorsement other than
ATCO.B.015(a)(3) shall consist of
subjects, subject objectives, topics and
subtopics developed by the training
organisation and approved as part of
the training course.
(f) Unit endorsement courses undertaken
following an exchange of a licence
shall be adapted to include elements
of initial training that are specific to
the Functional Airspace Block or to
the national environment.
ATCO.D.065 Demonstration of theoretical
knowledge and understanding
Theoretical knowledge and understanding
Faqe 86 nga 374 Stranica 86 od 374 Page 86 of 374

njësisë.
(d) Kurset e miratimit të njësisë që
përfshijnë trajnim për miratim (e) të
njësisë sipas ATCO.B.015 do të
plotësohen me trajnim shtesë që
mundëson përfitimin e shkathtësive të
miratimit përkatës të gradimit.
(e) Trajnimi i dedikuar për miratimin e
gradimit ndryshe nga ATCO.B.015 (a)
(3), do të përbëhet nga lëndët,
objektivat e lëndës, temat dhe nëntemat
e zhvilluara nga organizata për trajnim
dhe të aprovuara si pjesë e kursit të
trajnimit.
(f) Kurset e miratimit të njësisë të
ndërmarra pas një shkëmbimi të
licencës do të përshtaten për të
përfshirë elementet e trajnimit fillestar
që janë specifike për Bllokun
Funksional të Hapësirës Ajrore ose
mjedisin kombëtar.
ATCO.D.065 Demonstrimi i njohurive dhe
të kuptuarit teorik
Njohuritë dhe të kuptuarit teorik do të
demonstrohen me anë të ekzaminimeve
(provimeve).
ATCO.D.070 Vlerësimet gjatë kurseve të
(b) Faze obuke u jedinici kontrole letenja
koje su navedene u tački (a), moraju
da se sprovode posebno ili na
objedinjen način.
(c) Programi obuke za posebno
ovlašćenje za lokaciju moraju da
definišu program i ciljeve učinka u
skladu sa ATCO.D.045(c), i moraju da
se sprovode u skladu sa planom obuke
u jedinici kontrole letenja.
(d) Programi obuke za posebno ovlašćenje
za lokaciju koji obuhvataju obuku za
dodatno ovlašćenje(a) u skladu sa
ATCO.B.015, moraju da se
dopunjavaju dodatnom obukom koja
omogućava sticanje određenih veština
za dodatno ovlašćenje.
(e) Obuka koja je namenjena za dodatno
ovlašćenje koje se razlikuje od
dodatnog ovlašćenja koje je navedeno
u ATCO.B.015(a)(3), mora da se
sastoji od predmeta, ciljeva predmeta,
tema i podtema koje je razvila
organizacija za obuku i koja je
odobrena kao deo programa obuke.
(f) Programi obuke za posebno
ovlašćenje za lokaciju koji se
pohađaju nakon zamene dozvola
shall be demonstrated by examinations.
ATCO.D.070 Assessments during unit
endorsement courses
(a) The applicant's assessment shall be
conducted in the operational
environment under normal operational
conditions at least once at the end of
the on-the-job training.
(b) When the unit endorsement course
contains a pre-on-the-job training
phase, the applicant's skills shall be
assessed on a synthetic training device
at least at the end of this phase.
(c) Notwithstanding point (a), a synthetic
training device may be used during a
unit endorsement assessment to
demonstrate the application of trained
procedures not encountered in the
operational environment during the
assessment.
SECTION 4
Continuation training requirements
ATCO.D.075 Continuation training
Continuation training shall consist of
refresher and conversion training courses and
Faqe 87 nga 374 Stranica 87 od 374 Page 87 of 374

miratimit të njësisë
(a) Vlerësimi i aplikantit do të bëhet në
mjedisin operacional nën kushte
normale operaiconale të paktën një herë
në fund të trajnimit në vend të punës.
(b) Kur kursi i miratimit të njësisë përmban
një fazë para trajnimi në vend pune,
aftësitë e aplikantit do të vlerësohen në
një pajisje sintetike trajnimi të paktën
në fund të kësaj faze.
(c) Pavarësisht nga pika (a), një pajisje
sintetike trajnimi mund të përdoret
gjatë vlerësimit të miratimit të njësisë
për të demonstruar aplikimin e
procedurave të trajnuara që nuk hasen
në mjedisin operacional gjatë
vlerësimit.

SEKSIONI 4
Kërkesat e trajnimit në vazhdimësi
ATCO.D.075 Trajnimi në vazhdimësi
Trajnimi në vazhdimësi do të përbëhet nga
kurse trajnimi për rifreskimin e njohurive
(kurse rifreskuese) dhe për konvertim dhe do të
sigurohet sipas kërkesave të përmbajtura në
moraju da se prilagode, kako bi
obuhvatili elemente početne obuke
koji su specifični za funkcionalni blok
vazdušnog prostora ili nacionalne
uslove.
ATCO.D.065 Dokazivanje teorijskog
znanja i razumevanja
Teorijsko znanje i razumevanje se dokazuje
polaganjem ispita.
ATCO.D.070 Procene u toku programa
obuke za posebno ovlašćenje za lokaciju
(a) Procena polaznika obuke mora da se
sprovodi u operativnom okruženju, u
normalnim operativnim uslovima,
najmanje jednom na kraju obuke na
radnom mestu.
(b) Kada program obuke za posebno
ovlašćenje za lokaciju sadrži
pripremnu fazu obuke, veštine
polaznika obuke moraju da se
procenjuju na sintetičkom uređaju za
obuku, najmanje na kraju ove faze.
(c) Izuzetno od tačke (a), sintetički uređaj
za obuku može da se koristi u toku
procene za posebno ovlašćenje za
lokaciju, da bi se u toku procene
shall be provided according to the
requirements contained in the unit
competence scheme according to
ATCO.B.025.
ATCO.D.080 Refresher training
(a) Refresher training course(s) shall be
developed and provided by training
organisations and approved by the
competent authority.
(b) Refresher training shall be designed to
review, reinforce or enhance the
existing knowledge and skills of air
traffic controllers to provide a safe,
orderly and expeditious flow of air
traffic and shall contain at least:
(1) standard practices and procedures
training, using approved
phraseology and effective
communication;
(2) abnormal and emergency
situations training, using approved
phraseology and effective
communication; and
(3) human factors training. (c) A
syllabus for the refresher training
course shall be defined, and where
a subject refreshes skills of air
Faqe 88 nga 374 Stranica 88 od 374 Page 88 of 374

skemën e kompetencave të njësisë sipas
ATCO.B.025.
ATCO.D.080 Trajnimi për rifreskimin e
njohurive
(a) Kursi (et) i (e) trajnimit për rifreskimin
e njohurive do të zhvillohen dhe
ofrohen nga organizatat trajnuese dhe
aprovohen nga autoriteti kompetent.
(b) Trajnimi për rifreskimin e njohurive do
të dizajnohet për të shqyrtuar,
përforcuar ose përmirësuar njohuritë
ekzistuese dhe aftësitë e kontrollorëve
të trafikut ajror për të siguruar një
rrjedhë të sigurt, të rregullt dhe të
shpejtë të trafikut ajror dhe duhet të
përmbajë së paku:
(1) trajnimi për praktikat dhe
procedurat standarde, duke përdorur
frazeologjinë e aprovuar dhe
komunikimin efektiv;
(2) trajnimi për situata jonormale dhe
emergjente, duke përdorur
frazeologjinë e aprovuar dhe
komunikimin efektiv; dhe
(3) trajnimi për faktorët njerëzor.
(c) Do të përcaktohet një program mësimor
(syllabus) për kursin e trajnimit për
dokazala primena uvežbanih
procedura, koje se ne sreću u
operativnim uslovima u toku procene.



ODELJAK 4
Zahtevi kontinuiranu obuku
ATCO.D.075 Kontinuirana obuka
Kontinuirana obuka mora da se sastoji od
programa obuke osveženja znanja i programa
doobuke i mora da se sprovodi u skladu sa
zahtevima koji su sadržani u procedurama
održavanja stručnosti u jedinicama kontrole
letenja, u skladu sa ATCO.B.025.
ATCO.D.080 Obuka osveženja znanja
(a) Organizacija za obuku mora da izradi
i sprovodi program obuke osveženja
znanja, koje mora da odobri nadležna
vlast.
(b) Obuka osveženja znanja mora da
bude dizajnirana da preispita, ojača ili
unapredi postojeće znanje i veštine
traffic controllers, performance
objectives shall also be developed.
(c) A syllabus for the refresher training
course shall be defined, and where a
subject refreshes skills of air traffic
controllers, performance objectives
shall also be developed.
ATCO.D.085 Conversion training
(a) Conversion training course(s) shall be
developed and provided by training
organisations and approved by the
competent authority.
(b) Conversion training shall be designed
to provide knowledge and skills
appropriate to a change in the
operational environment and shall be
provided by training organisations
when the safety assessment of the
change concludes the need for such
training.
(c) Conversion training courses shall
include the determination of:
(1) the appropriate training method
for and duration of the course,
taking into account the nature and
extent of the change; and
(2) the examination and/or assessment
Faqe 89 nga 374 Stranica 89 od 374 Page 89 of 374

rifreskim të njohurive dhe kur një
temë/lëndë rifreskon aftësitë e
kontrollorëve të trafikut ajror,
objektivat e performancës gjithashtu do
të zhvillohen.
ATCO.D.085 Trajnimi për konvertim
(a) Kursi (et) i (e) trajnimit për konvertim
do të zhvillohen dhe sigurohen nga
organizatat trajnuese dhe aprovohen
nga autoriteti kompetent.
(b) Trajnimi për konvertim do të
dizajnohet për të siguruar njohuritë dhe
shkathtësitë e duhura për një ndryshim
në mjedisin operacional dhe duhet të
sigurohen nga organizatat trajnuese kur
vlerësimi i sigurisë i ndryshimit
konstaton nevojën për një trajnim të
tillë.
(c) Kurset e trajnimit për konvertim
përfshijnë përcaktimin e:
(1) metodën e përshtatshme të trajnimit
dhe kohëzgjatjen e kursit, duke
marrë parasysh natyrën dhe
shkallën e ndryshimit; dhe
(2) metodat e ekzaminimit dhe / ose
vlerësimit për trajnimin për
konvertim.
kontrolora letenja, kako bi se osigurao
bezbedan, redovan i ekspeditivni
protok vazdušnog saobraćaja i mora da
sadrži najmanje:
(1) obuku iz standardne prakse i
procedura, uz
korišćenje odobrene
frazeologije i efikasne
komunikacije;
(2) obuku iz neuobičajenih i
vanrednih situacija, uz
korišćenje odobrene frazeologije i
efikasne komunikacije; i
(3) obuku iz ljudskih faktora.
(c) Mora da se definiše program obuke
osveženja znanja, a tamo gde se
predmetom osvežavaju veštine
kontrolora letenja, moraju takođe da se
izrade ciljevi učinka.
ATCO.D.085 Doobuka
(a) Organizacije za obuku moraju da
razviju i sprovode program doobuke,
koji mora da odobri nadležna vlast.
(b) Organizacije za obuku moraju da
izrade doobuku koja treba da
obezbedi znanja i veštine koji
odgovaraju promeni u operativnim
methods for the conversion
training.
(d) Conversion training shall be provided
before air traffic controllers exercise
the privileges of their licence in the
changed operational environment.



SECTION 5
Training of instructors and assessors
ATCO.D.090 Training of practical
instructors
(a) Training of practical instructors shall
be developed and provided by training
organisations and shall consist of:
(1) a practical instructional techniques
course for OJTI and/or STDI,
including an assessment;
(2) a refresher training course on
practical instructional skills;
(3) a method(s) for assessing the
competence of practical
instructors.
(b) The training courses and assessment
Faqe 90 nga 374 Stranica 90 od 374 Page 90 of 374

(d) Trajnimi për konvertim do të sigurohet
përpara se kontrollorët e trafikut ajror
të ushtrojnë privilegjet e licencës së
tyre në mjedisin e ndryshuar
operacional.
SEKSIONI 5
Trajnimi i instruktorëve dhe vlerësuesve
ATCO.D.090 Trajnimi i instruktorëve
praktik
(a) Trajnimi i instruktorëve praktik do të
zhvillohet dhe sigurohet nga
organizatat trajnuese dhe do të përbëhet
nga:
(1) një kurs i teknikave praktike
instruksionale (të mësimdhënies)
për OJTI (instruktor për trajnim në
vend pune) dhe / ose STDI
(instruktor për trajnim në pajisje
sintetike), duke përfshirë një
vlerësim;
(2) një kurs trajnimi për rifreskim të
njohurive për shkathtësitë praktike
instruksionale (të mësimdhënies);
(3) një metodë (a) për vlerësimin e
kompetencave të instruktorëve
praktik.
uslovima, kada se na osnovu
bezbednosne procene promene
zaključi da postoji potreba za
ovakvom obukom.
(c) Programi doobuke moraju da obuhvate
utvrđene:
(1) odgovarajuće metode obuke i
trajanje programa obuke,
uzimajući u obzir prirodu i obim
promene; i
(2) metode ispita i/ili procena za
doobuku.
(d) Doobuka mora da se sprovede pre
korišćenja prava iz dozvole kontrolora
letenja u promenjenim operativnim
uslovima.

ODELJAK 5
Obuka instruktora i procenjivača
ATCO.D.090 Obuka instruktora praktične
obuke
(a) Organizacija za obuku mora da
izradi i sprovodi obuku instruktora
praktične obuke, koja mora da se
sastoji od:
methods referred to in point (a) shall
be approved by the competent
authority.
ATCO.D.095 Training of assessors
(a) Training of assessors shall be
developed and provided by training
organisations and shall consist of:
(a) an assessor training course,
including an assessment;
(b) a refresher training course on
assessment skills;
(c) a method(s) for assessing the
competence of assessors.
(b) The training courses and the
assessment method referred to in
point (a) shall be approved by the
competent authority.

ANNEX II
PART ATCO.AR
REQUIREMENTS FOR COMPETENT
AUTHORITIES
SUBPART A
GENERAL REQUIREMENTS
Faqe 91 nga 374 Stranica 91 od 374 Page 91 of 374

(b) Kurset e trajnimit dhe metodat e
vlerësimit të përmendura në pikën (a)
aprovohen nga autoriteti kompetent.
ATCO.D.095 Trajnimi i vlerësuesve
(a) Trajnimi i vlerësuesve do të zhvillohet
dhe ofrohet nga organizatat trajnuese
dhe do të përbëhet nga:
(a) një kurs trajnimi për vlerësues,
duke përfshirë një vlerësim;
(b) një kurs trajnimi për rifreskimin e
njohurive mbi aftësitë e vlerësimit;
(c) një metodë (a) për vlerësimin e
kompetencës së vlerësuesve.
(b) Kurset e trajnimit dhe metoda e
vlerësimit të përmendura në pikën (a)
do të aprovohen nga autoriteti
kompetent.

ANEKSI II
PJESA ATCO.AR
KËRKESAT PËR AUTORITETET
KOMPETENTE
NËNPJESA A
KËRKESAT E PËRGJITHSHME
(1) programa obuke iz tehnika
praktične obuke za OJTI i/ili
STDI, uključujući procenu;
(2) programa obuke osveženja znanja
iz veština praktične obuke;
(3) metode za procenu stručnosti
instruktora praktične obuke.
(b) Programe obuke i metode procene
navedene u tački (a) mora da odobri
nadležna vlast.
ATCO.D.095 Obuka procenjivača
(a) Osposobljavanje ocenjivača
pripremaju i sprovode organizacije za
osposobljavanje i ono se sastoji od:
(a) kursa osposobljavanja ocenjivača,
uključujući ocenjivanje;
(b) kursa za obnovu znanja ocenjivača
o veštinama ocenjivanja;
(c) metode ili metoda za ocenjivanje
stručnosti ocenjivača.
(b) Programe obuke i metod procene koji
su navedeni u tački (a), mora da
odobri nadležna vlast.

ANEKS II
DEO ATCO.AR
ATCO.AR.A.001 Scope
This Part, set out in this Annex, establishes
the administrative requirements applicable to
the competent authorities with responsibility
for the issue, maintenance, suspension or
revocation of licences, ratings, endorsements
and medical certificates for air traffic
controllers and certification and oversight of
training organisations and aero-medical
centres.
ATCO.AR.A.005 Personnel
(a) Competent authorities shall produce
and update every two years an
assessment of the human resources
needed to perform their oversight
functions, based on the analysis of the
processes required by this Regulation
and their application.
(b) Personnel authorised by the
competent authority to carry out
certification and/or oversight tasks
shall be empowered to perform as a
minimum the following tasks:
(1) examine documents, including
licences, certificates, records,
data, procedures and any other
material relevant to the execution
Faqe 92 nga 374 Stranica 92 od 374 Page 92 of 374

ATCO.AR.A.001 Fushëveprimi
Kjo Pjesë, e përcaktuar në këtë Aneks,
përcakton kërkesat administrative të
zbatueshme për autoritetet kompetente me
përgjegjësi për lëshimin, mirëmbajtjen,
pezullimin ose revokimin e licencave,
gradimeve, miratimeve dhe certifikatave
mjekësore për kontrollorët e trafikut ajror, si
dhe certifikimin dhe mbikëqyrjen e
organizatave të trajnimit dhe të qendrave aero-
mjekësore.
ATCO.AR.A.005 Personeli
(a) Autoritetet kompetente duhet të
prodhojnë dhe përditësojnë çdo dy vjet
një vlerësim të burimeve njerëzore që
janë të nevojshme për kryerjen e
funksioneve të tyre të mbikëqyrjes,
bazuar në analizën e proceseve të
kërkuara nga kjo Rregullore dhe
aplikimi i tyre.
(b) Personeli i autorizuar nga autoriteti
kompetent për kryerjen e detyrave të
certifikimit dhe/ose mbikëqyrjes
fuqizohet për t'i kryer si minimum
detyrat e mëposhtme:
(1) shqyrtimi i dokumenteve, duke
përfshirë licencat, certifikatat,
ZAHTEVI ZA NADLEŽNE VLASTI
PODDEO A
OPŠTI ZAHTEVI
ATCO.AR.A.001 Područje primene
Ovaj deo, utvrđen u ovom aneksu,
uspostavlja zahteve upravnog postupka, koji
se primenjuju na nadležne vlasti koje su
odgovorne za izdavanje, održavanje,
suspenziju ili stavljanje van snage dozvola,
ovlašćenja, dodatnih i posebnih ovlašćenja i
lekarskih uverenja za kontrolore letenja i
sertifikaciju i nadzor organizacija za obuku i
vazduhoplovno-medicinskih centara.
ATCO.AR.A.005 Osoblje
(a) Nadležne vlasti moraju da izrade i
ažuriraju svake dve godine procenu
ljudskih resursa koji su neophodni za
sprovođenje funkcija nadzora, na
osnovu analize procesa koji se
zahtevaju ovom uredbom i njihove
primene.
(b) Osoblje koje je nadležna vlast
ovlastila da sprovodi sertifikaciju i/ili
zadatke vezane za nadzor mora da
bude ovlašćeno da obavlja minimum
sledeće zadatke:
of the required task;
(2) take copies of or extracts from
such records, data, procedures and
other material;
(3) ask for an explanation;
(4) enter relevant premises and
operating sites;
(5) perform audits and inspections,
including unannounced
inspections;
(6) take or initiate enforcement
measures as appropriate.
(c) The competent authority may
authorise its personnel to conduct
assessments leading to the issue,
revalidation and renewal of a unit
endorsement provided that they meet
the requirements set out in
ATCO.C.045, with the exception of
point (d)(1). Familiarity with the
current operational practices and
procedures of the unit, where the
assessment is taking place, shall
however be ensured.
ATCO.AR.A.010 Tasks of the competent
authorities
(a) The tasks of the competent authorities
Faqe 93 nga 374 Stranica 93 od 374 Page 93 of 374

shënimet/evidencat, të dhënat,
procedurat dhe çdo material tjetër
relevant për ekzekutimin e detyrave
të kërkuara;
(2) marrja e kopjeve ose ekstrakteve
nga evidenca, të dhëna, procedura
të tilla dhe materiale të tjera;
(3) kërkimi i shpjegimit;
(4) hyrja në mjediset përkatëse dhe
lokacionet operacionale;
(5) kryerja e auditimeve dhe
inspektimeve, duke përfshirë
inspektimet e pa paralajmëruara;
(6) marrja ose inicimi i masave të
zbatimit, sipas rastit.
(c) Autoriteti kompetent mund të
autorizojë personelin e tij që të kryejë
vlerësime që çojnë në lëshimin,
rivalidimin dhe ripërtëritjen e miratimit
të njësisë, me kusht që plotësojnë
kërkesat e përcaktuara në
ATCO.C.045, me përjashtim të pikës
(d)(1). Sidoqoftë, njohja e praktikave
dhe procedurave aktuale operacionale
të njësisë, ku bëhet vlerësimi, duhet të
sigurohet.
ATCO.AR.A.010 Detyrat e autoriteteve
(1) pregleda dokumenata, uključujući
dozvole, sertifikate, evidencije,
podatke, procedure i svaki drugi
materijal koji je relevantan za
izvršenje zahtevanog zadatka;
(2) uzima kopije ili izvode iz
evidencija, podataka, procedura i
ostalog materijala;
(3) zahteva objašnjenja;
(4) ulazi u relevantne prostorije i na
operativne lokacije;
(5) sprovodi odite i inspekcije,
uključujući nenajavljene
inspekcije;
(6) preduzima ili inicira mere prinude,
prema potrebi.
(c) Nadležna vlast može da ovlasti svoje
osoblje da vrši procene za izdavanje,
produženje i obnovu posebnog
ovlašćenja za lokaciju pod uslovom da
ispunjava zahteve koji su propisani u
ATCO.C.045, sa izuzetkom tačke
(d)(1). Međutim, neophodno je
obezbediti poznavanje važećih
operativnih postupaka i procedura
jedinice u kojoj se vrši procena.
ATCO.AR.A.010 Zadaci nadležnih vlasti
shall include:
(1) the issue, suspension and
revocation of licences, ratings,
endorsements and of medical
certificates;
(2) the issue of temporary OJTI
authorisations according to
ATCO.C.025;
(3) the issue of temporary assessor
authorisations according to
ATCO.C.065;
(4) the revalidation and renewal of
endorsements;
(5) the revalidation, renewal and
limitation of medical certificates
following referral by the AME or
AeMC;
(6) the issue, revalidation, renewal,
suspension, revocation, limitation
and change of aero-medical
examiner certificates;
(7) the issue, suspension, revocation
and limitation of training
organisation certificates and of the
certificates of aero-medical
centres;
(8) the approval of training courses,
plans and unit competence
Faqe 94 nga 374 Stranica 94 od 374 Page 94 of 374

kompetente
(a) Detyrat e autoriteteve kompetente
përfshijnë:
(1) lëshimin, pezullimin dhe revokimin
e licencave, gradimeve, miratimeve
dhe certifikatave mjekësore;
(2) lëshimin e autorizimeve të
përkohshme të OJTI-së sipas
ATCO.C.025;
(3) lëshimin e autorizimeve të
përkohshme të vlerësuesit sipas
ATCO.C.065;
(4) rivalidimin dhe ripërtëritjen e
miratimeve;
(5) rivalidimin, ripërtëritjen dhe
kufizimin e certifikatave mjekësore
pas referimit nga AME ose AeMC;
(6) lëshimin, rivalidimin, ripërtëritjen,
pezullimin, revokimin, kufizimin
dhe ndryshimin e certifikatave të
ekzaminuesit aero-mjekësor;
(7) lëshimin, pezullimin, revokimin
dhe kufizimin e certifikatave të
organizatave të trajnimit dhe
certifikatave të qendrave aero-
mjekësore;
(8) miratimin e kurseve të trajnimit,
(a) Zadaci nadležnih vlasti moraju da
obuhvate:
(1) izdavanje, suspenziju i stavljanje
van snage dozvola, ovlašćenja,
dodatnih i posebnih ovlašćenja i
lekarskih uverenja;
(2) izdavanje privremenih OJTI
autorizacija u skladu sa
ATCO.C.025;
(3) izdavanje privremenih autorizacija
procenjivača u skladu sa
ATCO.C.065;
(4) produženje i obnovu dodatnih i
posebnih ovlašćenja;
(5) produženje, obnovu i ograničenje
lekarskih uverenja nakon
komunikacije sa AME ili AeMC;
(6)
(7) izdavanje, produženje, obnovu,
suspenziju, stavljanje van snage,
ograničavanje i izmenu sertifikata
ovlašćenih lekara;
(8) izdavanje, suspenziju, stavljanje
van snage i ograničavanje
sertifikata organizacija za obuku i
sertifikata vazduhoplovno-
medicinskih centara;
(9) odobravanje programa obuke,
schemes, as well as assessment
methods;
(9) the approval of the assessment
method for the demonstration of
language proficiency and the
establishment of requirements
applicable to language assessment
bodies according to ATCO.B.040;
(10) the approval of the need for
the extended level (level five)
language proficiency in
accordance with ATCO. B.030(d);
(11) the monitoring of training
organisations, including their
training courses and plans;
(12) the approval and monitoring of
the unit competence schemes;
(13) the establishment of
appropriate appeal procedures and
notification mechanisms;
(14) facilitating the recognition and
exchange of licences, including
the transfer of the records of air
traffic controllers and return of the
old licence to the issuing
competent authority according to
ATCO.A.010;
(15) facilitating the recognition of
Faqe 95 nga 374 Stranica 95 od 374 Page 95 of 374

planeve dhe skemave të
kompetencave të njësisë, si dhe
metodave të vlerësimit;
(9) miratimin e metodës së vlerësimit
për demonstrimin e zotësisë
gjuhësore dhe përcaktimi/vendosja
e kërkesave të aplikueshme për
organet e vlerësimit të gjuhës sipas
ATCO.B.040;
(10) miratimin e nevojës për zotësi
gjuhësore të nivelit të zgjeruar
(niveli pesë) në përputhje me
ATCO. B.030(d);
(11) monitorimin e organizatave
trajnuese, duke përfshirë kurset dhe
planet e tyre të trajnimit;
(12) aprovimin dhe monitorimin e
skemave të kompetencës të njësisë;
(13) përcaktimin e procedurave të
përshtatshme të ankimimit dhe
mekanizmave të njoftimit;
(14) lehtësimin e njohjes dhe
shkëmbimit të licencave, duke
përfshirë transferimin e të dhënave
të kontrollorëve të trafikut ajror dhe
kthimin e licencës së vjetër tek
autoriteti kompetent lëshues sipas
ATCO.A.010;
planova obuke i procedura
održavanja stručnosti u jedinicama
kontrole letenja, kao i metoda
procene;
(10) odobravanje metoda procene
za dokazivanje jezičkog znanja i
uspostavljanje zahteva koji se
primenjuju na tela za procenu
jezičkog znanja u skladu sa
ATCO.B.040;
(11) odobravanje potrebe za
napredni nivo (nivo pet) jezičkog
znanja u skladu sa
ATCO.B.030(d);
(12) praćenje organizacija za
obuku, uključujući njihove
programe obuke i planove obuka;
(13) odobravanje i praćenje
procedura održavanja stručnosti u
jedinicama kontrole letenja;
(14) ( uspostavljanje
odgovarajućih procedura
podnošenja žalbi i mehanizama za
obaveštavanje;
(15) pojednostavljenje priznavanja
i zamene dozvola, uključujući
prenos evidencija kontrolora
letenja i vraćanje starih dozvola
training organisation certificates
and course approvals.
ATCO.AR.A.015 Means of compliance
(a) The Agency shall develop Acceptable
Means of Compliance (AMC) that
may be used to establish compliance
with Regulation (EC) No 216/2008 as
transposed into legal order of the
Republic of Kosovo by CAA
Regulation 3/2009 and its
implementing rules. When AMC are
complied with, the related
requirements of the implementing
rules are met.
(b) Alternative means of compliance may
be used to establish compliance with
the implementing rules.
(c) The competent authority shall
establish a system to consistently
evaluate that all alternative means of
compliance used by itself or by
organisations and persons under its
oversight allow the establishment of
compliance with Regulation (EC) No
216/2008 as transposed into legal
order of the Republic of Kosovo by
CAA Regulation 3/2009 and its
Faqe 96 nga 374 Stranica 96 od 374 Page 96 of 374

(15) lehtësimin e njohjes së
certifikatave të organizatave të
trajnimit dhe aprovimet e kurseve.
ATCO.AR.A.015 Mjetet e pajtueshmërisë
(a) Agjencia zhvillon Mjetet e Pranueshme
të Pajtueshmërisë (AMC) që mund të
përdoren për të vendosur
pajtueshmërinë me Rregulloren (EC)
Nr. 216/2008, të transpozuar në rendin
juridik të Republikës së Kosovës me
Rregulloren 3/2009 të AAC-së, dhe
rregullat e saj të zbatimit. Kur veprohet
në pajtueshmëri me AMC-në,
konisderohet se janë plotësuar kërkesat
e rregulloreve të ndërlidhura zbatuese.
(b) Mjetet alternative të pajtueshmërisë
mund të përdoren për të vendosur
pajtueshmërinë me rregullat zbatuese.
(c) Autoriteti kompetent krijon një sistem
për të vlerësuar në mënyrë konsistente
se të gjitha mjetet alternative të
pajtueshmërisë të përdorura nga vetë ai
ose nga organizatat dhe personat nën
mbikëqyrjen e tij lejojnë vendosjen e
pajtueshmërisë me Rregulloren (EC)
Nr. 216/2008, të transpozuar në rendin
juridik të Republikës së Kosovës me
nadležnoj vlasti koja ih je izdala u
skladu sa ATCO.A.010;
(16) pojednostavljenje priznavanja
sertifikata organizacija za obuku i
odobravanja programa obuke.

ATCO.AR.A.015 Načini usaglašavanja
(a) Agencija izrađuje prihvatljive načine
usaglašavanja (AMC) koji mogu da se
koriste za uspostavljanje usaglašenosti
sa Uredbom (EZ) br. 216/2008, kako
je preneta u pravni poredak Republike
Kosovo Uredbom ACV 3/2009, i
njenim sprovedbenim pravilima. Kada
postoji usaglašenost sa AMC, prateći
zahtevi sprovedbenih pravila su
ispunjeni.
(b) Alternativni načini usaglašavanja se
mogu koristiti za uspostavljanje
usaglašenosti sa sprovedbenim
pravilima.
(c) Nadležna vlast mora da uspostavi
sistem za doslednu evaluaciju svih
alternativnih načina usaglašavanja
koje koristi vlast ili organizacije i
lica koja su predmet nadzora, koji
omogućavaju uspostavljanje
implementing rules.
(d) The competent authority shall
evaluate all alternative means of
compliance proposed by an
organisation in accordance with
ATCO.OR.B.005 by analysing the
documentation provided and, if
considered necessary, conducting an
inspection of the organisation.
When the competent authority finds that the
alternative means of compliance are in
accordance with the implementing rules, it
shall without undue delay:
(1) notify the applicant that the
alternative means of compliance
may be implemented and, if
applicable, amend the approval or
certificate of the applicant
accordingly;
(2) notify the Agency of their content,
including copies of all relevant
documentation; and
(3) inform other Member States about
alternative means of compliance
that were accepted.
(e) When the competent authority itself
uses alternative means of compliance
Faqe 97 nga 374 Stranica 97 od 374 Page 97 of 374

Rregulloren 3/2009 të AAC-së, dhe
rregullat e saj zbatuese.
(d) Autoriteti kompetent vlerëson të gjitha
mjetet alternative të pajtueshmërisë të
propozuara nga një organizatë në
përputhje me ATCO.OR.B.005, duke
analizuar dokumentacionin e ofruar
dhe, nëse konsiderohet e nevojshme,
duke kryer një inspektim të organizatës.
Kur autoriteti kompetent konstaton se mjetet
alternative të pajtueshmërisë janë në përputhje
me rregullat zbatuese, ai duhet pa vonesë të
panevojshme të:
(1) njoftojë aplikuesin se mjetet
alternative të pajtueshmërisë mund
të zbatohen dhe, nëse është e
aplikueshme, të ndryshojë
aprovimin ose certifikatën e
aplikuesit në përputhje me
rrethanat;
(2) njoftojnë Agjencinë për
përmbajtjen e tyre, duke përfshirë
kopjet e të gjithë dokumentacionit
përkatës; dhe
(3) informojë shtetet e tjera anëtare për
mjetet alternative të pajtueshmërisë
që janë pranuar.
usaglašenosti sa Uredbom 216/2008,
kako je preneta u pravni poredak
Republike Kosovo Uredbom ACV
3/2009, i njenim sprovedbenim
pravilima.
(d) Nadležna vlast mora da proceni sve
alternativne načine usaglašavanja koje
predlaže organizacija u skladu sa
ATCO.OR.B.005, analiziranjem
dostavljene dokumentacije i, ukoliko
smatra neophodnim, sprovođenjem
inspekcije organizacije.
Kada nadležna vlast utvrdi da su alternativni
načini usaglašavanja u skladu sa
sprovedbenim pravilima, odmah mora da:
(1) obavesti podnosioca zahteva da
alternativni načini usaglašavanja
mogu da se sprovedu i, po potrebi,
izmeni i dopuni odobrenje ili
sertifikat podnosioca zahteva u
skladu s tim;
(2) obavesti Agenciju o njihovom
sadržaju, uključujući kopije
celokupne relevantne
dokumentacije; i
(3) obavesti ostale države članice o
alternativnim načinima
to achieve compliance with
Regulation (EC) No 216/2008 as
transposed into legal order of the
Republic of Kosovo by CAA
Regulation 3/2009 and its
implementing rules it shall:
(1) make them available to all
organisations and persons under
its oversight; and
(2) notify the Agency without undue
delay.
The competent authority shall provide the
Agency with a full description of the
alternative means of compliance, including
any revisions to procedures that may be
relevant, as well as an assessment
demonstrating that the implementing rules are
met.
ATCO.AR.A.020 Information to the
Agency
(a) The competent authority shall without
undue delay notify the Agency in case
of any significant problems with the
implementation of Regulation (EC)
No 216/2008 as transposed into legal
order of the Republic of Kosovo by
CAA Regulation 3/2009 and this
Faqe 98 nga 374 Stranica 98 od 374 Page 98 of 374

(e) Kur vetë autoriteti kompetent përdor
mjete alternative të pajtueshmërisë për
të arritur pajtueshmërinë me
Rregulloren (EC) Nr. 216/2008, të
transpozuar në rendin juridik të
Republikës së Kosovës me Rregulloren
3/2009 të AAC-së, dhe rregullat e
zbatimit të tij, ai duhet të:
(1) bëjë ato të disponueshme për të
gjitha organizatat dhe personat nën
mbikëqyrjen e tij; dhe
(2) të njoftojë Agjencinë pa vonesë të
panevojshme.
Autoriteti kompetent i ofron Agjencisë një
përshkrim të plotë të mjeteve alternative të
pajtueshmërisë, duke përfshirë çdo rishikim të
procedurave që mund të jenë relevant, si dhe
një vlerësim që tregon se janë plotësuar
rregullat zbatuese.
ATCO.AR.A.020 Informaconi për
Agjencinë
(a) Autoriteti kompetent pa vonesë duhet
të njoftojë Agjencinë në rast të ndonjë
problemi të konsiderueshëm me
zbatimin e Rregullores (EC) Nr.
216/2008, të transpozuar në rendin
juridik të Republikës së Kosovës me
usaglašavanja koji su prihvaćeni.
(e) Kada nadležna vlast koristi
alternativne načine usaglašavanja
kako bi postigla usaglašenost sa
Uredbom (EZ) br. 216/2008, kako je
preneta u pravni poredak Republike
Kosovo Uredbom ACV 3/2009, i
njenim sprovedbenim pravilima, ona
mora da:
(1) ih stavi na raspolaganje svim
organizacijama i licima koja su
predmet njenog nadzora; i
(2) odmah obavesti Agenciju.
Nadležna vlast mora da dostavi Agenciji
kompletan opis alternativnih načina
usaglašavanja, uključujući svaku reviziju
procedura koja može da bude relevantna,
kao i procenu kojom se dokazuje da su
ispunjena sprovedbena pravila.
ATCO.AR.A.020 Obaveštavanje Agencije
(a) Nadležna vlast mora odmah da
obavesti Agenciju u slučaju svakog
značajnog problema sa sprovođenjem
Uredbe (EZ) br. 216/2008, kako je
preneta u pravni poredak Republike
Kosovo Uredbom ACV 3/2009, i ove
Uredbe.
Regulation.
(b) The competent authority shall provide
the Agency with safety-significant
information stemming from the
occurrence reports it has received.
ATCO.AR.A.025 Immediate reaction to a
safety problem
(a) Without prejudice to Regulation (EU)
No 376/2014 of the European
Parliament and of the Council as
transposed into legal order of the
Republic of Kosovo by CAA
Regulation 9/2017, the competent
authority shall implement a system to
appropriately collect, analyse and
disseminate safety information.
(b) The Agency shall implement a system
to appropriately analyse any relevant
safety information received and
without undue delay provide to
Member States and the Commission
any information, including
recommendations or corrective
actions to be taken, necessary for
them to react in a timely manner to a
safety problem involving products,
parts, appliances, persons or
Faqe 99 nga 374 Stranica 99 od 374 Page 99 of 374

Rregulloren 3/2009 të AAC-së, dhe me
këtë Rregullore.
(b) Autoriteti kompetent do t'i ofrojë
Agjencisë informata të rëndësishme për
sigurinë që rrjedhin nga raportet e
ndodhive të pranuara.
ATCO.AR.A.025 Reagimi i menjëhershëm
ndaj një problemi të sigurisë
(a) Pa paragjykuar Rregulloren (EU) Nr.
376/2014 të Parlamentit Evropian dhe
të Këshillit, të transpozuar në rendin
juridik të Republikës së Kosovës me
Rregulloren 09/2017 të AAC-së,
autoriteti kompetent duhet të zbatojë
një sistem për të mbledhur, analizuar
dhe shpërndarë në mënyrë të
përshtatshme informatat rreth sigurisë.
(b) Agjencia do të zbatojë një sistem për të
analizuar në mënyrë adekuate çdo
informatë relevante të sigurisë dhe t’u
ofrojë pa vonesa Shteteve Anëtare dhe
Komisionit çdo informacion, duke
përfshirë rekomandimet ose veprimet
korrigjuese që duhet të ndërmerren, të
nevojshme që ata të reagojnë në kohën
e duhur për një problem të sigurisë që
përfshinë produktet, pjesët, pajisjet,
(b) Nadležna vlast mora da dostavi
Agenciji informacije od značaja za
bezbednost, koje proizilaze iz prijava
događaja koje je vlast primila.
ATCO.AR.A.025 Neodložna reakcija na
bezbednosni problem
(a) Ne dovodeći u pitanje Uredbu (EU)
br. 376/2014 Evropskog parlamenta i
Saveta, kako je preneta u pravni
poredak Republike Kosovo Uredbom
ACV 9/2017, nadležna vlast mora da
sprovede sistem odgovarajućeg
prikupljanja, analize i širenja
bezbednosnih informacija.
(b) Agencija sprovodi sistem za
odgovarajuću analizu svake
relevantne bezbednosne informacije
koja je primljena i odmah dostavlja
državama članicama i Komisiji svaku
informaciju, uključujući preporuke ili
korektivne mere koje treba preduzeti,
koje su neophodne za blagovremeno
reagovanje na bezbednosni problem
koji obuhvata proizvode, delove,
uređaje, lica ili organizacije shodno
Uredbi (EZ) br. 216/2008, kako je
preneta u pravni poredak Republike
organisations subject to Regulation
(EC) No 216/2008 as transposed into
legal order of the Republic of Kosovo
by CAA Regulation 3/2009 and its
implementing rules.
(c) Upon receiving the information
referred to in points (a) and (b), the
competent authority shall take
adequate measures to address the
safety problem.
(d) Measures taken in accordance with
point (c) shall immediately be notified
to all persons or organisations which
need to comply with them under
Regulation (EC) No 216/2008 as
transposed into legal order of the
Republic of Kosovo by CAA
Regulation 3/2009and its
implementing rules. The competent
authority shall also notify those
measures to the Agency and, when
combined action is required, to the
other Member States concerned.
SUBPART B
MANAGEMENT
ATCO.AR.B.001 Management system
Faqe 100 nga 374 Stranica 100 od 374 Page 100 of 374

personat ose organizatat që i
nënshtrohen Rregullores (EC) Nr.
216/2008, të transpozuar në rendin
juridik të Republikës së Kosovës me
Rregulloren 3/2009 të AAC-së, dhe
rregullave të saj të zbatimit.
(c) Pas marrjes së informacionit të
përmendur në pikat (a) dhe (b),
autoriteti kompetent merr masat e
duhura për të adresuar problemin e
sigurisë.
(d) Masat e marra në përputhje me pikën
(c) u komunikohen menjëherë të gjithë
personave ose organizatave, të cilat
duhet të jenë në përputhje me to sipas
Rregullores (EC) Nr. 216/2008, të
transpozuar në rendin juridik të
Republikës së Kosovës me Rregulloren
3/2009 të AAC-së, dhe rregullave të saj
të zbatimit. Autoriteti kompetent duhet
gjithashtu ta njoftojë me këto masa
Agjencinë dhe, kur kërkohet veprimi i
kombinuar, shtetet tjera anëtare të
interesuara.
NËNPJESA B
MENAXHIMI
Kosovo Uredbom ACV 3/2009, i
njenim sprovedbenim pravilima.
(c) Nakon prijema informacija koje su
navedene u tač. (a) i (b), nadležna
vlast mora da preduzme odgovarajuće
mere kako bi rešila bezbednosni
problem.
(d) O merama koje su preduzete u
skladu sa tačkom (c) moraju da budu
obaveštena sva lica ili organizacije
koji treba da budu usaglašeni sa
njima, shodno Uredbi (EZ) br.
216/2008, kako je preneta u pravni
poredak Republike Kosovo Uredbom
ACV 3/2009, i njenim sprovedbenim
pravilima. Nadležna vlast mora
takođe da obavesti Agenciju o ovim
merama i, kada je potrebna udružena
aktivnost, ostale države članice koje
su u pitanju.
PODDEO B
RUKOVOĐENjE
ATCO.AR.B.001 Sistem upravljanja
(a) Nadležna vlast mora da uspostavi i
održava sistem rukovođenja, koji
obuhvata minimum:
(a) The competent authority shall
establish and maintain a management
system, including as a minimum:
(1) documented policies and
procedures to describe its
organisation, means and methods
to achieve compliance with
Regulation (EC) No 216/2008 as
transposed into legal order of the
Republic of Kosovo by CAA
Regulation 3/2009 and this
Regulation. The procedures shall
be kept up to date and serve as the
basic working documents within
that competent authority for all
related tasks;
(2) a sufficient number of personnel,
including licensing and
certification inspectors, to perform
its tasks and discharge its
responsibilities. Such personnel
shall be qualified to perform their
allocated tasks and have the
necessary knowledge, experience,
initial, on-the-job and recurrent
training to ensure continuing
competence. A system shall be in
place to plan the availability of
Faqe 101 nga 374 Stranica 101 od 374 Page 101 of 374

ATCO.AR.B.001 Sistemi i Menaxhimit
(a) Autoriteti kompetent do të krijojë dhe
mirëmbajë një sistem të menaxhimit,
duke përfshirë si minimum:
(1) politikat dhe procedurat e
dokumentuara, për të përshkruar
organizimin, mjetet dhe metodat e
saj për të arritur përputhshmërinë
me Rregulloren (EC) Nr. 216/2008,
të transpozuar në rendin juridik të
Republikës së Kosovës me
Rregulloren 3/2009 të AAC-së, dhe
këtë Rregullore. Procedurat duhet të
mbahen të përditësuara dhe të
shërbejnë si dokumente bazike të
punës brenda atij autoriteti
kompetent për të gjitha detyrat e
ndërlidhura;
(2) një numër të mjaftueshëm të
personelit, duke përfshirë
inspektorët e licencimit dhe
certifikimit, për të kryer detyrat dhe
për të përmbushur përgjegjësitë e
veta. Personeli i tillë duhet të jetë i
kualifikuar për të kryer detyrat e
ndara dhe të ketë njohuritë dhe
përvojën e duhur, trajnimin fillestar,
(1) dokumentovanu politiku i
procedure kako bi opisala svoju
organizaciju, načine i metode za
postizanje usaglašenosti sa
Uredbom br. 216/2008, kako je
preneta u pravni poredak
Republike Kosovo Uredbom ACV
3/2009, i ovom uredbom.
Procedure moraju da budu ažurne i
da služe kao osnovna radna
dokumenta u okviru nadležne
vlasti za sve pripadajuće zadatke;
(2) dovoljan broj osoblja, uključujući
inspektore za licenciranje i
sertifikaciju, koji će izvršavati
svoje zadatke i odgovornosti. Ovo
osoblje mora da bude
kvalifikovano da izvršava
dodeljene zadatke i da ima
potrebno znanje, iskustvo,
početnu, praktičnu i obuku
osveženja znanja kako bi se
obezbedila stalna stručnost. Mora
da bude uspostavljen sistem za
planiranje
(3) raspolaganja osobljem, kako bi se
obezbedilo odgovarajuće izvršenje
svih pripadajućih zadataka;
personnel in order to ensure the
proper completion of all related
tasks;
(3) adequate facilities and office
accommodation to perform the
allocated tasks;
(4) a function to monitor compliance
of the management system with
the relevant requirements and
adequacy of the procedures,
including the establishment of an
internal audit process and a safety
risk management process.
Compliance monitoring shall
include a feedback system of audit
findings to the senior management
of the competent authority to
ensure implementation of
corrective actions as necessary;
and
(5) a person or group of persons
ultimately responsible to the
senior management of the
competent authority for the
compliance monitoring function.
(b) The competent authority shall, for
each field of activity included in the
management system, appoint one or
Faqe 102 nga 374 Stranica 102 od 374 Page 102 of 374

periodik dhe në vendin e punës, për
të siguruar kompetencën e
vazhdueshme. Duhet të ekzistojë
një sistem për të planifikuar
disponueshmërinë e personelit për
të siguruar kryerjen e duhur të të
gjitha detyrave të ndërlidhura;
(3) objekte adekuate dhe akomodim në
zyre, për të kryer detyrat e ndara;
(4) një funksion për të monitoruar
përputhshmërinë e sistemit të
menaxhimit me kërkesat përkatëse
dhe adekuatshmërinë e
procedurave, duke përfshirë
krijimin e një procesi të auditimit të
brendshëm dhe një proces të
menaxhimit të rrezikut të sigurisë.
Monitorimi i përputhshmërisë do të
përfshijë një sistem të reagimeve
kthyese të gjetjeve të auditimit tek
menaxhmenti i lartë i autoritetit
kompetent për të siguruar zbatimin
e veprimeve korrigjuese sipas
nevojës; dhe
(5) një person ose grup personash që
përfundimisht janë përgjegjës ndaj
menaxhmentit të lartë të autoritetit
kompetent për funksionin e
(4) odgovarajuće prostorije i smeštaj
za izvršenje dodeljenih zadataka;
(5) proces za praćenje usaglašenosti
sistema rukovođenja sa
relevantnim zahtevima i
adekvatnosti procedura,
uključujući uspostavljanje procesa
internih odita i procesa upravljanja
bezbednosnim rizicima. Praćenje
usaglašenosti mora da obuhvati
sistem povratnih informacija
višem rukovodstvu nadležne vlasti
o nalazima utvrđenim tokom odita,
kako bi se obezbedilo sprovođenje
korektivnih mera prema potrebi; i
(6) lice ili grupu lica koji su krajnje
odgovorni višem rukovodstvu
nadležne vlasti za proces praćenja
usaglašenosti.
(b) Nadležna vlast mora, za svaku oblast
aktivnosti koja je deo sistema
rukovođenja, da imenuje jedno ili više
lica sa sveobuhvatnom odgovornošću
za rukovođenje relevantnim zadacima.
(c) Nadležna vlast mora da uspostavi
procedure za učestvovanje u razmeni
svih neophodnih informacija i pomoć
ostalim nadležnim vlastima koje su u
more persons with the overall
responsibility for the management of
the relevant task(s).
(c) The competent authority shall
establish procedures for the
participation in the exchange of all
necessary information and assistance
with other competent authorities
concerned, including information
exchange on all findings raised and
follow-up actions taken as a result of
oversight of persons and organisations
exercising activities in the territory of
the Republic of Kosovo, but certified
by the competent authority of another
Member State or the Agency.
(d) A copy of the procedures related to
the management system and their
amendments shall be made available
to the Agency for the purpose of
standardisation.
ATCO.AR.B.005 Allocation of tasks to
qualified entities
(a) If the competent authority allocates
tasks related to the initial certification
or continuous oversight of persons or
organisations subject to Regulation
Faqe 103 nga 374 Stranica 103 od 374 Page 103 of 374

monitorimit të përputhshmërisë.
(b) Autoriteti kompetent, për secilën fushë
të veprimtarisë të përfshirë në sistemin
e menaxhimit, cakton një ose më
shumë persona me përgjegjësi të
përgjithshme për menaxhimin e
detyrës(ave) përkatëse.
(c) Autoriteti kompetent duhet të
përcaktojë procedurat për pjesëmarrjen
në shkëmbimin e të gjithë
informacionit dhe ndihmës së
nevojshme me autoritetet e tjera
kompetente në fjalë, duke përfshirë
shkëmbimin e informacionit për të
gjitha gjetjet e ngritura dhe veprimet
pasuese të marra si rezultat i
mbikëqyrjes së personave dhe
organizatave që ushtrojnë aktivitetet në
Republikën e Kosovës, por të
certifikuar nga autoriteti kompetent i
një Shteti tjetër Anëtar ose Agjencisë.
(d) Një kopje e procedurave që kanë të
bëjnë me sistemin e menaxhimit dhe
ndryshimet e tyre do t'i vihet në
dispozicion Agjencisë me qëllim të
standardizimit.
ATCO.AR.B.005 Alokimi i detyrave te
pitanju, uključujući razmenu
informacija o svim utvrđenim
nalazima i aktivnostima naknadne
provere koje se preduzimaju kao
rezultat nadzora lica i organizacija
koje obavljaju aktivnosti na teritoriji
države članice, ali su sertifikovani od
strane nadležne vlasti druge države
članice ili Agencije.
(d) Kopije procedura koje se odnose na
sistem rukovođenja i njihove izmene
i dopune moraju da budu na
raspolaganju Agenciji za potrebe
standardizacije.
ATCO.AR.B.005 Dodela zadataka
kvalifikovanim subjektima
(a) Ukoliko nadležna vlast dodeli
zadatke koji se odnose na inicijalnu
sertifikaciju ili stalan nadzor nad
licima ili organizacijama, shodno
Uredbi (EZ) br. 216/2008, kako je
preneta u pravni poredak Republike
Kosovo Uredbom ACV 3/2009, i
njenim sprovedbenim pravilima, oni
se dodeljuju samo kvalifikovanim
subjektima. Kada dodeljuje zadatke,
nadležna vlast mora da obezbedi da
(EC) No 216/2008 as transposed into
legal order of the Republic of Kosovo
by CAA Regulation 3/2009 and its
implementing rules, they shall only be
allocated to qualified entities. When
allocating tasks, the competent
authority shall ensure that it has:
(1) a system in place to initially and
continuously assess that the
qualified entity complies with
Annex V to Regulation (EC) No
216/2008 as transposed into legal
order of the Republic of Kosovo
by CAA Regulation 3/2009.
(2) This system and the results of the
assessments shall be documented;
(3) established a documented
agreement with a qualified entity,
approved by both parties at the
appropriate management level,
which clearly defines:
(i) the tasks to be performed;
(ii) the declarations, reports and
records to be provided;
(iii)the technical conditions to be
met in performing such tasks;
(iv) the related liability coverage;
and
Faqe 104 nga 374 Stranica 104 od 374 Page 104 of 374

entitetet e kualifikuara
(a) Nëse autoriteti kompetent alokon
detyra që lidhen me certifikimin
fillestar ose mbikëqyrjen e
vazhdueshme të personave ose
organizatave që i nënshtrohen
Rregullores (EC) Nr. 216/2008, të
transpozuar në rendin juridik të
Republikës së Kosovës me Rregulloren
3/2009 të AAC-së, dhe rregullave të saj
të zbatimit, ato do t'u alokohen vetëm
entiteteve të kualifikuara. Gjatë
alokimit të detyrave, autoriteti
kompetent do të sigurojë që ai të ketë:
(1) një sistem të ngritur që fillimisht
dhe vazhdimisht të vlerësojë se
entiteti i kualifikuar është në
përputhje me Aneksin V të
Rregullores (EC) Nr. 216/2008, të
transpozuar në rendin juridik të
Republikës së Kosovës me
Rregulloren 3/2009 të AAC-së,.
(2) Ky sistem dhe rezultatet e
vlerësimeve do të jenë të
dokumentuara;
(3) krijuar një marrëveshje të
dokumentuar me një entitet të
ima:
(1) uspostavljen sistem za inicijalnu
i stalnu procenu da je
kvalifikovan subjekt usaglašen sa
Aneksom V Uredbe (EZ) br.
216/2008, kako je preneta u pravni
poredak Republike Kosovo
Uredbom ACV 3/2009).
(2) Ovaj sistem i rezultati procene
moraju da budu dokumentovani;
(3) uspostavljen dokumentovan
sporazum sa kvalifikovanim
subjektom, odobren obostrano od
strane odgovarajućeg nivoa
rukovodstva, koji jasno definiše:
(i) zadatke koje treba izvršiti;
(ii) izjave, izveštaje i evidencije
koje treba obezbediti;
(iii)tehničke uslove koji trebaju da
budu ispunjeni u izvršavanju
ovakvih zadataka;
(iv) odgovarajuće pokriće od
odgovornosti za štetu; i
(v) zaštitu informacija koje su
dobijene pri izvršavanju
ovakvih zadataka.
(b) Nadležna vlast mora da obezbedi da
proces internih odita i proces
(v) the protection given to
information acquired in
carrying out such tasks.
(b) The competent authority shall ensure
that the internal audit process and a
safety risk management process
required by ATCO.AR.B.001(a)(4)
cover all certification or oversight
tasks performed on its behalf.
ATCO.AR.B.010 Changes to the
management system
(a) The competent authority shall have a
system in place to identify changes
that affect its capability to perform its
tasks and discharge its responsibilities
as defined in Regulation (EC) No
216/2008 as transposed into legal
order of the Republic of Kosovo by
CAA Regulation 3/2009 and this
Regulation. It shall enable it to take
action, as appropriate, to ensure that
the management system remains
adequate and effective.
(b) The competent authority shall update
its management system to reflect any
change to Regulation (EC) No
216/2008 as transposed into legal
Faqe 105 nga 374 Stranica 105 od 374 Page 105 of 374

kualifikuar, të miratuar nga të dyja
palët në nivelin e duhur të
menaxhimit, i cili përcakton qartë:
(i) detyrat që duhen kryer;
(ii) deklaratat, raportet dhe të
dhënat që do të ofrohen;
(iii)kushtet teknike që duhet të
plotësohen në kryerjen e
detyrave të tilla;
(iv) mbulimi i ndërlidhur i
përgjegjësisë; dhe
(v) mbrojtja e dhënë për informatat
e fituara në kryerjen e detyrave
të tilla.
(b) Autoriteti kompetent do të sigurojë që
procesi i auditimit të brendshëm dhe
një proces i menaxhimit të rrezikut të
sigurisë të kërkuara nga
ATCO.AR.B.001 (a) (4) të mbulojnë të
gjitha detyrat e certifikimit ose
mbikëqyrjes të kryera në emër të tij.
ATCO.AR.B.010 Ndryshimet në sistemin e
menaxhimit
(a) Autoriteti kompetent do të ketë një
sistem të ngritur për të identifikuar
ndryshimet që ndikojnë në aftësinë e tij
për të kryer detyrat dhe për të
upravljanja bezbednosnim rizicima,
koji se zahtevaju u
ATCO.AR.B.001(a)(4) obuhvate sve
zadatke sertifikacije ili nadzora, koji
se sprovode u njeno ime.
ATCO.AR.B.010 Promene u sistemu
rukovođenja
(a) Nadležna vlast mora da ima
uspostavljen sistem za utvrđivanje
promena koje imaju uticaja na njene
mogućnosti za izvršavanje zadataka i
odgovornosti, kao što je definisano u
Uredbi (EZ) br. 216/2008, kako je
preneta u pravni poredak Republike
Kosovo Uredbom ACV 3/2009, i ovoj
uredbi. Sistem mora da joj omogući da
preduzima aktivnosti, prema potrebi,
kako bi obezbedila da sistem
rukovođenja ostane odgovarajući i
efektivan.
(b) Nadležna vlast mora da ažurira svoj
sistem rukovođenja kako bi
blagovremeno reflektovao svaku
promenu u vezi Uredbe (EZ) br.
216/2008, kako je preneta u pravni
poredak Republike Kosovo Uredbom
ACV 3/2009, i ove uredbe, kako bi
order of the Republic of Kosovo by
CAA Regulation 3/2009 and this
Regulation in a timely manner in
order to ensure effective
implementation.
(c) The competent authority shall notify
the Agency of changes affecting its
capability to perform its tasks and
discharge its responsibilities as
defined in Regulation (EC) No
216/2008 as transposed into legal
order of the Republic of Kosovo by
CAA Regulation 3/2009 and this
Regulation.
ATCO.AR.B.015 Record keeping
(a) Competent authorities shall maintain a
list of all organisation certificates and
personnel licences and certificates
they issue.
(b) The competent authority shall
establish a system of record keeping
providing for adequate storage,
accessibility and reliable traceability
of:
(1) the management system's
documented policies and
procedures;
Faqe 106 nga 374 Stranica 106 od 374 Page 106 of 374

përmbushur përgjegjësitë, siç
përcaktohet në Rregulloren (EC) Nr.
216/2008, të transpozuar në rendin
juridik të Republikës së Kosovës me
Rregulloren 3/2009 të AAC-së, dhe në
këtë Rregullore. Ky sistem duhet të
mundësojë që ai të ndërmarrë veprime,
sipas rastit, për të siguruar që sistemi i
menaxhimit të mbetet adekuat dhe
efektiv.
(b) Autoriteti kompetent duhet të
përditësojë sistemin e tij të menaxhimit
për të pasqyruar çdo ndryshim në
Rregulloren (EC) Nr. 216/2008, të
transpozuar në rendin juridik të
Republikës së Kosovës me Rregulloren
3/2009 të AAC-së, dhe në këtë
Rregullore në kohën e duhur për të
siguruar zbatimin efektiv.
(c) Autoriteti kompetent do të njoftojë
Agjencinë për ndryshimet që ndikojnë
në aftësinë e tij për të kryer detyrat dhe
për të përmbushur përgjegjësitë, siç
përcaktohet në Rregulloren (EC) Nr.
216/2008, të transpozuar në rendin
juridik të Republikës së Kosovës me
Rregulloren 3/2009 të AAC-së, dhe në
se obezbedilo efektivno sprovođenje.
(c) Nadležna vlast mora da obavesti
Agenciju o promenama koje utiču na
njenu mogućnost za sprovođenje
zadataka i izvršavanje odgovornosti,
kao što je definisano u Uredbi (EZ)
br. 216/2008, kako je preneta u pravni
poredak Republike Kosovo Uredbom
ACV 3/2009, i ovoj uredbi.
ATCO.AR.B.015 Vođenje evidencije
(a) Nadležne vlasti moraju da vode
spisak sertifikata svih organizacija i
dozvola i sertifikata osoblja koje su
izdali.
(b) Nadležna vlast mora da uspostavi
sistem vođenja evidencije koji
omogućava odgovarajuće čuvanje,
mogućnost pristupa i pouzdano
praćenje:
(1) dokumentovane politike i
procedura sistema rukovođenja;
(2) obuke, kvalifikacije i ovlašćenja
svog osoblja;
(3) dodele zadataka, koji obuhvataju
elemente koji se zahtevaju u
ATCO.AR.B.005 kao i detalja
dodeljenih zadataka;
(2) training, qualification and
authorisation of its personnel;
(3) the allocation of tasks, covering
the elements required by
ATCO.AR.B.005 as well as the
details of tasks allocated;
(4) certification processes and
continuing oversight of certified
organisations;
(5) details of courses provided by
training organisations;
(6) processes for the issue of licences,
ratings, endorsements and
certificates, and for the continuing
oversight of the holders of those
licences, ratings, endorsements
and certificates;
(7) continuing oversight of persons
and organisations exercising
activities within the territory of
the Republic of Kosovo, but
certified by the competent
authority of another Member
State, as agreed between these
authorities;
(8) findings, corrective actions and
date of action closure;
(9) enforcement measures taken;
Faqe 107 nga 374 Stranica 107 od 374 Page 107 of 374

këtë Rregullore.
ATCO.AR.B.015 Mbajtja e të
dhënave/evidencës
(a) Autoritetet kompetente do të mbajnë
një listë të të gjitha certifikatave të
organizatës dhe licencave të personelit
dhe certifikatave që ata lëshojnë.
(b) Autoriteti kompetent do të krijojë një
sistem të mbajtjes së të dhënave që
siguron ruajtjen adekuate, qasjen dhe
gjurmueshmërinë e besueshme të:
(1) politikave dhe procedurave të
dokumentuara të sistemit të
menaxhimit;
(2) trajnimit, kualifikimit dhe
autorizimit të personelit të tij;
(3) alokimit të detyrave, duke mbuluar
elementet e kërkuara nga
ATCO.AR.B.005 si dhe detajet e
detyrave të alokuara;
(4) proceseve të certifikimit dhe
mbikëqyrjen e vazhdueshme të
organizatave të certifikuara;
(5) detajeve të kurseve të ofruara nga
organizatat trajnuese;
(6) proceseve për lëshimin e licencave,
gradimeve, miratimeve dhe
(4) procesa sertifikacije i stalnog
nadzora sertifikovanih
organizacija;
(5) detalja o programima obuke koje
sprovode organizacije za obuku;
(6) procesa za izdavanje dozvola,
ovlašćenja, dodatnih i posebnih
ovlašćenja i sertifikata, i procesa
za stalan nadzor imalaca ovih
dozvola, ovlašćenja, dodatnih i
posebnih ovlašćenja i sertifikata;
(7) stalnog nadzora lica i organizacija
koji obavljaju aktivnosti u okviru
teritorije Republike Kosovo, ali su
sertifikovani od strane nadležne
vlasti druge države članice, kao što
je dogovoreno između ovih vlasti;
(8) nalaza, korektivnih mera i datuma
zatvaranja mera;
(9) preduzetih mera prinude;
(10) bezbednosnih informacija i
naknadnih mera;
(11) korišćenja odredaba o
fleksibilnosti u skladu sa članom
14. Uredbe (EZ) br. 216/2008,
kako je preneta u pravni poredak
Republike Kosovo Uredbom ACV
3/2009,; i
(10) safety information and follow-
up measures;
(11) the use of flexibility
provisions in accordance with
Article 14 of Regulation (EC) No
216/2008 as transposed into legal
order of the Republic of Kosovo
by CAA Regulation 3/2009; and
(12) the evaluation and notification
to the Agency of alternative
means of compliance proposed by
organisations and the assessment
of alternative means of
compliance used by the competent
authority itself.
(c) Records shall be kept for a minimum
period of 5 years and with regard to
personnel licences for a minimum
period of 10 years after the expiry of
the last endorsement on the licence,
subject to applicable data protection
law.
SUBPART C
OVERSIGHT AND ENFORCEMENT
ATCO.AR.C.001 Oversight
(a) The competent authority shall verify:
Faqe 108 nga 374 Stranica 108 od 374 Page 108 of 374

certifikatave, si dhe për
mbikëqyrjen e vazhdueshme të
mbajtësve të këtyre licencave,
gradimeve, miratimeve dhe
certifikatave;
(7) mbikëqyrjes së vazhdueshme të
personave dhe organizatave që
ushtrojnë veprimtari brenda
territorit të Republikës së Kosovës,
por të certifikuara nga autoriteti
kompetent i një Shteti tjetër Anëtar,
siç është rënë dakord midis këtyre
autoriteteve;
(8) gjetjeve, veprimeve korrigjuese dhe
datës së mbylljes së veprimeve;
(9) masave të ndërmarra zbatuese;
(10) informatave të sigurisë dhe
masave përcjellëse;
(11) përdorimit të dispozitave të
fleksibilitetit në përputhje me Nenin
14 të Rregullores (EC) Nr.
216/2008, të transpozuar në rendin
juridik të Republikës së Kosovës
me Rregulloren 3/2009 të AAC-së;
dhe
(12) vlerësimit dhe njoftimit të
Agjencisë për mjetet alternative të
pajtueshmërisë/përputhshmërisë të
(12) evaluacije i obaveštavanja
Agencije o alternativnim načinima
usaglašavanja koje su predložile
organizacije i procene
alternativnih načina usaglašenosti,
koje koristi nadležna vlast.

(c) Evidencije moraju da se čuvaju
najmanje pet godina, a evidencije o
dozvolama osoblja najmanje 10
godina nakon isteka poslednjeg
ovlašćenja u dozvoli, shodno zakonu
o zaštiti podataka koji se primenjuje.
PODDEO C
NADZOR I MERE PRINUDE
ATCO.AR.C.001 Nadzor
(a) Nadležna vlast mora da verifikuje:
(1) usaglašenost sa zahtevima koji se
primenjuju na organizacije ili lica
pre izdavanja sertifikata
organizaciji ili dozvole osoblju,
sertifikata, ovlašćenja ili dodatnog
i posebnog ovlašćenja, ukoliko je
primenljivo;
(2) stalnu usaglašenost sa zahtevima
koji se primenjuju i uslovima koji
(1) compliance with requirements
applicable to organisations or
persons prior to the issue of an
organisation certificate or
personnel licence, certificate,
rating or endorsement, as
applicable;
(2) the continued compliance with the
applicable requirements and the
conditions attached to the training
organisation's certificate, as well
as the applicable requirements for
training courses, plans and
schemes it has approved and
requirements applicable to
personnel;
(3) implementation of appropriate
safety measures mandated by the
competent authority as defined in
ATCO.AR. A.025(c) and (d).
(b) This verification shall:
(1) be supported by documentation
specifically intended to provide
guidance to the personnel
responsible for safety oversight in
order to perform their functions;
(2) provide persons and organisations
concerned with the results of the
Faqe 109 nga 374 Stranica 109 od 374 Page 109 of 374

propozuara nga organizatat dhe
vlerësimin e mjeteve alternative të
pajtueshmërisë të përdorura nga
vetë autoriteti kompetent.
(c) Të dhënat/evidenca duhet të mbahen
për një periudhë minimale prej 5
vjetësh dhe në lidhje me licencat e
personelit për një periudhë minimale
prej 10 vjetësh pas skadimit të
miratimit të fundit në licencë, në
përputhje me ligjin e zbatueshëm të
mbrojtjes se të dhënave.
NËNPJESA C
MBIKËQYRJA DHE ZBATIMI
ATCO.AR.C.001 Mbikëqyrja
(a) Autoriteti kompetent do të verifikojë:
(1) përputhshmërinë me kërkesat e
zbatueshme për organizatat ose
personat para lëshimit të certifikatës
së organizatës ose licencës ,
certifikatës, gradimit ose miratimit
të personelit, sipas rastit;
(2) përputhshmërinë e vazhdueshme
me kërkesat e zbatueshme dhe
kushtet e lidhura me certifikatën e
organizatës trajnuese, si dhe
se prilažu uz sertifikat organizacije
za obuku, kao i zahteve koji se
primenjuju na programe obuke,
planove obuke i procedure
održavanja stručnosti koje je
odobrila i zahteve koji se
primenjuju na osoblje;
(3) sprovođenje odgovarajućih
bezbednosnih mera koje je naložila
nadležna vlast, kao što je
definisano u ATCO.AR.A.025(c) i
(d).
(b) Ova verifikacija mora da:
(1) bude zasnovana na dokumentaciji
čija je posebna namena da
obezbedi uputstvo osoblju koje je
odgovorno za bezbednosni nadzor,
kako bi obavljalo svoje funkcije;
(2) obezbedi dotičnim licima i
organizacijama rezultate
aktivnosti vezane za bezbednosni
nadzor;
(3) se zasniva na oditima i
inspekcijama uključujući, prema
potrebi, nenajavljene inspekcije; i
(4) obezbedi nadležnoj vlasti dokaze
koji su potrebni u slučaju da su
neophodne dalje aktivnosti,
safety oversight activity;
(3) be based on audits and inspections
including, as appropriate,
unannounced inspections; and
(4) provide the competent authority
with the evidence needed in case
further action is required,
including the measures foreseen in
ATCO.AR.C.010 and
ATCO.AR.E.015.
(c) The scope of oversight shall be
determined on the basis of the scope
and results of past oversight activities
and safety priorities.
(d) Without prejudice to the competencies
of the Member States, the scope and
results of oversight of activities
performed in the territory of the
Republic of Kosovo by persons or
organisations established or residing
in another Member State shall be
determined on the basis of the safety
priorities, as well as past oversight
activities.
(e) Where the activity of a person or
organisation involves the Republic of
Kosovo and other Member States, the
competent authority responsible for
Faqe 110 nga 374 Stranica 110 od 374 Page 110 of 374

kërkesat e aplikueshme për kurset e
trajnimit, planet dhe skemat që ka
miratuar dhe kërkesat e zbatueshme
për personelin;
(3) zbatimin e masave të duhura të
sigurisë të mandatuara nga
autoriteti kompetent siç përcaktohet
në ATCO.AR. A. 025(c) dhe (d).
(b) Ky verifikim duhet:
(1) të mbështetet nga dokumentacioni i
caktuar në mënyrë specifike për të
ofruar udhëzime për personelin
përgjegjës për mbikëqyrjen e
sigurisë në mënyrë që të kryejnë
funksionet e tyre;
(2) t’i ofrojë personave dhe
organizatave të interesuara
rezultatet e aktivitetit të
mbikëqyrjes së sigurisë;
(3) të bazohet në auditime dhe
inspektime duke përfshirë, sipas
rastit, inspektime të pa
paralajmëruara; dhe
(4) t'i sigurojë autoritetit kompetent
dëshmitë e nevojshme në rast se
kërkohet veprim i mëtejshëm,
përfshirë masat e parashikuara në
ATCO.AR.C.010 dhe
uključujući mere koje su
predviđene u ATCO.AR.C.010 i
ATCO.AR.E.015.
(c) Predmet i obim nadzora mora da se
utvrdi na osnovu predmeta i obima i
rezultata ranijih aktivnosti vezanih za
nadzor i prioriteta vezanih za
bezbednost.
(d) Ne dovodeći u pitanje nadležnosti
država članica, predmet i obim i
rezultat nadzora aktivnosti koje na
teritoriji Republike Kosovo sprovode
lica ili organizacije koje su
uspostavljene ili se nalaze u drugoj
državi članici moraju da se utvrde
na osnovu prioriteta vezanih za
bezbednost, kao i ranijih aktivnosti
vezanih za nadzor.
(e) Kada aktivnost lica ili organizacije
uključuje Republiku Kosovo i druge
države članice, nadležna vlast koja je
odgovorna za nadzor u skladu sa tač.
(a)-(c) može da dogovori sa drugom
nadležnom vlašću posebne
alternativne aranžmane koji se tiču
nadzora. Svako lice ili organizacija,
shodno ovakvom sporazumu, mora
da budu obavešteno o njihovom
the oversight according to points (a)
to (c) may agree to specific alternative
oversight arrangements with the other
competent authority(ies). Any person
or organisation subject to such
agreement shall be informed of its
existence and of its scope.
ATCO.AR.C.005 Oversight programme
(a) The competent authority shall
establish and maintain an oversight
programme covering the oversight
activities required by
ATCO.AR.C.001.
(b) For organisations certified by the
competent authority the oversight
programme shall be developed taking
into account the specific nature of the
organisation, the complexity of its
activities and past certification and/or
oversight activities. It shall include
within each oversight planning cycle:
(1) audits and inspections, if needed,
including unannounced
inspections as appropriate; and
(2) meetings convened between the
management of the training
organisation and the competent
Faqe 111 nga 374 Stranica 111 od 374 Page 111 of 374

ATCO.AR.E.015.
(c) Fushëveprimi i mbikëqyrjes do të
përcaktohet në bazë të fushëveprimit
dhe rezultateve të aktiviteteve të
mbikëqyrjes në të kaluarën dhe
prioriteteve të sigurisë.
(d) Pa paragjykuar kompetencat e Shteteve
Anëtare, fushëveprimi dhe rezultatet e
mbikëqyrjes së veprimtarive të kryera
në territorin e Republikës së
Kosovësnga persona ose organizata të
themeluara ose që banojnë në një Shtet
tjetër Anëtar, përcaktohen në bazë të
prioriteteve të sigurisë, si dhe nga
aktivitete të kaluara të mbikëqyrjes.
(e) Kur veprimtaria e një personi ose
organizate përfshin Republikën e
Kosovës dhe ndonjë apo më shumë
Shtete tjera Anëtare, autoriteti
kompetent përgjegjës për mbikëqyrjen
sipas pikave (a) deri (c) mund të bjerë
dakord me aranzhimet specifike të
mbikëqyrjes alternative me autoritetet e
tjera kompetente. Çdo person ose
organizatë që i nënshtrohet një
marrëveshjeje të tillë do të informohet
për ekzistencën dhe fushëveprimin e
postojanju i njihovom predmetu i
obimu.
ATCO.AR.C.005 Program nadzora
(a) Nadležna vlast mora da uspostavi i
održava program nadzora koji
obuhvata aktivnosti nadzora, koje se
zahtevaju u ATCO.AR.C.001.
(b) Za organizacije koje je sertifikovala
nadležna vlast, program nadzora mora
da se uradi tako da se uzme u obzir
specifična priroda organizacije,
složenost njenih aktivnosti i ranije
aktivnosti sertifikacije i/ili nadzora.
Program nadzora mora da obuhvati u
toku svakog ciklusa planiranja
nadzora:
(1) revizije i inspekcije, ukoliko je
potrebno, uključujući nenajavljene
inspekcije prema potrebi; i
(2) sastanke koji se sazivaju između
rukovodstva organizacije za obuku
i nadležne vlasti, kako bi se
obezbedilo da obe strane budu
obaveštene o značajnim pitanjima.
(c) Za organizacije koje je sertifikovala
nadležna vlast, mora da se primeni
ciklus planiranja nadzora koji ne sme
authority to ensure that both
remain informed of significant
issues.
(c) For organisations certified by the
competent authority an oversight
planning cycle not exceeding 24
months shall be applied.
The oversight planning cycle may be reduced
if there is evidence that the safety
performance of the organisation has
decreased.
The oversight planning cycle may be
extended to a maximum of 36 months if the
competent authority has established that
during the previous 24 months:
(1) the organisation has demonstrated
an effective identification of
aviation safety hazards and
management of associated risks;
and
(2) the organisation has continuously
demonstrated under
ATCO.OR.B.015 that it has full
control over all changes; and
(3) no level 1 findings have been
issued; and
(4) all corrective actions have been
Faqe 112 nga 374 Stranica 112 od 374 Page 112 of 374

saj.
ATCO.AR.C.005 Programi i Mbikëqyrjes
(a) Autoriteti kompetent do të krijojë dhe
mbajë një program mbikëqyrës që
mbulon aktivitetet e mbikëqyrjes të
kërkuara nga ATCO.AR.C.001.
(b) Për organizatat e certifikuara nga
autoriteti kompetent, programi i
mbikëqyrjes do të zhvillohet duke
marrë parasysh natyrën specifike të
organizatës, kompleksitetin e
aktiviteteve të saj dhe aktivitetet e
certifikimit dhe/ose mbikëqyrjes në të
kaluarën. Brenda çdo cikli të
planifikimit mbikëqyrës duhet të
përfshihen:
(1) auditimet dhe inspektimet, nëse
është e nevojshme, duke përfshirë
inspektimet e pa paralajmëruara
sipas rastit; dhe
(2) takime të thirrura në mes të
menaxhmentit të organizatës
trajnuese dhe autoritetit kompetent
për të siguruar që të dy të mbeten të
informuar për çështje të
rëndësishme.
(c) Për organizatat e certifikuara nga
da prekorači 24 meseca.
Ciklus planiranja nadzora može da se
smanji, ukoliko postoji dokaz da je
bezbednosni učinak organizacije smanjen.
Ciklus planiranja nadzora može da se produži
na maksimum 36 meseci, ukoliko je nadležna
vlast ustanovila u toku prethodna 24 meseca
da:
(1) je organizacija dokazala efektivno
utvrđivanje opasnosti vezanih za
bezbednost u vazduhoplovstvu i
upravljanje pratećim rizicima; i
(2) je organizacija stalno dokazivala
da shodno ATCO.OR.B.015 ima
potpunu kontrolu nad svim
promenama; i
(3) nisu bili otvoreni nalazi nivoa 1; i
(4) su sve korektivne mere bile
sprovedene u roku koji je
prihvaćen ili produžen od strane
nadležne vlasti, kao što je
definisano u ATCO.AR.E.015.
Ciklus planiranja nadzora može dalje da se
produži na maksimum 48 meseci ukoliko je,
uz gore navedeno, organizacija uspostavila,
a nadležna vlast odobrila, efektivan sistem
implemented within the time
period accepted or extended by
the competent authority as defined
in ATCO.AR.E.015.
The oversight planning cycle may be further
extended to a maximum of 48 months if, in
addition to the above, the organisation has
established, and the competent authority has
approved, an effective continuous reporting
system to the competent authority on the
safety performance and regulatory
compliance of the organisation itself.
(d) The oversight programme for training
organisations shall include the
monitoring of training standards
including the sampling of training
delivery if appropriate.
(e) For persons holding a licence, rating
or endorsement issued by the
competent authority the oversight
programme shall include inspections,
including unannounced inspections, if
appropriate.
ATCO.AR.C.010 Findings and
enforcement measures for personnel
(a) If during oversight or by any other
Faqe 113 nga 374 Stranica 113 od 374 Page 113 of 374

autoriteti kompetent do të zbatohet një
cikël planifikimi mbikëqyrës që nuk
kalon 24 muaj.
Cikli i planifikimit mbikëqyrës mund të
reduktohet nëse ka dëshmi se performanca e
sigurisë e organizatës ka rënë.
Cikli i planifikimit të mbikëqyrjes mund të
zgjatet deri në maksimum 36 muaj, nëse
autoriteti kompetent ka konstatuar që gjatë 24
muajve të mëparshëm:
(1) organizata ka demonstruar një
identifikim efektiv të rreziqeve të
sigurisë së aviacionit dhe
menaxhimin e rreziqeve të
ndërlidhura; dhe
(2) organizata ka demonstruar
vazhdimisht nën ATCO.OR.B.015
se ka kontroll të plotë mbi të gjitha
ndryshimet; dhe
(3) nuk janë lëshuar gjetje të nivelit 1;
dhe
(4) të gjitha veprimet korrigjuese janë
zbatuar brenda periudhës kohore të
pranuar ose të zgjeruar nga
autoriteti kompetent siç përcaktohet
në ATCO.AR.E.015.
stalnog izveštavanja nadležne vlasti o
bezbednosnom učinku i regulatornoj
usaglašenosti organizacije.
(a) Program nadzora za organizacije za
obuku mora da obuhvati praćenje
standarda obuke, uključujući
uzorkovanje sprovođenja obuke ako je
potrebno.
(b) Za lica koja imaju dozvole,
ovlašćenja ili dodatna i posebna
ovlašćenja koja je izdala nadležna
vlast, program nadzora mora da
obuhvati inspekcije, uključujući
nenajavljene inspekcije, ako je
potrebno.
ATCO.AR.C.010 Nalazi i mere prinude za
osoblje
(a) Ukoliko u toku nadzora ili na bilo
koji drugi način nadležna vlast,
koja je odgovorna za nadzor u
skladu sa ATCO.AR.C.001, nađe
dokaz koji pokazuje neusaglašenost
sa važećim zahtevima od strane lica
koje ima dozvolu koja je izdata u
skladu sa ovom uredbom, nadležna
vlast mora da otvori nalaz, evidentira
means evidence is found by the
competent authority responsible for
the oversight in accordance with
ATCO.AR.C.001 that shows non-
compliance with the applicable
requirements by a person holding a
licence issued in accordance with this
Regulation, the competent authority
shall raise a finding, record it and
communicate it in writing to the
licence holder, as well as
communicate the finding to the
employing organisation, if applicable.
(b) When the competent authority that
raised the finding is the competent
authority responsible for the issuing
of the licence:
(1) it may suspend or revoke the
licence, rating or endorsement, as
applicable, when a safety issue has
been identified; and
(2) it shall take any further
enforcement measures necessary
to prevent the continuation of the
non-compliance.
(c) When the competent authority that
raised the finding is not the competent
authority responsible for the issuing
Faqe 114 nga 374 Stranica 114 od 374 Page 114 of 374

Cikli i planifikimit të mbikëqyrjes mund të
zgjerohet më tej në një maksimum prej 48
muajsh nëse, përveç sa më sipër, organizata ka
themeluar, dhe autoriteti kompetent ka
aprovuar një sistem efektiv të raportimit të
vazhdueshëm tek autoriteti kompetent mbi
performancën e sigurisë dhe përputhshmërinë
rregullative të vetë organizatës.
(d) Programi i mbikëqyrjes për organizatat
trajnuese do të përfshijë monitorimin e
standardeve të trajnimit duke përfshirë
marrjen e mostrave të ofrimit të
trajnimit nëse është e përshtatshme.
(e) Për personat që mbajnë një licencë,
gradim ose miratim të lëshuar nga
autoriteti kompetent, programi i
mbikëqyrjes përfshin inspektimet, duke
përfshirë inspektimet e pa
paralajmëruara, nëse është e
përshtatshme.
ATCO.AR.C.010 Gjetjet dhe masat
zbatuese për personelin
(a) Nëse gjatë mbikëqyrjes ose në ndonjë
mënyrë tjetër zbulohen dëshmi nga
autoriteti kompetent përgjegjës për
mbikëqyrjen në pajtim me
ATCO.AR.C.001, që tregon
ga i dostavi u pisanoj formi imaocu
dozvole, kao i da dostavi nalaz
poslodavcu, ukoliko je primenljivo.
(b) Kada je nadležna vlast koja je
otvorila nalaz nadležna vlast koja je
odgovorna za izdavanje dozvola, ona:
(1) može da suspenduje ili stavi van
snage dozvolu, ovlašćenje ili
dodatno i posebno ovlašćenje,
ukoliko je primenljivo, kada se
utvrdi bezbednosni problem; i
(2) mora da preduzme svaku dalju
meru prinude koja je neophodna,
kako bi se sprečio nastavak
neusaglašenosti.
(c) Kada nadležna vlast koja je otvorila
nalaz nije nadležna vlast koja je
odgovorna za izdavanje dozvola, ona
mora da obavesti nadležnu vlast koja
je izdala tu dozvolu. U ovom slučaju,
nadležna vlast koja je izdala dozvolu
mora da preduzme mere u skladu sa
tačkom (b) i mora da obavesti
nadležnu vlast koja je otvorila nalaz.
PODDEO D
IZDAVANjE, PRODUŽENjE, OBNOVA,
SUSPENZIJA I STAVLjANjE VAN
of the licence, it shall inform the
competent authority that issued the
licence. In this case, the competent
authority that issued the licence shall
take action in accordance with point
(b) and inform the competent
authority that raised the finding.

SUBPART D
ISSUE, REVALIDATION, RENEWAL,
SUSPENSIONAND REVOCATION OF
LICENCES, RATINGS AND
ENDORSEMENTS
ATCO.AR.D.001 Procedure for the issue,
revalidation and renewal of licences,
ratings, endorsements and authorisations
(a) The competent authority shall
establish procedures for the
application, issue and exchange of
licences, issue of ratings and
endorsements, as well as the
revalidation and renewal of
endorsements. These procedures may
include:
(1) the issue of temporary OJTI
authorisation and temporary
Faqe 115 nga 374 Stranica 115 od 374 Page 115 of 374

mosrespektimin e kërkesave të
zbatueshme nga personi që mban një
licencë të lëshuar në përputhje me këtë
Rregullore, autoriteti kompetent do të
ngrejë një konstatim, do ta regjistrojë
dhe do t'ia komunikojë atë me shkrim
mbajtësit të licencës, si dhe do t'ia
komunikojë gjetjen/konstatimin
organizatës së punësimit, nëse është e
aplikueshme.
(b) Kur autoriteti kompetent që ka ngritur
konstatimin është autoriteti kompetent
përgjegjës për lëshimin e licencës:
(1) mund të pezullojë ose revokojë
licencën, gradimin ose miratimin,
sipas rastit, kur një çështje e
sigurisë është identifikuar; dhe
(2) do të marrë masat tjera të zbatimit
të nevojshme për të parandaluar
vazhdimin e mospërputhjes.
(c) Kur autoriteti kompetent që ka ngritur
konstatimin nuk është autoriteti
kompetent përgjegjës për dhënien e
licencës, ai duhet të informojë
autoritetin kompetent që ka lëshuar
licencën. Në këtë rast, autoriteti
kompetent që ka lëshuar licencën do të
ndërmarrë veprime në përputhje me
SNAGE DOZVOLA, OVLAŠĆENjA I
DODATNIH I POSEBNIH OVLAŠĆENjA
ATCO.AR.D.001 Procedura za izdavanje,
produženje i obnovu dozvola, ovlašćenja i
dodatnih i posebnih ovlašćenja i
autorizacija
(a) Nadležna vlast mora da uspostavi
procedure za podnošenje zahteva,
izdavanje i zamenu dozvola,
izdavanje ovlašćenja i dodatnih i
posebnih ovlašćenja, kao i
produženje i obnovu dodatnih i
posebnih ovlašćenja. Ove procedure
mogu da obuhvate:
(1) izdavanje privremene OJTI
autorizacije i privremene
autorizacije procenjivača; i
(2) ukoliko je primenljivo, odobrenje
za procenjivače za produženje i
obnovu posebnog ovlašćenja za
lokaciju, pri čemu procenjivači
moraju da dostave sve evidencije,
izveštaje i svaku drugu informaciju
nadležnoj vlasti kako je definisano
u procedurama.
(b) Nakon prijema zahteva i, ukoliko je
relevantno, ostale prateće
assessor authorisation; and
(2) if applicable, the authorisation for
assessors to revalidate and renew
unit endorsements in which case
assessors shall submit all records,
reports and any other information
to the competent authority as
defined in such procedures.
(b) Upon receiving an application and, if
relevant, any supporting
documentation, the competent
authority shall verify the application
completeness and whether the
applicant meets the requirements set
out in Annex I.
(c) If the applicant meets the applicable
requirements, the competent authority
shall issue, revalidate or renew, when
appropriate, the relevant licence,
rating(s) and endorsement(s) using the
format for licences established in
Appendix 1 of Annex II. The
temporary OJTI authorisation referred
to in ATCO.C.025 and the temporary
assessor authorisation referred to in
ATCO.C.065 shall be issued as a
separate document wherein the
privileges of the holder as well as the
Faqe 116 nga 374 Stranica 116 od 374 Page 116 of 374

pikën (b) dhe të informojë autoritetin
kompetent që ka ngritur konstatimin.

NËNPJESA D
LËSHIMI, RIVALIDIMI,
RIPËRTËRITJA, SUSPENDIMI DHE
REVOKIMI I LICENCAVE,
GRADIMEVE DHE MIRATIMEVE
ATCO.AR.D.001 Procedura për lëshimin,
rivalidimin dhe ripërtëritjen e licencave,
gradimeve, miratimeve dhe autorizimeve
(a) Autoriteti kompetent do të përcaktojë
procedurat për aplikimin, lëshimin dhe
shkëmbimin e licencave, lëshimin e
gradimeve dhe miratimeve, si dhe
rivalidimin dhe ripërtëritjen e
miratimeve. Këto procedura mund të
përfshijnë:
(1) lëshimin e autorizimit të
përkohshëm OJTI dhe autorizimin e
përkohshëm të vlerësuesit; dhe
(2) nëse është e aplikueshme,
autorizimin për vlerësuesit për të
rivaliduar dhe ripërtëritur miratimet
e njësisë në të cilin rast vlerësuesit
duhet të dorëzojnë të gjitha të
dokumentacije, nadležna vlast mora
da utvrdi da li je zahtev potpun i
da li podnosilac zahteva ispunjava
važeće zahteve koji su propisani u
Aneksu I.
(c) Kada smatra da podnosilac zahteva
ispunjava važeće zahteve, nadležna
vlast izdaje, produžava ili obnavlja,
kada je to potrebno, relevantnu
dozvolu, ovlašćenje i dodatno i
posebno ovlašćenje, koristeći obrazac
dozvola iz Dodatka 1 Aneksa II.
Privremena OJTI autorizacija koja je
navedena u ATCO.C.025 i privremena
autorizacija procenjivača koja je
navedena u ATCO.C.065 se izdaju
kao poseban dokument, pri čemu se
navode prava imaoca kao i rok važenja
autorizacije.
(d) Za potrebe smanjenja nepotrebnog
administrativnog tereta, nadležna vlast
može da uspostavi procedure koje daju
mogućnost uspostavljanja
jedinstvenog datuma važenja za
nekoliko dodatnih i posebnih
ovlašćenja. U svakom slučaju, ne
smeju da se prekorače periodi važenja
dodatnih i posebnih ovlašćenja koja su
validity of the authorisation shall be
specified.
(d) For the purpose of reducing
unnecessary administrative burden,
the competent authority may establish
procedures for establishing a unique
date of validity for several
endorsements. In any case, the
validity periods of the endorsements
concerned shall not be extended.
(e) The competent authority shall replace
the air traffic controller licence if
necessary for administrative reasons
and when point (XIIa) of the licence
is completed and no further space
remains. The date of the first issue of
the ratings and rating endorsements
shall be transferred to the new licence.

ATCO.AR.D.005 Revocation and
suspension of licences, ratings and
endorsements
(a) For the purpose of ATCO.A.020 the
competent authority shall establish
administrative procedures for the
suspension and revocation of licences,
ratings and endorsements.
(b) The competent authority may suspend
Faqe 117 nga 374 Stranica 117 od 374 Page 117 of 374

dhënat/evidencën, raportet dhe çdo
informacion tjetër tek autoriteti
kompetent siç përcaktohet në
procedura të tilla.
(b) Pas marrjes së një aplikacioni dhe, nëse
është relevante, çdo dokumentacioni
mbështetës, autoriteti kompetent
verifikon plotësinë e aplikacionit dhe
nëse aplikanti plotëson kërkesat e
paraqitura në Aneksin I.
(c) Nëse aplikanti plotëson kërkesat e
aplikueshme, autoriteti kompetent
lëshon, rivalidon ose ripërtërit, kur
është e përshtatshme, licencën
përkatëse, gradimin (et) dhe miratimin
(et) duke përdorur formatin për licencat
përcaktuar në shtojcën 1 të Aneksit II.
Autorizimi i përkohshëm OJTI i
referuar në ATCO.C.025 dhe
autorizimi i përkohshëm i vlerësuesit i
referuar në ATCO.C.065 do të
lëshohen si një dokument i veçantë ku
do të specifikohen privilegjet e
mbajtësit si dhe vlefshmëria e
autorizimit.
(d) Me qëllim të reduktimit të barrës
administrative të panevojshme,
autoriteti kompetent mund të vendosë
u pitanju.
(e) Nadležna vlast menja dozvolu
kontrolora letenja ukoliko je
potrebno iz administrativnih razloga
i kada je tačka (XIIa) u dozvoli
popunjena i nema više prostora.
Datum prvog izdavanja ovlašćenja i
dodatnih ovlašćenja se prenosi u
novu dozvolu.

ATCO.AR.D.005 Stavljanje van snage i
suspenzija dozvola, ovlašćenja i dodatnih i
posebnih ovlašćenja
(a) Za potrebe ATCO.A.020 nadležna
vlast mora da uspostavi upravni
postupak za suspenziju i stavljanje
van snage dozvola, ovlašćenja i
dodatnih i posebnih ovlašćenja.
(b) Nadležna vlast može da suspenduje
dozvolu u slučaju privremene
nesposobnosti koja nije prestala u
skladu sa procedurama koje su
navedene u ATCO.A.015(e).
(c) Nadležna vlast suspenduje ili stavlja
van snage dozvolu, ovlašćenje ili
dodatno i posebno ovlašćenje u skladu
sa ATCO.AR.C.010 u sledećim
okolnostima:
the licence in the case of provisional
inability not being terminated
according to the procedures referred
to in ATCO.A.015(e).
(c) The competent authority shall suspend
or revoke a licence, rating or
endorsement in accordance with
ATCO.AR. C.010 in particular in the
following circumstances:
(1) exercising the privileges of the
licence when the licence holder no
longer complies with the
applicable requirements of this
Regulation;
(2) obtaining a student air traffic
controller or an air traffic
controller licence, rating,
endorsement or certificate by
falsification of submitted
documentary evidence;
(3) falsification of the licence or
certificate records;
(4) exercising the privileges of the
licence, rating(s) or
endorsement(s) under the
influence of psychoactive
substances.
(d) In cases of suspension or revocation
Faqe 118 nga 374 Stranica 118 od 374 Page 118 of 374

procedura për krijimin e një date unike
të vlefshmërisë për disa miratime.
Sidoqoftë, periudhat e vlefshmërisë së
miratimeve në fjalë nuk do të zgjaten.
(e) Autoriteti kompetent zëvendëson
licencën e kontrollorit të trafikut ajror
nëse është e nevojshme për arsye
administrative dhe kur pika (XIIa) e
licencës është e plotësuar dhe nuk ka
më hapësirë të mbetur. Data e lëshimit
të parë të gradimeve dhe miratimeve do
të transferohen në licencën e re.

ATCO.AR.D.005 Revokimi dhe pezullimi i
licencave, gradimeve dhe miratimeve
(a) Për qëllimin e ATCO.A.020, autoriteti
kompetent vendos procedurat
administrative për pezullimin dhe
revokimin e licencave, gradimeve dhe
miratimeve.
(b) Autoriteti kompetent mund të pezullojë
licencën në rast se paaftësia e
përkohshme nuk ndërpritet sipas
procedurave të përmendura në
ATCO.A.015 (e).
(c) Autoriteti kompetent do të pezullojë
ose revokojë licencën, gradimin ose
miratimin në përputhje me ATCO.AR.
(1) korišćenje prava iz dozvole kada
imalac dozvole više ne ispunjava
važeće zahteve ove uredbe;
(2) dobijanje dozvole studenta
kontrolora letenja ili kontrolora
letenja, ovlašćenja, dodatnog i
posebnog ovlašćenja ili sertifikata
na osnovu dostavljene
falsifikovane dokumentacije;
(3) falsifikovanje evidencija o dozvoli
ili sertifikatu;
(4) korišćenje prava iz dozvole, prava
datih ovlašćenjem ili dodatnim i
posebnim ovlašćenjem pod
uticajem psihoaktivnih supstanci.
(d) U slučaju suspenzije ili stavljanja
van snage dozvola, ovlašćenja i
dodatnih i posebnih ovlašćenja,
nadležna vlast mora da obavesti
imaoca dozvole pisanim putem o ovoj
odluci i njegovim pravima
podnošenja žalbe, u skladu sa
procedurama koje su uspostavljene u
ATCO.AR.A.010(a)(14). Takođe bi
trebalo da o suspenziji ili stavljanju
van snage posebnog ovlašćenja
procenjivača bude obavešten i
relevantan pružalac usluga u
of licences, ratings and endorsements,
the competent authority shall inform
the licence holder in writing of this
decision and of their right of appeal in
accordance with the procedures
established in
ATCO.AR.A.010(a)(14). The
suspension or revocation of the
assessor endorsement should be
notified to the relevant air navigation
service provider as well.
(e) The competent authority shall also
suspend or revoke a licence, rating or
endorsement upon written request of
the licence holder.
SUBPART E
CERTIFICATION PROCEDURE FOR
AIR TRAFFIC CONTROLLER
TRAINING ORGANISATIONS AND
APPROVAL OF TRAINING COURSES
ATCO.AR.E.001 Application and
certification procedure for training
organisations
(a) Upon receiving an application for the
issue of a training organisation
certificate, the competent authority
Faqe 119 nga 374 Stranica 119 od 374 Page 119 of 374

C.010 në veçanti në rrethanat e
mëposhtme:
(1) ushtrimin e privilegjeve të licencës
kur mbajtësi i licencës nuk i
përmbush më kërkesat e
zbatueshme të kësaj Rregulloreje;
(2) marrjen e një licence të student-
kontrollorit të trafikut ajror ose të
kontrollorit të trafikut ajror,
gradimi, miratimi apo certifikate
nëpërmjet falsifikimit të
dokumenteve të dorëzuara;
(3) falsifikimi i të dhënave të licencës
ose certifikatës;
(4) ushtrimi i privilegjeve të licencës,
gradimit (eve) ose miratimit (eve)
nën ndikimin e substancave
psikoaktive.
(d) Në rast pezullimi ose revokimi të
licencave, gradimeve dhe miratimeve,
autoriteti kompetent njofton me shkrim
mbajtësin e licencës për këtë vendim
dhe të drejtën e tyre të ankesës në
përputhje me procedurat e vendosura
në ATCO.AR.A.010(a)(14). Pezullimi
ose revokimi i miratimit të vlerësuesit
duhet të njoftohet edhe tek ofruesi i
shërbimit të navigacionit ajror.
vazdušnoj plovidbi.
(e) Nadležna vlast takođe suspenduje ili
stavlja van snage dozvolu, ovlašćenje
ili dodatno i posebno ovlašćenje na
osnovu pisanog zahteva imaoca
dozvole.
PODDEO E
PROCEDURA SERTIFIKACIJE ZA
ORGANIZACIJE ZA OBUKU
KONTROLORA LETENjA I
ODOBRAVANjE PROGRAMA OBUKE
ATCO.AR.E.001 Podnošenje zahteva i
procedura sertifikacije organizacija za
obuku
(a) Nakon prijema zahteva za izdavanje
sertifikata organizaciji za obuku,
nadležna vlast mora da verifikuje
usaglašenost organizacije za obuku
sa važećim zahtevima koji su
propisani u Aneksu III.
(b) Nadležna vlast izdaje sertifikat
koristeći obrazac koji je propisan u
Dodatku 2 Aneksa II, kada
organizacija za obuku koja je podnela
zahtev ispunjava važeće zahteve.
(c) Da bi omogućila organizaciji da
shall verify the training organisation's
compliance with the requirements set
out in Annex III.
(b) If the applicant training organisation
fulfils the applicable requirements, the
competent authority shall issue a
certificate using the format
established in Appendix 2 of Annex
II.
(c) To enable an organisation to
implement changes without prior
competent authority's approval in
accordance with ATCO.OR.B.015
and ATCO.AR.E.010(c), the
competent authority shall approve the
procedure submitted by the training
organisation defining the scope of
such changes and describing how
such changes will be managed and
notified.
ATCO.AR.E.005 Approval of training
courses and training plans
(a) The competent authority shall approve
training courses and training plans
developed in accordance with the
requirements laid down in
ATCO.OR.D.001.
Faqe 120 nga 374 Stranica 120 od 374 Page 120 of 374

(e) Autoriteti kompetent gjithashtu do të
pezullojë ose revokojë një licencë,
gradim ose miratim me kërkesën me
shkrim të mbajtësit të licencës.
NËNPJESA E
PROCEDURA E CERTIFIKIMIT PËR
ORGANIZATAT E TRAJNIMIT PËR
KONTROLLOR TË TRAFIKUT AJROR
DHE APROVIMIN E KURSEVE TË
TRAJNIMIT
ATCO.AR.E.001 Procedura e aplikimit dhe
certifikimit për organizatat trajnuese
(a) Pas marrjes së një kërkese/aplikacioni
për lëshimin e certifikatës së
organizatës trajnuese, autoriteti
kompetent verifikon përputhjen e
organizatës trajnuese me kërkesat e
paraqitura në Aneksin III.
(b) Nëse organizata trajnuese aplikuese i
përmbush kërkesat e aplikueshme,
autoriteti kompetent lëshon një
certifikatë duke përdorur formatin e
përcaktuar në shtojcën 2 të Aneksit II.
(c) Për të mundësuar që një organizatë të
zbatojë ndryshimet pa aprovimin
paraprak të autoritetit kompetent në
sprovede promene bez prethodnog
odobrenja od strane nadležne vlasti
u skladu sa ATCO.OR.B.015 i
ATCO.AR.E.010(c), nadležna vlast
mora da odobri proceduru koju je
dostavila organizacija za obuku koja
definiše predmet i obim ovakvih
promena i opisuje kako će se
postupati u slučaju ovakvih promena
i način obaveštavanja.
ATCO.AR.E.005 Odobravanje programa
obuke i planova obuke
(a) Nadležna vlast mora da odobri
programe obuke i planove obuke koji
su izrađeni u skladu sa zahtevima koji
su propisani u ATCO.OR.D.001.
(b) Nakon zamene dozvole u skladu sa
ATCO.A.010, nadležna vlast mora da
odobri ili odbije program obuke za
posebno ovlašćenje za lokaciju koji je
uspostavljen u skladu sa ATCO.B.020
(b) i (c), najkasnije šest nedelja nakon
dostavljanja zahteva za odobrenje
programa obuke, i mora da obezbedi
da se poštuju principi
nediskriminacije i srazmernosti.
(b) Following an exchange of a licence
according to ATCO.A.010 the
competent authority shall approve or
reject the unit endorsement course
established in accordance with
ATCO.B.020(b) and (c) not later than
six weeks after presentation of the
application for the approval of the
course, and ensure that the principles
of non-discrimination and
proportionality are respected.
ATCO.AR.E.010 Changes to the training
organisations
(a) Upon receiving an application for a
change that requires prior approval in
accordance with ATCO.OR.B.015,
the competent authority shall verify
the training organisation's compliance
with the requirements set out in
Annex III before the issue of the
approval.
The competent authority shall approve the
conditions under which the organisation may
operate during the change, unless the
competent authority determines that the
change cannot be implemented.
Faqe 121 nga 374 Stranica 121 od 374 Page 121 of 374

përputhje me ATCO.OR.B.015 dhe
ATCO.AR.E.010(c), autoriteti
kompetent aprovon procedurën e
paraqitur nga organizata e trajnimit që
përcakton fushëveprimin e
ndryshimeve të tilla dhe përshkruan se
si ndryshimet e tilla do të menaxhohen
dhe njoftohen.
ATCO.AR.E.005 Aprovimi i kurseve të
trajnimit dhe planeve të trajnimit
(a) Autoriteti kompetent aprovon kurset e
trajnimit dhe planet e trajnimit të
zhvilluara në përputhje me kërkesat e
parashtruara në ATCO.OR.D.001.
(b) Pas një shkëmbimi të licencës sipas
ATCO.A.010, autoriteti kompetent
aprovon ose refuzon kursin e miratimit
të njësisë të përcaktuar në përputhje me
ATCO.B.020(b) dhe (c) jo më vonë se
gjashtë javë pas paraqitjes së kërkesës
për aprovimin e kursit, duke siguruar
respektimin e parimeve të
mosdiskriminimit dhe
proporcionalitetit.
ATCO.AR.E.010 Ndryshimet në organizatat
trajnuese
ATCO.AR.E.010 Promene u
organizacijama za obuku
(a) Nakon prijema zahteva za promenu
koja zahteva prethodno odobrenje u
skladu sa ATCO.OR.B.015, nadležna
vlast verifikuje usaglašenost
organizacije za obuku sa važećim
zahtevima koji su propisani u Aneksu
III, pre izdavanja odobrenja.
Nadležna vlast odobrava uslove pod kojima
organizacija može da radi u toku promene,
osim ako nadležna vlast ne utvrdi da
promena ne može da se sprovede.
Nakon što verifikuje da je organizacija za
obuku usaglašena sa važećim zahtevima,
nadležna vlast odobrava promenu.
(a) Ne dovodeći u pitanje dodatne mere
prinude u skladu sa ATCO.AR.E.015,
kada organizacija sprovede promene
koje zahtevaju prethodno odobrenje
bez dobijanja odobrenja od strane
nadležne vlasti kako je definisano u
tački (a), nadležna vlast odmah
preduzima odgovarajuću meru.
(b) Za promene koje ne zahtevaju
prethodno odobrenje, nadležna vlast
After having verified that the training
organisation complies with the applicable
requirements, the competent authority shall
approve the change.
(b) Without prejudice to any additional
enforcement measures in accordance
with ATCO.AR.E.015, when the
organisation implements changes
requiring prior approval without
having received the competent
authority's approval as defined in
point (a), the competent authority
shall take immediate and adequate
action.
(c) For changes not requiring prior
approval, the competent authority
shall approve a procedure developed
by the training organisation in
accordance with ATCO.OR.B.015
defining the scope of such changes
and its management and notification
mechanism. In the continuous
oversight process the competent
authority shall assess the information
provided in the notification to verify
whether actions taken comply with
the approved procedures and
Faqe 122 nga 374 Stranica 122 od 374 Page 122 of 374

(a) Pas marrjes së një kërkese për një
ndryshim që kërkon aprovimin
paraprak në përputhje me
ATCO.OR.B.015, autoriteti kompetent
verifikon përputhjen e organizatës
trajnuese me kërkesat e paraqitura në
Aneksin III para lëshimit të aprovimit.
Autoriteti kompetent aprovon kushtet nën të
cilat organizata mund të operojë gjatë
ndryshimit, përveç nëse autoriteti kompetent
konstaton se ndryshimi nuk mund të zbatohet.
Pas verifikimit se organizata e trajnimit është
në përputhje me kërkesat e aplikueshme,
autoriteti kompetent aprovon ndryshimin.
(b) Pa paragjykuar ndonjë masë shtesë të
zbatimit në përputhje me
ATCO.AR.E.015, kur organizata
implementon ndryshimet që kërkojnë
aprovimin paraprak pa e marrë
aprovimin e autoritetit kompetent siç
përcaktohet në pikën (a), autoriteti
kompetent merr masa të menjëhershme
dhe të përshtatshme.
(c) Për ndryshimet që nuk kërkojnë
aprovimin paraprak, autoriteti
kompetent aprovon një procedurë të
zhvilluar nga organizata e trajnimit në
odobrava proceduru koju je izradila
organizacija za obuku u skladu sa
ATCO.OR.B.015, koja definiše
predmet i obim ovakvih promena i
njihovo sprovođenje i mehanizam
obaveštavanja. U procesu stalnog
nadzora, nadležna vlast vrši procenu
informacija koje su dostavljene u
obaveštenju, kako bi verifikovala da li
su preduzete mere usaglašene sa
odobrenim procedurama i važećim
zahtevima.
ATCO.AR.E.015 Nalazi i korektivne mere
(a) Nadležna vlast mora da ima sistem za
analizu nalaza sa stanovišta njihovog
značaja za bezbednost.
(b) Nadležna vlast otvara nalaz nivoa 1
kada se otkrije svaka značajna
neusaglašenost sa važećim zahtevima
Uredbe (EZ) br. 216/2008, kako je
preneta u pravni poredak Republike
Kosovo Uredbom ACV 3/2009, i
ovom uredbom, u procedurama i
priručnicima organizacija za obuku, u
vrsti obuke i/ili uslugama koje se
pružaju ili sertifikatima, koja
umanjuje ili ozbiljno ugrožava
applicable requirements.
ATCO.AR.E.015 Findings and corrective
actions
(a) The competent authority shall have a
system to analyse findings for their
safety significance.
(b) A level 1 finding shall be issued by
the competent authority when any
significant non-compliance is detected
with the applicable requirements of
Regulation (EC) No 216/2008 as
transposed into legal order of the
Republic of Kosovo by CAA
Regulation 3/2009 and this
Regulation, with the training
organisation's procedures and
manuals, with the type(s) of training
and/or service(s) provided or
certificate(s) which lowers or
seriously endangers safety and/or
results in a significant degradation of
the training provided.
A level 1 finding shall include, but
shall not be limited to:
(1) failure to give the competent
authority access to the training
Faqe 123 nga 374 Stranica 123 od 374 Page 123 of 374

përputhje me ATCO.OR.B.015 që
përcakton fushëveprimin e këtyre
ndryshimeve dhe mekanizmin e
menaxhimit dhe njoftimit. Në procesin
e vazhdueshëm të mbikëqyrjes,
autoriteti kompetent vlerëson
informacionin e dhënë në njoftim për të
verifikuar nëse veprimet e ndërmarra
përputhen me procedurat e aprovuara
dhe kërkesat e zbatueshme.
ATCO.AR.E.015 Gjetjet/konstatimet dhe
veprimet korrigjuese
(a) Autoriteti kompetent do të ketë një
sistem për të analizuar gjetjet përkitazi
me rëndësinë e tyre të sigurisë.
(b) Një gjetje e nivelit 1 do të lëshohet nga
autoriteti kompetent kur të zbulohet
ndonjë mospërputhje domethënëse me
kërkesat e zbatueshme të Rregullores
(EC) Nr 216/2008, të transpozuar në
rendin juridik të Republikës së Kosovës
me Rregulloren 3/2009 të AAC-së, dhe
kësaj Rregulloreje, me procedurat dhe
manualet e organizatës trajnuese, me
llojin (et) e trajnimit dhe/ose shërbimit
(shërbimeve) të ofruara ose certifikatës
(ave) që ulin ose rrezikojnë seriozisht
bezbednost i/ili rezultira značajnim
pogoršanjem obuke koja se sprovodi.
Nalaz nivoa 1 mora da obuhvati, ali ne sme da
bude ograničen na:
(1) zabranu pristupa nadležnoj vlasti
prostorijama organizacije za obuku
kako je definisano u
ATCO.OR.B.025 u toku
normalnog radnog vremena i
nakon dva pisana zahteva;
(2) dobijanje ili održavanje važenja
sertifikata organizacije za obuku
na osnovu dostavljene
falsifikovane dokumentacije;
(3) dokaz zloupotrebe ili lažnog
korišćenja sertifikata organizacije
za obuku; i
(4) nepostojanje odgovornog
rukovodioca.
(c) Nadležna vlast otvara nalaz nivoa 2
kada se otkrije neusaglašenost sa
važećim zahtevima Uredbe (EZ) br.
216/2008, kako je preneta u pravni
poredak Republike Kosovo Uredbom
ACV 3/2009, i ove uredbe, u
procedurama i priručnicima
organizacije za obuku, u vrsti obuke
organisation's facilities as defined
in ATCO.OR. B.025 during
normal operating hours and after
two written requests;
(2) obtaining or maintaining the
validity of the training
organisation certificate by
falsification of submitted
documentary evidence;
(3) evidence of malpractice or
fraudulent use of the training
organisation certificate; and
(4) the lack of an accountable
manager.
(c) A level 2 finding shall be issued by
the competent authority when any
non-compliance is detected with the
applicable requirements of Regulation
(EC) No 216/2008 as transposed into
legal order of the Republic of Kosovo
by CAA Regulation 3/2009 and this
Regulation, with the training
organisation's procedures and
manuals, with the type(s) of training
and/or service(s) provided or
certificate(s) which could lower or
endanger safety and/or could result in
a degradation of the training provided.
Faqe 124 nga 374 Stranica 124 od 374 Page 124 of 374

sigurinë dhe/ose rezultojnë në një
degradim të konsiderueshëm të
trajnimit të ofruar.
Një gjetje e nivelit 1 do të përfshijë,
por nuk do të kufizohet në:
(1) dështimi për t'i dhënë autoritetit
kompetent qasje në objektet e
organizatës trajnuese siç
përcaktohet në ATCO.OR. B.025
gjatë orëve normale të punës dhe
pas dy kërkesave me shkrim;
(2) marrjen ose mbajtjen e vlefshmërisë
së certifikatës së organizatës
trajnuese duke falsifikuar
dokumentet e paraqitura;
(3) dëshmi e keqpërdorimit ose
përdorimit mashtrues tëcertifikatës
së organizatës së trajnimit; dhe
(4) mungesa e një menaxheri
përgjegjës.
(c) Një gjetje e nivelit 2 do të lëshohet nga
autoriteti kompetent kur të zbulohet
ndonjë mospërputhje domethënëse me
kërkesat e zbatueshme të Rregullores
(EC) Nr 216/2008, të transpozuar në
rendin juridik të Republikës së Kosovës
me Rregulloren 3/2009 të AAC-së, dhe
i/ili uslugama koje se pružaju ili
sertifikatima, koja bi mogla da
umanji ili ugrozi bezbednost i/ili koja
bi mogla da rezultira pogoršanjem
obuke koja se sprovodi.
(d) Kada se otkrije nalaz u toku nadzora
ili na bilo koji drugi način, nadležna
vlast mora, ne dovodeći u pitanje ni
jednu dodatnu meru koja se zahteva
Uredbom (EZ) br. 216/2008, kako je
preneta u pravni poredak Republike
Kosovo Uredbom ACV 3/2009, i
ovom uredbom, da obavesti o nalazu
organizaciju za obuku u pisanoj formi
i da zahteva korektivnu meru za
utvrđenu neusaglašenost.
(1) U slučaju nalaza nivoa 1,
nadležna vlast mora odmah da
preduzme odgovarajuću meru
kako bi zabranila ili ograničila
aktivnosti, i ukoliko je
odgovarajuće, mora da preduzme
meru da stavi van snage sertifikat
ili da ograniči ili suspenduje
sertifikat u celosti ili delimično, u
zavisnosti od obima nalaza, dok
organizacija za obuku ne sprovede
uspešnu korektivnu meru.
(d) When a finding is detected during
oversight or by any other means, the
competent authority shall, without
prejudice to any additional action
required by Regulation (EC) No
216/2008 as transposed into legal
order of the Republic of Kosovo by
CAA Regulation 3/2009 and this
Regulation, communicate the finding
to the training organisation in writing
and request corrective action to
address the non-compliance(s)
identified.
(1) In the case of level 1 findings the
competent authority shall take
immediate and appropriate action
to prohibit or limit activities, and
if appropriate, it shall take action
to revoke the certificate or to limit
or suspend it in whole or in part,
depending upon the extent of the
finding, until successful corrective
action has been taken by the
training organisation.
(2) In the case of level 2 findings the
competent authority shall:
(i) grant the training organisation
a corrective action
Faqe 125 nga 374 Stranica 125 od 374 Page 125 of 374

këtë Rregulloreje, me procedurat dhe
manualet e organizatës trajnuese, me
llojin (et) e trajnimit dhe/ose shërbimit
(eve) të ofruara ose certifikatës (ave) që
mund të ulin ose rrezikojnë seriozisht
sigurinë dhe/ose mund të rezultojnë në
një degradim të trajnimit të ofruar.
(d) Kur një gjetje zbulohet gjatë
mbikëqyrjes ose në ndonjë mënyrë
tjetër, autoriteti kompetent, pa
paragjykuar ndonjë veprim shtesë të
kërkuar nga Rregullorja (EC) Nr
216/2008, të transpozuar në rendin
juridik të Republikës së Kosovës me
Rregulloren 3/2009 të AAC-së, dhe kjo
Rregullore, do t'ia komunikojë gjetjen
organizatës së trajnimit me shkrim dhe
të kërkojë veprim korrigjues për të
adresuar mospërputhjen (et) e
identifikuar (a).
(1) Në rast të gjetjeve të nivelit 1,
autoriteti kompetent merr masa të
menjëhershme dhe të përshtatshme
për të ndaluar ose kufizuar
aktivitetet dhe, nëse është e
përshtatshme, duhet të ndërmarrë
veprime për revokimin e
certifikatës ose për ta kufizuar ose
(2) U slučaju nalaza nivoa 2, nadležna
vlast mora da:
(i) dozvoli organizaciji za obuku
period za sprovođenje
korektivne mere koji je
obuhvaćen akcionim planom
koji odgovara prirodi nalaza; i
(ii) proceni korektivnu meru i plan
sprovođenja koji je predložila
organizacija za obuku i da ih,
ukoliko se na osnovu procene
zaključi da su dovoljni da
otklone neusaglašenost,
prihvati.
(3) Kada organizacija za obuku ne
dostavi prihvatljiv akcioni plan
korektivne mere, ili ne sprovede
korektivnu meru u prihvaćenom ili
produženom roku od strane nadležne
vlasti, nalaz se otvara kao nalaz nivoa
1, i moraju da se preduzmu mere koje
su propisane u tački (d)(1).
(e) Nadležna vlast mora da vodi
evidenciju svih nalaza koje je otvorila
i, gde je moguće, mera prinude koje je
primenila, kao i svih korektivnih mera i
datuma zatvaranja mera.
PODDEO F
implementation period
included in an action plan
appropriate to the nature of the
finding; and
(ii) assess the corrective action
and implementation plan
proposed by the training
organisation and, if the
assessment concludes that they
are sufficient to address the
non-compliance(s), accept
these.
(3) Where a training organisation fails
to submit an acceptable corrective
action plan, or to perform the
corrective action within the time
period accepted or extended by the
competent authority, the finding shall
be raised to a level 1 finding, and
action shall be taken as laid down in
point (d)(1).
(e) The competent authority shall record
all findings it has raised and, where
applicable, the enforcement measures it
has applied, as well as all corrective
actions and the date of action closure for
findings.
SUBPART F
Faqe 126 nga 374 Stranica 126 od 374 Page 126 of 374

pezulluar atë tërësisht ose
pjesërisht, varësisht nga shkalla e
gjetjes, derisa të jetë marrë veprimi
korrigjues i suksesshëm nga
organizata e trajnimit.
(2) Në rast të gjetjeve të nivelit 2,
autoriteti kompetent:
(i) i mundëson organizatës
trajnuese një periudhë të
zbatimit të veprimeve
korrigjuese të përfshira në një
plan veprimi të përshtatshëm
me natyrën e gjetjes; dhe
(ii) vlerëson veprimin korrigjues
dhe planin e zbatimit të
propozuar nga organizata e
trajnimit dhe, nëse vlerësimi
arrin në përfundimin se ato janë
të mjaftueshme për të adresuar
mospërputhjen (et), i pranon
këto.
(3) Kur një organizatë trajnuese
dështon të paraqesë një plan veprimi të
pranueshëm korrigjues ose të kryejë
veprimin korrigjues brenda afatit të
pranuar ose të zgjatur nga autoriteti
kompetent, gjetja do të ngrihet në
gjetjen e nivelit 1 dhe do të merret
POSEBNI ZAHTEVI ZA
VAZDUHOPLOVNO-MEDICINSKU
SERTIFIKACIJU
ODELJAK 1
Opšti zahtevi
ATCO.AR.F.001 Vazduhoplovno-
medicinski centri i vazduhoplovno-
medicinska sertifikacija
Ne dovodeći u pitanje Poddelove A, B i
C, u pogledu vazduhoplovno-medicinskih
centara (AeMCs) i vazduhoplovno-
medicinske sertifikacije, nadležna vlast mora
da primeni sledeće odredbe Aneksa VI
Uredbe Komisije (EU) br. 1178/2011
(Uredba o letačkoj posadi), bez pozivanja
na reference koje se odnose na lekare
specijaliste opšte medicine (GMPs):
— Poddeo ARA.GEN,
— Poddeo ARA.AeMC,
— ARA.MED.120 Medicinski ocenjivači,
— ARA.MED.125 Upućivanje na vlast za
izdavanje dozvola,
— ARA.MED.150 Vođenje evidencije,
— ARA.MED.200 Procedura za izdavanje,
SPECIFIC REQUIREMENTS
RELATING TO AERO-MEDICAL
CERTIFICATION
SECTION 1
General requirements
ATCO.AR.F.001 Aero-medical centres and
aero-medical certification
By way of derogation from Subparts A, B
and C, with regard to aero-medical centres
(AeMCs) and aero-medical certification, the
competent authority shall apply the following
provisions of Annex VI to Commission
Regulation (EU) No 1178/2011 (the Aircrew
Regulation), with the exclusion of all
references to general medical practitioners
(GMPs):
— Subpart ARA.GEN,
— Subpart ARA. AeMC,
— ARA.MED.120 Medical assessors,
— ARA.MED.125 Referral to the licensing
authority,
— ARA.MED.150 Record keeping,
— ARA.MED.200 Procedure for the issue,
revalidation, renewal or change of an AME
Faqe 127 nga 374 Stranica 127 od 374 Page 127 of 374

masa siç përcaktohet në pikën (d)(1).
(e) Autoriteti kompetent do të regjistrojë të
gjitha të gjeturat që ka ngritur dhe, kur
është e zbatueshme, masat zbatuese që ka
aplikuar, si dhe të gjitha veprimet
korrigjuese dhe datën e mbylljes së
veprimeve për gjetjet.
NËNPJESA F
KËRKESAT E VEÇANTA QË KANË TË
BËJNË ME CERTIFIKIMIN AERO-
MJEKËSOR
SEKSIONI 1
Kërkesat e përgjithshme
ATCO.AR.F.001 Qendrat aero-mjekësore
dhe certifikimi aero-mjekësor
Me anë të derogimit nga Nënpjesët A, B dhe
C, në lidhje me qendrat aero-mjekësore
(AeMC) dhe certifikimin aero-mjekësor,
autoriteti kompetent do të zbatojë dispozitat e
mëposhtme të Aneksit VI të Rregullores së
Komisionit (EU) Nr. 1178/2011 (Rregullorja e
Ekuipazhit Ajror), me përjashtim të të gjitha
referencave ndaj mjekëve të mjekësisë së
përgjithshme (GMP):
— Nënpjesa ARA.GEN,
produženje, obnovu ili izmenu AME
sertifikata,
— ARA.MED.245 Stalan nadzor,
— ARA.MED.250 Ograničenje, privremeno
oduzimanje ili oduzimanje AME sertifikata,
— ARA.MED.255 Prisilne mere za
osiguranje primene propisa,
— ARA.MED.315 Mere prinude, i
— ARA.MED.325 Procedura drugostepenog
pregleda.
ODELJAK 2
Dokumentacija
ATCO.AR.F.005 Lekarsko uverenje
Lekarsko uverenje mora da odgovara
sledećim specifikacijama:
(a) Sadržaj:
(1) Država u kojoj je ATCO dozvola
izdata ili u kojoj je podnet zahtev
za dozvolu (I)
(2) Klasa lekarskog uverenja (II);
(3) Broj uverenja koje počinje
oznakom države UN u kojoj je
ATCO dozvola izdata ili u kojoj je
certificate,
— ARA.MED.245 Continuing oversight,
— ARA.MED.250 Limitation, suspension or
revocation of an AME certificate,
— ARA.MED.255 Enforcement measures,
— ARA.MED.315 Review of examination
reports, and
— ARA.MED.325 Review procedure.
SECTION 2 Documentation
ATCO.AR.F.005 Medical certificate
The medical certificate shall conform to the
following specifications:
(a) Content:
(1) State in which the ATCO licence
has been issued or applied for (I);
(2) Class of medical certificate (II);
(3) Certificate number commencing
with the UN country code of the
state in which the ATCO licence
has been issued or applied for and
followed by a code of numbers
and/or letters in Arabic numerals
and Latin script (III);
(4) Name of the holder (IV);
Faqe 128 nga 374 Stranica 128 od 374 Page 128 of 374

— Nënpjesa ARA. AeMC,
— ARA.MED.120 Vlerësuesit mjekësorë,
— ARA.MED.125 Referimi tek autoriteti
licencues,
— ARA.MED.150 Mbajtja e të
dhënave/evidencës,
— ARA.MED.200 Procedura për lëshimin,
rivalidimin, ripërtëritjen ose ndryshimin e një
certifikate AME,
— ARA.MED.245 Mbikëqyrja e
vazhdueshme,
— ARA.MED.250 Kufizimi, pezullimi ose
revokimi i një certifikate AME,
— ARA.MED.255 Masat e zbatimit,
— ARA.MED.315 Shqyrtimi i raporteve të
ekzaminimeve, dhe
— ARA.MED.325 Procedura e rishikimit.
SEKSIONI 2 Dokumentacioni
ATCO.AR.F.005 Certifikata mjekësore
Certifikata mjekësore duhet të jetë në përputhje
me specifikimet e mëposhtme:
(a) Përmbajtja:
(1) Shteti ku është lëshuar ose është
podnet zahtev za izdavanje, iza
kog sledi oznaka sastavljena od
arapskih brojeva i/ili slova na
latiničnom pismu (III);
(4) Ime imaoca (IV);
(5) Državljanstvo imaoca (VI);
(6) Datum rođenja imaoca (XIV);
(7) Potpis imaoca (VII);
(8) Ograničenje(a) (XIII);
(9) Datum isteka lekarskog uverenja
klase 3 (IX);
(10) Datum pregleda;
(11) Datum poslednjeg
elektrokardiograma;
(12) Datum poslednjeg audiograma;
(13) Datum izdavanja i potpis AME
ili medicinskog ocenjivača koji je
izdao lekarsko uverenje (X);
(14) Pečat ili žig.
(b) Materijal: Papir ili drugi materijal
koji se koristi mora da spreči ili
jasno prikaže svaku izmenu ili
brisanje. Nadležna vlast mora da
jasno odobri svaki unos ili brisanja u
obrascu.
(c) Jezik: Lekarska uverenja moraju da
budu napisana na službenim jezicima
Republike Kosovoi na engleskom..
(5) Nationality of the holder (VI);
(6) Date of birth of the holder (XIV);
(7) Signature of the holder (VII);
(8) Limitation(s) (XIII);
(9) Expiry date of the class 3 medical
certificate (IX);
(10) Date of examination;
(11) Date of last electrocardiogram;
(12) Date of last audiogram;
(13) Date of issue and signature of
AME or medical assessor that
issued the medical certificate (X);
(14) Seal or stamp.
(b) Material: The paper or other material
used shall prevent or readily show any
alterations or erasures. Any entries or
deletions to the form shall be clearly
authorised by the competent authority.
(c) Language: Medical certificates shall
be written in the official languages of
the Republic of Kosovo and in
English..
(d) All dates on the medical certificate
shall be written in a dd/mm/yyyy
format.
ATCO.AR.F.010 AME certificate
After having verified that the AME is in
Faqe 129 nga 374 Stranica 129 od 374 Page 129 of 374

aplikuar për licencë ATCO (I);
(2) Klasa e certifikatës mjekësore (II);
(3) Numri i certifikatës që fillon me
kodin e vendit të KB-së të shtetit ku
është lëshuar ose ku është aplikuar
për licencë ATCO dhe e pasuar nga
një kod i numrave dhe/ose
shkronjave në numra arabë dhe
shkronja latine (III);
(4) Emri i mbajtësit (IV);
(5) Shtetësia e mbajtësit (VI);
(6) Data e lindjes së mbajtësit (XIV);
(7) Nënshkrimi i mbajtësit (VII);
(8) Kufizimet (XIII);
(9) Data e skadimit të certifikatës
mjekësore të klasës 3 (IX);
(10) Data e ekzaminimit;
(11) Data e elektrokardiogramit të
fundit;
(12) Data e audiogramit të fundit;
(13) Data e lëshimit dhe nënshkrimit
të AME ose vlerësuesit mjekësor që
ka lëshuar certifikatën mjekësore
(X);
(14) Vula ose damka
(b) Materiali: Letra ose materiali tjetër i
përdorur duhet të parandalojë ose të
tregojë me lehtësi çdo ndryshim ose
(d) Svi datumi u lekarskom uverenju
moraju da budu napisani u formatu
dd/mm/gggg.
ATCO.AR.F.010 AME sertifikat
Kada utvrdi da je AME usaglašen sa važećim
zahtevima, nadležna vlast izdaje, produžava,
obnavlja ili menja AME sertifikat koristeći
obrazac koji je utvrđen u Dodatku 3 Aneksa
II.
ATCO.AR.F.015 AeMC sertifikat
Kada utvrdi da je AeMC usaglašen sa
važećim zahtevima, nadležna vlast izdaje,
produžava, obnavlja ili menja AeMC
sertifikat koristeći obrazac koji je utvrđen u
Dodatku 4 Aneksa II.
ATCO.AR.F.020 Vazduhoplovno –
medicinski obrasci
Nadležna vlast mora da obezbedi obrasce za
AMEs i AeMCs koji će se koristiti za:
(a) podnošenje zahteva za lekarska uverenja;
i
(b) lekarski izveštaj za podnosioce zahteva
klase 3.
ANEKS III
compliance with the applicable requirements,
the competent authority shall issue,
revalidate, renew or change the AME
certificate using the form established in
Appendix 3 of Annex II.
ATCO.AR.F.015 AeMC certificate
After having verified that the AeMC is in
compliance with the applicable requirements,
the competent authority shall issue or change
the AeMC certificate, using the form
established in Appendix 4 of Annex II.
ATCO.AR.F.020 Aero-medical forms
The competent authority shall provide AMEs
and AeMCs with the forms to be used for: (a)
the application form for a medical certificate;
and (b) the examination report form for class
3 applicants.
ANNEX III
PART ATCO.OR
REQUIREMENTS FOR AIR TRAFFIC
CONTROLLER TRAINING
ORGANISATIONS AND AERO-
MEDICAL CENTRES
SUBPART A
GENERAL REQUIREMENTS
Faqe 130 nga 374 Stranica 130 od 374 Page 130 of 374

fshirje. Çdo shënim ose fshirje në
formular duhet të jetë e autorizuar qartë
nga autoriteti kompetent.
(c) Gjuha: Certifikatat mjekësore duhet të
shkruhen në gjuhët zyrtare të
Republikës së Kosovës dhe në gjuhën
angleze.
(d) Të gjitha datat në certifikatën
mjekësore duhet të shkruhen në
formatin dd/mm/vvvv.
ATCO.AR.F.010 Certifikata AME
Pas verifikimit se AME është në përputhje me
kërkesat e aplikueshme, autoriteti kompetent
lëshon, rivalidon, ripërtërit ose ndryshon
certifikatën AME duke përdorur formën e
përcaktuar në Shtojcën 3 të Aneksit II.
ATCO.AR.F.015 Certifikata AeMC
Pas verifikimit se AeMC është në përputhje me
kërkesat e aplikueshme, autoriteti kompetent
lëshon ose ndryshon certifikatën AeMC, duke
përdorur formën e përcaktuar në Shtojcën 4 të
Aneksit II.
ATCO.AR.F.020 Formularët Aero-
mjekësor
Autoriteti kompetent do t'ia sigurojë AME dhe
AeMCs formularët që do të përdoren për: (a)
DEO ATCO.OR
ZAHTEVI ZA ORGANIZACIJE ZA
OBUKU KONTROLORA LETENjA I
VAZDUHOPLOVNO-MEDICINSKE
CENTRE
PODDEO A
OPŠTI ZAHTEVI
ATCO.OR.A.001 Predmet i obim
Ovaj deo, propisan u ovom aneksu, utvrđuje
zahteve koji se primenjuju na organizacije za
obuku kontrolora letenja i vazduhoplovno-
medicinske centre kako bi se dobio i
održavao sertifikat u skladu sa Uredbom (EZ)
br. 216/2008, kako je preneta u pravni
poredak Republike Kosovo Uredbom ACV
3/2009, i ovom uredbom.
PODDEO B
ZAHTEVI ZA ORGANIZACIJE ZA
OBUKU KONTROLORA LETENjA
ATCO.OR.B.001 Podnošenje zahteva za
sertifikat organizacije za obuku
(a) Zahtevi za sertifikat organizacije za
obuku moraju da se dostave
blagovremeno nadležnoj vlasti kako
bi se omogućilo nadležnoj vlasti da
ATCO.OR.A.001 Scope
This Part, set out in this Annex, establishes
the requirements applicable to air traffic
controller training organisations and aero-
medical centres in order to obtain and
maintain a certificate in accordance with
Regulation (EC) No 216/2008 as transposed
into legal order of the Republic of Kosovo by
CAA Regulation 3/2009 and this Regulation.
SUBPART B
REQUIREMENTS FOR AIR TRAFFIC
CONTROLLER TRAINING
ORGANISATIONS
ATCO.OR.B.001 Application for a
training organisation certificate
(a) Applications for a training
organisation certificate shall be
submitted to the competent authority
in due time to allow the competent
authority to evaluate the application.
The application shall be submitted in
accordance with the procedure
established by that authority.
(b) Applicants for an initial certificate
shall demonstrate to the competent
authority how they will comply with
Faqe 131 nga 374 Stranica 131 od 374 Page 131 of 374

formularin e aplikimit për certifikatë
mjekësore; dhe (b) formularin e raportit të
ekzaminimit për aplikantët e klasës 3.

ANEKSI III
PJESA ATCO.OR
KËRKESAT PËR ORGANIZATAT E
TRAJNIMIT TË KONTROLLORËVE TË
TRAFIKUT AJROR DHE QENDRAT
AERO-MJEKËSORE
NËN-PJESA A
KËRKESAT E PËRGJITHSHME
ATCO.OR.A.001 Fushëveprimi
Kjo Pjesë, e përcaktuar në këtë Shtojcë,
përcakton kërkesat e zbatueshme për
organizatat e trajnimit të kontrollorëve të
trafikut ajror dhe qendrat aero-mjekësore për
marrjen dhe mbajtjen e certifikatës në
përputhje me Rregulloren (EC) Nr. 216/2008,
të transpozuar në rendin juridik të Republikës
së Kosovës me Rregulloren 3/2009 të AAC-së,
dhe këtë Rregullore .
NËN-PJESA B
KËRKESAT PËR ORGANIZATAT E
TRAJNIMIT TË KONTROLLORËVE TË
izvrši procenu zahteva. Zahtev se
dostavlja u skladu sa procedurom koju
je uspostavila nadležna vlast.
(b) Podnosioci zahteva za inicijalnu
sertifikaciju moraju da dokažu
nadležnoj vlasti kako će ispuniti
zahteve koji su utvrđeni u Uredbi (EZ)
br. 216/2008, kako je preneta u pravni
poredak Republike Kosovo Uredbom
ACV 3/2009, i ovoj uredbi.
(c) Zahtev za sertifikat organizacije za
obuku mora da sadrži sledeće
informacije:
(1) ime i adresu podnosioca zahteva;
(2) adresu poslovnog sedišta
(uključujući, gde je relevantno,
spisak ATC jedinica) ukoliko se
adresa razlikuje od adrese
podnosioca zahteva koja je
navedena u stavu (a) gore;
(3) imena i kontakt detalje:
(i) odgovornog rukovodioca;
(ii) rukovodioca organizacije za
obuku, ukoliko nije lice navedeno
pod (i) gore.;
(iii) lice, odnosno lica koje je
imenovala organizacija za obuku
kao
koordinatora, odnosno
the requirements established in
Regulation (EC) No 216/2008 as
transposed into legal order of the
Republic of Kosovo by CAA
Regulation 3/2009 and in this
Regulation.
(c) An application for a training
organisation certificate shall include
the following information:
(1) the applicant's name and address;
(2) the address(es) of the place(s) of
operation (including, where
relevant, the list of ATC units) if
different from the applicant's
address in point (a);
(3) the names and contact details of:
(i) the accountable manager;
(ii) the head of the training
organisation, if different from
point (i);
(iii) the person(s) nominated by
the training organisation as the
focal point(s) for communication
with the competent authority;
(4) date of intended start of activity or
change;
(5) a list of types of training to be
provided and at least one training
course from each type of training
Faqe 132 nga 374 Stranica 132 od 374 Page 132 of 374

TRAFIKUT AJROR
ATCO.OR.B.001 Aplikimi për certifikatë të
organizatës trajnuese
(a) Aplikacionet për certifikatë të
organizatës trajnuese parashtrohen tek
autoriteti kompetent në kohen e duhur
për të mundësuar vlerësimin e
aplikacionit nga autoriteti kompetent.
Aplikacioni parashtrohet në përputhje
me procedurën e përcaktuar nga ai
autoritet.
(b) Aplikuesit për certifikatë fillestare
duhet t'i demonstrojnë autoritetit
kompetent se si do të përputhen me
kërkesat e përcaktuara në Rregulloren
(EC) Nr. 216/2008, të transpozuar në
rendin juridik të Republikës së Kosovës
me Rregulloren 3/2009 të AAC-së, dhe
në këtë rregullore.
(c) Aplikacioni për certifikatë të
organizatës trajnuese përfshinë
informacionin e mëposhtëm:
(1) emrin dhe adresën e aplikuesit;
(2) adresën(at) e vendit(eve) të
operimit (duke përfshirë, aty ku
është e nevojshme, listën e njësive
të ATC) nëse nuk është e njëjtë me
koordinatore za komunikaciju sa
nadležnom vlašću;
(4) datum početka aktivnosti ili
promene;
(5) spisak vrsta obuke koje će se
sprovoditi i najmanje po jedan
program obuke obuke za svaku
vrstu obuke koja namerava da se
sprovodi;
(6) izjavu o usaglašenosti sa važećim
zahtevima mora da potpiše
odgovorni rukovodilac, uz
navođenje ispunjenosti uslova
organizacije za obuku za
zahtevima sve vreme;
(7) procese sistema upravljanja; i
(8) datum primene.
ATCO.OR.B.005 Načini usaglašavanja
(a) Organizacija može da koristi
alternativne načine usaglašavanja u
odnosu na AMC koje je usvojila
Agencija, kako bi uspostavila
usaglašenost sa Uredbom (EZ) br.
216/2008, kako je preneta u pravni
poredak Republike Kosovo Uredbom
ACV 3/2009, i ovom uredbom.
(b) Kada organizacija želi da koristi
that is intended to be provided;
(6) the declaration of compliance with
the applicable requirements shall
be signed by the accountable
manager, stating the training
organisation's compliance with the
requirements at all times;
(7) the management system
processes; and
(8) the date of application.
ATCO.OR.B.005 Means of compliance
(a) Alternative means of compliance to
the AMC adopted by the Agency may
be used by an organisation to establish
compliance with Regulation (EC) No
216/2008 as transposed into legal
order of the Republic of Kosovo by
CAA Regulation 3/2009 and with this
Regulation.
(b) When an organisation wishes to use
an alternative means of compliance, it
shall, prior to implementing it,
provide the competent authority with
a full description of the alternative
means of compliance. The description
shall include any revisions to manuals
or procedures that may be relevant, as
Faqe 133 nga 374 Stranica 133 od 374 Page 133 of 374

adresën e aplikuesit në pikën (a);
(3) emrat dhe informacionet e kontaktit
të:
(i) menaxherit përgjegjës;
(ii) udhëheqësit të organizatës
trajnuese, nëse është i ndryshëm
nga pika (i);
(iii) personit(ave) të nominuar nga
organizata e trajnimit si pika(at)
fokale për komunikim me
autoritetin kompetent;
(4) datën e synuar të fillimit ose
ndryshimit të aktivitetit;
(5) listën e llojeve të trajnimit që do të
ofrohen dhe së paku një kurs
trajnimi për secilin kurs trajnimi që
synohet të ofrohet;
(6) deklarata e pajtueshmërisë me
kërkesat e aplikueshme, do të
nënshkruhet nga menaxheri
përgjegjës , e cila deklaron
përputhshmërinë e organizatës së
trajnimit gjatë gjithë kohës me
kërkesat;
(7) proceset e sistemit të menaxhimit;
dhe
(8) datën e aplikimit.
ATCO.OR.B.005 Mjetet e
alternativne načine usaglašavanja,
mora, pre njihove primene, da dostavi
nadležnoj vlasti kompletan opis
alternativnih načina usaglašavanja.
Opis mora da obuhvati revizije
priručnika ili procedura koje mogu
biti relevantne, kao i procenu koja
dokazuje da su ispunjeni zahtevi iz
Uredbe (EZ) br. 216/2008, kako je
preneta u pravni poredak Republike
Kosovo Uredbom ACV 3/2009, i
sprovedbenih pravila.
(c) Organizacija može da implementira
ove alternativne načine usaglašavanja
uz prethodno odobrenje nadležne
vlasti i nakon prijema obaveštenja,
kao što je propisano u
ATCO.AR.A.015 (d).
ATCO.OR.B.010 Uslovi odobrenja i prava
organizacije za obuku na osnovu sertifikata
(a) Organizacije za obuku moraju da
budu usaglašene sa predmetom i
obimom i pravima koja su definisana
u uslovima odobrenja koje je priloženo
uz sertifikat organizacije.
(b) Da bi se obezbedilo da se ispune
važeći zahtevi iz Poddela D Aneksa I
well as an assessment demonstrating
compliance with Regulation (EC) No
216/2008 as transposed into legal
order of the Republic of Kosovo by
CAA Regulation 3/2009 and its
implementing rules.
(c) The organisation may implement
these alternative means of compliance
subject to prior approval by the
competent authority and upon receipt
of the notification as prescribed in
ATCO.AR.A.015(d).
ATCO.OR.B.010 Terms of approval and
privileges of a training organisation
certificate
(a) Training organisations shall comply
with the scope and privileges defined
in the terms of approval attached to
the organisation's certificate.
(b) In order to ensure that the applicable
requirements in Subpart D of Annex I
(Part ATCO) are fulfilled, the
privilege to provide unit and
continuation training shall only be
granted to training organisations
which:
(1) hold a certificate for the provision
Faqe 134 nga 374 Stranica 134 od 374 Page 134 of 374

pajtueshmërisë/përputhshmërisë
(a) Mjetet alternative të përputhshmërisë
me AMC të adoptuara nga Agjencia
mund të përdoren nga një organizatë
për të krijuar përputhshmërinë me
Rregulloren (EC) Nr. 216/2008, të
transpozuar në rendin juridik të
Republikës së Kosovës me Rregulloren
3/2009 të AAC-së, dhe me këtë
Rregullore.
(b) Kur një organizatë dëshiron të përdorë
një mjet alternativ të
pajtueshmërisë/përputhshmërisë, e
njëjta duhet që, para implementimit të
saj, t'i japë autoritetit kompetent një
përshkrim të plotë të mjeteve
alternative të pajtueshmërisë.
Përshkrimi përfshin çdo rishikim të
manualeve ose procedurave që mund të
jenë relevante, si dhe një vlerësim që
tregon përputhshmërinë me
Rregulloren (EC) Nr. 216/2008, të
transpozuar në rendin juridik të
Republikës së Kosovës me Rregulloren
3/2009 të AAC-së, dhe rregullat e saj të
implementimit.
(c) Organizata mund të implementojë këto
(Deo ATCO), pravo na sprovođenje
obuke u jedinicama kontrole letenja i
kontinuirane obuke se daje samo
organizacijama koje:
(1) imaju sertifikat za pružanje usluga
kontrole letenja; ili
(2) su zaključile poseban sporazum sa
ATC pružaocem usluga.
ATCO.OR.B.015 Promene u organizaciji
za obuku
(a) Promene u organizaciji koje imaju
uticaja na sertifikat ili uslove
odobrenja organizacije za obuku ili
neki relevantan element sistema
rukovođenja organizacijom za obuku
zahtevaju prethodno odobrenje od
nadležne vlasti.
(b) Organizacije za obuku moraju da se
dogovore sa nadležnom vlašću o
promenama koje zahtevaju prethodno
odobrenje uz one koje su navedene u
tački (a).
(c) Za svaku promenu koja zahteva
prethodno odobrenje u skladu sa
tačkom (a) i (b)ahtev mora da se
dostavi pre sprovođenja svake ovakve
promene, kako bi se omogućilo
of the air traffic control service; or
(2) have concluded a specific
agreement with the ATC provider.
ATCO.OR.B.015 Changes to the training
organisation
(a) Changes to the organisation that affect
the certificate or the terms of approval
of the training organisation or any
relevant element of the training
organisation's management systems
shall require prior approval by the
competent authority.
(b) Training organisations shall agree
with their competent authority on the
changes that require prior approval in
addition to those specified in point
(a).
(c) For any changes requiring prior
approval in accordance with points (a)
and (b), the training organisation shall
apply for and obtain an approval
issued by the competent authority.
The application shall be submitted
before any such change takes place in
order to enable the competent
authority to determine continued
compliance with this Regulation and
Faqe 135 nga 374 Stranica 135 od 374 Page 135 of 374

mjete alternative të pajtueshmërisë, në
varësi të miratimit paraprak nga
autoriteti kompetent dhe me pranimin e
njoftimit siç përshkruhet në
ATCO.AR.A.015(d).
ATCO.OR.B.010 Kushtet e aprovimit dhe
privilegjet e një certifikate të organizatës së
trajnimit
(a) Organizatat e trajnimit do të jenë në
përputhje me fushëveprimin dhe
privilegjet e përcaktuara në kushtet e
aprovimit të bashkëngjitura në
certifikatën e organizatës.
(b) Për të siguruar që kërkesat e
zbatueshme në Nën-pjesën D të
Aneksit I (Pjesa ATCO) janë plotësuar,
privilegji për të siguruar trajnimin e
njësisë dhe trajnimin në vazhdimësi do
t'i jepet vetëm organizatave të trajnimit
që:
(1) janë të pajisura me certifikatë për
ofrimin e shërbimit të kontrollit të
trafikut ajror; ose
(2) kanë lidhur një marrëveshje
specifike me ofruesin e ATC.
ATCO.OR.B.015 Ndryshimet në
nadležnoj vlasti da utvrdi stalnu
usaglašenost sa ovom Uredvom i da
izmeni, prema potrebi, sertifikat
organizacije za obuku i odgovarajuće
uslove odobrenja koje se prilaže uz
njega. Organizacije za obuku moraju
da dostave nedležnoj vlasti svu
relevantnu dokumentaciju. Promena se
može sprovesti samo po prijemu
zvaničnog odobrenja od nadležne
vlasti u skladu sa ATCO.AR.E.010.
(d) Nadležna vlast mora odmah da bude
obaveštena o promenama u
elementima koji su navedeni u tački
(a) usled nepredviđenih okolnosti,
kako bi se dobilo odobrenje po
potrebi.
(e) Svim promenama koje ne zahtevaju
prethodno odobrenje mora da se
upravlja i o njima mora da bude
obaveštena nadležna vlast, kako je
definisano u proceduri koju je
odobrila nadležna vlast u skladu sa
ATCO.AR.E.010.
(f) Organizacije za obuku moraju da
obaveste nadležnu vlast kada
prekinu sa svojim aktivnostima
to amend, if necessary, the training
organisation certificate and related
terms of approval attached to it.
Training organisations shall provide
the competent authority with all
relevant documentation. The change
shall only be implemented upon
receipt of formal approval by the
competent authority in accordance
with ATCO.AR.E.010. Training
organisations shall operate under the
conditions prescribed by the
competent authority during such
changes, as applicable.
(d) Changes to the elements referred to in
point (a) due to unforeseen
circumstances shall be notified to the
competent authority without delay in
order to obtain approval as necessary.
(e) All changes not requiring prior
approval shall be managed and
notified to the competent authority as
defined in the procedure approved by
the competent authority in accordance
with ATCO.AR.E.010. (f) Training
organisations shall notify the
competent authority when they cease
Faqe 136 nga 374 Stranica 136 od 374 Page 136 of 374

organizatën e trajnimit
(a) Ndryshimet në organizatë që ndikojnë
në certifikatë ose në kushtet e aprovimit
të organizatës trajnuese ose ndonjë
elementi relevant të sistemeve të
menaxhimit të organizatës trajnuese do
të marrin aprovimin paraprak nga
autoriteti kompetent.
(b) Organizatat e trajnimit dakordohen me
autoritetin e tyre kompetent lidhur me
ndryshimet që kërkojnë aprovimin
paraprak përveç atyre të specifikuara në
pikën (a).
(c) Për çdo ndryshim që kërkon aprovimin
paraprak në përputhje me pikat (a) dhe
(b), organizata e trajnimit aplikon dhe
merr një aprovim të lëshuar nga
autoriteti kompetent. Aplikimi
parashtrohet para se të bëhet ndonjë
ndryshim i tillë me qëllim që të lejojë
autoritetin kompetent të përcaktojë
përputhshmërinë e vazhdueshme me
këtë Rregullore dhe nëse është e
nevojshme, të ndryshojë certifikatën e
organizatës së trajnimit dhe kushtet e
bashkëngjitura përkatëse të aprovimit.
Organizatat e trajnimit duhet t’i
ATCO.OR.B.020 Neograničeno važenje
(a) Sertifikacija organizacije za obuku se
smatra važećom sve dok sertifikat nije
vraćen ili stavljen van snage i sve dok
organizacija za obuku ostaje
usaglašena sa zahtevima Uredbe (EZ)
216/2008, kako je preneta u pravni
poredak Republike Kosovo Uredbom
ACV 3/2009, i ove uredbe, uzimajući
u obzir odredbe koje se odnose na
postupanje sa nalazima u skladu sa
ATCO.OR.B.030.
(b) Sertifikat mora da se vrati nadležnoj
vlasti odmah nakon njegovog
stavljanja van snage ili prestanka svih
aktivnosti.
ATCO.OR.B.025 Pristup prostorijama i
podacima organizacija za obuku
Organizacije za obuku i podnosioci zahteva
za sertifikate organizacija za obuku moraju
da omoguće pristup svakom licu koje je
ovlašćeno ili koje deluje u ime nadležne
vlasti u odgovarajuće prostorije, kako bi
ono pregledalo potrebnu evidenciju,
podatke, procedure i drugi materijal
primereno izvršavanju zadataka nadležne
their activities.
ATCO.OR.B.020 Continued validity
(a) A training organisation's certification
shall remain valid subject to the
certificate not being surrendered or
revoked and subject to the training
organisation remaining in compliance
with the requirements of Regulation
(EC) 216/2008 as transposed into
legal order of the Republic of Kosovo
by CAA Regulation 3/2009 and this
Regulation, taking into account the
provisions related to the handling of
findings in accordance with
ATCO.OR.B.030.
(b) The certificate shall be returned to the
competent authority without delay
upon its revocation or the cease of all
activities.
ATCO.OR.B.025 Access to training
organisations' facilities and data
Training organisations and applicants for
training organisation certificates shall grant
access to any person authorised by or acting
on behalf of the competent authority to the
relevant premises in order to examine the
Faqe 137 nga 374 Stranica 137 od 374 Page 137 of 374

sigurojnë autoritetit kompetent të gjithë
dokumentacionin përkatës. Ndryshimi
bëhet vetëm pas marrjes së aprovimit
formal nga autoriteti kompetent në
përputhje me ATCO.AR.E.010.
Organizatat trajnuese veprojnë sipas
kushteve të përcaktuara nga autoriteti
kompetent gjatë ndryshimeve të tilla,
sipas rastit.
(d) Ndryshimet në elementet e përmendura
në pikën (a) për shkak të rrethanave të
paparashikuara njoftohen pa vonesë tek
autoriteti kompetent për të marrë
aprovimin sipas nevojës.
(e) Të gjitha ndryshimet që nuk kërkojnë
aprovim paraprak menaxhohen dhe
njoftohen tek autoriteti kompetent siç
përcaktohet në procedurën e aprovuar
nga autoriteti kompetent në përputhje
me ATCO.AR.E.010. (f) Organizatat e
trajnimit njoftojnë autoritetin
kompetent kur ato pushojnë së
ushtruari aktivitetet e tyre.
ATCO.OR.B.020 Validiteti i vazhdueshëm
(a) Certifikata e një organizate trajnimi
mbetet valide për aq kohë sa nuk
dorëzohet ose revokohet dhe për aq
vlasti.
ATCO.OR.B.030 Nalazi
Nakon prijema obaveštenja o nalazima
koje je izdala nadležna vlast u skladu sa
ATCO.AR.E.015, organizacija za obuku mora
da:
(a) utvrdi uzrok nalaza;
(b) definiše akcioni plan korektivnih
mera; i
(c) dokaže nadležnoj vlasti da su
korektivne mere odgovarajuće
sprovedene u roku koji je dogovoren
sa tom vlašću, kao što je definisano u
ATCO.AR.E.015.
ATCO.OR.B.035 Trenutna reakcija na
bezbednosni problem
Organizacija za obuku mora da sprovede
svaku bezbednosnu meru koju je naložila
nadležna vlast u skladu sa
ATCO.AR.C.001(a)(3) za aktivnosti
organizacija za obuku.
ATCO.OR.B.040 Prijave događaja
(a) Organizacije za obuku koje
sprovode obuku na radnom mestu
moraju da prijavljuju nadležnoj vlasti
required records, data, procedures and any
other material pertinent to the execution of
the tasks of the competent authority.
ATCO.OR.B.030 Findings
After receipt of notification of findings issued
by the competent authority in accordance
with ATCO.AR.E.015, the training
organisation shall:
(a) identify the root cause of the finding;
(b) define a corrective action plan; and
(c) demonstrate the corrective action
implementation to the satisfaction of
the competent authority within the
period agreed with that authority as
defined in ATCO.AR.E.015.
ATCO.OR.B.035 Immediate reaction to a
safety problem
The training organisation shall implement
any safety measures mandated by the
competent authority in accordance with
ATCO.AR.C.001(a) (3) for the training
organisation activities.
ATCO.OR.B.040 Occurrence reporting
(a) Training organisations providing on-
the-job training shall report to the
Faqe 138 nga 374 Stranica 138 od 374 Page 138 of 374

kohë sa organizata e trajnimit mbetet në
përputhje me kërkesat e Rregullores
(EC) 216/2008, të transpozuar në
rendin juridik të Republikës së Kosovës
me Rregulloren 3/2009 të AAC-së, dhe
kësaj Rregulloreje , duke marrë
parasysh dispozitat që lidhen me
trajtimin e gjetjeve në pajtim me
ATCO.OR.B.030.
(b) Certifikata i kthehet autoritetit
kompetent, pa vonesë, në rast të
revokimit ose ndërprerjes së ushtrimit
të të gjitha aktiviteteve.
ATCO.OR.B.025 Qasja në objektet dhe të
dhënat e organizatave të trajnimit
Organizatat e trajnimit dhe aplikuesit për
certifikata të organizatës së trajnimit i japin
qasje çdo personi të autorizuar ose që vepron
në emër të autoritetit kompetent në ambientet
përkatëse me qëllim të ekzaminimit të
evidencave/regjistrave, të dhënave,
procedurave dhe çdo materiali tjetër të
nevojshëm për ekzekutimin e detyrave të
autoritetit kompetent.
ATCO.OR.B.030 Gjetjet
Pas marrjes së njoftimit për gjetjet e lëshuara
nga autoriteti kompetent në përputhje me
i svakoj drugoj organizaciji za koju
država operatera zahteva da bude
obaveštena svaki udes, ozbiljnu
nezgodu i događaj, kao što je
definisano u Uredbi (EU) br.
996/2010 Evropskog parlamenta i
Saveta i Uredbi (EU) br. 376/2014,
kako je preneta u pravni poredak
Republike Kosovo Uredbom ACV
9/2017, a koji proizađu iz njihovih
aktivnosti obuke.
(b) Prijave moraju da budu dostavljene
što je pre moguće, ali u svakom
slučaju u roku od 72 časa od kada je
organizacija za obuku utvrdila stanje
na koje se prijava odnosi, osim u
slučaju kada izuzetne okolnosti ovo
sprečavaju.
(c) Ako je to relevantno, organizacije za
obuku moraju da izrade dodatni
izveštaj u kojem navode detalje o
merama koje nameravaju da
preduzmu kako bi se sprečili slični
događaji u budućnosti, čim se utvrde
ove mere.
(d) Ne dovodeći u pitanje Uredbu (EU)
br. 996/2010 i Uredbu (EU) br.
376/2014, kako je preneta u pravni
competent authority, and to any other
organisation required by the State of
the operator to be informed, any
accident, serious incident and
occurrence as defined in Regulation
(EU) No 996/2010 of the European
Parliament and of the Council and
Regulation (EU) No 376/2014, as
transposed into legal order of the
Republic of Kosovo by CAA
Regulation 9/2017,resulting from their
training activity.
(b) Reports shall be made as soon as
practicable, but in any case within 72
hours of the training organisation
identifying the condition to which the
report relates, unless exceptional
circumstances prevent this.
(c) Where relevant, training organisations
shall produce a follow-up report to
provide details of actions it intends to
take to prevent similar occurrences in
the future, as soon as these actions
have been identified.
(d) Without prejudice to Regulation (EU)
No 996/2010 and Regulation (EU) No
376/2014, as transposed into legal
order of the Republic of Kosovo by
Faqe 139 nga 374 Stranica 139 od 374 Page 139 of 374

ATCO.AR.E.015, organizata trajnuese:
(a) identifikon shkaktarin kryesor të
gjetjes;
(b) përcakton një plan veprimi korrigjues;
dhe
(c) demonstron implementimin e veprimit
korrigjues në mënyrë të pranueshme
për autoritetin kompetent brenda
periudhës së rënë dakord me atë
autoritet siç përcaktohet në
ATCO.AR.E.015.
ATCO.OR.B.035 Reagimi i menjëhershëm
ndaj një problemi të sigurisë
Organizata e trajnimit implementon çdo masë
sigurie të kërkuar nga autoriteti kompetent në
përputhje me ATCO.AR.C.001 (a) (3) për
aktivitetet e organizimit të trajnimit.
ATCO.OR.B.040 Raportimi i ngjarjes
(a) Organizatat trajnuese që ofrojnë trajnim
në vendin e punës raportojnë tek
autoriteti kompetent dhe çdo organizatë
tjetër që kërkohet nga shteti i operatorit
për t'u informuar, për çdo aksident,
incident dhe ngjarje të rëndë siç
përcaktohet në Rregulloren (EU) Nr.
996/2010 të Parlamentit Evropian dhe
poredak Republike Kosovo Uredbom
ACV 9/2017, prijave navedene u tač.
(a), (b) i (c) moraju da budu urađene
u obliku i na način koji je uspostavila
nadležna vlast i moraju da sadrže
sve važne informacije o stanju o
kom organizacija za obuku ima
saznanje.
PODDEO C
RUKOVODEĆA STRUKTURA
ORGANIZACIJA ZA OBUKU
KONTROLORA LETENJA
ATCO.OR.C.001 Sistem rukovođenja
organizacija za obuku
Organizacije za obuku moraju da uspostave,
sprovedu i održavaju sistem rukovođenja koji
obuhvata:
(a) jasno definisane linije dužnosti i
odgovornosti u celoj organizaciji,
uključujući neposrednu odgovornost
odgovornog rukovodioca za
bezbednost;
(b) opis celokupnih principa organizacije
u pogledu bezbednosti, kroz politiku
bezbednosti;
(c) utvrđivanje opasnosti po
CAA Regulation 9/2017, the reports
referred to in points (a), (b) and (c)
shall be made in a form and manner
established by the competent authority
and contain all pertinent information
about the condition known to the
training organisation.
SUBPART C
MANAGEMENT OF AIR TRAFFIC
CONTROLLER TRAINING
ORGANISATIONS
ATCO.OR.C.001 Management system of
training organisations
Training organisations shall establish,
implement and maintain a management
system that includes:
(a) clearly defined lines of responsibility
and accountability throughout the
organisation, including direct safety
accountability of the accountable
manager;
(b) a description of the overall principles
of the organisation with regard to
safety, referred to as the safety policy;
(c) the identification of aviation safety
hazards entailed by the activities of
Faqe 140 nga 374 Stranica 140 od 374 Page 140 of 374

të Këshillit dhe të Rregullores (BE) Nr.
376/2014, të transpozuar në rendin
juridik të Republikës së Kosovës me
Rregulloren 09/2017 të AAC-së, që
rezultojnë nga veprimtaria e tyre e
trajnimit.
(b) Raportet bëhen sa më parë që të jetë e
mundur, por në çdo rast brenda 72
orëve kur organizata e trajnimit
identifikon gjendjen me të cilën lidhet
raporti, përveç në rrethana të
jashtëzakonshme që parandalojnë këtë.
(c) Kur është e përshtatshme, organizatat e
trajnimit do të japin një raport pasues
për të dhënë detaje për veprimet që
synojnë të ndërmarrin për të
parandaluar ndodhitë/ngjarjet e
ngjashme në të ardhmen, sapo të jenë
identifikuar këto veprime.
(d) Pa paragjykuar Rregulloren (EU) Nr.
996/2010 dhe Rregulloren (EU) Nr.
376/2014, të transpozuar në rendin
juridik të Republikës së Kosovës me
Rregulloren 09/2017 të AAC-së,
raportet e përmendura në pikat (a), (b)
dhe (c) përgatiten në formën dhe
mënyrën e përcaktuar nga autoriteti
kompetent dhe përmbajnë të gjithë
vazduhoplovnu bezbednost koje su
posledica aktivnosti organizacije za
obuku, njihovu ocenu i upravljanje
pratećim rizicima, uključujući
aktivnosti za umanjenje rizika i
verifikaciju njihove efektivnosti;
(d) održavanje obučenosti i stručnosti
osoblja za izvršavanje njihovih
zadataka;
(e) dokumentaciju o svim ključnim
procesima sistema rukovođenja,
uključujući proces upoznavanja
osoblja sa njihovim odgovornostima
i procedurom za izmenu i dopunu
ove dokumentacije;
(f) proces praćenja usaglašenosti
organizacije sa relevantnim
zahtevima. Praćenje usaglašenosti
mora da obuhvati sistem povratnih
informacija o nalazima odgovornom
rukovodiocu, kako bi se obezbedilo
efektivno sprovođenje korektivnih
mera prema potrebi;
(g) sistem rukovođenja mora da bude
srazmeran veličini organizacije i
njenih aktivnosti, uzimajući u obzir
opasnosti i prateće rizike koji su
the training organisation, their
evaluation and the management of
associated risks, including actions to
mitigate the risk and verify their
effectiveness;
(d) maintaining personnel trained and
competent to perform their tasks;
(e) documentation of all management
system key processes, including a
process for making personnel aware
of their responsibilities and the
procedure for amending this
documentation;
(f) a function to monitor compliance of
the organisation with the relevant
requirements. Compliance monitoring
shall include a feedback system of
findings to the accountable manager
to ensure effective implementation of
corrective actions as necessary;
(g) the management system shall be
proportionate to the size of the
organisation and its activities, taking
into account the hazards and
associated risks inherent in those
activities.
ATCO.OR.C.005 Contracted activities
Faqe 141 nga 374 Stranica 141 od 374 Page 141 of 374

informacionin përkatës në lidhje me
gjendjen për të cilën është në dijeni
organizata e trajnimit.
NËN-PJESA C
MENAXHIMI I ORGANIZATAVE TË
TRAJNIMIT TË KONTROLLORËVE TË
TRAFIKUT AJROR
ATCO.OR.C.001 Sistemi i menaxhimit të
organizatave të trajnimit
Organizatat e trajnimit krijojnë, implementojnë
dhe mbajnë një sistem menaxhimi që përfshin:
(a) linja të përcaktuara qartë të
përgjegjësisë dhe llogaridhënies në të
gjithë organizatën, duke përfshirë
llogaridhënien direkte të sigurisë të
menaxherit përgjegjës;
(b) një përshkrim të parimeve të
përgjithshme të organizatës lidhur me
sigurinë, të referuar si politika e
sigurisë;
(c) identifikimin e rreziqeve të sigurisë së
aviacionit që vijnë nga aktivitetet e
organizatës së trajnimit, vlerësimin e
tyre dhe menaxhimin e rreziqeve të
ndërlidhura, duke përfshirë veprimet
për zbutjen e rrezikut dhe për
svojstveni za ove aktivnosti.
ATCO.OR.C.005 Ugovorene aktivnosti
(a) Organizacije za obuku moraju da
obezbede, kada ugovaraju ili kupuju
neki deo svojih aktivnosti, da
ugovorena ili kupljena aktivnost ili
deo aktivnosti bude usaglašen sa
važećim zahtevima.
(b) Kada organizacija za obuku ugovara
neki deo svojih aktivnosti sa
organizacijom koja nije sertifikovana
u skladu sa ovom uredbom za
obavljanje takvih aktivnosti,
ugovorna organizacija mora da radi
prema uslovima odobrenja koje je deo
sertifikata koji je izdat ugovornoj
organizaciji za obuku. Ugovorna
organizacija za obuku mora da
obezbedi da se nadležnoj vlasti
omogući pristup ugovornoj
organizaciji, kako bi utvrdila stalnu
usaglašenost sa važećim zahtevima.
ATCO.OR.C.010 Zahtevi za osoblje
(a) Organizacije za obuku moraju da
imenuju odgovornog rukovodioca.
(b) Organizacija za obuku mora da
(a) Training organisations shall ensure
that when contracting or purchasing
any parts of their activities, the
contracted or purchased activity or
part of activity conform to the
applicable requirements.
(b) When a training organisation
contracts any part of its activity to an
organisation that is not itself certified
in accordance with this Regulation to
carry out such activity, the contracted
organisation shall work under the
terms of approval contained in the
certificate issued to the contracting
training organisation. The contracting
training organisation shall ensure that
the competent authority is given
access to the contracted organisation
to determine continued compliance
with the applicable requirements.
ATCO.OR.C.010 Personnel requirements
(a) Training organisations shall appoint
an accountable manager.
(b) A person or persons shall be
nominated by the training
organisation with the responsibility
for training. Such person or persons
Faqe 142 nga 374 Stranica 142 od 374 Page 142 of 374

verifikimin e efektivitetit të tyre;
(d) të mbajturit e personelit të trajnuar dhe
kompetent për të kryer detyrat e tyre;
(e) dokumentacionin e të gjitha proceseve
kryesore të sistemit të menaxhimit,
duke përfshirë procesin për
vetëdijesimin e personelit lidhur me
përgjegjësitë e tyre dhe procedurën për
ndryshimin e këtij dokumentacioni;
(f) një funksion për të monitoruar
përputhshmërinë e organizatës me
kërkesat përkatëse. Monitorimi i
përputhshmërisë do të përfshijë një
sistem reagimesh kthyese të gjetjeve
tek menaxheri përgjegjës për të
siguruar zbatimin efektiv të veprimeve
korrigjuese sipas nevojës;
(g) sistemi i menaxhimit do të jetë
proporcional me madhësinë e
organizatës dhe aktivitetet e saj, dhe
merr parasysh rreziqet dhe risqet
shoqëruese të qenësishme në këto
aktivitete.
ATCO.OR.C.005 Aktivitetet e kontraktuara
(a) Organizatat e trajnimit sigurojnë që,
gjatë kontraktimit ose blerjes së ndonjë
pjese të aktiviteteve të tyre, aktiviteti i
imenuje lice ili lica koja su
odgovorna za obuku. Ovakvo lice ili
lica moraju da budu krajnje odgovorna
odgovornom rukovodiocu.
(c) Organizacije za obuku moraju da
imaju dovoljno kvalifikovanog
osoblja za planirane zadatke i
aktivnosti koji treba da se obavljaju u
skladu sa važećim zahtevima.
(d) Organizacije za obuku moraju da
vode evidenciju o instruktorima
teorijske obuke, koja obuhvata
njihove relevantne profesionalne
kvalifikacije, odgovarajuće znanje i
iskustvo, kao i dokaze o tome,
procenu njihovih tehnika obuke i
predmete koje imaju pravo da
predaju.
(e) Organizacije za obuku moraju da
uspostave proceduru za održavanje
stručnosti instruktora teorijske obuke.
(f) Organizacije za obuku moraju da
obezbede da instruktori praktične
obuke i procenjivači uspešno završe
obuku osveženja znanja kako bi
mogli da produže ta ovlašćenja.
(g) Organizacije za obuku moraju da
vode evidenciju o licima koja su
shall be ultimately responsible to the
accountable manager.
(c) Training organisations shall have
sufficient qualified personnel for the
planned tasks and activities to be
performed in accordance with the
applicable requirements.
(d) Training organisations shall maintain
a record of theoretical instructors with
their relevant professional
qualifications, adequate knowledge
and experience and their
demonstration, instructional
techniques assessment and subjects
they are entitled to teach.
(e) Training organisations shall establish
a procedure to maintain competence
of the theoretical instructors.
(f) Training organisations shall ensure
that practical instructors and assessors
successfully complete refresher
training in order to revalidate the
respective endorsement.
(g) Training organisations shall maintain
a record of persons qualified for
assessing practical instructors'
competence and assessors'
competence, in accordance with
Faqe 143 nga 374 Stranica 143 od 374 Page 143 of 374

kontraktuar ose i blerë ose pjesa e
aktivitetit është në përputhje me
kërkesat e zbatueshme.
(b) Kur një organizatë e trajnimit
kontrakton ndonjë pjesë të aktivitetit të
saj një organizate që nuk është e
certifikuar në përputhje me këtë
Rregullore për kryerjen e një aktivitet
të tillë, organizata e kontraktuar punon
sipas kushteve të aprovimit të
përmbajtura në certifikatën e lëshuar
organizatës së trajnimit kontraktuese.
Organizata e trajnimit kontraktuese i
siguron qasje autoritetit kompetent në
organizatën e kontraktuar për të
përcaktuar përputhshmërinë e
vazhdueshme me kërkesat e
zbatueshme.
ATCO.OR.C.010 Kërkesat e personelit
(a) Organizatat trajnuese emërojnë një
menaxher përgjegjës.
(b) Një person ose personat emërohen nga
organizata e trajnimit me përgjegjësinë
për trajnim. Personi ose personat e tillë
do të jenë përfundimisht përgjegjës
ndaj menaxherit përgjegjës.
(c) Organizatat e trajnimit do të kenë
kvalifikovana za procenu stručnosti
instruktora praktične obuke i
stručnosti procenjivača, u skladu sa
ATCO.C.045, sa njihovim
odgovarajućim ovlašćenjima.
ATCO.OR.C.015 Prostorije i oprema
(a) Organizacije za obuku moraju da
imaju prostorije koje im
omogućavaju izvođenje i
rukovođenje planiranim zadacima i
aktivnostima u skladu sa ovom
uredbom.
(b) Organizacija za osposobljavanje
osigurava da uređaji za
osposobljavanje zadovoljavaju važeće
specifikacije i zahteve koji odgovaraju
zadatku.
(c) U toku obuke na radnom mestu,
organizacija za obuku mora da
obezbedi da instruktor ima istu
informaciju kao i lice koje je na OJT
obuci i mehanizme da odmah
interveniše.
ATCO.OR.C.020 Vođenje evidencije
(a) Organizacije za obuku moraju da
čuvaju detaljnu evidenciju o licima
ATCO.C.045, with their relevant
endorsements.
ATCO.OR.C.015 Facilities and equipment
(a) Training organisations shall have
facilities allowing the performance
and management of all planned tasks
and activities in accordance with this
Regulation.
(b) The training organisation shall ensure
that the synthetic training devices
comply with the applicable
specifications and requirements
appropriate to the task.
(c) During on-the-job training instruction,
the training organisation shall ensure
that the instructor has exactly the
same information as the person
undertaking OJT and the means to
intervene immediately.
ATCO.OR.C.020 Record keeping
(a) Training organisations shall retain
detailed records of persons
undertaking or having undertaken
training to show that all requirements
of the training courses have been met.
(b) Training organisations shall establish
Faqe 144 nga 374 Stranica 144 od 374 Page 144 of 374

personel të mjaftueshëm të kualifikuar
për detyrat dhe aktivitetet e
planifikuara që kryhen në përputhje me
kërkesat e aplikueshme.
(d) Organizatat e trajnimit mbajnë një
regjistër të instruktorëve teorik me
kualifikimet profesionale përkatëse,
njohuritë dhe përvojën adekuate dhe
demonstrimin e tyre, vlerësimin e
teknikave instruksionale/mësimore dhe
lëndët që kanë të drejtë t'i ligjërojnë.
(e) Organizatat trajnuese krijojnë një
procedurë për të ruajtur kompetencën e
instruktorëve teorikë.
(f) Organizatat e trajnimit sigurojnë që
instruktorët dhe vlerësuesit praktik
përfundojnë me sukses trajnimin
rifreskues me qëllim të rivaldimit të
miratimit përkatës.
(g) Organizatat e trajnimit mbajnë një
regjistër të personave të kualifikuar për
vlerësimin e kompetencave të
instruktorëve praktik dhe
kompetencave të vlerësuesve, në
përputhje me ATCO.C.045, me
miratimet e tyre përkatëse.
ATCO.OR.C.015 Objektet dhe pajisjet
koja se obučavaju ili koja su se
obučavala, kako bi pokazali da su svi
zahtevi programa obuke ispunjeni.
(b) Organizacije za obuku moraju da
uspostave i održavaju sistem za
vođenje evidencije o profesionalnim
kvalifikacijama i procenama
instruktora i procenjivača iz tehnika
obuke, kao i o predmetima koje imaju
pravo da predaju, ukoliko je
primenljivo.
(c) Evidencije koje se zahtevaju u tač.
(a) i (b) moraju da se čuvaju
najmanje pet godina shodno važećem
nacionalnom zakonu o zaštiti
podataka:
(1) nakon što lice koje se obučava
završi program obuke; i
(2) nakon što instruktor ili
procenjivač prestane da
obavlja posao za organizaciju
za obuku, ukoliko je primenljivo.
(d) Proces arhiviranja, uključujući format
evidencija mora da bude precizno
naveden u sistemu rukovođenja
organizacije za obuku.
(e) Evidencija mora da se čuva na
and maintain a system for recording
the professional qualifications and
instructional techniques assessments
of instructors and assessors, as well as
the subjects they are entitled to teach,
where appropriate.
(c) The records required in points (a) and
(b) shall be retained for a minimum
period of five years subject to the
applicable national data protection
law:
(1) after the person undertaking
training has completed the course;
and
(2) after the instructor or assessor
ceases to perform a function for
the training organisation, as
applicable.
(d) The archiving process including the
format of the records shall be
specified in the training organisation's
management system.
(e) Records shall be stored in a secure
manner.
ATCO.OR.C.025 Funding and insurances
Training organisations shall demonstrate that
sufficient funding is available to conduct the
Faqe 145 nga 374 Stranica 145 od 374 Page 145 of 374

(a) Organizatat e trajnimit duhet të kenë
objekte që mundësojnë kryerjen dhe
menaxhimin e të gjitha detyrave dhe
aktiviteteve të planifikuara në përputhje
me këtë Rregullore.
(b) Organizata e trajnimit siguron që
pajisjet sintetike të trajnimit janë në
përputhje me specifikimet dhe kërkesat
e aplikueshme të përshtatshme për
detyrën.
(c) Organizata e trajnimit, gjatë
instruksioneve të trajnimit në vendin e
punës, siguron që instruktori ka të
njëjtin informacion sikurse personi që
ndërmerr OJT ( trajnimit në vend pune)
dhe mjetet për të ndërhyrë menjëherë.
ATCO.OR.C.020 Mbajtja e të
dhënave/evidencës
(a) Organizatat trajnuese mbajnë
shënime/evidenca të hollësishme të
personave që ndërmarrin ose kanë
ndërmarrë trajnime, për të treguar se
janë plotësuar të gjitha kërkesat e
kurseve të trajnimit.
(b) Organizatat e trajnimit krijojnë dhe
mbajnë një sistem për regjistrimin e
kualifikimeve profesionale dhe
obezbeđen način.
ATCO.OR.C.025 Finansiranje i osiguranje
Organizacije za obuku moraju da dokažu
da imaju dovoljno finansijskih sredstava na
raspolaganju, kako bi mogle da sprovode
obuku u skladu sa ovom uredbom i da
aktivnosti imaju dovoljno pokrića za
osiguranje od štete u skladu sa prirodom
obuke koju sprovode i da se sve aktivnosti
mogu sprovoditi u skladu sa ovom uredbom.
PODDEO D
ZAHTEVI ZA PROGRAME OBUKE I
PLANOVE OBUKE
ATCO.OR.D.001 Zahtevi za programe
obuke i planove obuke
Organizacije za obuku moraju da izrade:
(a) planove obuke i programe obuke koji
su povezani sa vrstom obuke koja se
sprovodi u skladu sa zahtevima koji su
propisani u Aneksu I (Deo ATCO),
Poddeo D;
(b) predmete, ciljeve predmeta, teme i
podteme za dodatna ovlašćenja u
skladu sa zahtevima koji su propisani
u Aneksu I (Deo ATCO);
training according to this Regulation and that
the activities have sufficient insurance cover
in accordance with the nature of the training
provided and all activities can be carried out
in accordance with this Regulation.
SUBPART D
REQUIREMENTS FOR TRAINING
COURSES AND TRAINING PLANS
ATCO.OR.D.001 Requirements for
training courses and training plans
Training organisations shall develop:
(a) training plans and training courses
associated to the type(s) of training
provided in accordance with the
requirements set out in Annex I (Part
ATCO), Subpart D;
(b) subjects, subject objectives, topics and
subtopics for rating endorsements in
accordance with the requirements laid
down in Annex I (Part ATCO);
(c) methods of assessments in accordance
with ATCO.D.090(a)(3) and
ATCO.D.095(a)(3).
ATCO.OR.D.005 Examination and
assessment results and certificates
Faqe 146 nga 374 Stranica 146 od 374 Page 146 of 374

vlerësimeve të teknikave
instruksionale/mësimore të
instruktorëve dhe vlerësuesve, si dhe
kur është e përshtatshme, lëndët për të
cilat ata kanë të drejtë të ligjërojnë.
(c) Shënimet/evidencat e kërkuara në pikat
(a) dhe (b) mbahen për një periudhë
minimale prej pesë vjetësh, në varësi të
ligjit të zbatueshëm kombëtar për
mbrojtjen e të dhënave:
(1) pasi personi që ndërmerr trajnim të
ketë përfunduar kursin; dhe
(2) pasi instruktori ose vlerësuesi
pushon së kryeri një funksion për
organizatën e trajnimit, sipas rastit.
(d) Procesi i arkivimit duke përfshirë
formatin e të dhënave, specifikohet në
sistemin e menaxhimit të organizatës së
trajnimit.
(e) Regjistrat/evidencat ruhen në mënyrë të
sigurte.
ATCO.OR.C.025 Financimi dhe sigurimet
Organizatat e trajnimit demonstrojnë se janë në
dispozicion fonde të mjaftueshme për të kryer
trajnimin sipas kësaj Rregulloreje dhe se
aktivitetet kanë mbulim të mjaftueshëm të
sigurimit, në përputhje me natyrën e trajnimit
(c) metode procene u skladu sa
ATCO.D.090(a)(3) i
ATCO.D.095(a)(3).
ATCO.OR.D.005 Rezultati ispita i procena
i sertifikati
(a) Organizacija za obuku mora da
omogući uvid kandidatu u
njegove/njene rezultate ispita i
procena i da, na zahtev kandidata,
izda sertifikat sa njegovim/njenim
rezultatima ispita i procena.
(b) Po uspešnom završetku početne
obuke, ili obuke za ovlašćenje za
izdavanje novog ovlašćenja,
organizacija za obuku mora da izda
sertifikat.
(c) Sertifikat o završetku osnovne obuke
se izdaje samo na zahtev kandidata
ukoliko su svi predmeti, teme i
podteme sadržani u Dodatku 2
Aneksa I završeni i ukoliko je
kandidat uspešno položio prateće
ispite i procene.
PODDEO E
ZAHTEVI ZA VAZDUHOPLOVNO-
(a) The training organisation shall make
available to the applicant his/her
results of examinations and
assessments and, upon applicant's
request, issue a certificate with his/her
result of examinations and
assessments.
(b) Upon successful completion of initial
training, or of rating training for the
issue of an additional rating, the
training organisation shall issue a
certificate.
(c) A certificate of completion of the
basic training shall only be issued
upon request of the applicant if all
subjects, topics and subtopics
contained in Appendix 2 of Annex I
have been completed and the
applicant has successfully passed the
associated examinations and
assessments.
SUBPART E
REQUIREMENTS FOR AERO-
MEDICAL CENTRES
ATCO.OR.E.001 Aero-medical centres
Aero-medical centres (AeMCs) shall apply
Faqe 147 nga 374 Stranica 147 od 374 Page 147 of 374

të ofruar dhe se të gjitha aktivitetet mund të
kryhen në përputhje me këtë Rregullore.
NËN-PJESA D
KËRKESAT PËR KURSET E
TRAJNIMIT DHE PLANET E
TRAJNIMIT
ATCO.OR.D.001 Kërkesat për kurset e
trajnimit dhe planet e trajnimit
Organizatat trajnuese zhvillojnë:
(a) planet e trajnimit dhe kurset e trajnimit
të lidhura me llojin(et) e trajnimit të
ofruar në përputhje me kërkesat e
përcaktuara në Aneksin I (Pjesa
ATCO), Nën-pjesa D;
(b) lëndët, objektivat e lëndëve, temat dhe
nën-temat për miratimet e gradimeve
në përputhje me kërkesat e parashtruara
në Aneksin I (Pjesa ATCO);
(c) metodat e vlerësimeve në përputhje me
ATCO.D.090(a)(3) dhe
ATCO.D.095(a)(3).
ATCO.OR.D.005 Rezultatet e ekzaminimit
dhe vlerësimit dhe certifikatat
(a) Organizata e trajnimit i vë në
dispozicion të aplikuesit rezultatet e
MEDICINSKE CENTRE
ATCO.OR.E.001 Vazduhoplovno-
medicinski centri
Vazduhoplovno-medicinski centri (AeMCs)
moraju da primenjuju odredbe Poddelova
ORA.GEN i ORA.AeMC Aneksa VII Uredbe
Komisije (EU) br. 290/2012, s tim:
(a) što se sva upućivanja na klasu 1
zamenjuju klasom 3; i
(b) što se sva upućivanja na deo MED
zamenjuju delom ATCO.MED.


ANEKS IV
DEO ATCO.MED
ZDRAVSTVENI ZAHTEVI ZA
KONTROLORE LETENJA
PODDEO A
OPŠTI ZAHTEVI
ODELJAK 1
Opšte
ATCO.MED.A.001 Nadležna vlast
the provisions of Subparts ORA.GEN and
ORA. AeMC of Annex VII to Commission
Regulation (EU) No 290/2012, with:
(a) all references to class 1 to be replaced
with class 3; and
(b) all references to Part MED to be
replaced with Part ATCO.MED.
ANNEX IV
PART ATCO.MED
MEDICAL REQUIREMENTS FOR AIR
TRAFFIC CONTROLLERS
SUBPART A
GENERAL REQUIREMENTS
SECTION 1
General
ATCO.MED.A.001 Competent authority
For the purpose of this Part, the competent
authority shall be:
(a) for aero-medical centres
(AeMCs):
(1) the authority designated by the
Member State where the
AeMC has its principal place
Faqe 148 nga 374 Stranica 148 od 374 Page 148 of 374

ekzaminimeve dhe vlerësimeve të
tij/saj dhe, me kërkesë të aplikuesit,
lëshon një certifikatë me rezultatin e
ekzaminimeve dhe vlerësimeve të
tij/saj.
(b) Pas përfundimit të suksesshëm të
trajnimit fillestar, ose trajnimit të
gradimit për lëshimin e një gradimi
shtesë, organizata e trajnimit lëshon një
certifikatë.
(c) Certifikata e përfundimit të trajnimit
bazik lëshohet vetëm me kërkesë të
aplikuesit, nëse të gjitha lëndët, temat
dhe nën-temat e përmbajtura në
Shtojcën 2 të Aneksit I janë përfunduar
dhe aplikuesi ka kaluar me sukses
ekzaminimet/provimet dhe vlerësimet
përkatëse.
NËN-PJESA E
KËRKESAT PËR QENDRAT AERO-
MJEKËSORE
ATCO.OR.E.001 Qendrat aero-mjekësore
Qendrat aero-mjekësore (AeMC) zbatojnë
dispozitat e Nën-pjesëve ORA.GEN dhe ORA.
AeMC të Aneksit VII të Rregullores së
Komisionit (EU) Nr. 290/2012, ku:
Za potrebe ovog dela, nadležna vlast je:
(a) za vazduhoplovno-medicinske
centre (AeMC-ovi):
(1) vlast koju je imenovala
država članica u kojoj
AeMS ima svoje poslovno
sedište;
(2) Agencija, kada se AeMS nalazi
u trećoj zemlji;
(b) za ovlašćene lekare (AME-ove):
(1) vlast koju je imenovala država
članica u kojoj AMEs
obavljaju praksu;
(2) vlast koju je imenovala država
članica u kojoj AME koji
obavlja praksu u trećoj zemlji
podnosi zahtev za izdavanje
sertifikata;
ATCO.MED.A.005 Predmet i obim
Ovaj deo, propisan u ovom aneksu, utvrđuje
zahteve za:
(a) izdavanje, važenje, produženje i
obnovu lekarskog uverenja koje je
potrebno za korišćenje prava iz
dozvole kontrolora letenja ili dozvole
studenta kontrolora letenja sa
of business;
(2) the Agency, when the AeMC
is located in a third country.
(b) for aero-medical examiners
(AMEs):
(1) the authority designated by the
Member State where the
AMEs have their principal
place of practice;
(2) if the principal place of
practice of an AME is located
in a third country, the
authority designated by the
Member State to which the
AME applies for the issue of
the certificate.
ATCO.MED.A.005 Scope
This Part, set out in this Annex, establishes
the requirements for:
(a) the issue, validity, revalidation and
renewal of the medical certificate
required for exercising the privileges
of an air traffic controller licence or of
a student air traffic controller licence
with the exception of synthetic
training device instructor; and
Faqe 149 nga 374 Stranica 149 od 374 Page 149 of 374

(a) të gjitha referencat ndaj klasës 1 të
zëvendësohen me klasën 3; dhe
(b) të gjitha referencat ndaj Pjesës MED të
zëvendësohen me Pjesën ATCO.MED.

ANEKSI IV
PJESA ATCO.MED
KËRKESAT MJEKËSORE PËR
KONTROLLORËT E TRAFIKUT AJROR
NËNPJESA A
KËRKESAT E PËRGJITHSHME
SEKSIONI 1
Të përgjithshme
ATCO.MED.A.001 Autoriteti kompetent
Për qëllimin e kësaj pjese, autoriteti kompetent
është:
(a) për qendrat aero-mjekësore
(AeMC):
(1) autoriteti i caktuar nga Shteti
Anëtar ku AeMC ka vendin
kryesor të biznesit/veprimtarisë;
(2) Agjencia, kur AeMC gjendet në
një vend të tretë.
izuzetkom instruktora za obuku na
sintetičkom uređaju za obuku; i
(b) sertifikaciju AMEs za izdavanje
lekarskih uverenja klase 3.
ATCO.MED.A.010 Definicije
Za potrebe ovog dela, primenjuju se sledeće
definicije:
(a) Akreditovan lekarski zaključak”
označava zaključak dobijen od jednog
ili više medicinskih eksperata koji je
prihvatljiv za vlast za licenciranje, na
osnovu objektivnih i
nediskriminatornih kriterijuma, za
potrebe slučaja koji je u pitanju, uz
konsultaciju sa operativnim
ekspertima ili drugim ekspertima,
ukoliko je potrebno, uključujući
procenu operativnog rizika;
(b) „Vazduhoplovno-medicinska ocena”
označava zaključak o zdravstvenoj
sposobnosti kandidata na osnovu
procene medicinske anamneze
kandidata i/ili vazduhoplovno-
medicinskih pregleda koji se
zahtevaju u ovom delu i dalje
preglede i medicinska ispitivanja,
(b) the certification of AMEs to issue
class 3 medical certificates.
ATCO.MED.A.010 Definitions
For the purpose of this Part, the following
definitions apply:
(a) ‘Accredited medical conclusion’
means the conclusion reached by one
or more medical experts acceptable to
the licensing authority, on the basis of
objective and non-discriminatory
criteria, for the purposes of the case
concerned, in consultation with
operational experts or other experts as
necessary and including an
operational risk assessment;
(b) ‘Aero-medical assessment’ means the
conclusion on the medical fitness of
an applicant based on the evaluation
of the applicant's medical history and
aero-medical examinations as
required in this Part and further
examinations and medical tests as
necessary;
(c) ‘Aero-medical examination’ means
inspection, palpation, percussion,
auscultation or any other means of
Faqe 150 nga 374 Stranica 150 od 374 Page 150 of 374

(b) për ekzaminerët aero-mjekësor
(AME):
(1) autoriteti i caktuar nga Shteti
Anëtar ku AME kanë vendin e
tyre kryesor të veprimtarisë;
(2) nëse vendi kryesor i
veprimtarisë së një AME
gjendet në një vend të tretë,
autoriteti i caktuar nga Shteti
Anëtar në të cilin AME aplikon
për lëshimin e certifikatës.
ATCO.MED.A.005 Fushëveprimi
Kjo pjesë, e përcaktuar në këtë Aneks,
përcakton kërkesat për:
(a) lëshimin, validitetin, rivalidimin dhe
ripërtëritjen e certifikatës mjekësore të
kërkuar për ushtrimin e privilegjeve të
licencës së kontrollorit të trafikut ajror
ose të licencës së student-kontrollorit të
trafikut ajror me përjashtim të
instruktorit të pajisjes sintetik të
trajnimit; dhe
(b) certifikimi i AME për lëshimin e
certifikatave mjekësore të klasës 3.
ATCO.MED.A.010 Përkufizimet
ukoliko je potrebno;
(c) „Vazduhoplovno-medicinski pregled”
označava inspekciju, palpaciju,
perkusiju, auskultaciju ili drugi način
ispitivanja posebno za utvrđivanje
zdravstvene sposobnosti za korišćenje
prava iz dozvole;
(d) „Očni specijalista” označava
oftalmologa ili kvalifikovanog
optometristu koji je obučen da
prepozna patološka stanja;
(e) „Ispitivanje” označava ocenu
suspektnih patoloških stanja kandidata
na osnovu pregleda i ispitivanja u cilju
verifikacije njihovog prisustva ili
odsustva;
(f) „Vlast za licenciranje” označava
nadležnu vlast države članice koja je
izdala dozvolu ili kojoj lice podnosi
zahtev za izdavanje dozvole, ili, kada
lice još uvek nije podnelo zahtev za
izdavanje dozvole, nadležnu vlast u
skladu sa ovim delom;
(g) „Ograničenje” označava stanje
navedeno u lekarskom uverenju u
skladu s kojim mora da se postupa u
toku korišćenja prava iz dozvole;
(h) „Greška refrakcije” označava
investigation especially for
determining the medical fitness to
exercise the privileges of the licence;
(d) ‘Eye specialist’ means an
ophthalmologist or a vision care
specialist qualified in optometry and
trained to recognise pathological
conditions;
(e) ‘Investigation’ means the assessment
of a suspected pathological condition
of an applicant by means of
examinations and tests to verify the
presence or absence of a medical
condition;
(f) ‘Licensing authority’ means the
competent authority of the Member
State that issued the licence, or to
which a person applies for the issue of
a licence, or, when a person has not
yet applied for the issue of a licence,
the competent authority in accordance
with this Part;
(g) ‘Limitation’ means a condition placed
on the medical certificate that shall be
complied with whilst exercising the
privileges of the licence;
(h) ‘Refractive error’ means the deviation
from emmetropia measured in
Faqe 151 nga 374 Stranica 151 od 374 Page 151 of 374

Për qëllime të kësaj Pjese, zbatohen
përkufizimet e mëposhtme:
(a) ‘Konkluzioni i akredituar mjekësor’
nënkupton konkluzionin e arritur nga
një ose më shumë ekspertë mjekësor, të
pranueshëm për autoritetin e licencimit,
në bazë të kritereve objektive dhe jo
diskriminuese, për qëllimet e rastit në
fjalë, në konsultim me ekspertët
operacionalë ose ekspertë të tjerë sipas
nevojës dhe përfshirë një vlerësim të
rrezikut operacional;
(b) ‘Vlerësimi aero-mjekësor’ nënkupton
konkluzionin lidhur me aftësinë
shëndetësore të një aplikuesi bazuar në
vlerësimin e historikut shëndetësor të
aplikuesit dhe ekzaminimeve aero-
mjkeësore siç kërkohet në këtë Pjesë si
dhe ekzaminimet dhe testet mjekësore
të mëtejshme sipas nevojës;
(c) ‘Ekzaminimi aero-mjekësor’ do të thotë
inspektim, palpim, perkusion,
auskultim ose ndonjë mënyrë tjetër
kontrollimi, veçanërisht për
përcaktimin e aftësisë shëndetësore për
të ushtruar privilegjet e licencës;
(d) ‘Specialist i Syrit’ nënkupton një
odstupanje od emetropije koja se
meri u dioptrijama većeg ametropnog
meridijana, mereno standardnim
metodama;
(i) „Značajno” označava stepen
zdravstvenog stanja, čiji bi uticaj
mogao da spreči bezbedno
korišćenje prava iz dozvole.

ATCO.MED.A.015 Lekarska tajna
Sva lica uključena u vazduhoplovno-
medicinski pregled, vazduhoplovno-
medicinsku ocenu i sertifikaciju moraju da
obezbede da se lekarska tajna poštuje u
svakom trenutku.
ATCO.MED.A.020 Umanjenje zdravstvene
sposobnosti
(a) Imaoci dozvole ne smeju nikad da
koriste prava iz dozvole ako:
(1) su svesni umanjenja svoje
zdravstvene sposobnosti koje
ih može onemogućiti da
bezbedno koriste ova prava;
(2) uzimaju ili koriste neki
prepisan ili neprepisan lek koji
može da utiče na bezbedno
korišćenje prava iz dozvole;
dioptres in the most ametropic
meridian, measured by standard
methods;
(i) ‘Significant’ means a degree of a
medical condition, the effect of which
would prevent the safe exercise of the
privileges of the licence.
ATCO.MED.A.015 Medical confidentiality
All persons involved in aero-medical
examination, aero-medical assessment and
certification shall ensure that medical
confidentiality is respected at all times.
ATCO.MED.A.020 Decrease in medical
fitness
(a) Licence holders shall not exercise
the privileges of their licence at
any time when they:
(1) are aware of any decrease in
their medical fitness which
might render them unable to
safely exercise those
privileges;
(2) take or use any prescribed or
non-prescribed medication
which is likely to interfere
with the safe exercise of the
Faqe 152 nga 374 Stranica 152 od 374 Page 152 of 374

oftalmolog ose një specialist të kujdesit
të të pamurit të kualifikuar në optometri
dhe të trajnuar në njohjen e kushteve
patologjike;
(e) ‘Kontrollimi/Hetimi’ nënkupton
vlerësimin e gjendjes së dyshuar
patologjike të një aplikuesi me anë të
ekzaminimeve dhe testeve për të
verifikuar praninë ose mungesën e një
gjendjeje shëndetësore;
(f) ‘Autoriteti i licencimit’ nënkupton
autoritetin kompetent të Shtetit Anëtar
që ka lëshuar licencën ose tek i cili një
person aplikon për marrje të licencës
ose kur personi nuk ka aplikuar ende
për lëshimin e licencës, autoriteti
kompetent në përputhje me këtë Pjesë;
(g) ‘Kufizim’ nënkupton një kusht të
shënuar në certifikatën mjekësore i cili
duhet respektuar gjatë ushtrimit të
privilegjeve të licencës;
(h) ‘Gabim refraktiv’ do të thotë devijimi
nga emetropia e matur në dioptra në
meridianin më ametropik, matur me
metoda standarde;
(i) ‘E theksuar’ nënkupton një shkallë të
gjendjes shëndetësore, efekti i të cilës
do të parandalonte ushtrimin e sigurt të
(3) su podvrgnuti nekom
medicinskom, hirurškom ili
drugom tretmanu koji može da
utiče na bezbedno korišćenje
prava iz dozvole.
(b) Uz to, imaoci lekarskog uverenja
klase 3 moraju, odmah i pre
korišćenja prava iz dozvole, da
zatraže vazduhoplovno-medicinski
savet kada su:
(1) bili podvrgnuti hirurškoj
operaciji ili invazivnoj
proceduri;
(2) započeli redovno korišćenje
leka;
(3) imali neku značajnu ličnu
povredu koja uključuje
nesposobnost za korišćenje
prava iz dozvole;
(4) imali neku značajnu bolest
koja uključuje nesposobnost za
korišćenje prava iz dozvole;
(5) u drugom stanju;
(6) primljeni u bolnicu ili na
kliniku;
(7) im po prvi put potrebna
korektivna sočiva.
privileges of the licence;
(3) receive any medical, surgical
or other treatment that is likely
to interfere with the safe
exercise of the privileges of
the licence.
(b) In addition, holders of a class 3
medical certificate shall, without
undue delay and before exercising
the privileges of their licence, seek
aero-medical advice when they:
(8) have undergone a surgical
operation or invasive
procedure;
(9) have commenced the regular
use of any medication;
(10) have suffered any
significant personal injury
involving any incapacity to
exercise the privileges of the
licence;
(11) have been suffering
from any significant illness
involving any incapacity to
exercise the privileges of the
licence;
(12) are pregnant;
(13) have been admitted to
Faqe 153 nga 374 Stranica 153 od 374 Page 153 of 374

privilegjeve të licencës.
ATCO.MED.A.015 Konfidencialiteti
mjekësor
Të gjithë personat e përfshirë në ekzaminimin
aero-mjekësor, vlerësimin dhe certifikimin
aero-mjekësor sigurojnë që konfidencialiteti
mjekësor respektohet në çdo kohë.
ATCO.MED.A.020 Rënia e aftësisë
shëndetësore
(a) Mbajtësit e licencës nuk ushtrojnë
privilegjet e licencës së tyre kurdo
që:
(1) janë të vetëdijshëm për ndonjë
rënie të aftësisë së tyre
shëndetësore që mund t'i bëjë
ata të paaftë për ushtrimin e
sigurt të këtyre privilegjeve;
(2) marrin ose përdorin ilaçe të
përshkruara ose të pa
përshkruara që mund të
ndikojnë në ushtrimin e sigurt të
privilegjeve të licencës;
(3) marrin trajtim mjekësor,
kirurgjik ose tjetër që mund të
ndikojë në ushtrimin e sigurt të
privilegjeve të licencës.
U ovim slučajevima AeMC ili AME mora da
oceni zdravstvenu sposobnost imaoca dozvole
ili studenta kontrolora letenja i da odluči da
li su sposobni da nastave da obavljaju svoje
poslove.
ATCO.MED.A.025 Obaveze AeMC-a i
AME-a
(a) Prilikom obavljanja
vazduhoplovno-medicinskih
pregleda i/ili ocena kako se
zahteva u ovom delu, AeMS ili
AME moraju da:
(1) omoguće da se uspostavi
komunikacija sa kandidatom
bez jezičkih prepreka;
(2) upoznaju kandidata sa
posledicama iznošenja
nepotpune, netačne ili lažne
izjave o svojoj medicinskoj
anamnezi;
(3) obaveste vlast za licenciranje
da li kandidat iznosi
nepotpune, netačne ili lažne
izjave o svojoj medicinskoj
anamnezi;
(4) obaveste vlast za licenciranje
da li je kandidat povukao
hospital or medical clinic;
(14) first require correcting
lenses.
In these cases the AeMC or AME shall assess
the medical fitness of the licence holder or
student air traffic controller and decide
whether they are fit to resume the exercise of
their privileges.
ATCO.MED.A.025 Obligations of AeMC
and AME
(a) When conducting aero-medical
examinations and assessments as
required in this Part, the AeMC or
AME shall:
(1) ensure that communication
with the applicant can be
established without language
barriers;
(2) make the applicant aware of
the consequences of providing
incomplete, inaccurate or false
statements on their medical
history;
(3) notify the licensing authority if
the applicant provides
incomplete, inaccurate or false
statements on their medical
Faqe 154 nga 374 Stranica 154 od 374 Page 154 of 374

(b) Përveç kësaj, mbajtësit e
certifikatës mjekësore të klasës 3
duhet, pa vonesa të panevojshme
dhe para ushtrimit të privilegjeve të
licencës së tyre, të kërkojnë këshilla
aero-mjekësore kur ata:
(1) i janë nënshtruar një intervenimi
kirurgjik ose procedure
invazive;
(2) kanë filluar përdorimin e
rregullt të çfarëdo ilaçi;
(3) kanë pësuar dëmtim të theksuar
personal që përfshin paaftësi për
të ushtruar privilegjet e
licencës;
(4) janë duke vuajtur nga ndonjë
sëmundje e theksuar që përfshin
paaftësi për të ushtruar
privilegjet e licencës;
(5) janë shtatzëna;
(6) janë shtruar në spital ose klinikë
mjekësore;
(7) u nevojiten lente korrigjuese.
Në raste të tilla, AeMC ose AME vlerëson
aftësinë shëndetësore të mbajtësit të licencës
ose të student-kontrollorit të trafikut ajror dhe
vendosin nëse ata janë të aftë të rifillojnë
zahtev za lekarsko uverenje u
bilo kojoj fazi procesa.
(b) Nakon završetka vazduhoplovno-
medicinskog pregleda i ocene,
AeMS i AME moraju da:
(1) obaveste kandidata da li je
sposoban, nesposoban ili se
upućuje na vlast za
licenciranje;
(2) obaveste kandidata o svim
ograničenjima u lekarskom
uverenju; i
(3) ukoliko je kandidat ocenjen
kao nesposoban, obaveste ga/je
o njegovom/njenom pravu na
preispitivanje odluke; i
(4) odmah dostave vlasti za
licenciranje potpisan ili
elektronski overen izveštaj koji
sadrži detaljne rezultate
vazduhoplovno-medicinskog
pregleda i ocene za lekarsko
uverenje i kopiju zahteva,
lekarskog izveštaja i lekarskog
uverenja; i
(5) obaveste kandidata o
njegovoj odgovornosti u
slučaju umanjenja
history;
(4) notify the licensing authority if
the applicant withdraws the
application for a medical
certificate at any stage of the
process.
(b) After completion of the aero-
medical examinations and
assessments, the AeMC and AME
shall:
(1) advise the applicant whether
fit, unfit or referred to the
licensing authority;
(2) inform the applicant of any
limitation placed on the
medical certificate; and
(3) if the applicant has been
assessed as unfit, inform
him/her of his/her right of a
review of the decision; and
(4) submit without delay to the
licensing authority a signed, or
electronically authenticated,
report containing the detailed
results of the aero-medical
examination and assessment
for the medical certificate and
a copy of the application form,
Faqe 155 nga 374 Stranica 155 od 374 Page 155 of 374

ushtrimin e privilegjeve të tyre.
ATCO.MED.A.025 Obligimet e AeMC dhe
AME
(a) Gjatë kryerjes së ekzaminimeve dhe
vlerësimeve aero-mjekësore siç
kërkohet në këtë Pjesë, AeMC ose
AME:
(1) siguron që komunikimi me
aplikuesin mund të krijohet pa
barriera gjuhësore;
(2) vë në dijeni aplikuesin lidhur
me pasojat e dhënies së
deklaratave të paplota, të
pasakta ose të rreme për
historikun e tyre shëndetësor;
(3) njofton autoritetin e licencimit
nëse aplikuesi jep deklarata të
paplota, të pasakta ose të rreme
për historikun e tyre
shëndetësor;
(4) njofton autoritetin e licencimit
nëse aplikuesi tërheq kërkesën
për certifikatë mjekësore në
cilëndo fazë të procesit.
(b) Pas përfundimit të ekzaminimeve
dhe vlerësimeve aero-mjekësore,
AeMC dhe AME:
zdravstvene sposobnosti, kao
što je navedeno u
ATCO.MED.A.020.
(c) AeMSs i AMEs moraju da vode
evidenciju sa detaljima o
izvršenim vazduhoplovno-
medicinskim pregledima i
ocenama koji se obavljaju u
skladu sa ovim delom i njihovim
rezultatima u periodu od najmanje
10 godina, ili u periodu koji je
utvrdilo nacionalno zakonodavstvo
ukoliko je ovaj period duži.
(d) AeMSs i AMEs moraju da dostave
medicinskom ocenjivaču nadležne
vlasti, na zahtev, sve
vazduhoplovno-medicinske
podatke i izveštaje, kao i sve
druge relevantne informacije kada
je potrebno za:
(3) izdavanje lekarskog uverenja;
(4) poslove nadzora.


ODELJAK 2
the examination form and the
medical certificate; and
(5) inform the applicant of their
responsibility in the case of
decrease in medical fitness as
specified in ATCO.MED.
A.020.
(c) AeMCs and AMEs shall maintain
records with details of aero-
medical examinations and
assessments performed in
accordance with this Part and their
results for a minimum period of
10 years, or for a period as
determined by national legislation
if this is longer.
(d) AeMCs and AMEs shall submit to
the medical assessor of the
competent authority, upon request,
all aero-medical records and
reports, and any other relevant
information when required for:
(5) medical certification;
(6) oversight functions.


Faqe 156 nga 374 Stranica 156 od 374 Page 156 of 374

(1) këshillon kërkuesin qoftë i
shëndetshëm, jo i shëndetshëm
ose i referuar te autoriteti i
licencimit;
(2) informon aplikuesin lidhur me
çdo kufizim të shënuar në
certifikatën mjekësore; dhe
(3) nëse aplikuesi është vlerësuar si
jo i shëndetshëm, informon atë
lidhur me të drejtën e tij/saj për
rishikimin e vendimit; dhe
(4) i paraqesin pa vonesë autoritetit
të licencimit një raport të
nënshkruar ose të vërtetuar në
mënyrë elektronike, që përmban
rezultatet e hollësishme të
ekzaminimit aero-mjekësor dhe
vlerësimin për certifikatën
mjekësore dhe një kopje të
formularit të aplikimit,
formularit të ekzaminimit dhe
certifikatës shëndetësore; dhe
(5) informojnë aplikuesin lidhur me
përgjegjësinë e tyre në rast të
rënies së aftësisë shëndetësore
siç është përcaktuar në
ATCO.MED. A.020.
(c) AEMC-të dhe AME-të mbajnë
Zahtevi za lekarska uverenja
ATCO.MED.A.030 Sertifikati o
zdravstvenoj sposobnosti
(a) Kandidati za sticanje i imaoci dozvole
kontrolora letenja ili dozvole
studenta kontrolora letenja moraju da
imaju lekarsko uverenje klase 3.
(b) Imalac dozvole ne sme nikad da ima
više od jednog lekarskog uverenja
koje je izdato u skladu sa ovim delom.
ATCO.MED.A.035 Zahtev za lekarsko
uverenje
(a) Zahtevi za lekarsko uverenje podnose
se na obrascu koji je uspostavila
nadležna vlast.
(b) Kandidati za lekarsko uverenje moraju
da dostave AeMS ili AME:
(1) dokaz identiteta;
(2) potpisanu izjavu:
(i) o medicinskim činjenicama
koje se odnose na medicinsku
anamnezu;
(ii) da li su ranije podnosili zahtev
za lekarsko uverenje ili da li su
bili podvrgnuti
vazduhoplovno-medicinskom

SECTION 2
Requirements for medical certificates
ATCO.MED.A.030 Medical certificates
(a) Applicants for and holders of an air
traffic controller licence, or student air
traffic controller licence, shall hold a
class 3 medical certificate.
(b) A licence holder shall not at any time
hold more than one medical certificate
issued in accordance with this Part.
ATCO.MED.A.035 Application for a
medical certificate
(a) Applications for a medical certificate
shall be made in a format established
by the competent authority.
(b) Applicants for a medical certificate
shall provide the AeMC or AME
with:
(1) proof of their identity;
(2) a signed declaration:
(i) of medical facts concerning
their medical history;
(ii) as to whether they have
previously applied for a
Faqe 157 nga 374 Stranica 157 od 374 Page 157 of 374

shënime me detajet e ekzaminimeve
dhe vlerësimeve aero-mjekësore të
kryera në përputhje me këtë Pjesë
dhe rezultatet e tyre për një
periudhë minimale prej 10 vitesh,
ose për një periudhë të përcaktuar
nga legjislacioni kombëtar nëse kjo
është më e gjatë.
(d) AMC-të dhe AME-të paraqesin tek
vlerësuesi mjekësor i autoritetit
kompetent, sipas kërkesës, të gjitha
të dhënat dhe raportet aero-
mjekësore dhe çdo informacion
tjetër relevant kur kërkohet për:
(1) certifikim mjekësor;
(2) funksione të mbikëqyrjes.
SEKSIONI 2
Kërkesat për certifikatat mjekësore
ATCO.MED.A.030 Certifikatat mjekësore
(a) Aplikuesit dhe mbajtësit e një licence
kontrollori të trafikut ajror, ose licencës
së student- kontrollorit të trafikut ajror,
mbajnë një certifikatë mjekësore të
klasës së tretë.
(b) Mbajtësi i licencës në asnjë kohë nuk
mund të mbajë më shumë se një
pregledu za lekarsko uverenje
i, ukoliko jesu, ko je obavio
pregled i sa kojim rezultatom;
(iii)da li su ikada bili ocenjeni kao
nesposobni ili da li im je
lekarsko uverenje bilo
suspendovano ili stavljeno van
snageduzet.
(c) Prilikom podnošenja zahteva za
produženje ili obnovu lekarskog
uverenja, kandidati pre početka
odgovarajućeg vazduhoplovno-
medicinskog pregleda moraju da
dostave poslednje lekarsko uverenje
AeMS ili AME.
ATCO.MED.A.040 Izdavanje, produženje i
obnova lekarskih uverenja
(a) Lekarsko uverenje se izdaje, obnavlja
ili produžava samo nakon završetka
zahtevanih vazduhoplovno-
medicinskih pregleda i ocena i
nakon donošenja ocene da je
kandidat sposoban.

(b) Inicijalno izdavanje:
Inicijalna lekarska uverenja klase 3
medical certificate or have
undergone an aero-medical
examination for a medical
certificate and, if so, by whom
and with what result;
(iii)as to whether they have ever
been assessed as unfit or had a
medical certificate suspended
or revoked.
(c) When applying for a revalidation or
renewal of the medical certificate,
applicants shall present the most
recent medical certificate to the
AeMC or AME prior to the relevant
aero-medical examinations.
ATCO.MED.A.040 Issue, revalidation and
renewal of medical certificates
(a) A medical certificate shall only be
issued, revalidated or renewed once
the required aero-medical
examinations and assessments have
been completed and the applicant has
been assessed as fit.
(b) Initial issue:
Initial class 3 medical certificates
shall be issued by an AeMC.
Faqe 158 nga 374 Stranica 158 od 374 Page 158 of 374

certifikatë mjekësore të lëshuar në
përputhje me këtë Pjesë.
ATCO.MED.A.035 Aplikimi për një
certifikatë mjekësore
(a) Aplikimet për certifikatë mjekësore
bëhen në një format të përcaktuar nga
autoriteti kompetent.
(b) Aplikuesit për certifikatë mjekësore i
ofrojnë AeMC-së ose AME-së:
(1) dëshmi të identitetit të tyre;
(2) një deklaratë të nënshkruar:
(i) të fakteve shëndetësore lidhur
me historinë e tyre mjekësore;
(ii) nëse kanë aplikuar më parë për
certifikatë mjekësore ose kanë
kryer një ekzaminim aero-
mjekësor për certifikatë
mjekësore dhe, nëse po, nga
kush dhe me çfarë rezultati;
(iii)nëse janë vlerësuar ndonjëherë
si jo të shëndetshëm ose iu është
pezulluar ose revokuar një
certifikatë mjekësore.
(c) Gjatë aplikimit për rivalidim ose
ripërtëritje të certifikatës mjekësore,
aplikuesit paraqesin certifikatën më të
fundit mjekësore tek AeMC ose AME
izdaje AeMS.
(c) Produženje i obnova:
Lekarska uverenja klase 3 produžava
ili obnavlja AeMS ili AME.
(d) Samo AeMS ili AME izdaje, produžava
ili obnavlja lekarsko uverenje ako je:
(1) kandidat dostavio kompletnu
medicinsku anamnezu i, ukoliko
AeMC ili AME zahteva, rezultate
vazduhoplovno-medicinskih
pregleda i ispitivanja koje je
obavio izabrani lekar kandidata ili
neki drugi lekar specijalista;
(2) AeMS ili AME izvršio
vazduhoplovno-medicinsku ocenu
na osnovu vazduhoplovno-
medicinskih pregleda i ispitivanja
koji se zahtevaju kako bi
verifikovao da kandidat ispunjava
sve relevantne zahteve ovog dela.
(e) AME, AeMS ili, u slučaju upućivanja,
vlast za licenciranje može da zahteva
da se kandidat podvrgne dodatnim
medicinskim pregledima i
ispitivanjima kada je to klinički
indikovano, pre izdavanja, produženja
(c) Revalidation and renewal:
Class 3 medical certificates shall be
revalidated or renewed by an AeMC
or an AME.
(d) The AeMC or AME shall only issue,
revalidate or renew a medical
certificate if:
(1) the applicant has provided them
with a complete medical history
and, if required by the AeMC or
AME, results of aero-medical
examinations and tests conducted
by the applicant's physician or any
medical specialists; and
(2) the AeMC or AME has conducted
the aero-medical assessment based
on the aero-medical examinations
and tests as required to verify that
the applicant complies with all the
relevant requirements of this Part.
(e) The AME, AeMC or, in the case of
referral, the licensing authority may
require the applicant to undergo
additional medical examinations and
investigations when clinically
indicated before the medical
certificate is issued, revalidated or
Faqe 159 nga 374 Stranica 159 od 374 Page 159 of 374

para ekzaminimeve përkatëse aero-
mjekësore.

ATCO.MED.A.040 Lëshimi, rivalidimi, dhe
ripërtëritja i certifikatave mjekësore
(a) Certifikata mjekësore lëshohet,
rivalidohet ose ripërtërihet vetëm në
rastet pasi të jenë kryer ekzaminimet
dhe vlerësimet e kërkuara aero-
mjekësore dhe pasi aplikuesi të jetë
vlerësuar si i aftë në aspektin
shëndetësor.
(b) Lëshimi fillestar:
Certifikatat mjekësore fillestare të
klasit 3 lëshohen nga AeMC-të.
(c) Rivalidimi dhe ripërtëritja:
Certifikatat mjekësore të klasit 3
rivalidohen ose ripërtërihen nga një
AeMC ose AME.
(d) AeMC-ja dhe AME-ja lëshojnë,
rivalidojnë ose ripërtërijnë certifikatën
mjekësore vetëm nëse:
(1) aplikuesi iu ka ofruar atyre një
historikun e plotë mjekësor dhe,
ili odnovne lekarskog uverenja.
(f) Vlast za licenciranje može, u
zavisnosti šta je primenljivo, da izda
ili ponovo izda lekarsko uverenje:
(1) ako joj je slučaj upućen;
(2) ako je utvrdila da su potrebne
korekcije informacija u lekarskom
uverenju, pri čemu se netačno
lekarsko uverenje stavlja van
snage.
ATCO.MED.A.045 Važenje, produženje i
obnova lekarskih uverenja
(a) Važenje:
(1) Lekarska uverenja klase 3 važe
24 meseca.
(2) Rok važenja lekarskih uverenja
klase 3 se skraćuje na 12
meseci imaocima dozvola koji
su napunili 40 godina.
Lekarska uverenja izdata pre
napunjenih 40 godina prestaju
da važe kada imalac dozvole
napuni 41 godinu.
(3) Rok važenja lekarskog
uverenja, uključujući neki
prateći pregled ili posebno
ispitivanje se:
renewed.
(f) The licensing authority may issue or
reissue a medical certificate, as
applicable, if:
(1) a case is referred;
(2) it has identified that corrections to
the information on the certificate
are necessary, in which case the
incorrect medical certificate shall
be revoked.
ATCO.MED.A.045 Validity, revalidation
and renewal of medical certificates
(a) Validity:
(1) Class 3 medical certificates
shall be valid for a period of
24 months.
(2) The period of validity of class
3 medical certificates shall be
reduced to 12 months for
licence holders who have
reached the age of 40. A
medical certificate issued prior
to reaching the age of 40 shall
cease to be valid when the
licence holder reaches the age
of 41.
(3) The validity period of a
Faqe 160 nga 374 Stranica 160 od 374 Page 160 of 374

nëse kërkohen nga AeMC ose
AME, rezultatet e ekzaminimeve
aero-mjekësore dhe testeve të
kryera nga mjeku i aplikuesit ose
ndonjë specialist mjekësor; dhe
(2) AeMC ose AME kanë kryer
vlerësimin aero-mjekësor bazuar në
ekzaminimet dhe testet aero-
mjekësore siç kërkohet për të
verifikuar që aplikuesi i përmbahet
të gjitha kërkesave përkatëse të
kësaj Pjese.
(e) AME-ja, AeMC-ja ose, në rast referimi,
autoriteti licencues mund të kërkojë
nga aplikuesi që t'i nënshtrohet
ekzaminimeve dhe kontrolleve shtesë
mjekësore sipas indikacioneve klinike
para se të lëshohet, rivalidohet ose
ripërtërihet certifikata mjekësore.
(f) Autoriteti licensues mund të lëshojë ose
rilëshojë një certifikatë mjekësore,
sipas rastit, nëse:
(1) referohet një rast;
(2) ka identifikuar që janë të
nevojshme korrigjimet në
informatat në certifikatë, me ç'rast
certifikata mjekësore e pasaktë do
(i) određuje u zavisnosti od
starosti kandidata na dan
obavljanja vazduhoplovno-
medicinskog pregleda;
(ii) računa od dana obavljanja
vazduhoplovno-
medicinskog pregleda u
slučaju inicijalnog
izdavanja i obnove, i od
datuma isteka važenja
prethodnog lekarskog
uverenja u slučaju
produženja.
(b) Produženje:
Vazduhoplovno-medicinski
pregledi i ocene za produženje
lekarskog uverenja mogu da budu
obavljeni do 45 dana pre datuma
isteka važenja lekarskog uverenja.
(c) Obnova:
(1) Ako imalac lekarskog uverenja
ne ispunjava uslove navedene
u tački (b), potrebno je
zahtevati vazduhoplovno-
medicinski pregled i ocenu za
obnovu.
(2) U slučaju isteka roka lekarskog
medical certificate, including
any associated examination or
special investigation, shall be:
(i) determined by the age of
the applicant at the date
when the aero-medical
examination takes place;
and
(ii) calculated from the date of
the aero-medical
examination in the case of
initial issue and renewal,
and from the expiry date of
the previous medical
certificate in the case of
revalidation.
(b) Revalidation:
Aero-medical examinations and
assessments for the revalidation of
a medical certificate may be
undertaken up to 45 days prior to
the expiry date of the medical
certificate.
(c) Renewal:
(1) If the holder of a medical
certificate does not comply
with point (b), a renewal aero-
Faqe 161 nga 374 Stranica 161 od 374 Page 161 of 374

të revokohet.
ATCO.MED.A.045 Validiteti, rivalidimi dhe
ripërtëritja i certifikatave mjekësore
(a) Validiteti:
(1) Certifikatat mjekësore të klasit
3 janë valide për një periudhë
prej 24 muajsh.
(2) Periudha e validitetit të
certifikatave mjekësore të klasit
3 do të zvogëlohet në 12 muaj
për mbajtësit e licencave të cilat
kanë arritur moshën 40 vjeçare.
Certifikata mjekësore e lëshuar
para arritjes së moshës 40
vjeçare do të pushoj së qeni
valide kur mbajtësi i licences
arrin moshën 41 vjeçare.
(3) Periudha e validitetit të një
certifikate mjekësore, duke
përfshirë çdo ekzaminim të
lidhur ose kontrollim të
posaçëm:
(i) përcaktohet nga mosha e
aplikuesit në datën kur
kryhet ekzaminimi aero-
mjekësor; dhe
(ii) llogaritet nga data e
uverenja:
(i) manje od dve godine, mora
da se obavi rutinski
vazduhoplovno-
medicinski pregled za
produženje;
(ii) više od dve godine, AeMS
ili AME mora da, nakon
ocene vazduhoplovno-
medicinskih podataka
kandidata, obavi samo
vazduhoplovno-medicinski
pregled za obnovu;
(iii)više od pet godina,
primenjuju se zahtevi za
vazduhoplovno-
medicinske preglede za
inicijalno izdavanje, a
ocena mora da se zasniva
na zahtevima za
produženje.
ATCO.MED.A.046 Suspenzija ili stavljanje
van snage lekarskog uverenja
(a) Nakon stavljanja van snage lekarskog
uverenja, imalac mora odmah da
vrati lekarsko uverenje vlasti za
licenciranje.
medical examination and
assessment shall be required.
(2) If the medical certificate has
expired for:
(i) less than 2 years, a routine
revalidation aero-medical
examination shall be
performed;
(ii) more than 2 years, the
AeMC or AME shall only
conduct the renewal aero-
medical examination after
assessment of the aero-
medical records of the
applicant;
(iii)more than 5 years, the
aero-medical examination
requirements for initial
issue shall apply and the
assessment shall be based
on the revalidation
requirements.
ATCO.MED.A.046 Suspension or
revocation of a medical certificate
(a) Upon revocation of the medical
certificate, the holder shall
immediately return the medical
Faqe 162 nga 374 Stranica 162 od 374 Page 162 of 374

ekzaminimit aero-mjekësor
në rastin e lëshimit fillestar
dhe ripërtëritjesdhe nga data
e skadimit të certifikatës së
mëparshme mjekësore në
rast të rivalidimit.
(b) Rivalidimi:
Ekzaminimet dhe vlerësimet aero-
mjekësore për rivalidimin e
certifikatës mjekësore mund të
ndërmerren deri në 45 ditë para
datës së skadimit të certifikatës
mjekësore.
(c) Ripërtëritja:
(1) Nëse mbajtësi i një certifikate
mjekësore nuk i përmbahet
pikës (b), kërkohet një
ekzaminim dhe vlerësim aero-
mjekësor pë ripërtëritje.
(2) Nëse certifikata mjekësore ka
skaduar për:
(i) më pak se 2 vjet, atëherë
kryhet ekzaminimi rutinor
aero-mjekësor për rivalidim;
(ii) më shumë se 2 vjet, AeMC
ose AME kryejnë
ekzaminimin aero-mjekësor
(b) Nakon suspenzije lekarskog uverenja,
imalac mora odmah da vrati lekarsko
uverenje vlasti za licenciranje, na
zahtev vlasti.
ATCO.MED.A.050 Upućivanje
Ako je kandidat za lekarsko uverenje
klase 3 upućen na vlast za
licenciranje u skladu sa
ATCO.MED.V.001, AeMS ili AME
mora da prosledi vlasti za licenciranje
odgovarajuću medicinsku
dokumentaciju.


PODDEO B
ZAHTEVI ZA LEKARSKA UVERENjA
ZA KONTROLORE LETENjA
ODELJAK 1
Opšte
ATCO.MED.B.001 Ograničenja lekarskih
uverenja
(a) Ograničenja lekarskih uverenja
klase 3
(1) Ako kandidat ne ispunjava u
certificate to the licensing authority.
(b) Upon suspension of the medical
certificate, the holder shall return the
medical certificate to the licensing
authority on request of the authority.
ATCO.MED.A.050 Referral
If an applicant for a class 3 medical
certificate is referred to the licensing
authority in accordance with ATCO MED.
B.001, the AeMC or AME shall transfer the
relevant medical documentation to the
licensing authority.




SUBPART B
REQUIREMENTS FOR AIR TRAFFIC
CONTROLLER MEDICAL
CERTIFICATES
SECTION 1
General
ATCO.MED.B.001 Limitations to medical
Faqe 163 nga 374 Stranica 163 od 374 Page 163 of 374

të ripërtëritjesvetëm pas
vlerësimit të dokumenteve
aero-mjekësore të
aplikuesit;
(iii)më shumë se 5 vjet,
zbatohen kërkesat për
lëshimin fillestar të
ekzaminimit aero-mjekësor
dhe vlerësimi bazohet në
kërkesat e rivalidimit.
ATCO.MED.A.046 Pezullimi ose revokimi i
certifikatës mjekësore
(a) Pas revokimit të certifikatës mjekësore,
mbajtësi menjëherë duhet të kthejë
certifikatën mjekësore tek autoriteti
licencues.
(b) Pas pezullimit të certifikatës mjekësore,
mbajtësi duhet t'ia kthejë certifikatën
mjekësore autoritetit licencues, me
kërkesë të autoritetit.
ATCO.MED.A.050 Referimi
Nëse një aplikues për certifikatë mjekësore të
klasit 3 i referohet autoritetit licencues në
përputhje me ATCO MED. B.001, AeMC ose
AME do t'ia transferojë dokumentacionin
përkatës mjekësor autoritetit licencues.
potpunosti zahteve za
lekarsko uverenje klase 3, ali
se smatra da ne ugrožava
bezbedno korišćenje prava iz
dozvole, AeMS ili AME mora
da:
(i) uputi kandidata na vlast za
licenciranje radi donošenja
odluke o njegovoj
zdravstvenoj sposobnosti,
kao što je navedeno u
ovom poddelu;
(ii) (u slučajevima kada
upućivanje na vlast za
licenciranje nije definisano
u ovom poddelu, proceni
da li je kandidat sposoban
da bezbedno obavlja svoje
dužnosti u skladu sa
jednim ili više ograničenja
koja su navedena u
lekarskom uverenju i
prema potrebi izda
lekarsko uverenje sa
ograničenjem, odnosno
ograničenjima.
(2) AeMS ili AME može da
produži ili obnovi lekarsko
certificates
(a) Limitations to class 3 medical
certificates:
(1) If the applicant does not fully
comply with the requirements
for a class 3 medical
certificate but is considered to
be not likely to jeopardise the
safe exercise of the privileges
of the licence, the AeMC or
AME shall:
(i) refer the decision on
fitness of the applicant to
the licensing authority as
indicated in this Subpart;
or
(ii) in cases where a referral to
the licensing authority is
not indicated in this
Subpart, evaluate whether
the applicant is able to
perform their duties safely
when complying with one
or more limitations
endorsed on the medical
certificate, and issue the
medical certificate with
Faqe 164 nga 374 Stranica 164 od 374 Page 164 of 374






NËNPJESA B
KËRKESAT PËR CERTIFIKATAT
MJEKESORE TË KONTROLLORËVE
TË TRAFIKUT AJROR
SEKSIONI 1
Të përgjithshme
ATCO.MED.B.001 Kufizimet e certifikatave
mjekësore
(a) Kufizimet për certifikatat
mjekësore të klasit 3:
(1) Nëse aplikuesi nuk i përmbahet
plotësisht kërkesave për
certifikatë mjekësore të klasit 3
por konsiderohet se nuk ka
gjasa të rrezikojë ushtrimin e
sigurt të privilegjeve të licencës,
AeMC ose AME:
(i) ia referojnë vendimin mbi
gjenjden shëndetësore të
uverenje sa istim ograničenjem
bez upućivanja kandidata na
vlast za licenciranje.
(b) Prilikom ocene da li je ograničenje
potrebno, posebno treba razmotriti:
(1) da li akreditovani lekarski
zaključak ukazuje da u
posebnim okolnostima
kandidat ne ispunjava neki od
zahteva, brojčani ili drugi, na
način da korišćenje prava iz
dozvole ne ugrožava bezbedno
korišćenje prava iz dozvole;
(2) iskustvo kandidata koje je
relevantno za posao koji treba
da obavlja.
(c) Operativna ograničenja
(1) Nadležna vlast, zajedno sa
pružaocem usluga u vazdušnoj
plovidbi, mora da utvrdi
operativna ograničenja koja su
primenljiva u specifičnim
operativnim uslovima koji su u
pitanju.
(2) Samo vlast za licenciranje
unosi odgovarajuća
operativna ograničenja u
lekarsko uverenje.
limitation(s) as necessary.
(2) The AeMC or AME may
revalidate or renew a medical
certificate with the same
limitation without referring the
applicant to the licensing
authority.
(b) When assessing whether a
limitation is necessary, particular
consideration shall be given to:
(1) whether accredited medical
conclusion indicates that in
special circumstances the
applicant's failure to meet any
requirement, whether
numerical or otherwise, is
such that exercise of the
privileges of the licence is not
likely to jeopardise the safe
exercise of the privileges of
the licence;
(2) the applicant's experience
relevant to the operation to be
performed.
(c) Operational limitations
(1) The competent authority, in
conjunction with the air
navigation service provider,
Faqe 165 nga 374 Stranica 165 od 374 Page 165 of 374

aplikuesit autoritetit
licencues siç potencohet në
këtë nën-pjesë; ose
(ii) në rastet kur referimi tek
autoriteti licencues nuk
potencohet në këtë nën-
pjesë, vlerësojnë nëse
aplikanti është i aftë t'i
kryejë detyrat e tij/saj në
mënyrë të sigurt kur i
përmbahen njërës apo më
shumë kufizimeve të
miratuara në certifikatën
mjekësore dhe lëshojnë
certifikatën mjekësore me
kufizim (e) sipas nevojës.
(2) AeMC ose AME mund të
rivalidojnë ose ripërtërijnë një
certifikatë mjekësore me të
njëjtin kufizim pa e referuar
aplikuesin tek autoritetit
licencues.
(b) Gjatë vlerësimit nëse është i
nevojshëm kufizimi, duhet t'i
kushtohet kujdes i veçantë:
(1) nëse konkluzioni mjekësor i
akredituar potencon se në
rrethana të veçanta, mos
(d) Svako drugo ograničenje se
može uvesti imaocu lekarskog
uverenja ukoliko je potrebno
kako bi se osiguralo bezbedno
korišćenje prava iz dozvole.
(e) Svako ograničenje koje je
uvedeno imaocu lekarskog
uverenja mora da bude navedeno
u lekarskom uverenju.

ODELJAK 2
Zdravstveni zahtevi za lekarska uverenja
klase 3
ATCO.MED.B.005 Opšte
Kandidati za lekarsko uverenje ne smeju da
imaju nijedno od navedenog što bi izazvalo
određeni stepen funkcionalne nesposobnosti
koja bi uticala na bezbedno obavljanju
poslova ili koja bi mogla da iznenada
onesposobi kandidata da bezbedno koristi
prava iz dozvole:
(1) abnormalnost, urođenu ili stečenu;
(2) aktivno, latentno, akutno ili
hronično oboljenje ili
nesposobnost;
shall determine the operational
limitations applicable in the
specific operational
environment concerned.
(2) Appropriate operational
limitations shall only be
placed on the medical
certificate by the licensing
authority.
(d) Any other limitation may be
imposed on the holder of a
medical certificate if required to
ensure the safe exercise of the
privileges of the licence.
(e) Any limitation imposed on the
holder of a medical certificate
shall be specified therein.
SECTION 2
Medical requirements for class 3 medical
certificates
ATCO.MED.B.005 General
Applicants shall be free from any of the
following that would entail a degree of
functional incapacity which is likely to
interfere with the safe performance of duties
or could render the applicant likely to become
Faqe 166 nga 374 Stranica 166 od 374 Page 166 of 374

përmbushja nga ana aplikuesit
të ndonjë kërkese, qoftë
numerike apo tjetër, është e tillë
që ushtrimi i privilegjeve të
licencës nuk ka gjasa të
rrezikojë ushtrimin e sigurt të
privilegjeve të licencës;
(2) përvojës së aplikuesit relevante
për operacionin që do të kryhet.
(c) Kufizimet operacionale
(1) Autoriteti kompetent, në
bashkëpunim me ofruesin e
shërbimit të navigimit ajror,
përcakton kufizimet
operacionale të zbatueshme në
mjedisin e veçantë operacional
në fjalë.
(2) Kufizimet e duhura
operacionale duhet të vendosen
në certifikatën mjekësore vetëm
nga autoriteti licencues.
(d) Çdo kufizim tjetër mund të
vendoset ndaj mbajtësit të një
certifikate mjekësore nëse kërkohet
për të siguruar ushtrimin e sigurt të
privilegjeve të licencës.
(e) Çdo kufizim i vendosur ndaj
mbajtësit të një certifikate
(3) ranu, povredu ili posledicu
operacije;
(4) dejstvo ili neželjeni
efekat nekih prepisanih
ili neprepisanih
terapeutskih, dijagnostičkih ili
preventivnih lekova koje koriste.
ATCO.MED.B.010 Kardiovaskularni
sistem
(a) Pregled:
(1) Standardni 12-kanalni
elektrokardiogram (ECG) u
mirovanju i izveštaj moraju da se
urade prilikom pregleda za
inicijalno izdavanje lekarskog
uverenja, i zatim:
(i) prilikom pregleda za prvo
produženje ili obnovu nakon
navršenih 65 godina;
(ii) posle toga svake četiri godine;
(iii)kada je klinički indikovano.
(2) kompletna kardiovaskularna ocena
mora da se uradi:
(i) prilikom pregleda za inicijalno
produženje ili obnovu nakon
navršenih 65 godina života;
(ii) posle svake 4 godine; i
suddenly unable to exercise the privileges of
the licence safely:
(1) abnormality, congenital or
acquired;
(2) active, latent, acute or chronic
disease or disability;
(3) wound, injury or sequelae from
operation;
(4) effect or side effect of any
prescribed or non-prescribed
therapeutic, diagnostic or
preventive medication taken.
ATCO.MED.B.010 Cardiovascular system
(a) Examination:
(1) A standard 12-lead resting
electrocardiogram (ECG) and
report shall be completed at the
examination for the initial issue of
a medical certificate and then:
(i) every 4 years until the age of
30;
(ii) at all revalidation or renewal
examinations thereafter; and
(iii)when clinically indicated.
(2) An extended cardiovascular
assessment shall be completed:
Faqe 167 nga 374 Stranica 167 od 374 Page 167 of 374

mjekësore duhet të specifikohet në
të.


SEKSIONI 2
Kërkesat mjekësore për certifikatat
mjekësore të klasit 3
ATCO.MED.B.005 Të përgjithshme
Aplikuesit duhet të jenë të lirë nga cilido nga
elementet e mëposhtme që do të shkaktonin një
shkallë të paaftësisë funksionale, e cila ka
gjasë ta pengoj kryerjen e sigurt të detyrave
ose mund ta bëjë aplikuesin papritmas të
paaftë që të ushtroj privilegjet e licencës në
mënyrë të sigurt:
(1) anomali, e lindur ose e fituar;
(2) sëmundje ose aftësi e kufizuar
aktive, latente, akute ose kronike;
(3) plagë, lëndim ose pasojë nga
operacioni;
(4) efektet ose efektet anësore të
marrjes së ndonjë medikamenti
terapeutik, diagnostikues ose
parandalues të përshkruar ose të pa
(iii)kada je klinički naznačeno.
(3) Procena serum lipida, uključujući
holesterol, mora da se zahteva
prilikom pregleda za inicijalno
izdavanje lekarskog uverenja,
prilikom prvog pregleda nakon
navršenih 40 godina i kada je
klinički in.
(b) Kardiovaskularni sistem —Opšte:
(1) Kandidati za lekarsko uverenje
klase 3 sa nekim od dole
navedenih stanja moraju da budu
ocenjeni kao nesposobni:
(i) aneurizma grudne ili
nadbubrežne aorte pre
operacije;
(ii) značajna funkcionalna ili
simptomatska abnormalnost
bilo kog srčanog zaliska;
(iii)transplantacija srca ili
srca/pluća.
(2) Kandidati za lekarsko uverenje
klase 3 sa ustanovljenom
anamnezom ili dijagnozom nekog
od dole navedenih stanja moraju
da budu upućeni na vlast za
licenciranje pre donošenja ocene
sposoban:
(i) at the first revalidation or
renewal examination after the
age of 65;
(ii) every 4 years thereafter; and
(iii)when clinically indicated.
(3) Estimation of serum lipids,
including cholesterol, shall be
required at the examination for the
initial issue of a medical
certificate, at the first examination
after having reached the age of 40,
and when clinically indicated.
(b) Cardiovascular system — General:
(1) Applicants with any of the
following conditions shall be
assessed as unfit:
(i) aneurysm of the thoracic or
supra-renal abdominal aorta
before surgery;
(ii) significant functional or
symptomatic abnormality of
any of the heart valves;
(iii)heart or heart/lung
transplantation.
(2) Applicants with an established
history or diagnosis of any of the
following conditions shall be
referred to the licensing authority
Faqe 168 nga 374 Stranica 168 od 374 Page 168 of 374

përshkruar.
ATCO.MED.B.010 Sistemi kardiovaskular
(a) Ekzaminimi:
(1) Në ekzaminimin për lëshimin
fillestar të çertifikatës mjekësore
duhet të kryhen një
elektrokardiogram (EKG) me 12
derivacione në gjendje pushimi dhe
raporti dhe më pas:
(i) çdo 4 vjet deri në moshën 30
vjeçare;
(ii) në të gjitha ekzaminimet e
rivalidimit ose ripërtëritjespas
kësaj; dhe
(iii)sipas indikacioneve klinike.
(2) Duhet të kryhet një vlerësim i
detajuar kardiovaskular:
(i) në ekzaminimin e parë të
rivalidimit ose ripërtëritjespas
moshës 65 vjeç;
(ii) çdo 4 vjet pas kësaj; dhe
(iii)sipas indikacioneve klinike.
(3) Vlerësimi i lipideve të serumit,
përfshirë kolesterolin, kërkohet në
ekzaminimin për lëshimin fillestar
të një çertifikate mjekësore, në
ekzaminimin e parë pas arritjes së
(i) bolest perifernih arterija pre ili
posle operacije;
(ii) aneurizma grudne ili
nadbubrežne aorte posle
operacije;
(iii)aneurizma infra-renalne
abdominalne aorte pre ili posle
operacije;
(iv) funkcionalno beznačajna
abnormalnost srčanih zalistaka;
(v) nakon operacije srčanih
zalistaka;
(vi) abnormalnosti perikarda,
miokarda ili endokarda;
(vii) urođena srčana mana,
pre ili posle operacije;
(viii) povratna vazovagalna
sinkopa;
(ix) arterijska i venska tromboza;
(x) plućna embolija;
(xi) kardiovaskularno stanje koje
zahteva sistematsku
antikoagulantnu terapiju.
(c) Krvni pritisak:
(1) Krvni pritisak mora da bude
izmeren prilikom svakog pregleda.
(2) Krvni pritisak kandidata mora da
bude u normalnim granicama.
before a fit assessment may be
considered:
(i) peripheral arterial disease
before or after surgery;
(ii) aneurysm of the thoracic or
supra-renal abdominal aorta
after surgery;
(iii)aneurysm of the infra-renal
abdominal aorta before or after
surgery;
(iv) functionally insignificant
cardiac valvular abnormalities;
(v) after cardiac valve surgery;
(vi) abnormality of the
pericardium, myocardium or
endocardium;
(vii) congenital abnormality
of the heart, before or after
corrective surgery;
(viii) recurrent vasovagal
syncope;
(ix) arterial or venous thrombosis;
(x) pulmonary embolism;
(xi) cardiovascular condition
requiring systemic
anticoagulant therapy.
(c) Blood pressure:
(1) Blood pressure shall be recorded
Faqe 169 nga 374 Stranica 169 od 374 Page 169 of 374

moshës 40 vjeçare dhe sipas
indikacioneve klinike.
(b) Sistemi kardiovaskular— Të
përgjithshme:
(1) Aplikuesit me njërën nga këto
gjendje shëndetësore të mëposhtme
vlerësohen si jo të aftë:
(i) aneurizmi i aortës abdominale
torakale ose supra-renale para
operacionit;
(ii) anomali të konsiderueshme
funksionale ose simptomatike të
ndonjë prej valvulave të zemrës;
(iii)transplantimi i zemrës ose
zemrës / mushkërive.
(2) Aplikuesit me një histori ose
diagnozë të konstatuar të cilësdo
nga gjendjet e mëposhtme
shëndetësore do t'i referohen
autoritetit licencues përpara se të
merret në konsideratë vlerësimi i
aftësisë:
(i) sëmundje arteriale periferike
para ose pas operacionit;
(ii) aneurizmi i aortës abdominale
torakale ose supra-renale pas
operacionit;
(iii) aneurizmi i aortës abdominale
(3) Kandidati moraju da budu ocenjeni
kao nesposobni kada:
(i) imaju siptomatsku hipotenziju,
ili
(ii) čiji krvni pritisak prilikom
pregleda konstantno prelazi
160 mmHg sistolni i/ili 95
mmHg dijastolni, sa ili bez
terapije.
(4) Iniciranje terapijske kontrole
krvnog pritiska mora da zahteva
period ocene privremene
nesposobnosti radi utvrđivanja
odsustva značajnih neželjenih
efekata efekata.
(d) Bolest koronarnih arterija:
(1) Kandidati sa nekim od sledećih
stanja moraju da budu ocenjeni
kao nesposobni:
(i) simptomatska bolest
koronarnih arterija;
(ii) simptomi bolesti koronarnih
arterija kontrolisani lekovima.
(2) Kandidati sa nekim od sledećih
stanja moraju da budu upućeni
na vlast za licenciranje i moraju
da prođu kardiološku procenu u
cilju isključivanja ishemije
at each examination.
(2) The applicant's blood pressure
shall be within normal limits.
(3) Applicants shall be assessed as
unfit when:
(i) they have symptomatic
hypotension; or
(ii) when their blood pressure at
examination consistently
exceeds 160 mmHg systolic
and/or 95 mmHg diastolic,
with or without treatment.
(4) The initiation of medication for
the control of blood pressure shall
require a period of temporary unfit
assessment to establish the
absence of significant side effects.
(d) Coronary artery disease:
(1) Applicants with any of the
following conditions shall be
assessed as unfit:
(i) symptomatic coronary artery
disease;
(ii) symptoms of coronary artery
disease controlled by
medication.
(2) Applicants with any of the
following conditions shall be
Faqe 170 nga 374 Stranica 170 od 374 Page 170 of 374

infra-renale para ose pas
operacionit;
(iv) anomalitë e valvulave
kardiake funksionalisht të
parëndësishme;
(v) pas operacionit të valvulave
kardiake;
(vi) anomalitë e perikardit,
miokardit ose endokardit;
(vii) anomalitë kongjenitale të
zemrës, para ose pas
operacionit korrigjues;
(viii) sinkopë vasovagale
përsëritëse;
(ix) trombozë arteriale ose venoze;
(x) emboli pulmonare;
(xi) sëmundje kardiovaskulare që
kërkon terapi sistematike
antikoagulante.
(c) Presioni i gjakut:
(1) Presioni i gjakut duhet të
regjistrohet në çdo ekzaminim.
(2) Presioni i gjakut të aplikuesit duhet
të jetë brenda kufijve normal.
(3) Aplikuesit do të vlerësohen si të
paaftë nëse:
(i) ata kanë hipotension
simptomatik; ose
miokarda pre donošenja ocene
sposoban:
(i) suspektna ishemija miokarda,
(ii) asimptomatsko manje
oboljenje koronarnih arterija
koje ne zahteva anti- anginalno
lečenje.
(3) Kandidati sa anamnezom ili
dijagnozama nekih od sledećih
stanja moraju da budu upućeni na
vlast za licenciranje i moraju da
prođu kardiološku procenu pre
donošenja ocene sposoban:
(i) ishemija miokarda;
(ii) infarkt miokarda;
(iii)revaskularizacija i stentovanje
zbog bolesti koronarnih
arterija.
(e) Poremećaj ritma /sprovođenja:
(1) Kandidati za lekarsko uverenje
klase 3 koji imaju neki značajan
poremećaj srčanog sprovođenja
ili ritma, povremen ili stalan,
uključujući neki od dole
navedenih slučajeva, moraju da
budu upućeni na vlast za
licenciranje i moraju da prođu
kardiološku procenu sa
referred to the licensing authority
and undergo cardiological
evaluation to exclude myocardial
ischaemia before a fit assessment
may be considered:
(i) suspected myocardial
ischaemia;
(ii) asymptomatic minor coronary
artery disease requiring no
anti-anginal treatment.
(3) Applicants with a history or
diagnosis of any of the following
conditions shall be referred to the
licensing authority and undergo a
cardiological evaluation before a
fit assessment may be considered:
(iv) myocardial ischaemia;
(v) myocardial infarction;
(vi) revascularisation and stenting
for coronary artery disease.
(e) Rhythm/Conduction disturbances:
(1) Applicants for a class 3 medical
certificate with any significant
disturbance of cardiac conduction
or rhythm, intermittent or
established shall be referred to the
licensing authority and undergo
cardiological evaluation with
Faqe 171 nga 374 Stranica 171 od 374 Page 171 of 374

(ii) kur presioni i gjakut në
ekzaminim vazhdimisht
tejkalon 160 mmHg sistolik dhe
/ ose 95 mmHg diastolik, me
ose pa trajtim.
(4) Fillimi i medikamenteve për
kontrollin e presionit të gjakut
kërkon një periudhë vlerësimi si
përkohësisht të paaftë, për të
përcaktuar mungesën e efekteve të
konsiderueshme anësore.
(d) Sëmundje e arterieve koronare:
(1) Aplikuesit me ndonjë nga gjendjet e
mëposhtme shëndetësore do të
vlerësohen si të paaftë:
(i) semundja simptomatike e
arterieve koronare;
(ii) simptomat e sëmundjes së
arterieve koronare të
kontrolluara me medikamente.
(2) Aplikuesit me cilëndo prej
gjendjeve të mëposhtme
shëndetësore i referohen autoritetit
licencues dhe i nënshtrohen
vlerësimit kardiologjik për të
përjashtuar isheminë miokardiale
para se të merret në konsideratë
vlerësimi i aftësisë:
zadovoljavajućim rezultatima pre
donošenja ocene sposoban:
(i) smetnje supraventrikularnog
ritma, uključujući povremenu
ili stalnu sinoatrijalnu
disfunkciju, atrijalnu fibrilaciju
i/ili flater i/ili asimptomatsku
sinus pauzu;
(ii) kompletan blok leve grane;
(iii)Mobitz 2 atrioventrikularni
blok;
(iv) opsežna i/ili kratka
kompleksna tahikardija;
(v) ventrikularna pre-ekscitacija;
(vi) asimptomatski produženi QT
interval;
(vii) elektrokardiografski
dokazan Brugada sindrom.
(2) Kandidati sa nekim od navedenih
stanja u tač. (i)-(viii) mogu da se
ocene kao sposobni, ukoliko ne
postoje druge abnormalnosti i uz
zadovoljavajuću kardiološku
procenu:
(i) nekompletan blok leve grane;
(ii) kompletan blok desne grane;
(iii)stabilna devijacija leve ose;
(iv) asimptomatska sinus
satisfactory results before a fit
assessment may be considered.
These disturbances shall include
any of the following:
(i) disturbance of supraventricular
rhythm, including intermittent
or established sinoatrial
dysfunction, atrial fibrillation
and/or flutter and
asymptomatic sinus pauses;
(ii) complete left bundle branch
block;
(iii)Mobitz type 2 atrioventricular
block;
(iv) broad and/or narrow complex
tachycardia;
(v) ventricular pre-excitation;
(vi) asymptomatic QT
prolongation;
(vii) Brugada pattern on
electrocardiography.
(2) Applicants with any of the
conditions listed in points (i) to
(viii) may be assessed as fit in the
absence of any other abnormality
and subject to satisfactory
cardiological evaluation:
(i) incomplete bundle branch
Faqe 172 nga 374 Stranica 172 od 374 Page 172 of 374

(i) ishemia e dyshuar miokardiale;
(ii) sëmundje asimptomatike të
arterieve koronare që nuk
kërkojnë trajtim anti-anginal.
(3) Aplikuesit me një histori ose
diagnozë të cilësdo nga gjendjet e
mëposhtme shëndetësore i
referohen autoritetit licencues dhe i
nënshtrohen një vlerësimi
kardiologjik përpara se të merret
konsideratë vlerësimi i aftësisë:
(i) ishemia miokardiale;
(ii) infarkti miokardial;
(iii)revaskularizimi dhe stentimi për
sëmundje të arteries koronare.
(e) Çrregullimet e ritmit / përqueshmërisë:
(1) Aplikuesit për çertifikatë mjekësore
të klasit 3, me ndonjë çrregullim të
konsiderueshëm të përçueshmërisë
ose ritmit kardiak, të përkohshëm
ose të konstatuar, i referohen
autoritetit licencues dhe i
nënshtrohen vlerësimit kardiologjik
me rezultate të kënaqshme para se
të merret në konsideratë vlerësimi i
aftësisë. Këto shqetësime përfshijnë
një nga të mëposhtmet:
(i) çrregullimi i ritmit
bradikardija;
(v) asimptomatska sinus
tahikardija;
(vi) asimptomatski izolovani
uniformni supraventrikularni
ili ventrikularni ektopični
kompleksi;
(vii) atrioventrikularni blok
prvog stepena;
(viii) Mobitz 1
atrioventrikularni blok.
(3) Kandidati sa anamnezom nekog
od navedenih stanja moraju da
budu upućeni na vlast za
licenciranje i da prođu
kardiovaskularnu procenu sa
zadovoljavajućim rezultatima pre
donošenja ocene sposoban:
(i) ablaciona terapija;
(ii) ugrađen pejsmejker;
(iii)Podnosioci zahteva sa nekim
od navedenih stanja moraju da
budu procenjeni kao
nesposobni:
(iv) simptomatska sinoatrijalna
bolest;
(v) kompletan atrioventrikularni
blok;
block;
(ii) complete right bundle branch
block;
(iii)stable left axis deviation;
(iv) asymptomatic sinus
bradycardia;
(v) asymptomatic sinus
tachycardia;
(vi) asymptomatic isolated uniform
supra-ventricular or
ventricular ectopic complexes;
(vii) first degree
atrioventricular block;
(viii) Mobitz type 1
atrioventricular block.
(3) Applicants with a history of any of
the following conditions shall be
referred to the licensing authority
and undergo cardiological
evaluation with satisfactory results
before a fit assessment may be
considered:
(i) ablation therapy;
(ii) pacemaker implantation.
(iii)Applicants with any of the
following conditions shall be
assessed as unfit:
(iv) symptomatic sinoatrial
Faqe 173 nga 374 Stranica 173 od 374 Page 173 of 374

supraventrikular, duke përfshirë
disfunksionimin sinoatrial të
përkohshëm ose të konstatuar,
fibrilim atrial dhe / ose rrahje
atriale dhe ndërprerjet sinusale
asimptomatike;
(ii) bllokim i plotë i degës së majtë;
(iii)bllokimi atrioventrikular i llojit
Mobitz 2;
(iv) takikardia e gjerë dhe / ose e
ngushtë komplekse;
(v) para-eksitimi ventrikular;
(vi) prolongimi asimptomatik i QT;
(vii) Modeli Brugada në
elektrokardiografi.
(2) Aplikuesit me cilëndo prej
gjendjeve të mëposhtme
shëndetësore të shënuara në pikët
(i) deri në (viii) mund të vlerësohen
si të aftë në mungesë të ndonjë
anomalie tjetër dhe në bazë të
vlerësimit të kënaqshëm
kardiologjik:
(i) bllokim jo i plotë i degës;
(ii) bllokim i plotë i degës së
djathtë;
(iii)devijimi i qëndrueshëm i boshtit
të majtë;
(vi) simptomatski produženi QT
interval;
(vii) automatski impatibilan
sistem defibrilacije;
(viii) ventrikularni
antitahikardni pejsmejker.
ATCO.MED.B.015 Respiratorni sistem
(a) Kandidati sa značajnim oštećenjem
plućnih funkcija moraju da budu
upućeni na vlast za licenciranje za
vazduhoplovno-medicinsku ocenu.
Kada se plućna funkcija uspostavi i
kada je zadovoljavajuća donosi se
ocena sposoban.
(b) Pregled:
Ispitivanja plućne funkcije su
potrebna prilikom inicijalnog
pregleda i na osnovu kliničke
indikacije.
(c) Kandidati sa anamnezom ili
utvrđenom dijagnozom astme koja
zahteva lečenje moraju da prođu
uspešnu respiratornu procenu.
Ukoliko je kandidat asimptomatičan i
lečenje ne utiče na bezbednost može se
oceniti kao sposoban.
disease;
(v) complete atrioventricular
block;
(vi) symptomatic QT prolongation;
(vii) an automatic
implantable defibrillating
system;
(viii) a ventricular anti-
tachycardia pacemaker.
ATCO.MED.B.015 Respiratory system
(a) Applicants with significant
impairment of pulmonary function
shall be referred to the licensing
authority for the aero-medical
assessment. A fit assessment may be
considered once pulmonary function
has recovered and is satisfactory.
(b) Examination:
Pulmonary function tests are required
at the initial examination and on
clinical indication.
(c) Applicants with a history or
established diagnosis of asthma
requiring medication shall undergo a
satisfactory respiratory evaluation. A
fit assessment may be considered if
Faqe 174 nga 374 Stranica 174 od 374 Page 174 of 374

(iv) bradikardia asimptomatike
sinusore;
(v) takikardia asimptomatike
sinusore;
(vi) komplekse ektopike supra
ventrikulare ose ventrikulare të
izoluara asimptomatike;
(vii) bllokim atrioventrikular
i shkallës së parë;
(viii) bllokim i atitoventrikular i
llojit Mobitz 1.
(3) Aplikuesit me një histori të cilësdo
prej gjendjeve të mëposhtme
shëndetësore i referohen autoritetit
licencues dhe i nënshtrohen
vlerësimit kardiologjik me rezultate
të kënaqshme përpara se të merret
në konsideratë vlerësimi i aftësisë:
(i) terapi ablacioni;
(ii) implantimi i elektrostimuluesit
(pacemaker) kardiak.
(iii)Aplikuesit me ndonjë nga
gjendjet e mëposhtme
shëndetësore do të vlerësohen si
të paaftë:
(iv) Sëmundje simptomatike
sinoatriale;
(v) bllokim i plotë atrioventrikular;
(d) Kandidati sa anamnezom ili
utvrđenom nekom od sledećih
dijagnoza moraju da budu upućeni na
vlast za licenciranje i moraju da prođu
respiratornu procenu sa
zadovoljavajućim rezultatom pre
donošenja ocene sposoban:
(1) aktivno inflamatorno oboljenje
respiratornog sistema;
(2) aktivna sarkoidoza;
(3) pneumotoraks;
(4) sindrom prekida disanja u
spavanju;
(5) veća operacije grudnog koša;
(6) hronična obstruktivna pulmonarna
bolesti;
(7) transplatacija pluća.
ATCO.MED.B.020 Digestivni sistem
(a) Kandidati sa nekom posledicom
bolesti ili hirurškog zahvata u bilo
kom delu digestivnog sistema ili
njegovih adneksa koja bi mogla da
izazove gubitak sposobnosti, posebno
nekom vrstom opstrukcije koja je
nastala usled strikture ili kompresije,
moraju da budu ocenjeni kao
nesposobni.
the applicant is asymptomatic and
treatment does not affect safety.
(d) Applicants with a history or
established diagnosis in any of the
following shall be referred to the
licensing authority and undergo
respiratory evaluation with a
satisfactory result before a fit
assessment may be considered:
(1) active inflammatory disease of the
respiratory system;
(2) active sarcoidosis;
(3) pneumothorax;
(4) sleep apnoea syndrome;
(5) major thoracic surgery;
(6) chronic obstructive pulmonary
disease;
(7) lung transplantation.
ATCO.MED.B.020 Digestive system
(a) Applicants with any sequelae of
disease or surgical intervention in any
part of the digestive tract or its adnexa
likely to cause incapacitation, in
particular any obstruction due to
stricture or compression, shall be
assessed as unfit.
(b) Applicants shall be free from herniae
Faqe 175 nga 374 Stranica 175 od 374 Page 175 of 374

(vi) prolongim simptomatik i QT;
(vii) sistemi automatik
defibrilues i implantueshëm;
(viii)Elektrostimulues (pacemaker)
kardiak ventrikular anti-
takikardia.
ATCO.MED.B.015 Sistemi i frymëmarrjes
(a) Aplikuesit me përkeqësim të ndjeshëm
të funksionit pulmonar i referohen
autoritetit licencues për vlerësimin
aero-mjekësor. Një vlerësim i gjendjes
shëndetësore mund të merret në
konsideratë pasi që funksioni pulmonar
të jetë rikuperuar dhe të jetë i
kënaqshëm.
(b) Ekzaminimi:
Testet e funksionit pulmonar janë të
nevojshme në ekzaminimin fillestar dhe
sipas indikacioneve klinike.
(c) Aplikuesit me një histori ose diagnozë
të përcaktuar të astmës që kërkon
medikamente duhet t'i nënshtrohen një
vlerësimi të kënaqshëm të funksionit të
frymëmarrjes. Një vlerësim i aftësisë
shëndetësore mund të merret në
konsideratë nëse aplikanti është
(b) Kandidati ne smeju da imaju herniju
koja bi mogla da dovede do
simptoma gubitka sposobnosti.
(c) Kandidati sa poremećajem
digestivnog sistema, uključujući one
u tač. (1)-(5) mogu da budu ocenjeni
kao sposobni shodno
zadovoljavajućoj gastroenterološkoj
proceni nakon uspešnog lečenja ili
potpunog oporavka posle operacije:
(1) rekurentni dispeptički poremećaj
kontrolisan lekovima;
(2) pankreatitis;
(3) simptomatski kamenci u žučnoj
kesi;
(4) utvrđena dijagnoza ili anamneza
hronične inflamatorne bolesti
creva;
(5) stanje posle operacije na
digestivnom sistemu ili njegovim
adneksima, uključujući operaciju
delimičnog ili potpunog odvajanja
ili odstranjivanja bilo kog
navedenog organa.
ATCO.MED.B.025 Metabolički i endokrini
sistem
(a) Kandidati sa metaboličkom,
that might give rise to incapacitating
symptoms.
(c) Applicants with disorders of the
gastrointestinal system, including
those in points (1) to (5) may be
assessed as fit subject to a satisfactory
gastroenterological evaluation after
successful treatment or full recovery
after surgery:
(1) recurrent dyspeptic disorder
requiring medication;
(2) pancreatitis;
(3) symptomatic gallstones;
(4) an established diagnosis or history
of chronic inflammatory bowel
disease;
(5) after surgical operation on the
digestive tract or its adnexa,
including surgery involving total
or partial excision or a diversion
of any of these organs.
ATCO.MED.B.025 Metabolic and
endocrine systems
(a) Applicants with metabolic, nutritional
or endocrine dysfunction may be
assessed as fit subject to demonstrated
stability of the condition and
Faqe 176 nga 374 Stranica 176 od 374 Page 176 of 374

asimptomatik dhe trajtimi nuk ndikon
në sigurinë.
(d) Aplikuesit me histori ose diagnozë të
konstatuar në një nga të mëposhtmet i
referohet autoritetit licencues dhe i
nënshtrohet vlerësimit të funksionit të
frymëmarrjes me një rezultat të
kënaqshëm përpara se të merret në
konsideratë një vlerësim i aftësisë
shëndetësore:
(1) sëmundje aktive inflamatore të
sistemit të frymëmarrjes;
(2) sarkoidozë aktive;
(3) pneumatoraks;
(4) sindroma e apneas së gjumit;
(5) operacion të madh torakal ;
(6) sëmundje pulmonare obstruktive
kronike;
(7) transplantim të mushkërive.
ATCO.MED.B.020 Sistemi diegjestiv
(a) Aplikuesit me pasoja nga sëmundjet
ose ndërhyrjet kirurgjike në cilëndo
pjesë të traktit digjestiv ose të adnexës
së tij që mund të shkaktojnë paaftësi, në
veçanti çdo pengim për shkak të
ngushtimit ose shtypjes, do të
vlerësohen si të paaftë.
nutritivnom ili endokrinom
disfunkcijom mogu da budu ocenjeni
kao sposobni shodno stabilnom
stanju i zadovoljavajućoj
vazduhoplovno- medicinskoj proceni.
(b) Šećerna bolest:
(1) Kandidati koji imaju šećernu
bolest koja zahteva insulin
moraju da budu ocenjeni kao
nesposobni.
Kandidati koji imaju šećernu
bolest koja zahteva korišćenje
drugih lekova za kontrolu šećera u
krvi moraju da budu upućeni na
vlast za licenciranje. Ukoliko se
pokaže da je kontrola šećera u
krvi postignuta i stabilna kandidat
se može oceniti kao sposoban.

ATCO.MED.B.030 Hematologija
(a) Testiranje krvi, ukoliko je potrebno,
utvrđuje AME ili AeMC uzimajući u
obzir medicinsku anamnezu i nakon
fizičkog pregleda.
(b) Kandidati sa hematološkim stanjem,
kao što je:
(1) poremećaj koagulacije, hemoragija
ili tromboza;
satisfactory aero-medical evaluation.
(b) Diabetes mellitus:
(1) Applicants with diabetes mellitus
requiring insulin shall be assessed
as unfit.
(2) Applicants with diabetes mellitus
requiring medication other than
insulin for blood sugar control
shall be referred to the licensing
authority. A fit assessment may be
considered if it can be
demonstrated that blood sugar
control has been achieved and is
stable.

ATCO.MED.B.030 Haematology
(a) Blood testing, if any, shall be
determined by the AME or AeMC
taking into account the medical
history and following the physical
examination.
(b) Applicants with a haematological
condition, such as:
(1) coagulation, haemorrhagic or
thrombotic disorder;
(2) chronic leukaemia;
Faqe 177 nga 374 Stranica 177 od 374 Page 177 of 374

(b) Aplikuesit nuk duhet të vuajnë nga
hernia që mund të shkaktoj simptoma të
paaftësisë.
(c) Aplikuesit me çrregullime të sistemit
gastrointestinal, duke përfshirë ato në
pikat (1) deri në (5), mund të
vlerësohen si të shëndetshëm në të bazë
të një vlerësimi të kënaqshëm
gastroenterologjik pas trajtimit të
suksesshëm ose shërimit të plotë pas
operacionit:
(1) çrregullim dispeptik i përsëritur që
kërkon mjekim;
(2) pankreatiti;
(3) gurët e tëmthit simptomatik;
(4) një diagnozë e përcaktuar ose
histori e sëmundjes kronike
inflamatore të zorrëve ;
(5) pas operacionit kirurgjik në traktin
digjestiv ose adneksa të tij,
përfshirë operacionet që përfshijnë
heqjen totale ose të pjesshme ose
devijimin e ndonjë prej këtyre
organeve.
ATCO.MED.B.025 Sistemet metabolike dhe
endokrine
(a) Aplikuesit me keqfunksionim
(2) hronična leukemija;
(3) poremećaj hemoglobina, koji
uključuje ali nije ograničen na
anemiju, eritrocitozu ili
hemoglobinopatiju;
(4) značajno uvećanje limfnih žlezda;
(5) uvećanje slezine;
moraju da budu upućeni na vlast za
licenciranje. Mogu da budu ocenjeni
kao sposobni nakon zadovoljavajuće
vazduhoplovno-medicinske procene.
(c) Kandidati sa stanjem akutne leukemije
moraju da budu ocenjeni kao
nesposobni.
ATCO.MED.B.035 Genitourinarni sistem
(a) Analiza urina mora da bude deo
svakog vazduhoplovno-medicinskog
pregleda. Urin ne sme da sadrži
nijedan patološki značajan abnormalni
elemenat.
(b) Kandidati sa nekom posledicom
bolesti ili hirurškog zahvata na
genitourinarnom sistemu ili njegovim
adneksima koja bi mogla da izazove
gubitak sposobnosti, posebno sa
nekom opstrukcijom usled strikture
(3) abnormal haemoglobin, including,
but not limited to, anaemia,
erythrocytosis or
haemoglobinopathy;
(4) significant lymphatic enlargement;
(5) enlargement of the spleen;
shall be referred to the licensing
authority. A fit assessment may be
considered subject to satisfactory
aero-medical evaluation.
(c) Applicants suffering from acute
leukaemia shall be assessed as unfit.
ATCO.MED.B.035 Genitourinary system
(a) Urinalysis shall form part of every
aero-medical examination. The urine
shall contain no abnormal element
considered to be of pathological
significance.
(b) Applicants with any sequelae of
disease or surgical procedures on the
genitourinary system or its adnexa
likely to cause incapacitation, in
particular any obstruction due to
stricture or compression, shall be
assessed as unfit.
(c) Applicants with a genitourinary
Faqe 178 nga 374 Stranica 178 od 374 Page 178 of 374

metabolik, ushqimor ose endokrin
mund të vlerësohen si të aftë, në varësi
të stabilitetit të treguar të sëmundjes
dhe vlerësimit të kënaqshëm aero-
mjekësor.
(b) Diabeti melitus:
(1) Aplikuesit me diabet melitus që
kanë nevojë për insulinë do të
vlerësohen si të paaftë.
(2) Aplikuesit me diabet melitus që
kanë nevojë për medikamente të
ndryshme nga insulina për
rregullimin e sheqerit në gjak i
referohen autoritetit licencues. Një
vlerësim i aftësisë shëndetësore
mund të merret në konsideratë nëse
mund të dëshmohet se kontrolli i
sheqerit në gjak është arritur dhe
është i qëndrueshëm.

ATCO.MED.B.030 Hematologji
(a) Analizat e gjakut, nëse ka, përcaktohen
nga AME ose AeMC duke marrë
parasysh historikun mjekësor dhe pas
ekzaminimit fizik.
(b) Aplikuesit me sëmundje hematologjike,
ili kompresije, moraju da budu
ocenjeni kao nesposobni.
(c) Kandidati sa genitourinarnim
poremećajima, kao što su:
(1) Oboljenje bubrega;
(2) Jedan ili više kamena u bubregu;
mogu da budu ocenjeni kao sposobni
nakon zadovoljavajuće
nefrološke/urološke procene.
(d) Kandidati koji su bili podvrgnuti:
(1) većoj operaciji na genitourinarnom
sistemu ili njegovim adneksima
koji uključuju delimično ili
potpuno odvajanje ili
odstranjivanje nekog od njegovih
organa; ili
(2) većoj urološkoj operaciji;
moraju da budu upućeni na vlast za
izdavanje dozvola na vazduhoplovno-
medicinsku ocenu nakon potpunog
oporavka pre nego što budu ocenjeni
kao sposobni.
ATCO.MED.B.040 Infektivne bolesti
(a) Kandidati koji su HIV pozitivni
moraju da budu upućeni na vlast za
licenciranje i mogu da budu ocenjeni
disorder, such as:
(1) renal disease;
(2) one or more urinary calculi;
may be assessed as fit subject to
satisfactory renal/urological
evaluation.
(d) Applicants who have undergone:
(1) a major surgical operation in the
genitourinary system or its adnexa
involving a total or partial
excision or a diversion of its
organs; or
(2) major urological surgery;
shall be referred to the licensing
authority for an aero-medical
assessment after full recovery before a
fit assessment may be considered.
ATCO.MED.B.040 Infectious disease
(a) Applicants who are HIV positive shall
be referred to the licensing authority
and may be assessed as fit subject to
satisfactory specialist evaluation and
provided the licensing authority has
sufficient evidence that the therapy
does not compromise the safe exercise
of the privileges of the licence.
Faqe 179 nga 374 Stranica 179 od 374 Page 179 of 374

të tilla si:
(1) koagulimi, çrregullimet
hemorragjike ose tromboze;
(2) leukemi kronike;
(3) hemoglobinë anormale, duke
përfshirë, por pa u kufizuar në,
anemi, eritrocitozë ose
hemoglobinopati;
(4) zgjerim i konsiderueshëm limfatik;
(5) zgjerim i shpretkës;
i referohen autoritetit licencues. Një
vlerësim i gjendjes shëndetësore mund
të shqyrtohet në bazë të vlerësimit të
kënaqshëm aero-mjekësor.
(c) Aplikuesit që vuajnë nga leukemia
akute do të vlerësohen si të paaftë.
ATCO.MED.B.035 Sistemin gjenitourinar
(a) Analiza e urinës duhet të jetë pjesë e
çdo ekzaminimi aero-mjekësor. Urina
nuk duhet të përmbaj asnjë element
anormal që konsiderohet të jetë me
rëndësi patologjike.
(b) Aplikuesit me ndonjë pasojë nga
sëmundja ose procedurat kirurgjike në
sistemin gjenitourinar ose adnexa të tij
që mund të shkaktojnë paaftësi, në
kao sposobni nakon zadovoljavajuće
specijalističke procene i pod uslovom
da vlast za licenciranje ima dovoljno
dokaza da terapija ne ugrožava
bezbedno korišćenje prava iz dozvole.
(b) Kandidati koji imaju dijagnozu ili
simptome infektivne bolesti kao što
su:
(1) akutni sifilis;
(2) aktivna tuberkuloza;
(3) infektivni hepatitis;
(4) tropske bolesti;
moraju da budu upućeni na vlast za
licenciranje na vazduhoplovno-
medicinsku ocenu. Kandidati mogu da
budu ocenjeni kao sposobni nakon
potpunog oporavka i procene
specijaliste pod uslovom da vlast za
licenciranje ima dovoljno dokaza da
terapija ne ugrožava bezbedno
korišćenje prava iz dozvole.
ATCO.MED.B.045 Akušerstvo i
ginekologija
(a) Kandidatkinje koje su bile
podvrgnute većoj ginekološkoj
operaciji moraju da budu ocenjene
kao nesposobne do potpunog
(b) Applicants diagnosed with or
presenting symptoms of infectious
disease such as:
(1) acute syphilis;
(2) active tuberculosis;
(3) infectious hepatitis;
(4) tropical diseases;
shall be referred to the licensing
authority for an aero-medical
assessment. A fit assessment may be
considered after full recovery and
specialist evaluation provided the
licensing authority has sufficient
evidence that the therapy does not
compromise the safe exercise of the
privileges of the licence.
ATCO.MED.B.045 Obstetrics and
gynaecology
(a) Applicants who have undergone a
major gynaecological operation shall
be assessed as unfit until full
recovery.
(b) Pregnancy:
In the case of pregnancy, if the AeMC
or AME considers that the licence
holder is fit to exercise her privileges,
Faqe 180 nga 374 Stranica 180 od 374 Page 180 of 374

veçanti çdo pengim për shkak të
shtrëngimit ose kompresimit, duhet të
vlerësohen si të paaftë në aspektin
shëndetësor.
(c) Aplikuesit me çrregullim gjenitourinar
të tillë si:
(1) sëmundje renale;
(2) një ose më shumë gurë urinar;
mund të vlerësohen si të përshtatshëm
në varësi të vlerësimit të kënaqshëm
renal / urologjik.
(d) Aplikuesit të cilët i janë nënshtruar:
(1) një operacioni i rëndë kirurgjik në
sistemin gjenitourinar ose adneksës
së tij që përfshin një heqje totale
ose të pjesshme ose një devijim të
organeve të tij; ose
(2) operacion i rëndë urologjik;
i referohen autoritetit licencues për një
vlerësim aero-mjekësor pas rikuperimit
të plotë përpara se të merret në
konsideratë një vlerësimi i aftësisë.
ATCO.MED.B.040 Sëmundjet infektive
(a) Aplikuesit të cilët janë HIV pozitiv i
referohen autoritetit licencues dhe
mund të vlerësohen si të përshtatshëm
oporavka.
(b) Trudnoća:
U slučaju trudnoće, ako AeMS ili
AME smatra da je imalac dozvole
sposoban da koristi prava, on/ona
mora da ograniči rok važenja
lekarskog uverenja do kraja 34.
nedelje trudnoće. Imalac dozvole
mora da prođe vazduhoplovno-
medicinski pregled ili ocenu za
produženje nakon potpunog oporavka
posle trudnoće.
ATCO.MED.B.050 Mišićno-skeletni sistem
(a) Kandidati moraju da imaju
zadovoljavajući nivo funkcionalnosti
mišićno-skeletnog sistema koji im
omogućava bezbedno korišćenje prava
iz dozvole.
(b) Kandidati koji imaju statička ili
progresivna mišićno-skeletna ili
reumatološka stanja koja bi mogla da
utiču na bezbedno korišćenje prava
iz dozvole moraju da budu upućeni
na vlast za licenciranje. Kandidat
može da bude ocenjen kao sposoban
nakon zadovoljavajuće procene
he/ she shall limit the validity period
of the medical certificate to the end of
the 34th week of gestation. The
licence holder shall undergo a
revalidation aero-medical examination
and assessment after full recovery
following the end of the pregnancy.
ATCO.MED.B.050 Musculoskeletal system
(a) Applicants shall have satisfactory
functional use of the musculoskeletal
system to enable them to safely
exercise the privileges of the licence.
(b) Applicants with static or progressive
musculoskeletal or rheumatologic
conditions likely to interfere with the
safe exercise of the licence privileges
shall be referred to the licensing
authority. A fit assessment may be
considered after satisfactory specialist
evaluation.
ATCO.MED.B.055 Psychiatry
(a) Applicants with a mental or
behavioural disorder due to alcohol or
other use or misuse of psychoactive
substances, including recreational
substances with or without
Faqe 181 nga 374 Stranica 181 od 374 Page 181 of 374

në bazë të vlerësimit të kënaqshëm
specialistik dhe me kusht që autoriteti
licencues ka prova të mjaftueshme se
terapia nuk rrezikon ushtrimin e sigurt
të privilegjeve të licencës.
(b) Aplikuesit të diagonistikuar me ose që
shfaqin simptoma të sëmundjes
infektive siç janë:
(1) sifilisi akut;
(2) tuberkulozi aktiv;
(3) hepatiti infektiv;
(4) sëmundje tropikale;
i referohen autoritetit licencues për një
vlerësim aero-mjekësor. Një vlerësim i
aftësisë shëndetësore mund të merret në
konsideratë pas rikuperimit të plotë dhe
vlerësimit të specialistit, me kusht që
autoriteti licencues të ketë dëshmi të
mjaftueshme se terapia nuk e rrezikon
ushtrimin e sigurt të privilegjeve të
licencës.
ATCO.MED.B.045 Obstetrika dhe
gjinekologjia
(a) Aplikuesit të cilët i janë nënshtruar një
operacioni të rëndë gjinekologjik do të
vlerësohen si jo të aftë deri në shërimin
e plotë.
specijaliste.
ATCO.MED.B.055 Psihijatrija
(a) Kandidati sa mentalnim ili
poremećajem u ponašanju koje je
uslovljeno upotrebom alkohola ili
zloupotrebom psihoaktivnih
supstanci, uključujući rekreativne
droge sa ili bez zavisnosti, moraju da
budu ocenjeni kao nesposobni do
dokumentovanog oporavka ili
prestanka upotrebe ili zloupotrebe
supstanci i do dobijanja
zadovoljavajuće psihijatrijske procene
nakon uspešnog lečenja. Kandidati
moraju da budu upućeni na vlast za
licenciranje.
(b) Kandidati sa psihijatrijskim stanjem
kao što je:
(1) poremećaj raspoloženja;
(2) neurotski poremećaj;
(3) poremećaj ličnosti;
(4) mentalni ili poremećaj ponašanja;
moraju da prođu zadovoljavajuću
psihijatrijsku procenu pre donošenja
ocene sposoban. Kandidati moraju da
budu upućeni na vlast za
dependency, shall be assessed as unfit
until after a period of documented
sobriety or freedom from
psychoactive substance use or misuse
and subject to satisfactory psychiatric
evaluation after successful treatment.
Applicants shall be referred to the
licensing authority.
(b) Applicants with a psychiatric
condition such as:
(1) mood disorder;
(2) neurotic disorder;
(3) personality disorder;
(4) mental or behavioural disorder;
shall undergo satisfactory psychiatric
evaluation before a fit assessment
may be considered. Applicants shall
be referred to the licensing authority
for the assessment of their medical
fitness.
(c) Applicants with a history of a single
or repeated acts of deliberate self-
harm shall be assessed as unfit.
Applicants shall be referred to the
licensing authority and shall undergo
satisfactory psychiatric evaluation
before a fit assessment may be
Faqe 182 nga 374 Stranica 182 od 374 Page 182 of 374

(b) Shtatëzania:
Në rastin e shtatëzanisë, nëse AeMC
ose AME konsiderojnë se mbajtësja e
licencës është e aftë të ushtrojë
privilegjet e saj, ai/ajo do të kufizojë
periudhën e validitetit të certifikatës
mjekësore deri në fund të javës së 34 të
shtatzënisë. Mbajtësi i licencës i
nënshtrohet një ekzaminimi dhe
vlerësimi aero-mjekësor të ri-validimit
pas rikuperimit të plotë pas përfundimit
të shtatzënisë.
ATCO.MED.B.050 Sistemi muskuloskeletal
(a) Aplikuesit do të kenë përdorim të
kënaqshëm funksional të sistemit
muskuloskeletal për t'u mundësuar
atyre të ushtrojnë në mënyrë të sigurt
privilegjet e licencës.
(b) Aplikuesit me gjendje shëndetësore
statike ose progresive muskuloskeletale
ose reumatologjike të cilat kanë gjasa të
pengojnë në ushtrimin e sigurt të
privilegjeve të licencës i referohen
autoritetit licencues. Një vlerësim i
gjendjes shëndetësore mund të merret
në konsideratë pas vlerësimit të
licenciranje radi ocene njihove
zdravstvene sposobnosti.
(c) Kandidati sa anamnestičkim
podatkom o pojedinačnim ili
ponavljanim aktima samopovređivanja
moraju da budu ocenjeni kao
nesposobni. Kandidati moraju da
budu upućeni na vlast za licenciranje
i moraju da prođu zadovoljavajuću
psihijatrijsku procenu pre donošenja
ocene sposoban.
(d) Kandidati sa anamnestičkim
podatkom ili kliničkom dijagnozom
šizofrenije, šiziopatskih poremećaja,
poremećaja sa sumanutošću ili
manijama moraju da budu ocenjeni
kao nesposobni.
ATCO.MED.B.060 Psihologija
(a) Kandidati koji imaju simptome stresa
koji bi mogli da utiču na sposobnost
bezbednog korišćenja prava iz
dozvole moraju da budu upućeni na
vlast za licenciranje. Mogu da budu
ocenjeni kao sposobni nakon
psihološke i/ili psihijatrijske procene
koja pokazuje da se kandidat oporavio
considered.
(d) Applicants with an established history
or clinical diagnosis of schizophrenia,
schizotypal, delusional disorder or
mania shall be assessed as unfit.
ATCO.MED.B.060 Psychology
(a) Applicants who present with stress-
related symptoms that are likely to
interfere with their ability to exercise
the privileges of the licence safely
shall be referred to the licensing
authority. A fit assessment may only
be considered after a psychological
and/or psychiatric evaluation has
demonstrated that the applicant has
recovered from stress- related
symptoms.
(b) A psychological evaluation may be
required as part of, or complementary
to, a specialist psychiatric or
neurological examination.
ATCO.MED.B.065 Neurology
(a) Applicants with an established history
or clinical diagnosis of the following
shall be assessed as unfit:
(1) epilepsy except in cases in point
Faqe 183 nga 374 Stranica 183 od 374 Page 183 of 374

kënaqshëm specialistik.
ATCO.MED.B.055 Psikiatria
(a) Aplikuesit me çrregullim mendor ose të
sjelljeve për shkak të alkoolit ose
ndonjë përdorimi tjetër ose
keqpërdorimi të substancave
psikoaktive, duke përfshirë substancat
rekreative me ose pa varësi, vlerësohen
si të paaftë deri pas një periudhe të
dokumentuar të vetëpërmbajtjes
(kthjellimit) ose lirimit nga përdorimi
apo keqpërdorimi i substancave
psikoaktive dhe në varësi të vlerësimit
të kënaqshëm psikiatrik pas trajtimit të
suksesshëm. Aplikuesit i referohen
autoritetit licencues.
(b) Aplikuesit me gjendje psikiatrike siç
janë:
(1) çrregullim disponimi;
(2) çrregullimi neurotik;
(3) çrregullim personaliteti;
(4) çrregullim mendor ose i sjelljes;
i nënshtrohet një vlerësimi të
kënaqshëm psikiatrik përpara se të
merret në konsideratë një vlerësim i
aftësisë. Aplikuesit i referohen
od simptoma stresa.
(b) Psihološka procena može da se
zahteva kao deo ili dopuna
specijalističkog psihijatrijskog ili
neurološkog pregleda.
ATCO.MED.B.065 Neurologija
(a) Kandidati sa anamnezom ili kliničkom
dijagnozom nekog od sledećih stanja
moraju da budu ocenjeni kao
nesposobni:
(1) epilepsije, osim u slučajevima koji
su navedeni u tač. (b)(1) i (2) koje
slede;
(2) ponovljenih poremećaja svesti
nepoznatog uzroka;
(3) stanja sklonosti ka cerebralnom
poremećaju.
(b) Kandidati sa anamnezom ili kliničkom
dijagnozom nekog od sledećih stanja
moraju da budu upućeni na vlast za
licenciranje i moraju da prođu
dodatnu procenu pre nego što budu
ocenjeni kao sposobni:
(1) epilepsija bez recidiva nakon
navršenih pet godina;
(2) epilepsija bez recidiva i bez
medicinskog tretmana duže od 10
(b)(1) and (2);
(2) recurring episodes of disturbance
of consciousness of uncertain
cause;
(3) conditions with a high propensity
for cerebral dysfunction.
(b) Applicants with an established history
or clinical diagnosis of the following
conditions shall be referred to the
licensing authority and undergo
further evaluation before a fit
assessment may be considered:
(1) epilepsy without recurrence after
the age of 5;
(2) epilepsy without recurrence and
off all treatment for more than 10
years;
(3) epileptiform EEG abnormalities
and focal slow waves;
(4) progressive or non-progressive
disease of the nervous system;
(5) a single episode of disturbances or
loss of consciousness;
(6) brain injury;
(7) spinal or peripheral nerve injury;
(8) disorders of the nervous system
due to vascular deficiencies
including haemorrhagic and
Faqe 184 nga 374 Stranica 184 od 374 Page 184 of 374

autoritetit licencues për vlerësimin e
aftësisë së tyre shëndetësore.
(c) Aplikuesit me një histori të një akti të
vetëm ose të përsëritur të vetë-lëndimit
të qëllimshëm do të vlerësohen si të
paaftë. Aplikuesit i referohen autoritetit
licencues dhe i nënshtrohen një
vlerësimi të kënaqshëm psikiatrik
përpara se të merret në konsideratë një
vlerësim i aftësisë shëndetësore.
(d) Aplikuesit me një histori të përcaktuar
ose diagnozë klinike të skizofrenisë,
shizotipit, çrregullimeve delusionale
ose manisë do të vlerësohen si të paaftë
në aspektin shëndetësor.
ATCO.MED.B.060 Psikologji
(a) Aplikuesit që shfaqin simptoma të
lidhura me stresin që mund të
ndërhyjnë në aftësinë e tyre për
ushtrimin e privilegjeve të licencës në
mënyrë të sigurt, i referohen autoritetit
licencues. Një vlerësim i aftësisë mund
të merret në konsideratë vetëm pasi një
vlerësim psikologjik dhe / ose
psikiatrik të ketë dëshmuar se aplikuesi
është rikuperuar nga simptomat e
godina;
(3) epileptiformne EEG abnormalnosti
i spori fokalni talasi;
(4) progresivne ili neprogresivne
bolesti nervnog sistema;
(5) jedna epizoda poremećaja ili
gubitka svesti;
(6) povreda mozga;
(7) povreda spinalnih ili perifernih
nerava;
(8) poremećaj nervnog sistema
usled vaskularnih
nedostataka uključujući
hemoragijske i ishemijske
događaje.
ATCO.MED.B.070 Oftalmologija
(a) Pregled:
(1) Sveobuhvatan oftalmološki
pregled mora da bude deo
inicijalnog pregleda i
sproveden periodično u
zavisnosti od refrakcije i
vidnih funkcija;
(2) Rutinski pregled oka mora da
bude deo svakog pregleda za
produženje i obnovu.
(3) Kandidati moraju da prođu
ischaemic events.
ATCO.MED.B.070 Visual system
(a) Examination:
(1) A comprehensive eye
examination shall form part of
the initial examination and be
undertaken periodically
depending on the refraction
and the functional
performance of the eye.
(2) A routine eye examination
shall form part of all
revalidation and renewal
examinations.
(3) Applicants shall undergo
tonometry at the first
revalidation examination after
the age of 40, on clinical
indication and if indicated
considering the family history.
(4) Applicants shall supply the
AeMC or AME with an
ophthalmic examination report
in cases where:
(i) the functional performance
shows significant changes;
(ii) the distant visual standards
Faqe 185 nga 374 Stranica 185 od 374 Page 185 of 374

lidhura me stresin.
(b) Një vlerësim psikologjik mund të
kërkohet si pjesë e, ose si plotësues i
një ekzaminimi psikiatrik ose
neurologjik specialistik.
ATCO.MED.B.065 Neurologji
(a) Aplikuesit me një histori të konstatuar
ose diagnozë klinike si më poshtë do të
vlerësohen si të paaftë në aspektin
shëndetësor:
(1) epilepsia përveç në rastet e pikës
(b) (1) dhe (2)
(2) episodet e përsëritura të
çrregullimeve në vetëdije nga
shkaqe të panjohura;
(3) gjendjet shëndetësore me prirje të
lartë për disfunksionim cerebral.
(b) Aplikuesit me një histori të konstatuar
ose diagnozë klinike të gjendjeve
shëndetësore të mëposhtme i referohen
autoritetit licencues dhe i nënshtrohen
vlerësimit të mëtejshëm përpara se të
merret në konsideratë një vlerësim i
aftësisë shëndetësore:
(1) epilepsi pa përsëritje pas moshës 5
vjeçare;
(2) epilepsi pa përsëritje dhe pa ndonjë
tonometriju prilikom pregleda
za prvo produženje nakon 40
godina starosti, kod kliničke
indikacije i ukoliko je
indikovano porodičnom
anamnezom.
(4) Kandidati moraju da dostave
AeMC ili AME izveštaj o
oftalmološkom pregledu u
slučajevima kada:
(i) vidne funkcije pokazuju
značajne promene;
(ii) vizuelni standardi na
daljinu mogu da se
postignu samo sa
korektivnim sočivima.
(5) Kandidati sa velikom
refraktivnom greškom moraju
da budu upućeni na vlast za
licenciranje.
(b) Oštrina vida na daljinu, sa ili bez
korekcije, mora da bude 6/9
(0,7) ili bolja na svakom oku
posebno, a oštrina vida sa oba oka
mora da bude 6/6 (1,0) ili bolja.
(c) Kandidati kod inicijalnog pregleda
koji imaju monokularni ili
funkcionalni monokularni vid,
can only be reached with
corrective lenses.
(5) Applicants with a high
refractive error shall be
referred to the licensing
authority.
(b) Distant visual acuity, with or
without optimal correction, shall
be 6/9 (0,7) or better in each eye
separately, and visual acuity with
both eyes shall be 6/6 (1,0) or
better.
(c) Initial applicants having
monocular or functional
monocular vision, including eye
muscle balance problems, shall be
assessed as unfit. At revalidation
or renewal examinations the
applicant may be assessed as fit
provided that an ophthalmological
examination is satisfactory. The
applicant shall be referred to the
licensing authority.
(d) Initial applicants with acquired
substandard vision in one eye
shall be assessed as unfit. At
revalidation or renewal
examinations the applicant shall
Faqe 186 nga 374 Stranica 186 od 374 Page 186 of 374

lloj trajtimi për më shumë se 10
vjet;
(3) anomalitë epileptiforme EEG dhe
valët fokale të ngadalta;
(4) sëmundje progresive ose jo
progresive të sistemit nervor;
(5) një episod të vetëm të
çrregullimeve ose humbjes së
vetëdijes;
(6) lëndime të trurit;
(7) dëmtimi nervor kurrizor ose
periferik;
(8) çrregullime të sistemit nervor për
shkak të defekteve vaskulare duke
përfshirë ndodhitë hemorragjike
dhe ishemike.
ATCO.MED.B.070 Sistemi pamor
(a) Ekzaminimi:
(1) Një ekzaminim gjithëpërfshirës
i syve duhet të jetë pjesë e
ekzaminimit fillestar dhe të
ndërmerret periodikisht në
varësi të refraktivitetit dhe
performancës funksionale të
syrit.
(2) Ekzaminimi i rutinë i syve do të
jetë pjesë e të gjitha
uključujući probleme sa balansom
mišića oka, moraju da budu
ocenjeni kao nesposobni. Kod
pregleda prilikom produženja ili
obnove kandidat može biti ocenjen
kao sposoban pod uslovom da je
oftalmološki pregled
zadovoljavajući. Kandidat mora da
bude upućen na vlast za
licenciranje.
(d) Kandidati za inicijalno izdavanje
inicijalnog lekarskog uverenja sa
stečenim substandardnim vidom
jednog oka, moraju da budu
cenjeni kao nesposobni. Prilikom
pregleda za produženje ili obnovu,
kandidat mora da bude upućen
vlasti za izdavanje licence i može
da bude cenjen kao sposoban pod
uslovom da je oftalmološki
pregled zadovoljavajući.
(e) Kandidati moraju da budu u
mogućnosti da pročitaju N5
tablicu ili ekvivalent na
udaljenosti od 30-50 sm i N14
tablicu ili ekvivalent na
udaljenosti od 60-100 sm, sa
korekcijom, ukoliko je potrebna.
be referred to the licensing
authority and may be assessed as
fit provided that an
ophthalmological examination is
satisfactory.
(e) Applicants shall be able to read an
N5 chart or equivalent at 30 – 50
cm and an N14 chart or equivalent
at 60 – 100 cm distance, if
necessary with the aid of
correction.
(f) Applicants shall have normal
fields of vision and normal
binocular function.
(g) Applicants who have undergone
eye surgery shall be assessed as
unfit until full recovery of the
visual function. A fit assessment
may be considered by the
licensing authority subject to
satisfactory ophthalmic
evaluation.
(h) Applicants with a clinical
diagnosis of keratoconus shall be
referred to the licensing authority
and may be assessed as fit subject
to a satisfactory examination by
an ophthalmologist.
Faqe 187 nga 374 Stranica 187 od 374 Page 187 of 374

ekzaminimeve të rivalidimit dhe
ripërtëritjes.
(3) Aplikuesit i nënshtrohen
tonometrisë në ekzaminimin e
parë të rivalidimit pas moshës
40 vjeçare, sipas indikacioneve
klinike dhe nëse indikohet duke
pasur parasysh historinë
familjare.
(4) Aplikuesit duhet t'i ofrojnë
AeMC-së ose AME-së një
raport të ekzaminimit oftalmik
në rastet kur:
(i) performanca funksionale
tregon ndryshime të
ndjeshme;
(ii) standardet e largëpamësisë
mund të arrihen vetëm me
lente korrigjuese.
(5) Aplikuesit me një gabim të lartë
refraktiv i referohen autoritetit
licencues.
(b) Mprehtësia e largëpamësisë, me ose
pa korrigjim optimal, duhet të jetë
6/9 (0,7) ose më e mirë në secilin sy
veç e veç dhe mprehtësia e shikimit
me të dy sytë duhet të jetë 6/6 (1,0)
ose më e mirë.
(f) Kandidati moraju imaju normalna
vidna polja i normalnu
binokularnu funkciju.
(g) Kandidati koji su imali operaciju
oka moraju da budu ocenjeni
kao nesposobni do potpunog
oporavka vidnih funkcija. Vlast
za licenciranje može da donese
ocenu sposoban nakon uspešne
oftalmološke procene.
(h) Kandidati sa kliničkom
dijagnozom keratokonusa moraju
da budu upućeni na vlast za
licenciranje i mogu da budu
ocenjeni kao sposobni nakon
zadovoljavajućeg pregleda
oftalmologa.
(i) Kandidati sa diplopijom moraju da
budu ocenjeni kao nesposobni.
(j) Naočare i kontaktna sočiva.
(1) Ukoliko se zadovoljavajuća
oštrina vida za određene
dužnosti postiže samo uz
upotrebu korekcije, naočare ili
kontaktna sočiva moraju da
obezbede optimalnu funkciju
vida, da se dobro podnose i da
budu odgovarajuće za potrebe
(i) Applicants with diplopia shall be
assessed as unfit.
(j) Spectacles and contact lenses
(1) If satisfactory visual function
for the rated duties is achieved
only with the use of
correction, the spectacles or
contact lenses must provide
optimal visual function, be
well tolerated, and suitable for
air traffic control purposes.
(2) No more than one pair of
spectacles, when worn during
the exercise of licensed
privileges, shall be used to
meet the visual requirements
at all distances.
(3) A spare set of similarly
correcting spectacles shall be
readily available when
exercising the privileges of the
licence(s).
(4) Contact lenses, when are worn
during the exercise of licensed
privileges, shall be mono-
focal, non-tinted and not
orthokeratological.
Monovision contact lenses
Faqe 188 nga 374 Stranica 188 od 374 Page 188 of 374

(c) Aplikuesit fillestarë që kanë vizion
monokular ose funksional
monokular, duke përfshirë
problemet e balancit të muskujve të
syve, do të vlerësohen si të paaftë
në aspektin shëndetësor. Gjatë
ekzaminimeve të rivalidimit ose
ripërtëritjes, aplikanti mund të
vlerësohet si i aftë me kusht që një
ekzaminim oftamologjik të jetë i
kënaqshëm. Aplikuesi i referohet
autoritetit licencues.
(d) Aplikuesit fillestarë me të pamur
nën standard në një sy do të
vlerësohen si të paaftë në aspektin
shëndetësor. Në ekzaminimet e
rivalidimit ose ripërtëritjes,
aplikuesi i referohet autoritetit
licencues dhe mund të vlerësohet si
i aftë me kusht që një ekzaminim
oftamologjik të jetë i kënaqshëm.
(e) Aplikuesit duhet të jenë në gjendje
të lexojnë një tabelë N5 ose
ekuivalente nga një distancë prej
30-50 cm dhe një tabelë N14 ose
ekuivalente nga distancë prej 60 -
100 cm, nëse është e nevojshme me
ndihmën e korrigjimit.
kontrolora letenja.
(2) Ne sme da se koristi više od
jednog para naočara, tokom
korišćenja prava iz dozvole,
kako bi se ispunili zahtevi za
oštrinu vida na svim
udaljenostima.
(3) Rezervni komplet sličnih
korektivnih naočara mora da
bude na raspolaganju za
trenutnu upotrebu tokom
korišćenja prava iz dozvole;
(4) Kontaktna sočiva koja se nose
tokom korišćenja prava iz
dozvole, moraju da budu
monofokalna, bezbojna i ne
smeju da budu
ortokeratologijska.
(5) Kandidati sa velikom greškom
refrakcije moraju da koriste
kontaktna sočiva ili naočare sa
staklima velikog indeksa
prelamanja.
ATCO.MED.B.075 Kolorni vid
Kandidati moraju da budu normalni
trihromati.
shall not be used.
(5) Applicants with a large
refractive error shall use
contact lenses or high index
spectacle lenses.
ATCO.MED.B.075 Colour vision
Applicants shall be normal trichromates.
ATCO.MED.B.080 Otorhinolaryngology
(a) Examination:
(1) A routine
otorhinolaryngological
examination shall form part of
all initial, revalidation and
renewal examinations.
(2) Hearing shall be tested at all
examinations. The applicant
shall understand correctly
conversational speech when
tested with each ear at a distance
of 2 metres from and with
his/her back turned towards the
AME.
(3) Hearing shall be tested with pure
tone audiometry at the initial
examination and at subsequent
revalidation or renewal
Faqe 189 nga 374 Stranica 189 od 374 Page 189 of 374

(f) Aplikuesit duhet të kenë fusha
normale të të pamurit dhe
funksionin normal binokular.
(g) Aplikuesit të cilët i janë nënshtruar
operacionit të syrit do të vlerësohen
si të paaftë në aspektin shëndetësor
deri në rikuperimin e plotë të
funksionit pamor. Një vlerësim i
aftësisë shëndetësore mund të
merret në konsideratë nga autoriteti
licencues në bazë të vlerësimit të
kënaqshëm oftamologjik.
(h) Aplikuesit me diagnozë klinike të
keratokonusit i referohen autoritetit
licencues dhe mund të vlerësohen si
të aftë në aspektin shëndetësor në
bazë të një ekzaminimi të
kënaqshëm nga një oftalmolog.
(i) Aplikantët me diplopi vlerësohen si
të paaftë në aspektin shendetësor.
(j) Syze me dioptri dhe lente kontakti
(1) Nëse funksioni i kënaqshëm
pamor për detyrat e
kategorizuara arrihet vetëm me
përdorimin e korrigjimit, syzet
me dioptri ose lentet e kontaktit
duhet të sigurojnë funksionin
optimal pamor, të tolerohen
ATCO.MED.B.080 Otorinolaringologija
(a) Pregled:
(1) Rutinski otorinolaringološki
pregled mora da bude deo
pregleda za inicijalno izdavanje
lekarskog uverenja, produženje i
obnovu.
(2) Sluh mora da se testira na
svakom pregledu. Kandidat mora
jasno da razume konverzacijski
govor kada se testira svako uvo
na udaljenosti od dva metra od i
sa leđima okrenutim prema
AME.
(3) Sluh mora da se testira čistom
tonalnom audiometrijom na
inicijalnom pregledu i na
svakom sledećem pregledu za
produženje ili obnovu svake
četiri godine do navršenih 40
godina starosti i svake dve
godine nakon toga.
(4) Čista tonalna audiometrija:
(i) Kandidati za lekarsko uverenje
klase 3 ne smeju da imaju
gubitak sluha, na bilo kom uvu
odvojeno, veći od 35 dB na
examinations every 4 years until
the age of 40 and every 2 years
thereafter.
(4) Pure-tone audiometry:
(i) Applicants for a class 3
medical certificate shall not
have a hearing loss of more
than 35 dB at any of the
frequencies 500, 1 000 or 2
000 Hz, or more than 50 dB at
3 000 Hz, in either ear
separately.
(ii) Applicants who do not meet
the hearing criteria above shall
be referred to the licensing
authority and undergo a
specialist assessment before a
fit assessment may be
considered. Initial applicants
shall undergo a speech
discrimination test. Applicants
for a revalidation or renewal
of a class 3 medical certificate
shall undergo a functional
hearing test in the operational
environment.
(5) Hearing aids:
(i) Initial examination: the need
Faqe 190 nga 374 Stranica 190 od 374 Page 190 of 374

mirë dhe të përshtatshme për
qëllime të kontrollit të trafikut
ajror.
(2) Nuk duhet të përdoren më
shumë se një palë syze me
dioptri, të bartura gjatë
ushtrimit të privilegjeve të
licencuara, për të përmbushur
kërkesat pamore në të gjitha
distancat.
(3) Një palë rezervë të syzeve
korrigjuese të ngjashme duhet të
jenë të disponueshme me rastin
e ushtrimit të privilegjeve të
licencës (ave).
(4) Lentet e kontaktit, kur barten
gjatë ushtrimit të privilegjeve të
licencuara, duhet të jenë
monofokale, jo të ngjyrosura
dhe jo ortokeratologjike. Nuk
duhet të përdoren lente kontakti
me monovizion .
(5) Aplikuesit me një gabim të
madh refraktiv duhet të përdorin
lentet e kontaktit ose lentet me
dioptri me indeks të lartë.
ATCO.MED.B.075 Të pamurit me ngjyra
frekvencijama od 500, 1.000 i
2.000 Hz, ili više od 50 dB na
frekvenciji od 3.000 Hz.
(ii) Kandidati koji ne ispunjavaju
kriterijume sluha koji su
napred navedeni moraju da
budu upućeni na vlast za
licenciranje i da prođu ocenu
specijaliste pre nego što budu
ocenjeni kao sposobni.
Prilikom inicijalnog pregleda
moraju da prođu test
razlikovanja govora. Kandidati
za produženje ili obnovu
lekarskog uverenja klase 3
moraju da prođu test
funkcionalne sposobnosti sluha
u radnim uslovima.
(5) Slušni aparati:
(i) Inicijalni pregled: potreba za
slušnim aparatima u cilju
ispunjenja zahteva za
sposobnost sluha ima za
posledicu ocenu nesposoban.
(ii) Pregledi za produženje i
obnovu: kandidat može da
bude ocenjen kao sposoban
ukoliko korišćenje aparata za
of hearing aids to comply
with the hearing requirements
entails unfitness.
(ii) Revalidation and renewal
examinations: a fit
assessment may be
considered if the use of
hearing aid(s) or of an
appropriate prosthetic aid
improves the hearing to
achieve a normal standard as
assessed by fully functional
testing in the operational
environment.
(iii)If a prosthetic aid is needed to
achieve the normal hearing
standard, a spare set of the
equipment and accessories,
such as batteries, shall be
available when exercising the
privileges of the licence.
(b) Applicants with:
(1) an active chronic pathological
process of the internal or middle
ear;
(2) unhealed perforation or
dysfunction of the tympanic
membrane(s);
Faqe 191 nga 374 Stranica 191 od 374 Page 191 of 374

Aplikuesit duhet të jenë trikromatë normal.
ATCO.MED.B.080 Otorinolaringologjia
(a) Ekzaminimi:
(1) Ekzaminimi rutinë
otorinolaringologjik duhet të jetë
pjesë e ekzaminimit fillestar, të
rivalidimit dhe ripërtëritjes.
(2) Dëgjimi testohet në të gjitha
ekzaminimet. Aplikuesi duhet të
kuptojë me saktësi të folurit
bisedor kur testohet me të secilin
vesh në një distancë prej 2
metrash nga dhe me shpinën e tij /
saj të kthyer kah AME.
(3) Dëgjimi duhet të testohet me
audiometri tonale të pastër në
ekzaminimin fillestar dhe në
ekzaminimet pasuese për
rivalidim ose ripërtëritje çdo 4
vite deri në moshën 40 dhe çdo dy
vite pas kësaj.
(4) Audiometria tonale e pastër:
(i) Aplikuesit për certifikatë
mjekësore të klasit 3 nuk duhet
të kenë humbje të dëgjimit prej
më shumë se 35 dB në secilën
nga frekuencat 500, 1 000 ose 2
sluh ili odgovarajućeg
protetičkog sredstva poboljša
sluh tako da se postiže
normalan standard kao i kod
ocene pomoću kompletnog
funkcionalnog testiranja u
radnim uslovima.
(iii)Ukoliko je potrebno
protetičko sredstvo da bi se
postigao normalan standard
sluha, rezervni komplet
uređaja ili pribora, kao što su
baterije, mora da bude na
raspolaganju kada se koriste
prava iz dozvole.
(b) Kandidati sa:
(1) aktivnim hroničnim patološkim
procesom unutrašnjeg ili
srednjeg uha;
(2) nezaraslom perforacijom ili
disfunkcijom bubne opne;
(3) poremećajem vestibularne
funkcije;
(4) značajnom malformacijom ili
značajnom hroničnom
infekcijom usne duplje ili
gornjeg respiratornog trakta;
(5) značajnim poremećajem govora
(3) disturbance of vestibular
function;
(4) significant malformation or
significant chronic infection of
the oral cavity or upper
respiratory tract;
(5) significant disorder of speech or
voice reducing intelligibility;
shall be referred to the licensing authority and
undergo further ORL examination and
assessment to establish that the condition
does not interfere with the safe exercise of the
privileges of the licence.
ATCO.MED.B.085 Dermatology
Applicants shall have no established
dermatological condition likely to interfere
with the safe exercise of the privileges of the
licence held.
ATCO.MED.B.090 Oncology
(a) After diagnosis of primary or
secondary malignant disease,
applicants shall be referred to the
licensing authority and shall undergo
satisfactory oncological evaluation
before a fit assessment may be
considered.
Faqe 192 nga 374 Stranica 192 od 374 Page 192 of 374

000 Hz ose më shumë se 50 dB
në 3 000 Hz, në secilën vesh
veç e veç.
(ii) Aplikuesit të cilët nuk i
plotësojnë kriteret e më sipërme
të dëgjimit i referohen
autoritetit licencues dhe i
nënshtrohen një vlerësimi
specialisitk përpara se të merret
në konsideratë një vlerësim i
aftësisë shëndetësore.
Aplikuesit fillestarë i
nënshtrohen testit të dallimit të
të folurit. Aplikantët për
rivalidim ose ripërtëritje të
certifikatës mjekësore të klasit 3
i nënshtrohen një test funksional
të dëgjimit në mjedisin
operacional.
(5) Aparatet e dëgjimit:
(i) Ekzaminimi fillestar: nevoja
për aparat të dëgjimit për të
përmbushur kërkesat e dëgjimit
nënkupton mungesën e aftësisë
shëndetësore.
(ii) Ekzaminimet e rivalidimit dhe
ripërtëritjes: mund të
konsiderohet një vlerësim i
ili glasa što umanjuje mogućnost
razumevanja;
upućuje se organu za izdavanje licence, te se
moraju podvrgnuti daljem ORL pregledu i
proceni kako bi se utvrdilo da to stanje ne
utiče na sigurno korišćenje privilegije
izdavanja licence.
ATCO.MED.B.085 Dermatologija
Kandidati ne smeju da imaju ni jedno
utvrđeno dermatološko stanje koje bi moglo
da utiče na bezbedno korišćenje prava iz
dozvole.
ATCO.MED.B.090 Onkologija
(a) Nakon dijagnoze primarne ili
sekundarne maligne bolesti, kandidati
moraju da budu upućeni na vlast za
licenciranje i da prođu
zadovoljavajuću onkološku procenu
pre nego što budu ocenjeni kao
sposobni.
(b) Kandidati sa utvrđenom anamnezom
ili kliničkom dijagnozom
intracerebralnog malignog tumora
moraju da budu ocenjeni kao
nesposobni.
(b) Applicants with an established history
or clinical diagnosis of an
intracerebral malignant tumour shall
be assessed as unfit.
SUBPART C
AERO-MEDICAL EXAMINERS (AMEs)
ATCO.MED.C.001 Privileges
(a) In accordance with this Part, the
privileges of an AME are to revalidate
and renew class 3 medical certificates,
and to conduct the relevant aero-
medical examinations and
assessments.
(b) The scope of the privileges of the
AME, and any condition thereof, shall
be specified in the certificate.
(c) Holders of an AME certificate shall
not undertake aero-medical
examinations and assessments in a
Member State other than the Member
State that issued their AME
certificate, unless they have:
(1) been granted access by the host
Member State to exercise their
professional activities as a
specialised doctor;
Faqe 193 nga 374 Stranica 193 od 374 Page 193 of 374

aftësisë shëndetësore nëse
përdorimi i aparatit për dëgjim
ose i një proteze përkatëse
përmirëson dëgjimin për të
arritur një standard normal siç
vlerësohet nga testimet
plotësisht funksionale në
mjedisin operaiconal.
(iii)Nëse nevojitet një protezë për
të arritur standardin normal të
dëgjimit, një grup rezervë
pajisjesh dhe aksesorësh, siç
janë bateritë, duhet të jenë të
disponueshme me rastin e
ushtrimit të privilegjeve të
licencës.
(b) Aplikuesit me:
(1) një proces kronik patologjik aktiv
të veshit të brendshëm ose të
mesëm;
(2) perforacion i pashërueshëm ose
disfunksionim i membranës (ave)
timpanike;
(3) çrregullim i funksionit vestibular;
(4) keqformime të konsiderueshme
ose infeksion kronik të
konsiderueshëm të zgavrës orale
ose traktit të sipërm respirator;
POD-DEO C
OVLAŠĆENI LEKARI (AME-ovi)
ATCO.MED.C.001 Prava
(a) U skladu sa ovim delom, prava AME
su da produžava i obnavlja lekarska
uverenja klase 3 i da obavlja
odgovarajuće vazduhoplovno-
medicinske preglede i ocene.
(b) Predmet i obim prava AME, i
svakog uslova koji iz njih
proistekne, mora da bude naveden u
uverenju.
(c) Imaoci AME sertifikata ne smeju da
obavljaju vazduhoplovno-medicinske
preglede i ocene u državi članici koja
nije država članica koja im je izdala
sertifikat, osim u slučaju kada:
(1) im ta druga država članica odobri
da izvršavaju svoje profesionalne
aktivnosti kao lekari specijalisti;
(2) obaveste nadležnu vlast druge
države članice o svojoj nameri da
obavljaju vazduhoplovno-
medicinske preglede i ocene i da
izdaju lekarska uverenja u okviru
prava AME; i
(2) informed the competent authority
of the host Member State of their
intention to conduct aero-medical
examinations and assessments and
to issue medical certificates within
the scope of their privileges as
AME; and
(3) received a briefing from the
competent authority of the host
Member State.
ATCO.MED.C.005 Application
(a) The application for an AME
certificate shall be submitted in
accordance with the procedure
established by the competent
authority.
(b) Applicants for an AME certificate
shall provide the competent authority
with:
(1) personal details and professional
address;
(2) documentation demonstrating that
they comply with the requirements
established in ATCO.MED.C.010,
including the certificate of
completion of the training courses
in aviation medicine appropriate
Faqe 194 nga 374 Stranica 194 od 374 Page 194 of 374

(5) çrregullim i konsiderueshëm i të
folurit ose zërit që zvogëlon
kuptueshmërinë;
i referohen autoritetit licencues dhe i
nënshtrohen ekzaminimit dhe vlerësimit të
mëtejshëm të ORL për të përcaktuar që kjo
gjendje nuk pengon ushtrimin e sigurt të
privilegjeve të licencës.
ATCO.MED.B.085 Dermatologjia
Aplikuesit nuk duhet të vuajnë nga sëmundjet
dermatologjike që kanë gjasë të ndërhyjnë në
ushtrimin e sigurt të privilegjeve të licencës së
mbajtur.
ATCO.MED.B.090 Onkologjia
(a) Pas diagnostikimit të sëmundjes
malinje primare ose sekondare,
aplikuesit i referohen autoritetit
licencues dhe i nënshtrohen vlerësimit
të kënaqshëm onkologjik përpara se të
merret në konsideratë një vlerësim i
aftësisë shëndetësore.
(b) Aplikuesit me një histori të konstatuar
ose diagnozë klinike të një tumori
intracerebral malinj do të vlerësohen si
të paaftë në aspektin shëndetësor.
(3) dobiju instrukcije od nadležne
vlasti druge države članice.
ATCO.MED.C.005 Podnošenje zahteva
(a) Zahtev za dobijanje AME sertifikata se
podnosi u skladu sa procedurom koju
je uspostavila nadležna vlast.
(b) Podnosioci zahteva za dobijanje AME
sertifikata moraju da dostave
nadležnoj vlasti:
(1) lične podatke i adresu poslodavca;
(2) dokumentaciju kojom potvrđuju da
ispunjavaju uslove utvrđene u
ATCO.MED.C.010, uključujući
uverenje o završenim programima
obuke iz oblasti vazduhoplovne
medicine koja odgovara pravima
za koja podnose zahtev;
(3) pisanu izjavu da će AME
izdavati lekarska uverenja na
osnovu zahteva navedenih u ovom
delu.
(c) Kada AME obavlja vazduhoplovno-
medicinske preglede na više
lokacija, mora da dostavi nadležnoj
vlasti odgovarajuće informacije koje
se odnose na sve lokacije na kojima
to the privileges they apply for;
(3) a written declaration that the AME
will issue medical certificates on
the basis of the requirements of
this Part.
(c) When the AME undertakes aero-
medical examinations in more than
one location, they shall provide the
competent authority with relevant
information regarding all practice
locations and practice facilities.
ATCO.MED.C.010 Requirements for the
issue of an AME certificate
Applicants for an AME certificate with the
privileges for the revalidation and renewal of
class 3 medical certificates shall:
(a) be fully qualified and licensed for the
practice of medicine and hold a
Certificate of Completion, or have
evidence of, specialist medical
training;
(b) have successfully completed basic and
advanced training courses in aviation
medicine, including specific modules
for the aero-medical assessment of air
traffic controllers and the specific
Faqe 195 nga 374 Stranica 195 od 374 Page 195 of 374

NËN-PJESA C
EKZAMINUESIT AEROMJEKËSORË
(AMEs)
ATCO.MED.C.001 Privilegjet
(a) Në përputhje me këtë Pjesë, privilegjet
e një AME-je janë që të rivalidoj dhe të
ripërtërij certifikatat mjekësore të klasit
3 dhe të kryej ekzaminime dhe
vlerësime përkatëse aero-mjekësore.
(b) Fushëveprimi e privilegjeve të AME-
së, dhe çdo kusht i tyre, specifikohen
në certifikatë.
(c) Mbajtësit e një certifikate të AME-s
nuk duhet të ndërmarrin ekzaminime
dhe vlerësime aero-mjekësore në një
Shtet Anëtar përveç Shtetit Anëtar që
ka lëshuar certifikatën e tyre AME,
përveç nëse:
(1) atyre iu është dhënë qasje nga
Shteti Anëtar pritës për ushtrimin e
aktiviteteve të tyre profesionale si
mjek specialist;
(2) ata kanë njoftuar autoritetin
kompetent të Shtetit Anëtar pritës
për qëllimin e tyre për të kryer
ekzaminime dhe vlerësime aero-
mjekësore dhe lëshimin e
obavlja praksu.
ATCO.MED.C.010 Zahtevi za izdavanje
AME sertifikata
Kandidati za AME sertifikat sa pravima za
produženje i obnovu lekarskih uverenja
klase 3 moraju da:
(a) budu potpuno kvalifikovani i
licencirani za medicinsku praksu i
moraju da imaju diplomu ili dokaz o
završenoj specijalizaciji;
(b) imaju završene programe osnovne i
napredne obuke iz vazduhoplovne
medicine, uključujući posebne module
za vazduhoplovno-medicinsku ocenu
kontrolora letenja i posebne uslove u
kontroli letenja;
(c) dokažu nadležnoj vlasti da:
(1) imaju odgovarajuće prostorije,
procedure, dokumentaciju i
funkcionalnu opremu za
vazduhoplovno-medicinske
preglede; i
(2) imaju uspostavljene potrebne
procedure i uslove kako bi se
poštovala lekarska tajna.
ATCO.MED.C.015 Programi obuke iz
environment in air traffic control;
(c) demonstrate to the competent
authority that they:
(1) have adequate facilities,
procedures, documentation and
functioning equipment suitable for
aero-medical examinations; and
(2) have in place the necessary
procedures and conditions to
ensure medical confidentiality.
ATCO.MED.C.015 Training courses in
aviation medicine
(a) Training courses in aviation medicine
shall be approved by the competent
authority of the Member State where
the training provider has its principal
place of business. The training
provider shall demonstrate that the
course syllabus contains the learning
objectives to acquire the necessary
competencies and that the persons in
charge of providing the training have
adequate knowledge and experience.
(b) Except in the case of refresher
training, the courses shall be
concluded by a written examination
on the subjects included in the course
Faqe 196 nga 374 Stranica 196 od 374 Page 196 of 374

certifikatave mjekësore brenda
fushëveprimit të privilegjeve të tyre
si AME; dhe
(3) ata kanë marrë raportim informues
nga autoriteti kompetent i Shtetit
Anëtar pritës.
ATCO.MED.C.005 Kërkesa/aplikimi
(a) Aplikimi për certifikatë AME duhet të
paraqitet në përputhje me procedurën e
përcaktuar nga autoriteti kompetent.
(b) Aplikuesit për certifikatë AME duhet t'i
ofrojnë autoritetit kompetent:
(1) detajet personale dhe adresën
profesionale;
(2) dokumentacion që vërteton se ata
janë në përputhje me kërkesat e
përcaktuara në ATCO.MED.C.010,
duke përfshirë certifikatën e
përfundimit të kurseve të trajnimit
në mjekësinë e aviacionit përkatëse
për privilegjet për të cilat aplikojnë;
(3) një deklaratë me shkrim që AME
do të lëshojë certifikata mjekësore
në bazë të kërkesave të kësaj pjese.
(c) Kur AME ndërmerr ekzaminime aero-
mjekësore në më shumë se një
lokacion, ato duhet t'i ofrojnë autoritetit
vazduhoplovne medicine
(a) Programe obuke iz vazduhoplovne
medicine mora da odobri nadležna
vlast države članice u kojoj
organizacija koja je sprovodi obuku
ima svoje poslovno sedište.
Organizacija koja sprovodi obuku
mora da dokaže da program obuke
sadrži ciljeve obuke za sticanje
potrebne stručnosti i da lica koja su
zadužena za sprovođenje obuke
imaju odgovarajuće znanje i iskustvo.
(b) Osim u slučaju obuke za osveženje
znanja, programi obuke moraju da
se završavaju ispitom u pisanoj formi
iz predmeta koji su obuhvaćeni
sadržajem programa obuke.
(c) Organizacija za obuku mora da izda
sertifikat o završetku obuke
kandidatu koji je položio ispit.
ATCO.MED.C.020 Izmene AME
sertifikata
(a) AMEs moraju da obaveste nadležnu
vlast o sledećim okolnostima koje
mogu da utiču na njihove sertifikate:
(1) kada je protiv AME pokrenut
content.
(c) The training provider shall issue a
certificate of completion to the
applicants when they have obtained a
pass in the examination.
ATCO.MED.C.020 Changes to the AME
certificate
(a) AMEs shall notify the competent
authority of the following
circumstances which could affect
their certificate:
(1) the AME is subject to
disciplinary proceedings or
investigation by a medical
regulatory body;
(2) there are any changes to the
conditions on which the
certificate was granted, including
the content of the statements
provided with the application;
(3) the requirements for the issue of
an AME certificate are no longer
met;
(4) there is a change to the aero-
medical examiner's practice
location(s) or correspondence
address.
Faqe 197 nga 374 Stranica 197 od 374 Page 197 of 374

kompetent informata relevante në lidhje
me të gjitha lokacionet e ushtrimit të të
punës dhe objektet e ushtrimit të punës.
ATCO.MED.C.010 Kërkesat për lëshimin e
një certifikate AME
Aplikuesit për certifikatë AME me privilegje
për rivalidim dhe ripërtëritje të certifikatave
mjekësore të klasit 3 duhet:
(a) të jenë plotësisht të kualifikuar dhe të
licencuar për ushtrimin e veprimtarisë
mjekësore dhe të mbajnë Certifikatën e
Mbarimit (Certificate of Completion),
ose të kenë dëshmi për trajnime të
specializuara mjekësore;
(b) kanë përfunduar me sukses kurse
trajnimi bazike dhe të avancuara në
mjekësinë e aviacionit, duke përfshirë
module specifike për vlerësimin aero-
mjekësor të kontrollorëve të trafikut
ajror dhe mjedisin specifik në
kontrollin e trafikut ajror;
(c) t'i demonstrojnë autoritetit kompetent
se ata:
(1) kanë objekte, procedura,
dokumentacion adekuat (e) dhe
pajisje funksionale të përshtatshme
disciplinski postupak ili istraga od
strane medicinskog regulatornog
tela;
(2) kada postoje promene u uslovima
pod kojima je sertifikat izdat,
uključujući sadržaj izjava datih
prilikom podnošenja zahteva;
(3) kada više ne ispunjava zahteve za
izdavanje AME sertifikata;
(4) kada je došlo do promene
lokacije na kojoj se obavlja
vazduhoplovno- medicinska
praksa ili je promenjena kontakt
adresa.
(b) Propust da se obavesti nadležna
vlast mora da ima za posledicu
suspenziju ili stavljanje van snage
prava dobijenih AME sertifikatom, na
osnovu odluke nadležne vlasti koja
suspenduje ili stavlja van snage
sertifikat.
ATCO.MED.C.025 Važenje AME
sertifikata
AME sertifikat se izdaje na period koji ne
prekoračuje tri godine. Može da bude
produžen pod uslovom da imalac:
(b) Failure to inform the competent
authority shall result in the
suspension or revocation of the
privileges of the AME certificate, on
the basis of the decision of the
competent authority that suspends or
revokes the certificate.
ATCO.MED.C.025 Validity of AME
certificates
An AME certificate shall be issued for a
period not exceeding 3 years. It shall be
revalidated provided the holder:
(a) continues to fulfil the general
conditions required for medical
practice and maintains registration as
a medical practitioner;
(b) has undertaken refresher training in
aviation medicine and in the working
environments of air traffic controllers
within the last 3 years;
(c) has performed at least 10 aero-
medical examinations every year.
This number of examinations may
only be reduced by the competent
authority in duly justified
circumstances;
Faqe 198 nga 374 Stranica 198 od 374 Page 198 of 374

për ekzaminimet aero-mjekësore;
dhe
(2) kanë të ngritura procedurat dhe
kushtet e nevojshme për të siguruar
konfidencialitetin mjekësor.
ATCO.MED.C.015 Kurset e trajnimit në
mjekësinë e aviacionit
(a) Kurset e trajnimit në mjekësinë e
aviacionit miratohen nga autoriteti
kompetent i Shtetit Anëtar ku ofruesi i
trajnimit e ka vendin e tij kryesor të
veprimtarisë/afarizmit. Ofruesi i
trajnimit duhet të dëshmoj që programi
mësimor i lëndës përmban objektiva të
të mësuarit për të përvetësuar
kompetencat e nevojshme dhe që
personat përgjegjës për ofrimin e
trajnimit kanë njohuri dhe përvojë
adekuate.
(b) Përveç në rastin e trajnimit rifreskues,
kurset duhet të përfundohen me një
provim me shkrim mbi lëndët e
përfshira në përmbajtjen e kursit.
(c) Ofruesi i trajnimit i lëshon aplikuesve
një certifikatë të mbarimit kur ata të
kenë kaluar provimin.
(a) i dalje ispunjava opšte uslove za
medicinsku praksu i da je registrovan
u skladu sa nacionalnim zakonom;
(b) ima završenu obuku osveženja znanja
iz vazduhoplovne medicine i o radnim
uslovima kontrolora letenja tokom
prethodne tri godine;
(c) ima najmanje 10 obavljenih
vazduhoplovno-medicinskih pregleda
svake godine; Ovaj broj pregleda
može da smanji samo nadležna vlast u
opravdanim okolnostima;
(d) i dalje ispunjava uslove za izdavanje
AME sertifikata; i
(e) koristi AME prava u skladu sa ovim
delom.

(d) remains in compliance with the terms
of their AME certificate; and
(e) exercises the AME privileges in
accordance with this Part.



Faqe 199 nga 374 Stranica 199 od 374 Page 199 of 374

ATCO.MED.C.020 Ndryshimet në
certifikatën AME
(a) AME-të njoftojnë autoritetin
kompetent për rrethanat e mëposhtme,
të cilat mund të ndikojnë në
certifikatën e tyre:
(1) AME i nënshtrohet procedurave
ose hetimeve disiplinore nga një
organ rregullator mjekësor;
(2) ka ndonjë ndryshim në kushtet
sipas të cilave është lëshuar
certifikata, duke përfshirë
përmbajtjen e deklaratave të
ofruara me aplikimin/kërkesën;
(3) kërkesat për lëshimin e një
certifikate AME nuk përmbushen
më;
(4) ekziston një ndryshim në
vendndodhjen (et) e ushtrimit të
punës të ekzaminerëve aero-
mjekësor ose në adresën e
korrespondencës.
(b) Mos informimi i autoritetit kompetent
rezulton në pezullimin ose revokimin e
privilegjeve të certifikatës AME, në
bazë të vendimit të autoritetit
kompetent që pezullon ose revokon
Faqe 200 nga 374 Stranica 200 od 374 Page 200 of 374

certifikatën.
ATCO.MED.C.025 Validiteti i certifikatave
AME
Një certifikatë AME lëshohet për një periudhë
që nuk kalon 3 vjet. Ajo do të rivalidohet me
kusht që mbajtësi:
(a) vazhdon të përmbushë kushtet e
përgjithshme të kërkuara për ushtrimin
e veprimtarisë mjekësore dhe mban
regjistrimin si mjek;
(b) ka ndjekur trajnime rifreskuese në
mjekësinë e aviacionit dhe në
ambientet e punës së kontrollorëve të
trafikut ajror brenda 3 viteve të fundit;
(c) ka kryer të paktën 10 ekzaminime aero-
mjekësore çdo vit. Ky numër i
ekzaminimeve mund të reduktohet
vetëm nga autoriteti kompetent në
rrethana të justifikuara siç duhet;
(d) vazhdon t'i përmbahet kushteve të
certifikatës së AME; dhe
(e) ushtron privilegjet e AME në përputhje
me këtë Pjesë.


Faqe 201 nga 374 Stranica 201 od 374 Page 201 of 374


Shtojca 1 e Aneksit I
SHKALLA E VLERËSIMIT TË ZOTËRIMIT TË GJUHËS — KËRKESAT PËR ZOTËRIMIN E GJUHËVE
Shkalla e vlerësimit të zotërimit të gjuhës: nivelet expert, i zgjeruar dhe operacional

Niveli Shqiptimi
Përdor një dialekt
dhe/ose theks të
kuptueshëm për
komunitetin
aeronautik

Struktura
Strukturat
relevante
gramatikore dhe
modelet/strukturat
e fjalisë
përcaktohen nga
funk sionet e
gjuhës sipas
detyres

Fjalori Rrjedhshmëria Të kuptuarit Bashkëbisedimi
Ekspert
6
Shqiptimi, theksi,
ritmi dhe intonacioni,
megjithëse të
ndikuara nga gjuha
amtare ose variantet
rajonale, pothuajse
kurrë nuk interferojnë
me lehtësinë e të
kuptuarit.
Që të dyja,
strukturat
gramatikore
bazike dhe
komplekse dhe
strukturat e fjalisë
janë të
kontrolluara në
mënyrë të
qëndrueshme.
Niveli i fjalorit dhe
saktësia e fjalëve janë të
mjaftueshme për të
komunikuar efektivisht
mbi një llojllojshmëri
temash të njohura dhe të
panjohura. Fjalori është
idiomatik, i nuancuar dhe
i ndjeshëm ndaj regjistrit.
I aftë për të folur
gjatë, pa vështirësi
me një rrjedhshmëri
natyrale.
Ndryshon rrjedhën e
të folurit për efekte
stilistike, p.sh.,për të
theksuar një
çështje.Përdor
spontanisht shenjat e
duhura të ligjëratës
dhe lidhëset.
Të kuptuarit e
saktë gati të të
gjithë
përmbajtjes duke
përf shirë
kuptimin e
hollësive
gjuhësore dhe
kulturore
Bashkëbisedon me lehtësi
gati në të gjitha situatat.
Është i ndjeshëm ndaj
sugjerimeve verbale dhe jo-
verbale dhe reagon si duhet
ndaj tyre.
I zgjeruar
5
Shqiptimi, theksi,
ritmi dhe intonacioni,
megjithëse të
ndikuara nga gjuha
amtare ose variantet
rajonale rrallë
interferojnë me
lehtësinë e të
kuptuarit e gjuhës.
Struktura
gramatikore bazë
dhe strukturat e
fjalisë janë
kontrolluar mirë.
Strukturat
komplekse janë
tentuar por me
gabime të cilat
Niveli i fjalorit dhe
saktësia e fjalëve janë të
mjaftueshme për të
komunikuar efektivisht
mbi tema të
përgjithshme, konkrete
dhe të lidhura me
detyrën. Parafrazon
suksesshëm dhe në
I aftë për të folur
gjatë, me lehtësi
relative mbi tema të
njohura, por që
mund të mos
ndryshojë rrjedhën e
të folurit si mjet
stilistik. Mund të
përdorë shenjat e
Të kuptuarit e
saktë të temave
konkrete, të
përgjithshme dhe
të lidhura me
punën dhe
kryesisht i saktë
kur folësi
përballet me një
Reagimet janë të
menjëhershme, të
përshtatshme dhe
informuese. Menaxhon me
efektivitet marrëdhënien
folës-dëgjues.
Faqe 202 nga 374 Stranica 202 od 374 Page 202 of 374

nganjëherë
interferojnë me
kuptimin.
mënyrë të qëndrueshme.
Fjalori ndonjëherë është
idiomatik.
duhura të ligjëratës
dhe lidhëset.
komplikim
gjuhësor ose
situata të
papritura. I aftë
për të kuptuar një
rang të gjerë
bisedash
(dialekte dhe/ose
thekse) ose
regjistra.
Operacional 4 Shqiptimi, theksi,
ritmi dhe intonacioni
janë të ndikuar nga
gjuha amtare ose
variantet rajonale por
vetëm ndonjëherë
interferojnë me
lehtësinë e të
kuptuarit.
Struktura
gramatikore bazë
dhe strukturat e
fjalisë janë
përdorur në
mënyrë krijuese
dhe zakonisht
janë mirë
kontrolluar.
Gabime mund të
ndodhin
veçanërisht në
situata të
pazakonta ose të
papritura, por që
rrallë interferojnë
me kuptimin.
Niveli i fjalorit dhe
saktësia e fjalëve janë
zakonisht të mjaftueshme
për të komunikuar
efektivisht mbi tema
konkrete, të përgjithshme
dhe të lidhura me
detyrën.
Shpesh mund të
parafrazojë me sukses
kur mungon fjalori në
rrethana të pazakonta ose
të papritura.
Prodhon zgjatje të
gjuhës deri në ritmin
e duhur. Mund të
ketë humbje
rastësore të
rrjedhshmërisë me
kalimin nga e folura
e parapërgatitur ose
formuluese tek
biseda spontane, por
që kjo nuk e shmang
komunikimin
efektiv. Mund të
bëjë përdorimin e
kufizuar shenjave të
ligjëratës dhe
lidhëseve.
Plotësueset nuk janë
shpërqëndruese.
Të kuptuarit është
kryesisht i saktë mbi
tema të përgjithshme,
konkrete dhe të
lidhura me punën ku
theksi i përdorur është
mjaftueshëm i
kuptueshëm për një
komunitet
ndërkombëtar
përdoruesish. Kur
folësi përballet me
vështirësi gjuhësore
ose me një varg të
papritur ngjarjesh, të
kuptuarit mund të jetë
më i ngadalshëm ose
të kërkojë strategji
sqarimi.
Reagimet zakonisht
janë të duhura, të
përshtatshme dhe të
menjëhershme dhe
informuese. Nis dhe
ruan shkëmbimet,
madje edhe kur
trajtohen vargje
ngjarjesh të papritura.
Trajton mjaftueshëm
keqkuptimet e
dukshme duke
kontrolluar, konfirmuar
ose sqaruar.



Shkalla e vlerësimit të zotërimit të gjuhës: nivelet para-operacional, elementar dhe para-elementar


Niveli Shqiptimi
Përdor një dialekt
dhe/ose theks të
kuptueshëm për
Struktura
Strukturat
gramatikore dhe
modelet e fjalisë
Fjalori Rrjedhshmëria Të kuptuarit Bashkëbisedimi
Faqe 203 nga 374 Stranica 203 od 374 Page 203 of 374

komunitetin
aeronautik

përcaktohen nga
funksionet e
gjuhës sipas
detyrës

Para-operacional
3
Shqiptimi, theksi,
ritmi dhe intonacioni
janë ndikuar nga
gjuha amtare ose
variantet rajonale dhe
shpesh interferojnë
me lehtësinë e të
kuptuarit.
Strukturat
gramatikore bazë
dhe
modelet/strukturat
e fjalisë të lidhura
me situatat e
parashikuara nuk
kontrollohen mirë
gjithmonë.
Gabimet
interferojnë
shpesh me
kuptimin.
Niveli i fjalorit dhe
saktësia e fjalëve janë
zakonisht të mjaftueshme
për të komunikuar
efektivisht mbi tema të
përgjithshme, konkrete
dhe të lidhura me
detyrën, por shkalla është
e kufizuar dhe zgjedhja e
fjalëve është shpesh e
papërshtatshme. Shpesh
nuk është në gjendje të
parafrazojë suksesshëm
kur mungon fjalori.
Prodhon zgjatje të
gjuhës por frazimi
dhe ndalesat shpesh
janë të papërshta
tshme. Hezitimet
dhe
ngadalësimet në
përpunimin e gjuhës
mund të
pamundësojnë
komunikimin
efektiv.
Plotesueset janë
nganjëherë
shpërqëndruese.

Të kuptuarit
është shpesh I
saktë mbi temat e
përgjithshme,
konkrete dhe të
lidhura me punën
ku theksi ose
varianti i
përdorur është i
kuptueshëm sa
duhet për një
komunitet
ndërkombëtar
përdoruesish.
Mund të dështojë
të kuptojë një
komplikim
gjuhësor ose
situacional ose
një varg
ngjarjesh të
papritura.
Reagimet janë ndonjëherë
të duhurat, të përshtatshme
dhe të menjëhershme.
Mund të nisë dhe të ruajë
shkëmbime me lehtësi të
mjaftueshme mbi tema të
njohura dhe në situate të
pritshme. Përgjithësisht
joadekuat kur përballet me
një varg ngjarjesh të
papritura.
Elementar
2

Shqiptimi, theksi,
ritmi dhe intonacioni
janë ndikuar mjaft
nga gjuha amtare ose
variantet rajonale dhe
zakonisht interferojnë
me lehtësinë e të
kuptuarit
Shfaq vetëm
kontroll të
kufizuar mbi disa
struktura të
thjeshta
gramatikore dhe
modele fjalish të
memorizuara.
Diapazon i kufizuar
fjalori që konsiston
vetëm në fjalë dhe fraza
të kufizuara të
memorizuara.
Mund të prodhojë
mënyra të foluri
shumë të shkurtra, të
izoluara, të
memorizuara, me
pauza të shpeshta
dhe një përdorim
shpërqëndrues i
plotësuesve për të
kërkuar shprehje dhe
për të artikuluar fjalë
më pak të njohura.
Të kuptuarit
është i kufizuar
në fraza të
izoluara, të
memorizuara kur
ato artikulohen
me kujdes dhe
ngadalë.
Koha e reagimit e ngadaltë
dhe shpesh e
papërshtatshme.
Bashkëbisedim i kufizuar në
shkëmbime të thjeshta
rutinë.

Faqe 204 nga 374 Stranica 204 od 374 Page 204 of 374

Para-elementar
1
Performon në një
nivel poshtë atij
elementar.
Performon në një
nivel poshtë atij
elementar.
Performon në një nivel
poshtë atij elementar.
Performon në një
nivel poshtë atij
elementar.
Performon në një
nivel poshtë atij
elementar.
Performon në një nivel
poshtë atij elementar.

Faqe 205 nga 374 Stranica 205 od 374 Page 205 of 374

Shtojca 2 e Aneksit II
TRAJNIMI BAZIK (Referenca: Aneksi I - Pjesa ATCO Nënpjesa D, Seksioni 2, ATCO.D.010
(a) (1))
TABELA E PËRMBAJTJES
LËNDA 1: HYRJE NË KURS
LËNDA 2: LIGJI I AVIACIONIT
LËNDA 3: MENAXHIMI I TRAFIKUT AJROR
LËNDA 4: METEOROLOGJIA
LËNDA 5: NAVIGACIONI
LËNDA 6: AVIONI
LËNDA 7: FAKTORËT NJERËZOR
LËNDA 8: PAJISJET DHE SISTEMET
LËNDA 9: MJEDISI PROFESIONAL

LËNDA 1: HYRJE NË KURS
TEMA INTRB 1 — MENAXHIMI I KURSIT
Nën-tema INTRB 1.1 — Prezantimi i kursit
Nën-tema INTRB 1.2 — Administrimi i kursit
Nën-tema INTRB 1.3 — Materiali i studimit dhe dokumentacioni i trajnimit
TEMA INTRB 2 — HYRJE NË KURSIN E TRAJNIMIT TË ATC (KTA)
Nën-tema INTRB 2.1 — Përmbajtja e kursit dhe organizimi
Nën-tema INTRB 2.2 — Etosi i trajnimit
Nën-tema INTRB 2.3 — Procesi i vlerësimit
TEMA INTRB 3 — HYRJE NË TË ARDHMEN E ATCO-s
Nën-tema INTRB 3.1 — Perspektiva e punës

LËNDA 2: LIGJI I AVIACIONIT
TEMA LAWB 1 — HYRJE NË LIGJIN E AVIACIONIT
Nën-tema LAWB 1.1 — Rëndësia e ligjit të aviacionit
TEMA LAWB 2 — ORGANIZATAT NDËRKOMBËTARE
Nën-tema LAWB 2.1 — ONAC (ICAO)
Nën-tema LAWB 2.2 — Agjencitë evropiane dhe të tjera
Nën-tema LAWB 2.3 — Shoqatat e aviacionit
Faqe 206 nga 374 Stranica 206 od 374 Page 206 of 374

TEMA LAWB 3 — ORGANIZATAT KOMBËTARE
Nën-tema LAWB 3.1 — Qëllimi dhe funksioni LAW
Nën-tema LAWB 3.2 — Procedurat legjislative kombëtare
Nën-tema LAWB 3.3 — Autoriteti kompetent
Nën-tema LAWB 3.4 — Shoqatat kombëtare të aviacionit
TEMA LAWB 4 — MENAXHIMI I SIGURISË ATS
Nën-tema LAWB 4.1 — Rregulloret e sigurisë
Nën-tema LAWB 4.2 — Sistemi i menaxhimit të sigurisë
TEMA LAWB 5 — RREGULLAT DHE RREGULLORET
Nën-tema LAWB 5.1 — Njësitë matëse
Nën-tema LAWB 5.2 — Licencimi / certifikimi ATCO
Nën-tema LAWB 5.3 — Përmbledhje e ANS dhe ATS
Nën-tema LAWB 5.4 — Rregullat ajrore
Nën-tema LAWB 5.5 — Hapësira ajrore dhe rrugët/rutat ATS
Nën-tema LAWB 5.6 — Plani i fluturimit
Nën-tema LAWB 5.7 — Aerodromet
Nën-tema LAWB 5.8 — Procedurat e mbajtjes për fluturimet IFR
Nën-tema LAWB 5.9 — Procedurat e mbajtjes për fluturimet VFR
LËNDA 3: MENAXHIMI I TRAFIKUT AJROR
TEMA ATMB 1 — MENAXHIMI I TRAFIKUT AJROR
Nën-tema ATMB 1.1 — Aplikimi i njësive të matjes
Nën-tema ATMB 1.2 — Shërbimi i kontrollit të trafikut ajror (ATC)
Nën-tema ATMB 1.3 — Shërbimi i informacionit të fluturimit (FIS)
Nën-tema ATMB 1.4 — Shërbimi i paralajmërimit
Nën-tema ATMB 1.5 — Shërbimi këshillues i trafikut ajror
Nën-tema ATMB 1.6 — Kapaciteti i sistemit ATS dhe menaxhimi i rrjedhës së trafikut ajror
Nën-tema ATMB 1.7 — Menaxhimi i hapësirës ajrore (ASM)
TEMA ATMB 2 — ALTIMETRIA DHE ALOKIMI I NIVELIT
Nën-tema ATMB 2.1 — Altimetria
Nën-tema ATMB 2.2 — Niveli i tranzitimit
Nën-tema ATMB 2.3 — Alokimi i nivelit
TEMA ATMB 3 — RADIOTELEFONIA (RTF)
Faqe 207 nga 374 Stranica 207 od 374 Page 207 of 374

Nën-tema ATMB 3.1 — Procedurat e përgjithshme operative të RTF
TEMA ATMB 4 — LEJET (CLEARANCES) E ATC DHE UDHËZIMET E ATC
Nën-tema ATMB 4.1 — Lloji dhe përmbajtja e lejeve të ATC
Nën-tema ATMB 4.2 — Udhëzimet e ATC
TEMA ATMB 5 — KORDINIMI
Nën-tema ATMB 5.1 — Parimet, llojet dhe përmbajtja e koordinimit
Nën-tema ATMB 5.2 — Domosdoshmëria për koordinim
Nën-tema ATMB 5.3 — Mjetet e koordinimit
TEMA ATMB 6 — SHFAQJA E TË DHËNAVE
Nën-tema ATMB 6.1 — Nxjerrja (ekstraktimi) e të dhënave
Nën-tema ATMB 6.2 — Menaxhimi i të dhënave
TEMA ATMB 7 — NDARJET
Nën-tema ATMB 7.1 — Ndarja vertikale dhe procedurat
Nën-tema ATMB 7.2 — Ndarja horizontale dhe procedurat
Nën-tema ATMB 7.3 — Ndarja vizuale
Nën-tema ATMB 7.4 — Ndarja e aerodromit dhe procedurat
Nën-tema ATMB 7.5 — Ndarja e bazuar në sistemet e mbikqyrjes ATS
Nën-tema ATMB 7.6 — Ndarja e turbulencës vorbull (ëake turbulence)
TEMA ATMB 8 — SISTEMET E SHMANGIES SË PËRPLASJEVE AJRORE DHE RRJETET E
SIGURISË ME BAZË TOKËSORE
Nën-tema ATMB 8.1 — Sistemet e shmangies së përplasjeve ajrore
Nën-tema ATMB 8.2 — Rjetet e sigurisë me bazë tokësore
TEMA ATMB 9 — AFTËSITË PRAKTIKE BAZIKE
Nën-tema ATMB 9.1 — Procesi i menaxhimit të trafikut
Nën-tema ATMB 9.2 — Aftësitë praktike bazike të aplikueshme për të gjitha gradimet
Nën-tema ATMB 9.3 — Aftësitë praktike bazë të aplikueshme për aerodromin
Nën-tema ATMB 9.4 — Aftësitë praktike bazike të aplikueshme për mbikëqyrjen
LËNDA 4: METEOROLOGJIA
TEMA METB 1 — HYRJE NË METEOROLOGJI
Nën-tema METB 1.1 — Aplikimi i njësive të matjes
Nën-tema METB 1.2 — Aviacioni dhe meteorologjia
Nën-tema METB 1.3 — Organizimi i shërbimeve meteorologjike
TEMA METB 2 — ATMOSFERA
Faqe 208 nga 374 Stranica 208 od 374 Page 208 of 374

Nën-tema METB 2.1 — Përbërja dhe struktura
Nën-tema METB 2.2 — Atmosfera standarde
Nën-tema METB 2.3 — Nxehtësia dhe temperatura
Nën-tema METB 2.4 — Uji në atmosferë
Nën-tema METB 2.5 — Presioni i ajrit
TEMA METB 3 — QARKULLIMI ATMOSFERIK
Nën-tema METB 3.1 — Qarkullimi i përgjithshëm i ajrit
Nën-tema METB 3.2 — Masat ajrore dhe sistemet frontale
Nën-tema METB 3.3 — Sistemet e mezoshkallës
Nën-tema METB 3.4 — Era
TEMA METB 4 — FENOMENET METEOROLOGJIKE
Nën-tema METB 4.1 — Retë
Nën-tema METB 4.2 — Llojet e të reshurave (precipitimit)
Nën-tema METB 4.3 — Dukshmëria
Nën-tema METB 4.4 — Rreziqet meteorologjike
TEMA METB 5 — INFORMACIONE METEOROLOGJIKE PËR AVIACION
Nën-tema METB 5.1 — Mesazhet dhe raportet
LËNDA 5: NAVIGACIONI
TEMA NAVB 1 — HYRJE NË NAVIGACION
Nën-tema NAVB 1.1 — Aplikimi i njësive të matjes
Nën-tema NAVB 1.2 — Qëllimi dhe përdorimi i navigacionit
TEMA NAVB 2 — TOKA
Nën-tema NAVB 2.1 — Vendi dhe lëvizja e Tokës
Nën-tema NAVB 2.2 — Sistemi i koordinatave, drejtimi dhe distanca
Nën-tema NAVB 2.3 — Magnetizmi
TEMA NAVB 3 — HARTAT DHE HARTAT AERONAUTIKE
Nën-tema NAVB 3.1 — Krijimi i hartave dhe projektimeve
Nën-tema NAVB 3.2 — Hartat dhe hartat/diagramet e përdorura në aviacion
TEMA NAVB 4 — BAZAT E NAVIGACIONIT
Nën-tema NAVB 4.1 — Ndikimi i erës
Nën-tema NAVB 4.2 — Shpejtesia
Nën-tema NAVB 4.3 — Navigacioni vizual
Faqe 209 nga 374 Stranica 209 od 374 Page 209 of 374

Nën-tema NAVB 4.4 — Aspektet navigacionale të planifikimit të fluturimit
TEMA NAVB 5 — NAVIGACIONI ME INSTRUMENTE
Nën-tema NAVB 5.1 — Sistemet e bazuara në tokë
Nën-tema NAVB 5.2 — Sisteme inerciale të navigacionit
Nën-tema NAVB 5.3 — Sistemet e bazuara në satelit
Nën-tema NAVB 5.4 — Procedurat e afrimit me instrument
TEMA NAVB 6 — NAVIGACIONI I BAZUAR NË PERFORMANCË
Nën-tema NAVB 6.1 — Parimet dhe përfitimet e navigacionit të zonës
Nën-tema NAVB 6.2 — Hyrje në PBN
Nën-tema NAVB 6.3 — Aplikimet e NBP
TEMA NAVB 7 — ZHVILLIMET NË NAVIGACION
Nën-tema NAVB 7.1 — Zhvillimet e ardhshme
LËNDA 6: AVIONI
TEMA ACFTB 1 — HYRJE NË AVIONËT
Nën-tema ACFTB 1.1 — Aplikimi i njësive matëse
Nën-tema ACFTB 1.2 — Aviacioni dhe avioni
TEMA ACFTB 2 — PARIMET E FLUTURIMIT
Nën-tema ACFTB 2.1 — Forcat që veprojnë në avion
Nën-tema ACFTB 2.2 — Komponentët strukturore dhe kontrolli i avionit
Nën-tema ACFTB 2.3 — “zarfi” i fluturimit (Flight envelope)
TEMA ACFTB 3 — KATEGORITË E AVIONËVE
Nën-tema ACFTB 3.1 — Kategoritë e avionëve
Nën-tema ACFTB 3.2 — Kategoritë e turbulencës vorbull
Nën-tema ACFTB 3.3 — Kategoritë e afrimit të ICAO
Nën-tema ACFTB 3.4 — Kategoritë mjedisore
TEMA ACFTB 4 — TË DHËNAT E AVIONIT
Nën-tema ACFTB 4.1 — Njohja
Nën-tema ACFTB 4.2 — Të dhënat mbi performancën
TEMA ACFTB 5 — MOTORËT E AVIONIT
Nën-tema ACFTB 5.1 — Motorët me piston
Nën-tema ACFTB 5.2 — Motorët reaktiv
Nën-tema ACFTB 5.3 — Motorët turboprop
Faqe 210 nga 374 Stranica 210 od 374 Page 210 of 374

Nën-tema ACFTB 5.4 — Karburantet e aviacionit
TEMA ACFTB 6 — SISTEMET DHE INSTRUMENTET E AVIONËVE
Nën-tema ACFTB 6.1 — Instrumentet e fluturimit
Nën-tema ACFTB 6.2 — Instrumentet e navigimit
Nën-tema ACFTB 6.3 — Instrumentet e motorit
Nën-tema ACFTB 6.4 — Sistemet e avionit
TEMA ACFTB 7 — FAKTORËT QË NDIKOJNË NË PERFORMANCËN E AVIONIT
Nën-tema ACFTB 7.1 — Faktorët e ngritjes
Nën-tema ACFTB 7.2 — Faktorët e ngjitjes
Nën-tema ACFTB 7.3 — Faktorët e fluturimit në nivel (cruise)
Nën-tema ACFTB 7.4 — Faktorët e zbritjes dhe afrimit fillestar
Nën-tema ACFTB 7.5 — Faktorët e afrimit final dhe aterrimit
Nën-tema ACFTB 7.6 — Faktorët ekonomik
Nën-tema ACFTB 7.7 — Faktorët mjedisorë
LËNDA 7: FAKTORËT NJERËZOR
TEMA HUMB 1 — HYRJE NË FAKTORËT NJERËZOR
Nën-tema HUMB 1.1 — Teknikat e të mësuarit
Nën-tema HUMB 1.2 — Rëndësia e faktorëve njerëzor për ATC
Nën-tema HUMB 1.3 — Faktorët njerëzor dhe ATC
TEMA HUMB 2 — PERFORMANCA NJEREZORE
Nën-tema HUMB 2.1 — Sjellja individuale
Nën-tema HUMB 2.2 — Kultura e sigurisë dhe sjellja profesionale
Nën-tema HUMB 2.3 — Shëndeti dhe mirëqenia
Nën-tema HUMB 2.4 — Puna ekipore
Nën-tema HUMB 2.5 — Nevojat bazike të personave në punë
Nën-tema HUMB 2.6 — Stresi
TEMA HUMB 3 — GABIMI NJERËZOR
Nën-tema HUMB 3.1 — Rreziqet nga gabimi
Nën-tema HUMB 3.2 — Përkufizimi i gabimit njerëzor
Nën-tema HUMB 3.3 — Klasifikimi i gabimit njerëzor
Nën-tema HUMB 3.4 — Analiza e rrezikut dhe menaxhimi i rrezikut
TEMA HUMB 4 — KOMUNIKIMI
Faqe 211 nga 374 Stranica 211 od 374 Page 211 of 374

Nën-tema HUMB 4.1 — Rëndësia e komunikimit të mirë në ATC
Nën-tema HUMB 4.2 — Procesi i komunikimit
Nën-tema HUMB 4.3 — Modalitetet (modes) e komunikimit
TEMA HUMB 5 — MJEDISI I PUNËS
Nën-tema HUMB 5.1 — Ergonomia dhe nevoja për dizajn të mirë
Nën-tema HUMB 5.2 — Pajisjet dhe mjetet
Nën-tema HUMB 5.3 — Automatizimi
LËNDA 8: PAJISJET DHE SISTEMET
TEMA EQPSB 1 — PAJISJET E ATC
Nën-tema EQPSB 1.1 — Llojet kryesore të pajisjeve të ATC
TEMA EQPSB 2 — RADIO
Nën-tema EQPSB 2.1 — Teoria e radios
Nën-tema EQPSB 2.2 — Gjetja e drejtimit (orientimi)
TEMA EQPSB 3 — PAJISJET PËR KOMUNIKIM
Nën-tema EQPSB 3.1 — Radio komunikimet
Nën-tema EQPSB 3.2 — Komunikimi zanor mes njësive/pozicioneve të ATS
Nën-tema EQPSB 3.3 — Komunikimi përmes lidhjes së të dhënave (data link)
Nën-tema EQPSB 3.4 — Komunikimi i kompanive ajrore
TEMA EQPSB 4 — HYRJE NË MBIKËQYRJE (SURVEJIM)
Nën-tema EQPSB 4.1 — Koncepti i mbikëqyrjes në ATS
TEMA EQPSB 5 — RADARI
Nën-tema EQPSB 5.1 — Parimet e radarit
Nën-tema EQPSB 5.2 — Radari primar
Nën-tema EQPSB 5.3 — Radari sekondar
Nën-tema EQPSB 5.4 — Përdorimi i radarëve
Nën-tema EQPSB 5.5 — Mode S
TEMA EQPSB 6 — MBIKËQYRJA AUTOMATIKE E VARUR (ADS)
Nën-tema EQPSB 6.1 — Parimet e ADS
Nën-tema EQPSB 6.2 — Përdorimi i ADS
TEMA EQPSB 7 — MULTILATERIMI
Nën-tema EQPSB 7.1 — Parimet e multilaterimit
Nën-tema EQPSB 7.2 — Përdorimi i multilaterimit
Faqe 212 nga 374 Stranica 212 od 374 Page 212 of 374

TEMA EQPSB 8 — PERPUNIMI I TË DHËNAVE TË MBIKËQYRJES
Nën-tema EQPSB 8.1 — Rrjetëzimi i të dhënave të mbikëqyrjes
Nën-tema EQPSB 8.2 — Parimet e punës së rrjetëzimit të të dhënave të mbikëqyrjes
TEMA EQPSB 9 — PAJISJET E ARDHSHME
Nën-tema EQPSB 9.1 — Zhvillimet e reja
TEMA EQPSB 10 — AUTOMATIZMI NË ATS
Nën-tema EQPSB 10.1 — Parimet e automatizmit
Nën-tema EQPSB 10.2 — Rrjeti fiks i telekomunikimit aeronautik (AFTN)
Nën-tema EQPSB 10.3 — Shkëmbimi i të dhënave on-line (On-line data interchange)
Nën-tema EQPSB 10.4 — Sistemet e përdorura për përhapjen automatike të informatave
TEMA EQPSB 11 — POZITAT E PUNËS
Nën-tema EQPSB 11.1 — Pajisjet e pozitës së punës
Nën-tema EQPSB 11.2 — Kontrolli i aerodromit
Nën-tema EQPSB 11.3 — Kontrolli i afrimit
Nën-tema EQPSB 11.4 — Kontrolli i zonës
LËNDA 9: MJEDISI PROFESIONAL
TEMA PENB 1 — FAMILIARIZIMI (NJOHJA)
Nën-tema PENB 1.1 — ATS dhe godinat/pajisjet (facilities) e aerodromit
TEMA PENB 2 — PËRDORUESIT E HAPËSIRËS AJRORE
Nën-tema PENB 2.1 — Aviacioni civil
Nën-tema PENB 2.2 — Ushtria
Nën-tema PENB 2.3 — Pritjet dhe kërkesat e piloteve
TEMA PENB 3 — MARRËDHËNIET ME KLIENTËT
Nën-tema PENB 3.1 — Marrëdhëniet me klientët
TEMA PENB 4 — MBROJTJA E MJEDISIT
Nën-tema PENB 4.1 — Mbrojtja e mjedisit


Shtojca 3 e Aneksit I
GRADIMI KONTROLLI VIZUAL I AERODROMIT (ADV) (Referenca: Aneksi I — PJESA
ATCO Nën-pjesa D, Seksioni 2, ATCO.D.010(a)(2)(i))
TABELA E PËRMBAJTJES
LËNDA 1: HYRJE NË KURS
Faqe 213 nga 374 Stranica 213 od 374 Page 213 of 374

LËNDA 2: LIGJI I AVIACIONIT
LËNDA 3: MENAXHIMI I TRAFIKUT AJROR
LËNDA 4: METEOROLOGJIA
LËNDA 5: NAVIGIMI
LËNDA 6: AVIONËT
LËNDA 7: FAKTORËT NJERËZOR
LËNDA 8: PAJISJET DHE SISTEMET
LËNDA 9: MJEDISI PROFESIONAL
LËNDA 10: SITUATAT JONORMALE DHE EMERGJENTE
LËNDA 11: AERODROMËT

LËNDA 1: HYRJE NË KURS
TEMA INTR 1 — MENAXHIMI I KURSIT
Nën-tema INTR 1.1 — Prezantimi i kursit
Nën-tema INTR 1.2 — Administrimi i kursit
Nën-tema INTR 1.3 — Materiali studimor dhe dokumentet e trajnimit
TEMA INTR 2 —HYRJE NË KURSIN TRAJNUES PËR ATC
Nën-tema INTR 2.1 — Përmbajtja dhe organizimi i kursit
Nën-tema INTR 2.2 — Etosi i trajnimit
Nën-tema INTR 2.3 — Procesi i vlerësimit

LËNDA 2: LIGJI I AVIACIONIT
TEMA LAW 1 — LICENCIMI/CERTIFIKATA E KOMPETENCËS E ATCO
Nën-tema e LAË 1.1 — Privilegjet dhe kushtet
TEMA LAW 2 — RREGULLAT DHE RREGULLORET
Nën-tema LAW 2.1 — Raportet
Nën-tema LAW 2.2 — Hapësira ajrore
TEMA LAW 3 — MENAXHIMI I SIGURISË NË ATC
Nën-tema LAW 3.1 — Procesi i reagimeve kthyese (feedback)
Nën-tema LAW 3.2 — Hetimet e sigurisë;
LËNDA 3: MENAXHIMI I TRAFIKUT AJROR
TEMA ATM 1 — OFRIMI I SHËRBIMEVE
Faqe 214 nga 374 Stranica 214 od 374 Page 214 of 374

Nën-tema ATM 1.1 — Shërbimi i kontrollit i aerodromeve
Nën-tema ATM 1.2 — Shërbimi i informacionit të fluturimeve (FIS)
Nën-tema ATM 1.3 — Shërbimi i paralajmërimit (ALRS)
Nën-tema ATM 1.4 — Kapaciteti i sistemit ATS dhe menaxhimi i rrjedhës së trafikut ajror
TEMA ATM 2 — KOMUNIKIMI
Nën-tema ATM 2.1 — Komunikimi efektiv
TEMA ATM 3 — LEJET (CLEARANCES) ATC DHE INSTRUKSIONET ATC
Nën-tema ATM 3.1 — Lejet ATC
Nën-tema ATM 3.2 — Instruksionet për ATC
TEMA ATM 4 — KOORDINIMI
Nën-tema ATM 4.1 — Domosdoshmëria për koordinim
Nën-tema ATM 4.2 — Mjetet dhe metodat e koordinimit
Nën-tema ATM 4.3 — Procedurat e koordinimit
TEMA ATM 5 — ALTIMETRIA DHE ALOKIMI I NIVELIT
Nën-tema ATM 5.1 — Altimetria
TEMA ATM 6 — NDARJET
Nën-tema ATM 6.1 — Ndarja ndërmjet avionëve në nisje
Nën-tema ATM 6.2 — Ndarja e avionëve në ulje dhe para uljes ose avionëve në nisje
Nën-tema ATM 6.3 — Ndarja longitudinale e turbulencave vorbull e bazuar në kohë
Nën-tema ATM 6.4 — Minimumet (vlerat minimale) e ndarjes së reduktuar
TEMA MTA 7 — SISTEMET PËR SHMANGIEN E PËRPLASJEVE AJRORE DHE RRJETAT E
SIGURISË ME BAZË TOKËSORE
Nën-tema MTA 7.1 — Sistemet për shmangien e përplasjeve ajrore
Nën-tema MTA 7.2 — Rrjetat e sigurisë me bazë në tokë
TEMA MTA 8 — PARAQITJA/SHPËRFAQJA E TË DHËNAVE
Nën-tema MTA 8.1 — Menaxhimi i të dhënave
TEMA MTA 9 — MJEDISI OPERACIONAL (I SIMULUAR)
Nën-tema MTA 9.1 — Integriteti i mjedisit operacional
Nën-tema MTA 9.2 — Verifikimi i azhuritetit të procedurave operacionale
Nën-tema MTA 9.3 — Pranim-dorëzimi
TEMA MTA 10 — OFRIMI I SHËRBIMIT TË KONTROLLIT TË AERODROMIT
Nën-tema MTA 10.1 — Përgjegjësia për ofrimin
Nën-tema MTA 10.2 — Funksionet e kullës së kontrollit të aerodromit
Faqe 215 nga 374 Stranica 215 od 374 Page 215 of 374

Nën-tema MTA 10.3 — Procesi i menaxhimit të trafikut
Nën-tema MTA 10.4 — Dritat tokësore aeronautike
Nën-tema MTA 10.5 — Informacioni për avionët nga kulla e kontrollit të aerodromit
Nën-tema MTA 10.6 — Kontrolli i trafikut të aerodromit
Nën-tema MTA 10.7 — Kontrolli i trafikut në qarkun e trafikut
Nën-tema MTA 10.8 — Pista në shfrytëzim

LËNDA 4: METEOROLOGJIA
TEMA MET 1 — DUKURITË METEOROLOGJIKE
Nën-tema MET 1.1 — Dukuritë meteorologjike
TEMA MET 2 — BURIMET E TË DHËNAVE METEOROLOGJIKE
Nën-tema MET 2.1 — Instrumentet meteorologjike
Nën-tema MET 2.2 — Burimet e tjera të të dhënave meteorologjike
KAPITULLI 5: NAVIGIMI
TEMA NAV 1 — HARTAT DHE HARTAT AERONAUTIKE
Nën-tema NAV 1.1 — Hartat dhe grafikët
TEMA NAV 2 — NAVIGIMI ME INSTRUMENTE
Nën-tema NAV 2.1 — Sistemet e navigimit
Nën-tema NAV 2.2 — Afrimi i stabilizuar
LËNDA 6: AVIONËT
TEMA ACFT 1 — INSTRUMENTET E AVIONIT
Nën-tema ACFT 1.1 — Instrumentet e avionit
TEMA ACFT 2 — KATEGORITË E AVIONËVE
Nën-tema ACFT 2.1 — Turbulenca vorbull
TEMA ACFT 3 — FAKTORËT QË NDIKOJNË NË PERFORMANCËN E AVIONIT
Nën-tema ACFT 3.1 — Faktorët e ngritjes
Nën-tema ACFT 3.2 — Faktorët e ngjitjes
Nën-tema ACFT 3.3 — Faktorët e afrimit përfundimtar dhe aterimit
Nën-tema ACFT 3.4 — Faktorët ekonomikë
Nën-tema ACFT 3.5 — Faktorët mjedisorë
TEMA ACFT 4 — TË DHËNAT PËR AVIONIN
Nën-tema ACFT 4.1 — Njohja e llojeve të avionëve
Faqe 216 nga 374 Stranica 216 od 374 Page 216 of 374

Nën-tema ACFT 4.2 — Të dhënat e performancës

LËNDA 7: FAKTORËT NJERËZOR
TEMA HUM 1 — FAKTORËT PSIKOLOGJIK
Nën-tema HUM 1.1 — Kognitiv
TEMA HUM 2 — FAKTORËT MJEKËSOR DHE FIZIOLOGJIK
Nën-tema HUM 2.1 — Lodhja
Nën-tema HUM 2.2 — Përgatitja fizike/gjendja shëndetësore
TEMA HUM 3 — FAKTORËT SOCIAL DHE ORGANIZATIV
Nën-tema HUM 3.1 — Menaxhimi burimeve ekipore (TRM)
Nën-tema HUM 3.2 — Puna ekipore dhe rolet e ekipit
Nën-tema HUM 3.3 — Sjellja e përgjegjshme
TEMA HUM 4 — STRESI
Nën-tema HUM 4.1 — Stresi
Nën-tema HUM 4.2 — Menaxhimi i stresit
TEMA HUM 5 — GABIMI NJERËZOR
Nën-tema HUM 5.1 — Gabimi njerëzor
Nën-tema HUM 5.2 — Shkelja e rregullave
TEMA HUM 6 — PUNA NË BASHKËPUNIM
Nën-tema HUM 6.1 — Komunikimi
Nën-tema HUM 6.2 — Puna në bashkëpunim brenda fushës së njëjtë të përgjegjësisë
Nën-tema HUM 6.3 — Puna në bashkëpunim ndërmjet fushave të ndryshme të përgjegjësisë
Nën-tema HUM 6.4 — Bashkëpunimi kontrollor/pilot
LËNDA 8: PAJISJET DHE SISTEMET
TEMA EQPS 1 — KOMUNIKIMET ZANORE
Nën-tema EQPS 1.1 — Radio komunikimet
Nën-tema EQPS 1.2 — Komunikimet e tjera zanore
TEMA EQPS 2 — AUTOMATIZIMI NË ATS
Nën-tema EQPS 2.1 — Rrjeti fiks i telekomunikacionit aeronautik (AFTN)
Nën-tema EQPS 2.2 — Shkëmbimi automatik i të dhënave
TEMA EQPS 3 — POZITA E PUNËS E KONTROLLUESIT
Nën-tema EQPS 3.1 — Operimi dhe monitorimi i pajisjeve
Faqe 217 nga 374 Stranica 217 od 374 Page 217 of 374

Nën-tema EQPS 3.2 — Ekranet/shpërfaqjet e situatës dhe sistemet informative
Nën-tema EQPS 3.3 — Sistemet e të dhënave të fluturimit
TEMA EQPS 4 — PAJISJET E ARDHSHME
Nën-tema EQPS 4.1 — Zhvillimet e reja
TEMA EQPS 5 — KUFIZIMET DHE DEGRADIMI I PAJISJEVE DHE SISTEMEVE
Nën-tema EQPS 5.1 — Reagimi ndaj kufizimeve
Nën-tema EQPS 5.2 — Vjetërsimi i pajisjeve të komunikimit
Nën-tema EQPS 5.3 — Vjetërsimi i pajisjeve të navigimit
LËNDA 9: MJEDISI PROFESIONAL
TEMA PEN 1 — FAMILIARIZIMI
Nën-tema PEN 1.1 — Vizita studimore në aerodrom
TEMA PEN 2 — PËRDORUESIT E HAPËSIRËS AJRORE
Nën-tema PEN 2.1 — Kontribuuesit në operacionet civile të ATS
Nën-tema PEN 2.2 — Kontribuuesit në operacionet ushtarake të ATS
TEMA PEN 3 — MARRËDHËNIET ME KONSUMATORËT
Nën-tema PEN 3.1 — Ofrimi i shërbimeve dhe kërkesat e përdoruesve
TEMA PEN 4 — MBROJTJA E MJEDISIT
Nën-tema PEN 4.1 — Mbrojtja e mjedisit
KAPITULLI 10: SITUATAT JONORMALE DHE EMERGJENTE
TEMA ABES 1 — SITUATAT JONORMALE DHE EMERGJENTE (ABES)
Nën-tema ABES 1.1 — Përmbledhje e ABES
TEMA ABES 2 — PËRMIRËSIMI I SHKATHTËSIVE
Nën-tema ABES 2.1 — Efikasiteti i komunikimit
Nën-tema ABES 2.2 — Shmangia e mbingarkesës mendore
Nën-tema ABES 2.3 — Bashkëpunimi ajër/tokë
TEMA ABES 3 — PROCEDURAT PËR SITUATAT JONORMALE DHE EMERGJENTE
Nën-tema ABES 3.1 — Zbatimi i procedurave për ABES
Nën-tema ABES 3.2 — Dështimi i radios
Nën-tema ABES 3.3 — Interferenca e paligjshme dhe kërcënimi i bombës në avion
Nën-tema ABES 3.4 — Avioni i humbur ose i paidentifikuar
Nën-tema ABES 3.5 — Inkursioni i pistës
LËNDA 11: AERODROMËT
Faqe 218 nga 374 Stranica 218 od 374 Page 218 of 374

TEMA AGA 1 — TË DHËNAT E AERODROMIT, STRUKTURA/SKICA DHE KOORDINIMI
Nën-tema AGA 1.1 — Përkufizime
Nën-tema AGA 1.2 — Koordinimi
TEMA AGA 2 — ZONA E LËVIZJES
Nën-tema AGA 2.1 — Zona e lëvizjes
Nën-tema AGA 2.2 — Zona e manovrimit
Nën-tema AGA 2.3 — Pistat
TEMA AGA 3 — PENGESAT
Nën-tema AGA 3.1 — Hapësira ajrore pa pengesa përreth aerodromëve
TEMA AGA 4 — PAJISJET E NDRYSHME
Nën-tema AGA 4.1 — Lokacioni
Shtojca 4 e Aneksit I
GRADIMI KONTROLLI ME INSTRUMENT I AERODROMIT PËR KULLËN — ADI (TËR)
(ReferencA: Aneksi I — PJESA ATCO Nën-pjesa D, Seksioni 2, ATCO.D.010(a)(2)(ii))
TABELA E PËRMBAJTJES
LËNDA 1: HYRJE NË KURS
LËNDA 2: LIGJI I AVIACIONIT
LËNDA 3: MENAXHIMI I TRAFIKUT AJROR
LËNDA 4: METEOROLOGJIA
LËNDA 5: NAVIGIMI
LËNDA 6: AVIONËT
LËNDA 7: FAKTORËT NJERËZOR
LËNDA 8: PAJISJET DHE SISTEMET
LËNDA 9: MJEDISI PROFESIONAL
LËNDA 10: SITUATAT JONORMALE DHE EMERGJENTE
LËNDA 11: AERODROMËT

LËNDA 1: HYRJE NË KURS
TEMA INTR 1 — MENAXHIMI I KURSIT
Nën-tema INTR 1.1 — Prezantimi i kursit
Nën-tema INTR 1.2 — Administrimi i kursit
Nën-tema INTR 1.3 — Materiali studimor dhe dokumentet e trajnimit
TEMA INTR 2 — HYRJE NË KURSIN TRAJNUES PËR ATC
Faqe 219 nga 374 Stranica 219 od 374 Page 219 of 374

Nën-tema INTR 2.1 — Përmbajtja dhe organizimi i kursit
Nën-tema INTR 2.2 — Etosi i trajnimit
Nën-tema INTR 2.3 — Procesi i vlerësimit

LËNDA 2: LIGJI I AVIACIONIT
TEMA LAW 1 — LICENCIMI/CERTIFIKATA E KOMPETENCËS E ATCO
Nën-tema e LAW 1.1 — Privilegjet dhe kushtet
TEMA LAW 2 — RREGULLAT DHE RREGULLORET
Nën-tema LAW 2.1 — Raportet
Nën-tema LAW 2.2 — Hapësira ajrore
TEMA LAW 3 — MENAXHIMI I SIGURISË NË ATC
Nën-tema LAW 3.1 — Procesi i reagimeve kthyese (feedback)
Nën-tema LAW 3.2 — Hetimet e sigurisë;
LËNDA 3: MENAXHIMI I TRAFIKUT AJROR
TEMA ATM 1 — OFRIMI I SHËRBIMEVE
Nën-tema ATM 1.1 — Shërbimi i kontrollit i aerodromeve
Nën-tema ATM 1.2 — Shërbimi i informacionit të fluturimeve (FIS)
Nën-tema ATM 1.3 — Shërbimi i paralajmërimit (ALRS)
Nën-tema ATM 1.4 — Kapaciteti i sistemit ATS dhe menaxhimi i rrjedhës së trafikut ajror
TEMA ATM 2 — KOMUNIKIMI
Nën-tema ATM 2.1 — Komunikimi efektiv
TEMA ATM 3 — LEJET (CLEARANCES) ATC DHE INSTRUKSIONET ATC
Nën-tema ATM 3.1 — Lejet ATC
Nën-tema ATM 3.2 — Instruksionet ATC
TEMA ATM 4 — KOORDINIMI
Nën-tema ATM 4.1 — Domosdoshmëria për koordinim
Nën-tema ATM 4.2 — Mjetet dhe metodat e koordinimit
Nën-tema ATM 4.3 — Procedurat e koordinimit
TEMA ATM 5 — ALTIMETRIA DHE ALOKIMI I NIVELIT

Nën-tema ATM 5.1 — Altimetria
Nën-tema ATM 5.2 — Pastrimi i terrenit
Faqe 220 nga 374 Stranica 220 od 374 Page 220 of 374

TEMA ATM 6 — NDARJET
Nën-tema ATM 6.1 — Ndarja ndërmjet avionëve në ngritje
Nën-tema ATM 6.2 — Ndarja e avionëve në nisje nga avionët në arritje
Nën-tema ATM 6.3 — Ndarja e avionëve në ulje dhe para uljes ose avionëve në nisje
Nën-tema ATM 6.4 — Ndarja longitudinale e turbulencave vorbull e bazuar në kohë
Nën-tema ATM 6.5 — Minimumet (vlerat minimale) e ndarjes së reduktuar
TEMA ATM 7 — SISTEMET PËR SHMANGIEN E PËRPLASJEVE AJRORE DHE RRJETAT E
SIGURISË ME BAZË NË TOKË
Nën-tema ATM 7.1 — Sistemet për shmangien e përplasjeve ajrore
Nën-tema ATM 7.2 — Rrjetat e sigurisë me bazë në tokë
TEMA ATM 8 — PARAQITJA/SHPËRFAQJA E TË DHËNAVE
Nën-tema ATM 8.1 — Menaxhimi i të dhënave
TEMA ATM 9 — MJEDISI OPERACIONAL (I SIMULUAR)
Nën-tema ATM 9.1 — Integriteti i mjedisit operacional
Nën-tema ATM 9.2 — Verifikimi i azhuritetit të procedurave operacionale
Nën-tema ATM 9.3 — Pranim-dorëzimi
TEMA ATM 10 — OFRIMI I SHËRBIMIT TË KONTROLLIT TË AERODROMIT
Nën-tema ATM 10.1 — Përgjegjësia për ofrimin
Nën-tema ATM 10.2 — Funksionet e kullës së kontrollit të aerodromit
Nën-tema ATM 10.3 — Procesi i menaxhimit të trafikut
Nën-tema ATM 10.4 — Dritat tokësore aeronautike
Nën-tema ATM 10.5 — Informacioni për avionin nga kulla e kontrollit të aerodromit
Nën-tema ATM 10.6 — Kontrolli i trafikut të aerodromit
Nën-tema ATM 10.7 — Kontrolli i trafikut në qarkun e trafikut
Nën-tema ATM 10.8 — Pista në shfrytëzim
TEMA ATM 11 — OFRIMI I KONTROLLIT TË AERODROMIT — ME INSTRUMENT
Nën-tema ATM 11.1 — Operacionet në dukshmëri të ulët dhe rregullat e posaçme të fluturimit vizual
(VFR)
Nën-tema ATM 11.2 — Trafiku në nisje
Nën-tema ATM 11.3 — Trafiku në ardhje
Nën-tema ATM 11.4 — Shërbimi i kontrollit të aerodromit me mbështetje sistemI të avancuar
LËNDA 4: METEOROLOGJIA
TEMA MET 1 — DUKURITË METEOROLOGJIKE
Faqe 221 nga 374 Stranica 221 od 374 Page 221 of 374

Nën-tema MET 1.1 — Dukuritë meteorologjike
TEMA MET 2 — BURIMET E TË DHËNAVE METEOROLOGJIKE
Nën-tema MET 2.1 — Instrumentet meteorologjike
Nën-tema MET 2.2 — Burimet e tjera të të dhënave meteorologjike
LËNDA 5: NAVIGIMI
TEMA NAV 1 — HARTAT DHE HARTAT AERONAUTIKE
Nën-tema NAV 1.1 — Hartat dhe hartat/diagramet
TEMA NAV 2 — NAVIGIMI ME INSTRUMENT
Nën-tema NAV 2.1 — Sistemet e navigimit
Nën-tema NAV 2.2 — Afrimi i stabilizuar
Nën-tema NAV 2.3 — Nisjet dhe ardhjet me instrument
Nën-tema NAV 2.4 — Sistemet satelitore
Nën-tema NAV 2.5 — Aplikacionet e Navigimit Bazuar në Performancë (PBN)
LËNDA 6: AVIONËT
TEMA ACFT 1 — INSTRUMENTET E AVIONIT
Nën-tema ACFT 1.1 — Instrumentet e avionit
TEMA ACFT 2 — KATEGORITË E AVIONËVE
Nën-tema ACFT 2.1 — Turbulencat vorbull (ëake turbulence)
Nën-tema ACFT 2.2 — Zbatimi i kategorive të afrimit ICAO
TEMA ACFT 3 — FAKTORËT QË NDIKOJNË NË PERFORMANCËN E AVIONIT
Nën-tema ACFT 3.1 — Faktorët e ngritjes
Nën-tema ACFT 3.2 — Faktorët e ngjitjes
Nën-tema ACFT 3.3 — Faktorët e afrimit përfundimtar dhe aterimit
Nën-tema ACFT 3.4 — Faktorët ekonomikë
Nën-tema ACFT 3.5 — Faktorët mjedisorë
TEMA ACFT 4 — TË DHËNAT PËR AVIONIN
Nën-tema ACFT 4.1 — Njohja e llojeve të avionëve
Nën-tema ACFT 4.2 — Të dhënat e performancës
LËNDA 7: FAKTORËT NJERËZOR
TEMA HUM 1 — FAKTORËT PSIKOLOGJIK
Nën-tema HUM 1.1 — Kognitiv
TEMA HUM 2 — FAKTORËT MJEKËSOR DHE FIZIOLOGJIK
Faqe 222 nga 374 Stranica 222 od 374 Page 222 of 374

Nën-tema HUM 2.1 — Lodhja
Nën-tema HUM 2.2 — Përgatitja fizike
TEMA HUM 3 — FAKTORËT SOCIAL DHE ORGANIZATIV
Nën-tema HUM 3.1 — Menaxhimi i burimeve ekipore (TRM)
Nën-tema HUM 3.2 — Puna ekipore dhe rolet e ekipit
Nën-tema HUM 3.3 — Sjellja e përgjegjshme
TEMA HUM 4 — STRESI
Nën-tema HUM 4.1 — Stresi
Nën-tema HUM 4.2 — Menaxhimi i stresit
TEMA HUM 5 — GABIMI NJERËZOR
Nën-tema HUM 5.1 — Gabimi njerëzor
Nën-tema HUM 5.2 — Shkelja e rregullave
TEMA HUM 6 — PUNA NË BASHKËPUNIM
Nën-tema HUM 6.1 — Komunikimi
Nën-tema HUM 6.2 — Puna në bashkëpunim brenda fushës së njëjtë të përgjegjësisë
Nën-tema HUM 6.3 — Puna në bashkëpunim ndërmjet fushave të ndryshme të përgjegjësisë
Nën-tema HUM 6.4 — Bashkëpunimi kontrollues/pilot
LËNDA 8: PAJISJET DHE SISTEMET
TEMA EQPS 1 — KOMUNIKIMET ZANORE
Nën-tema EQPS 1.1 — Radio komunikimet
Nën-tema EQPS 1.2 — Komunikimet e tjera zanore
TEMA EQPS 2 — AUTOMATIZIMI NË ATS
Nën-tema EQPS 2.1 — Rrjeti fiks i telekomunikacionit aeronautik (AFTN)
Nën-tema EQPS 2.2 — Shkëmbimi automatik i të dhënave
TEMA EQPS 3 — POZITA E PUNËS E KONTROLLUESIT
Nën-tema EQPS 3.1 — Operimi dhe monitorimi i pajisjeve
Nën-tema EQPS 3.2 — Ekranet/shpërfaqjet e ssituatës dhe sistemet informative
Nën-tema EQPS 3.3 — Sistemet e të dhënave të fluturimeve
TEMA EQPS 4 — PAJISJET E ARDHSHME
Nën-tema EQPS 4.1 — Zhvillimet e reja
TEMA EQPS 5 — KUFIZIMET DHE DEGRADIMI I PAJISJEVE DHE SISTEMEVE
Nën-tema EQPS 5.1 — Reagimi ndaj kufizimeve
Faqe 223 nga 374 Stranica 223 od 374 Page 223 of 374

Nën-tema EQPS 5.2 — Degradimi i pajisjeve të komunikimit
Nën-tema EQPS 5.3 — Degradimi i pajisjeve të navigimit

LËNDA 9: MJEDISI PROFESIONAL
TEMA PEN 1 — FAMILIARIZIMI
Nën-tema PEN 1.1 — Vizita studimore në aerodrom
TEMA PEN 2 — PËRDORUESIT E HAPËSIRËS AJRORE
Nën-tema PEN 2.1 — Kontribuuesit në operacionet civile të ATS
Nën-tema PEN 2.2 — Kontribuuesit në operacionet ushtarake të ATS
TEMA PEN 3 — MARRËDHËNIET ME KONSUMATORËT
Nën-tema PEN 3.1 — Ofrimi i shërbimeve dhe kërkesat e përdoruesve
TEMA PEN 4 — MBROJTJA E MJEDISIT
Nën-tema PEN 4.1 — Mbrojtja e mjedisit
LËNDA 10 — SITUATAT JONORMALE DHE EMERGJENTE
Nën-tema ABES 1.1 — Përmbledhje e ABES
TEMA ABES 2 — PËRMIRËSIMI I SHKATHTËSIVE
Nën-tema ABES 2.1 — Efikasiteti i komunikimit
Nën-tema ABES 2.2 — Shmangia e mbingarkesës mendore
Nën-tema ABES 2.3 — Bashkëpunimi ajër/tokë
TEMA ABES 3 — PROCEDURAT PËR SITUATAT JONORMALE DHE EMERGJENTE
Nën-tema ABES 3.1 — Zbatimi i procedurave për ABES
Nën-tema ABES 3.2 — Dështimi i radios
Nën-tema ABES 3.3 — Interferenca e paligjshme dhe kërcënimi i bombës në avion
Nën-tema ABES 3.4 — Avioni i humbur ose i paidentifikuar
Nën-tema ABES 3.5 — Inkursioni i pistës
LËNDA 11: AERODROMËT
TEMA AGA 1 — TË DHËNAT E AERODROMIT, STRUKTURA/SKICA DHE KOORDINIMI
Nën-tema AGA 1.1 — Përkufizimet
Nën-tema AGA 1.2 — Koordinimi
TEMA AGA 2 — ZONA E LËVIZJES
Nën-tema AGA 2.1 — Zona e lëvizjes
Nën-tema AGA 2.2 — Zona e manovrimit
Faqe 224 nga 374 Stranica 224 od 374 Page 224 of 374

Nën-tema AGA 2.3 — Pistat
TEMA AGA 3 — PENGESAT
Nën-tema AGA 3.1 — Hapësira ajrore pa pengesa përreth aerodromëve
TEMA AGA 4 — PAJISJET E NDRYSHME
Nën-tema AGA 4.1 — Lokacioni

















Shtojca 5 e Aneksit I
GRADIMI KONTROLLI PROCEDURAL I AFRIMIT (APP) (Referenca: Aneksi I - PJESA
ATCO Nën-pjesa D, Seksioni 2, ATCO.D.010(a)(2)(iii))
TABELA E PËRMBAJTJES
LËNDA 1: HYRJE NË KURS
LËNDA 2: LIGJI I AVIACIONIT
LËNDA 3: MENAXHIMI I TRAFIKUT AJROR
LËNDA 4: METEOROLOGJIA
LËNDA 5: NAVIGIMI
LËNDA 6: AVIONËT
LËNDA 7: FAKTORËT NJERËZOR
Faqe 225 nga 374 Stranica 225 od 374 Page 225 of 374

LËNDA 8: PAJISJET DHE SISTEMET
LËNDA 9: MJEDISI PROFESIONAL
LËNDA 10: SITUATAT JONORMALE DHE EMERGJENTE
LËNDA 11: AERODROMËT

LËNDA 1: HYRJE NË KURS
TEMA INTR 1 - MENAXHIMI I KURSIT
Nën-tema INTR 1.1 – Prezantimi i kursit
Nën-tema INTR 1.2 - Administrimi i kursit
Nën-tema INTR 1.3 - Materiali i studimit dhe dokumentacioni i trajnimit
TEMA 2 INTR- HYRJE NË KURSET E TRAJNIMIT TË ATC
Nën-tema INTR 2.1 - Përmbajtja dhe organizimi i kursit
Nën-tema INTR 2.2 - Etosi i trajnimit
Nën-tema INTR 2.3 - Procesi i vlerësimit
LËNDA 2: LIGJI I AVIACIONIT
TEMA LAW 1 - LICENCIMI / CERTIFIKATA E KOMPETENCËS E ATCO
Nën-tema LAW 1.1 - Privilegjet dhe kushtet
TEMA LAW 2 - RREGULLAT DHE RREGULLORET
Nën-tema LAW 2.1 – Raportet
Nën-tema LAW 2.2 - Hapësira ajrore
TEMA LAW 3 - MENAXHIMI I SIGURISË ATC
Nën-tema LAW 3.1 - Procesi i reagimeve kthyese
Nën-tema LAW 3.2 – Hetimet e sigurisë
LËNDA 3: MENAXHIMI I TRAFIKUT AJROR
TEMA ATM 1 — OFRIMI I SHËRBIMEVE
Nën-tema ATM 1.1 — Shërbimi i kontrollit i trafikut ajror (ATC)
Nën-tema ATM 1.2 — Shërbimi i informacionit të fluturimit (FIS)
Nën-tema ATM 1.3 — Shërbimi i paralajmërimit (ALRS)
Nën-tema ATM 1.4 — Kapaciteti i sistemit ATS dhe menaxhimi i rrjedhës së trafikut ajror
Nën-tema ATM 1.5 - Menaxhimi i hapësirës ajrore (ASM)
TEMA ATM 2 - KOMUNIKIMI
Nën-tema ATM 2.1 - Komunikim efektiv
Faqe 226 nga 374 Stranica 226 od 374 Page 226 of 374

TEMA ATM 3 – LEJET (CLEARANCES) E ATC DHE UDHËZIMET E ATC
Nën-tema ATM 3.1 - Lejet e ATC
Nën-tema ATM 3.2 - Udhëzimet e ATC
NËN-TEMA ATM 4 – KOORDINIMI
Nën-tema ATM 4.1 - Domosdoshmëria për koordinim
Nën-tema ATM 4.2 - Mjetet dhe metodat për koordinim
Nën-tema ATM 4.3 - Procedurat e koordinimit
TEMA ATM 5 - ALTIMETRIA DHE NDARJA E NIVELIT
Nën-tema ATM 5.1 – Altimetria
Nën-tema ATM 5.2 - Pastrimi i terrenit
TEMA ATM 6 – NDARJET
Nën-tema ATM 6.1 - Ndarja vertikale
Nën-tema ATM 6.2 - Ndarja horizontale
Nën-tema ATM 6.3 - Delegimi i ndarjes
TEMA ATM 7 - SISTEMET E SHMANGIES SË PËRPLASJEVE AJRORE DHE RRJETAT E
SIGURISË ME BAZË NË TOKË
Nën-tema ATM 7.1 - Sistemet e shmangies së përplasjeve ajrore
TEMA ATM 8 – PARAQITJA/SHPËRFAQJA E TË DHËNAVE
Nën-tema ATM 8.1 - Menaxhimi i të dhënave
TEMA ATM 9 - MJEDISI OPERACIONAL (I SIMULUAR)
Nën-tema ATM 9.1 - Integriteti i mjedisit operacional
Nën-tema ATM 9.2 - Verifikimi i aktualitetit të procedurave operacionale
Nën-tema ATM 9.3 - Dorëzimi – pranimi
TEMA ATM 10 - OFRIMI I SHËRBIMIT TË KONTROLLIT
Nën-tema ATM 10.1 - Përgjegjësia dhe përpunimi i informacionit
Nën-tema ATM 10.2 - Kontrolli i afrimit
Nën-tema ATM 10.3 - Procesi i menaxhimit të trafikut
Nën-tema ATM 10.4 – Trajtimi/manipulimi i trafikut
TEMA ATM 11 – MBAJTJA NË PRITJE
Nën-tema ATM 11.1 – Procedurat e përgjithshme të mbajtjes në pritje
Nën-tema ATM 11.2 - Avioni në afrim
LËNDA 4: METEOROLOGJIA
TEMA MET 1 — DUKURITË METEOROLOGJIKE
Faqe 227 nga 374 Stranica 227 od 374 Page 227 of 374

Nën-tema MET 1.1 — Dukuritë meteorologjike
TEMA MET 2 — BURIMET E TË DHËNAVE METEOROLOGJIKE
Nën-tema MET 2.1 — Burimet e të dhënave meteorologjike
LËNDA 5: NAVIGIMI
TEMA NAV 1 - HARTAT DHE HARTAT AERONAUTIKE
Nën-tema NAV 1.1 - Hartat
TEMA NAV 2 — NAVIGIMI ME INSTRUMENT
Nën-tema NAV 2.1 - Sistemet e navigimit
Nën-tema NAV 2.2 – Afrimi i stabilizuar
Nën-tema NAV 2.3 — Nisjet dhe arritjet me instrument
Nën-tema NAV 2.4 - Asistenca naviguese
Nën-tema NAV 2.5 - Sistemet me bazë satelitore
Nën-tema NAV 2.6 – Aplikacionet e PBN
KAPITULLI 6: AVIONI
TEMA AVI 1 - INSTRUMENTET E AVIONIT
Nën-tema AVI 1.1 - Instrumentet e avionit
TEMA ACFT 2 — KATEGORITË E AVIONËVE
Nën-tema ACFT 2.1 — Turbulencat vorbull (ëake turbulence)
Nën-tema ACFT 2.2 — Zbatimi i kategorive të afrimit ICAO
TEMA ACFT 3 — FAKTORËT QË NDIKOJNË NË PERFORMANCËN E AVIONIT
Nën-tema ACFT 3.1 — Faktorët e ngjitjes
Nën-tema ACFT 3.2 — Faktorët e fluturimit në nivel
Nën-tema ACFT 3.3 — Faktorët e zbritjes/uljes dhe afrimit fillestar
Nën-tema ACFT 3.4 — Faktorët e afrimit përfundimtar dhe aterimit
Nën-tema ACFT 3.5 —Faktorët ekonomik
Nën-tema ACFT 3.6 — Faktorët mjedisorë
TEMA ACFT 4 — TË DHËNAT PËR AVIONIN
Nën-tema ACFT 4.1 — Të dhënat e performancës

LËNDA 7: FAKTORËT NJERËZOR
TEMA HUM 1 — FAKTORËT PSIKOLOGJIK
Nën-tema HUM 1.1 — Kognitiv
Faqe 228 nga 374 Stranica 228 od 374 Page 228 of 374

TEMA HUM 2 — FAKTORËT MJEKËSOR DHE FIZIOLOGJIK
Nën-tema HUM 2.1 — Lodhja
Nën-tema HUM 2.2 — Përgatitja fizike
TEMA HUM 3 — FAKTORËT SOCIAL DHE ORGANIZATIV
Nën-tema HUM 3.1 — Menaxhimi i burimeve ekipore (TRM)
Nën-tema HUM 3.2 — Puna ekipore dhe rolet e ekipit
Nën-tema HUM 3.3 — Sjellja e përgjegjshme
TEMA HUM 4 — STRESI
Nën-tema HUM 4.1 — Stresi
Nën-tema HUM 4.2 — Menaxhimi i stresit
TEMA HUM 5 — GABIMI NJERËZOR
Nën-tema HUM 5.1 — Gabimi njerëzor
Nën-tema HUM 5.2 — Shkelja e rregullave
TEMA HUM 6 — PUNA NË BASHKËPUNIM
Nën-tema HUM 6.1 — Komunikimi
Nën-tema HUM 6.2 — Puna në bashkëpunim brenda fushës së njëjtë të përgjegjësisë
Nën-tema HUM 6.3 — Puna në bashkëpunim ndërmjet fushave të ndryshme të përgjegjësisë
Nën-tema HUM 6.4 — Bashkëpunimi kontrollues/pilot
KAPITULLI 8: PAJISJET DHE SISTEMET
TEMA EQPS 1 - KOMUNIKIMET ZANORE
PS Nën-tema 1.1 – Radio komunikimet
Nën-tema EQPS 1.2 — Komunikimet e tjera zanore
TEMA EQPS 2 — AUTOMATIZIMI NË ATS
Nën-tema EQPS 2.1 — Rrjeti fiks i telekomunikacionit aeronautik (AFTN)
Nën-tema EQPS 2.2 — Shkëmbimi automatik i të dhënave
TEMA EQPS 3 — POZITA E PUNËS E KONTROLLUESIT
Nën-tema EQPS 3.1 — Operimi dhe monitorimi i pajisjeve
Nën-tema EQPS 3.2 — Ekranet/shpërfaqjet e situatës dhe sistemet informative
Nën-tema EQPS 3.3 — Sistemet e të dhënave të fluturimeve
TEMA EQPS 4 — PAJISJET E ARDHSHME
Nën-tema EQPS 4.1 — Zhvillimet e reja
TEMA EQPS 5 — KUFIZIMET DHE DEGRADIMI I PAJISJEVE DHE SISTEMEVE
Faqe 229 nga 374 Stranica 229 od 374 Page 229 of 374

Nën-tema EQPS 5.1 — Reagimi ndaj kufizimeve
Nën-tema EQPS 5.2 — Degradimi i pajisjeve të komunikimit
Nën-tema EQPS 5.3 — Degradimi i pajisjeve të navigimit

LËNDA 9: MJEDISI PROFESIONAL
TEMA PEN 1 - FAMILIARIZIMI
Nën-tema PEN 1.1 — Vizita studimore në njësinë e kontrollit të afrimit
TEMA PEN 2 — PËRDORUESIT E HAPËSIRËS AJRORE
Nën-tema PEN 2.1 — Kontribuuesit në operacionet civile të ATS
Nën-tema PEN 2.2 — Kontribuuesit në operacionet ushtarake të ATS
TEMA PEN 3 — MARRËDHËNIET ME KONSUMATORËT
Nën-tema PEN 3.1 — Ofrimi i shërbimeve dhe kërkesat e përdoruesve
TEMA PEN 4 — MBROJTJA E MJEDISIT
Nën-tema PEN 4.1 — Mbrojtja e mjedisit

LËNDA 10: SITUATAT JONORMALE DHE EMERGJENTE
TEMA ABES 1 - SITUATAT JONORMALE DHE EMERGJENTE (ABES)
Nën-tema ABES 1.1 — Përmbledhje e ABES
TEMA ABES 2 — PËRMIRËSIMI I SHKATHTËSIVE
Nën-tema ABES 2.1 — Efikasiteti i komunikimit
Nën-tema ABES 2.2 — Shmangia e mbingarkesës mendore
Nën-tema ABES 2.3 — Bashkëpunimi ajër/tokë
TEMA ABES 3 — PROCEDURAT PËR SITUATAT JONORMALE DHE EMERGJENTE
Nën-tema ABES 3.1 — Zbatimi i procedurave për ABES
Nën-tema ABES 3.2 — Dështimi i radios
Nën-tema ABES 3.3 — Interferenca e paligjshme dhe kërcënimi i bombës në avion
Nën-tema ABES 3.4 — Avioni i humbur ose i paidentifikuar
Nën-tema ABES 3.5 — Diversionet
LËNDA 11: AERODROMET
TEMA AGA 1 — TË DHËNAT E AERODROMIT, STRUKTURA/SKICA DHE KOORDINIMI
Nën-tema AGA 1.1 — Përkufizimet
Nën-tema AGA 1.2 — Koordinimi
Faqe 230 nga 374 Stranica 230 od 374 Page 230 of 374

TEMA AGA 2 — ZONA E LËVIZJES
Nën-tema AGA 2.1 — Zona e lëvizjes
Nën-tema AGA 2.2 — Zona e manovrimit
Nën-tema AGA 2.3 — Pistat
TEMA AGA 3 — PENGESAT
Nën-tema AGA 3.1 — Hapësira ajrore pa pengesa përreth aerodromëve
TEMA AGA 4 — PAJISJET E NDRYSHME
Nën-tema AGA 4.1 — Lokacioni


Shtojca 6 e Aneksit I
GRADIMI KONTROLLI PROCEDURAL I ZONËS (ACP) (Referenca: Aneksi I - PJESA
ATCO Nën-pjesa D, Seksioni 2, ATCO.D.010(a)(2)(iv))
TABELA E PËRMBAJTJES
LËNDA 1: HYRJE NË KURS
LËNDA 2: LIGJI I AVIACIONIT
LËNDA 3: MENAXHIMI I TRAFIKUT AJROR
LËNDA 4: METEOROLOGJIA
LËNDA 5: NAVIGIMI
LËNDA 6: AVIONËT
LËNDA 7: FAKTORËT NJERËZOR
LËNDA 8: PAJISJET DHE SISTEMET
LËNDA 9: MJEDISI PROFESIONAL
LËNDA 10: SITUATAT JONORMALE DHE EMERGJENTE

LËNDA 1: HYRJE NË KURS
TEMA INTR 1 — MENAXHIMI I KURSIT
Nën-tema INTR 1.1 — Prezantimi i kursit
Nën-tema INTR 1.2 — Administrimi i kursit
Nën-tema INTR 1.3 — Materiali studimor dhe dokumentet e trajnimit
TEMA INTR 2 — HYRJE NË KURSIN TRAJNUES PËR ATC
Nën-tema INTR 2.1 — Përmbajtja dhe organizimi i kursit
Nën-tema INTR 2.2 — Etosi i trajnimit
Faqe 231 nga 374 Stranica 231 od 374 Page 231 of 374

Nën-tema INTR 2.3 — Procesi i vlerësimit

LËNDA 2: LIGJI I AVIACIONIT
TEMA LAW 1 — LICENCIMI/CERTIFIKATA E KOMPETENCËS E ATCO
Nën-tema e LAW 1.1 — Privilegjet dhe kushtet
TEMA LAW 2 — RREGULLAT DHE RREGULLORET
Nën-tema LAW 2.1 — Raportet
Nën-tema LAW 2.2 — Hapësira ajrore
TEMA LAW 3 — MENAXHIMI I SIGURISË NË ATC
Nën-tema LAW 3.1 — Procesi i reagimeve kthyese (feedback)
Nën-tema LAW 3.2 — Hetimet e sigurisë;

LËNDA 3: MENAXHIMI I TRAFIKUT AJROR
TEMA ATM 1 — OFRIMI I SHËRBIMEVE
Nën-tema ATM 1.1 — Shërbimi i kontrollit i trafikut ajror (ATC)
Nën-tema ATM 1.2 — Shërbimi i informacionit të fluturimit (FIS)
Nën-tema ATM 1.3 — Shërbimi i paralajmërimit (ALRS)
Nën-tema ATM 1.4 — Kapaciteti i sistemit ATS dhe menaxhimi i rrjedhës së trafikut ajror
Nën-tema ATM 1.5 —Menaxhimi i hapësirës ajrore (ASM)
TEMA ATM 2 — KOMUNIKIMI
Nën-tema ATM 2.1 — Komunikimi efektiv
TEMA ATM 3 — LEJET (CLEARANCES) ATC DHE INSTRUKSIONET ATC
Nën-tema ATM 3.1 — Lejet ATC
Nën-tema ATM 3.2 — Instruksionet ATC
TEMA ATM 4 — KOORDINIMI
Nën-tema ATM 4.1 — Domosdoshmëria për koordinim
Nën-tema ATM 4.2 — Mjetet dhe metodat e koordinimit
Nën-tema ATM 4.3 — Procedurat e koordinimit
TEMA ATM 5 — ALTIMETRIA DHE ALOKIMI I NIVELIT

Nën-tema ATM 5.1 — Altimetria
Nën-tema ATM 5.2 — Pastrimi i terrenit
Faqe 232 nga 374 Stranica 232 od 374 Page 232 of 374

TEMA ATM 6 — NDARJET
Nën-tema ATM 6.1 - Ndarja vertikale
Nën-tema ATM 6.2 - Ndarja horizontale
TEMA ATM 7 — SISTEMET PËR SHMANGIEN E PËRPLASJEVE AJRORE DHE RRJETAT E
SIGURISË ME BAZË NË TOKË
Nën-tema ATM 7.1 — Sistemet për shmangien e përplasjeve ajrore
Nën-tema ATM 7.2 — Rrjetat e sigurisë me bazë në tokë
TEMA ATM 8 — PARAQITJA/SHPËRFAQJA E TË DHËNAVE
Nën-tema ATM 8.1 — Menaxhimi i të dhënave
TEMA ATM 9 — MJEDISI OPERACIONAL (I SIMULUAR)
Nën-tema ATM 9.1 — Integriteti i mjedisit operacional
Nën-tema ATM 9.2 — Verifikimi i azhuritetit të procedurave operacionale
Nën-tema ATM 9.3 — Pranim-dorëzimi
TEMA ATM 10 — OFRIMI I SHËRBIMIT TË KONTROLLIT
Nën-tema ATM 10.1 — Përgjegjësia për ofrimin dhe përpunimi i informacionit
Nën-tema ATM 10.2 — Kontrolli i zonës
Nën-tema ATM 10.3 — Procesi i menaxhimit të trafikut
Nën-tema ATM 10.4 - Trajtimi i trafikut
TEMA ATM 11 – MBAJTJA NË PRITJE
Nën-tema ATM 11.1 – Procedurat e përgjithshme të mbajtjes në pritje
Nën-tema ATM 11.2 – Mbajtja e avionit
LËNDA 4: METEOROLOGJIA
TEMA MET 1 — DUKURITË METEOROLOGJIKE
Nën-tema MET 1.1 — Dukuritë meteorologjike
TEMA MET 2 — BURIMET E TË DHËNAVE METEOROLOGJIKE
Nën-tema MET 2.1 — Burimet e të dhënave meteorologjike
LËNDA 5: NAVIGIMI
TEMA NAV 1 – HARTAT DHE HARTAT AERONAUTIKE
Nën-tema NAV 1.1 - Hartat dhe hartat/diagramet (charts)
TEMA NAV 2 — NAVIGIMI ME INSTRUMENT
Nën-tema NAV 2.1 - Sistemet e navigimit
Nën-tema NAV 2.2 - Asistenca naviguese
Nën-tema NAV 2.3 - Aplikacionet e PBN
Faqe 233 nga 374 Stranica 233 od 374 Page 233 of 374

LËNDA 6: AVIONËT
TEMA ACTF 1 - INSTRUMENTET E AVIONIT
Nën-tema ACFT 1.1 — Instrumentet e avionit
TEMA ACFT 2 — KATEGORITË E AVIONËVE
Nën-tema ACFT 2.1 — Turbulencat vorbull (ëake turbulence)
TEMA ACFT 3 — FAKTORËT QË NDIKOJNË NË PERFORMANCËN E AVIONIT
Nën-tema ACFT 3.1 — Faktorët e ngjitjes
Nën-tema ACFT 3.2 — Faktorët e fluturimit në nivel (cruise)
Nën-tema ACFT 3.3 — Faktorët e zbritjes/uljes
Nën-tema ACFT 3.4 — Faktorët ekonomik
Nën-tema ACFT 3.5 — Faktorët mjedisor
TEMA ACFT 4 — TË DHËNAT PËR AVIONIN
Nën-tema ACFT 4.1 — Të dhënat e performancës
LËNDA 7: FAKTORËT NJERËZOR
TEMA HUM 1 — FAKTORËT PSIKOLOGJIK
Nën-tema HUM 1.1 — Kognitiv
TEMA HUM 2 — FAKTORËT MJEKËSOR DHE FIZIOLOGJIK
Nën-tema HUM 2.1 — Lodhja
Nën-tema HUM 2.2 — Përgatitja fizike/kondicioni
TEMA HUM 3 — FAKTORËT SOCIAL DHE ORGANIZATIV
Nën-tema HUM 3.1 — Menaxhimi i burimeve ekipore (TRM)
Nën-tema HUM 3.2 — Puna ekipore dhe rolet e ekipit
Nën-tema HUM 3.3 — Sjellja e përgjegjshme
TEMA HUM 4 — STRESI
Nën-tema HUM 4.1 — Stresi
Nën-tema HUM 4.2 — Menaxhimi i stresit
TEMA HUM 5 — GABIMI NJERËZOR
Nën-tema HUM 5.1 — Gabimi njerëzor
Nën-tema HUM 5.2 — Shkelja e rregullave
TEMA HUM 6 — PUNA NË BASHKËPUNIM
Nën-tema HUM 6.1 — Komunikimi
Nën-tema HUM 6.2 — Puna në bashkëpunim brenda fushës së njëjtë të përgjegjësisë
Faqe 234 nga 374 Stranica 234 od 374 Page 234 of 374

Nën-tema HUM 6.3 — Puna në bashkëpunim ndërmjet fushave të ndryshme të përgjegjësisë
Nën-tema HUM 6.4 — Bashkëpunimi kontrollues/pilot
LËNDA 8: PAJISJET DHE SISTEMET
TEMA EQPS 1 — KOMUNIKIMET ZANORE
Nën-tema EQPS 1.1 — Radio komunikimet
Nën-tema EQPS 1.2 — Komunikimet e tjera zanore
TEMA EQPS 2 — AUTOMATIZIMI NË ATS
Nën-tema EQPS 2.1 — Rrjeti fiks i telekomunikacionit aeronautik (AFTN)
Nën-tema EQPS 2.2 — Shkëmbimi automatik i të dhënave
TEMA EQPS 3 — POZITA E PUNËS E KONTROLLUESIT
Nën-tema EQPS 3.1 — Operimi dhe monitorimi i pajisjeve
Nën-tema EQPS 3.2 — Ekranet/shpërfaqjet e ssituatës dhe sistemet informative
Nën-tema EQPS 3.3 — Sistemet e të dhënave të fluturimeve
TEMA EQPS 4 — PAJISJET E ARDHSHME
Nën-tema EQPS 4.1 — Zhvillimet e reja
TEMA EQPS 5 — KUFIZIMET DHE DEGRADIMI I PAJISJEVE DHE SISTEMEVE
Nën-tema EQPS 5.1 — Reagimi ndaj kufizimeve
Nën-tema PAJ 5.2 — Degradimi i pajisjeve të komunikimit
Nën-tema PAJ 5.3 — Degradimi i pajisjeve të navigimit
LËNDA 9: MJEDISI PROFESIONAL
TEMA PEN 1 — FAMILIARIZIMI
Nën-tema PEN 1.1 — Vizita studimore në qendrën e kontrollit të zonës
TEMA PEN 2 — PËRDORUESIT E HAPËSIRËS AJRORE
Nën-tema PEN 2.1 — Kontribuesit në operacionet civile të ATS
Nën-tema PEN 2.2 — Kontribuesit në operacionet ushtarake të ATS
TEMA PEN 3 — MARRËDHËNIET ME KONSUMATORËT
Nën-tema PEN 3.1 — Ofrimi i shërbimeve dhe kërkesat e përdoruesve
TEMA PEN 4 — MBROJTJA E MJEDISIT
Nën-tema PEN 4.1 — Mbrojtja e mjedisit
LËNDA 10 — SITUATAT JONORMALE DHE EMERGJENTE
TEMA ABES 1 — SITUATAT JONORMALE DHE EMERGJENTE (ABES)
Nën-tema ABES 1.1 — Përmbledhje e ABES
Faqe 235 nga 374 Stranica 235 od 374 Page 235 of 374

TEMA ABES 2 — PËRMIRËSIMI I SHKATHTËSIVE
Nën-tema ABES 2.1 — Efikasiteti i komunikimit
Nën-tema ABES 2.2 — Shmangia e mbingarkesës mendore
Nën-tema ABES 2.3 — Bashkëpunimi ajër/tokë
TEMA ABES 3 — PROCEDURAT PËR SITUATAT JONORMALE DHE EMERGJENTE
Nën-tema ABES 3.1 — Zbatimi i procedurave për ABES
Nën-tema ABES 3.2 — Dështimi i radios
Nën-tema ABES 3.3 — Interferenca e paligjshme dhe kërcënimi i bombës në avion
Nën-tema ABES 3.4 — Avioni i humbur ose i paidentifikuar
Nën-tema ABES 3.5 — Diversionet

Shtojca 7 e Aneksit I
GRADIMI KONTROLLI ME MBIKËQYRJE I AFRIMIT (APS) (Referenca: Aneksi I -
PJESA ATCO Nën-pjesa D, Seksioni 2, ATCO.D.010(a)(2)(v))
TABELA E PËRMBAJTJES
LËNDA 1: HYRJE NË KURS
LËNDA 2: LIGJI I AVIACIONIT
LËNDA 3: MENAXHIMI I TRAFIKUT AJROR
LËNDA 4: METEOROLOGJIA
LËNDA 5: NAVIGIMI
LËNDA 6: AVIONËT
LËNDA 7: FAKTORËT NJERËZOR
LËNDA 8: PAJISJET DHE SISTEMET
LËNDA 9: MJEDISI PROFESIONAL
LËNDA 10: SITUATAT JONORMALE DHE EMERGJENTE
LËNDA 11: AERODROMËT

KAPITULLI 1: HYRJE NË KURS
TEMA INTR 1 — MENAXHIMI I KURSIT
Nën-tema INTR 1.1 — Prezantimi i kursit
Nën-tema INTR 1.2 — Administrimi i kursit
Nën-tema INTR 1.3 — Materiali studimor dhe dokumentet e trajnimit
TEMA INTR 2 — HYRJE NË KURSIN TRAJNUES PËR ATC
Faqe 236 nga 374 Stranica 236 od 374 Page 236 of 374

Nën-tema INTR 2.1 — Përmbajtja dhe organizimi i kursit
Nën-tema INTR 2.2 — Etosi i trajnimit
Nën-tema INTR 2.3 — Procesi i vlerësimit
LËNDA 2: LIGJI I AVIACIONIT
TEMA LAW 1 — LICENCIMI/CERTIFIKATA E KOMPETENCËS E ATCO
Nën-tema e LAW 1.1 — Privilegjet dhe kushtet
TEMA LAW 2 — RREGULLAT DHE RREGULLORET
Nën-tema LAW 2.1 — Raportet
Nën-tema LAW 2.2 — Hapësira ajrore
TEMA LAW 3 — MENAXHIMI I SIGURISË NË ATC
Nën-tema LAW 3.1 — Procesi i reagimeve kthyese (feedback)
Nën-tema LAW 3.2 — Hetimet e sigurisë
LËNDA 3: MENAXHIMI I TRAFIKUT AJROR
TEMA ATM 1 — OFRIMI I SHËRBIMEVE
Nën-tema ATM 1.1 — Shërbimi i kontrollit të trafikut ajror (ATC)
Nën-tema ATM 1.2 — Shërbimi i informacionit të fluturimit (FIS)
Nën-tema ATM 1.3 — Shërbimi i paralajmërimit (ALRS)
Nën-tema ATM 1.4 — Kapaciteti i sistemit ATS dhe menaxhimi i rrjedhës së trafikut ajror
Nën-tema ATM 1.5 - Menaxhimi i hapësirës ajrore (ASM)
TEMA MTA 2 — KOMUNIKIMI
Nën-tema MTA 2.1 — Komunikimi efektiv
TEMA ATM 3 — LEJET (CLEARANCES) ATC DHE INSTRUKSIONET ATC
Nën-tema ATM 3.1 — Lejet ATC
Nën-tema ATM 3.2 — Instruksionet ATC
TEMA ATM 4 — KOORDINIMI
Nën-tema ATM 4.1 — Domosdoshmëria për koordinim
Nën-tema ATM 4.2 — Mjetet dhe metodat e koordinimit
Nën-tema ATM 4.3 — Procedurat e koordinimit
TEMA ATM 5 — ALTIMETRIA DHE ALOKIMI I NIVELIT
Nën-tema ATM 5.1 — Altimetria
Nën-tema ATM 5.2 — Pastrimi i terrenit
TEMA ATM 6 — NDARJET
Faqe 237 nga 374 Stranica 237 od 374 Page 237 of 374

Nën-tema ATM 6.1 — Ndarja vertikale
Nën-tema ATM 6.2 — Ndarja gjatësore (longitudinale) në një mjedis mbikëqyrës
Nën-tema ATM 6.3 — Delegimi i ndarjes
Nën-tema ATM 6.4 — Ndarja e turbulencës vorbull e bazuar në distancë
Nën-tema ATM 6.5 — Ndarja e bazuar në sistemet e mbikëqyrjes së ATS-së
TEMA ATM 7 — SISTEMET E SHMANGJES SË PËRPLASJEVE NË AJËR DHE RRJETAT E
SIGURISË ME BAZË NË TOKË
Nën-tema ATM 7.1 — Sistemet e shmangies së përplasjeve në ajër
Nën-tema ATM 7.2 — Rrjetat e sigurisë me bazë në tokë
TEMA ATM 8 — PARAQITJA/SHPËRFAQJA E TË DHËNAVE
Nën-tema ATM 8.1 — Menaxhimi i të dhënave
TEMA ATM 9 — MJEDISI OPERACIONAL (I SIMULUAR)
Nën-tema ATM 9.1 — Integriteti i mjedisit operacional
Nën-tema ATM 9.2 — Verifikimi i aktualitetit të procedurave operacionale
Nën-tema ATM 9.3 — Pranim-dorëzimi
TEMA ATM 10 — OFRIMI I SHËRBIMIT TË KONTROLLIT
Nën-tema ATM 10.1 — Përgjegjësia dhe përpunimi i informatave
Nën-tema ATM 10.2 — Shërbimi i mbikëqyrjes së ATS-së
Nën-tema ATM 10.3 — Procesi i menaxhimit të trafikut
Nën-tema ATM 10.4 — Trajtimi i trafikut
Nën-tema ATM 10.5 — Shërbimi i kontrollit me mbështetje të avancuar të sistemit
TEMA ATM 11 — MBAJTJA në pritje
Nën-tema ATM 11.1 — Procedurat e përgjithshme të mbajtjes në pritje
Nën-tema ATM 11.2 — Avionët në afrim
Nën-tema ATM 11.3 — Mbajtja në pritje në mjedis të mbikëqyrjes
TEMA ATM 12 — IDENTIFIKIMI
Nën-tema ATM 12.1 — Vendosja/përcaktimi i identifikimit
Nën-tema ATM 12.2 — Mbajtja e identifikimit
Nën-tema ATM 12.3 — Humbja e identitetit
Nën-tema ATM 12.4 — Informata mbi pozicionin
Nën-tema ATM 12.5 — Transferimi i identitetit
LËNDA 4: METEOROLOGJIA
TEMA MET 1 — DUKURITË METEOROLOGJIKE
Faqe 238 nga 374 Stranica 238 od 374 Page 238 of 374

Nën-tema MET 1.1 — Dukuritë meteorologjike
TEMA MET 2 — BURIMET E TË DHËNAVE METEOROLOGJIKE
Nën-tema MET 2.1 — Burimet e të dhënave meteorologjike
LËNDA 5: NAVIGIMI
TEMA NAV 1 — HARTAT DHE HARTAT/DIAGRAMET AERONAUTIKE
Nën-tema NAV 1.1 — Hartat dhe diagramet
TEMA NAV 2 — NAVIGIMI ME INSTRUMENT
Nën-tema NAV 2.1 — Sistemet e navigimit
Nën-tema NAV 2.2 — Afrimi i stabilizuar
Nën-tema NAV 2.3 — Nisjet dhe ardhjet me instrument
Nën-tema NAV 2.4 —Asistenca navigacionale
Nën-tema NAV 2.5 — Sistemet satelitore
Nën-tema NAV 2.6 — Aplikacionet e Navigimit Bazuar në Performancë (PBN)
LËNDA 6: AVIONËT
TEMA ACFT 1 — INSTRUMENTET E AVIONIT
Nën-tema ACFT 1.1 — Instrumentet e avionit
TEMA ACFT 2 — KATEGORITË E AVIONËVE
Nën-tema ACFT 2.1 — Turbulencat vorbull (ëake turbulence)
Nën-tema ACFT 2.2 — Zbatimi i kategorive të afrimit ICAO
TEMA ACFT 3 — FAKTORËT QË NDIKOJNË NË PERFORMANCËN E AVIONIT
Nën-tema ACFT 3.1 — Faktorët e ngjitjes
Nën-tema ACFT 3.2 — Faktorët e fluturimit në nivel
Nën-tema ACFT 3.3 — Faktorët e zbritjes/uljes dhe afrimit fillestar
Nën-tema ACFT 3.4 — Faktorët e afrimit përfundimtar dhe aterimit
Nën-tema ACFT 3.5 — Faktorët ekonomik
Nën-tema ACFT 3.6 — Faktorët mjedisor
TEMA ACFT 4 — TË DHËNAT E AVIONËVE
Nën-tema ACFT 4.1 — Të dhënat e performancës
LËNDA 7: FAKTORËT NJERËZORË
TEMA HUM 1 — FAKTORËT PSIKOLOGJIK
Nën-tema HUM 1.1 — Kognitiv
TEMA HUM 2 — FAKTORËT MJEKËSOR DHE FIZIOLOGJIK
Faqe 239 nga 374 Stranica 239 od 374 Page 239 of 374

Nën-tema HUM 2.1 — Lodhja
Nën-tema HUM 2.2 — Përgatitja/kondicioni fizik
TEMA HUM 3 — FAKTORËT SHOQËROR DHE ORGANIZATIV
Nën-tema HUM 3.1 — Menaxhimi i burimeve të ekipit (TRM)
Nën-tema HUM 3.2 — Puna ekipore dhe rolet e ekipit
Nën-tema HUM 3.3 — Sjellja e përgjegjshme
TEMA HUM 4 — STRESI
Nën-tema HUM 4.1 — Stresi
Nën-tema HUM 4.2 — Menaxhimi i stresit
TEMA HUM 5 — GABIMET NJERËZORE
Nën-tema HUM 5.1 — Gabimet njerëzore
Nën-tema HUM 5.2 — Shkelja e rregullave
TEMA HUM 6 — PUNA BASHKËPUNUESE
Nën-tema HUM 6.1 — Komunikimi
Nën-tema HUM 6.2 — Puna në bashkëpunim brenda fushës së njëjtë të përgjegjësisë
Nën-tema HUM 6.3 — Puna në bashkëpunim ndërmjet fushave të ndryshme të përgjegjësisë
Nën-tema HUM 6.4 — Bashkëpunimi kontrollor/pilot
LËNDA 8: PAJISJET DHE SISTEMET
TEMA EQPS 1 — KOMUNIKIMET ZANORE
Nën-tema EQPS 1.1 — Radio komunikimet
Nën-tema EQPS 1.2 — Komunikimet e tjera zanore
TEMA EQPS 2 — AUTOMATIZIMI NË ATS
Nën-tema EQPS 2.1 — Rrjeti fiks i telekomunikacionit aeronautik (AFTN)
Nën-tema EQPS 2.2 — Shkëmbimi automatik i të dhënave
TEMA EQPS 3 — POZITA E PUNËS E KONTROLLUESIT
Nën-tema EQPS 3.1 — Operimi dhe monitorimi i pajisjeve
Nën-tema EQPS 3.2 — Ekranet/shpërfaqjet e situatës dhe sistemet informative
Nën-tema EQPS 3.3 — Sistemet e të dhënave të fluturimit
Nën-tema EQPS 3.4 — Përdorimi i sistemit të mbikëqyrjes ATS
Nën-tema EQPS 3.5 — Sistemet e avancuara
TEMA EQPS 4 — PAJISJET E ARDHSHME
Nën-tema EQPS 4.1 — Zhvillimet e reja
Faqe 240 nga 374 Stranica 240 od 374 Page 240 of 374

TEMA EQPS 5 — KUFIZIMET DHE DEGRADIMI I PAJISJEVE DHE SISTEMEVE
Nën-tema EQPS 5.1 — Reagimi ndaj kufizimeve
Nën-tema EQPS 5.2 — Degradimi i pajisjeve të komunikimit
Nën-tema EQPS 5.3 — Degradimi i pajisjeve të navigimit
Nën-tema EQPS 5.4 — Degradimi i pajisjeve të mbikëqyrjes
Nën-tema EQPS 5.5 — Degradimi i sistemit të përpunimit të ATC-së
LËNDA 9: MJEDISI PROFESIONAL
TEMA PEN 1 — FAMILIARIZIMI
Nën-tema PEN 1.1 — Vizita studimore në njësinë e kontrollit të afrimit
TEMA PEN 2 — PËRDORUESIT E HAPËSIRËS AJRORE
Nën-tema PEN 2.1 — Kontribuuesit në operacionet civile të ATS-së
Subtopic PEN 2.2 — Kontribuuesit në operacionet ushtarake të ATS-së
TEMA PEN 3 — MARRËDHËNIET E KLIENTËVE
Nën-tema PEN 3.1 — Ofrimi i shërbimeve dhe kërkesat e përdoruesve
TEMA PEN 4 — MBROJTJA MJEDISORE
Nën-tema PEN 4.1 — Mbrojtja mjedisore
LËNDA 10: SITUATAT JONORMALE DHE EMERGJENTE
TEMA ABES 1 — SITUATAT JONORMALE DHE EMERGJENTE (ABES)
Nën-tema ABES 1.1 — Përmbledhje e ABES
TEMA ABES 2 — PËRMIRËSIMI I SHKATHTËSIVE
Nën-tema ABES 2.1 — Efikasiteti i komunikimit
Nën-tema ABES 2.2 — Shmangia e mbingarkesës mendore
Nën-tema ABES 2.3 — Bashkëpunimi ajër/tokë
TEMA ABES 3 — PROCEDURAT PËR SITUATAT JONORMALE DHE EMERGJENTE
Nën-tema ABES 3.1 — Zbatimi i procedurave për ABES
Nën-tema ABES 3.2 — Dështimi i radios
Nën-tema ABES 3.3 — Interferenca e paligjshme dhe kërcënimi i bombës në avion
Nën-tema ABES 3.4 — Avioni i humbur ose i paidentifikuar
Nën-tema ABES 3.5 — Diversionet
Nën-tema ABES 3.6 —Dështimi i transponderit
LËNDA 11: AERODROMET
TEMA AGA 1 — TË DHËNAT E AERODROMIT, STRUKTURA/SKICA DHE KOORDINIMI
Faqe 241 nga 374 Stranica 241 od 374 Page 241 of 374

Nën-tema AGA 1.1 — Përkufizimet
Nën-tema AGA 1.2 — Koordinimi
TEMA AGA 2 — ZONA E LËVIZJES
Nën-tema AGA 2.1 — Zona e lëvizjes
Nën-tema AGA 2.2 — Zona e manovrimit
Nën-tema AGA 2.3 — Pistat
TEMA AGA 3 — PENGESAT
Nën-tema AGA 3.1 — Hapësira ajrore pa pengesa përreth aerodromëve
TEMA AGA 4 — PAJISJET E NDRYSHME
Nën-tema AGA 4.1 — Lokacioni












Shtojca 8 e Aneksit I
GRADIMI KONTROLLI ME MBIKËQYRJE I ZONËS (ACS) (Referenca: Ankesi I — PART
ATCO Nën-pjesa D, Seksioni 2, ATCO.D.010(a)(2)(vi))
TABELA E PËRMBAJTJES
KAPITULLI 1: HYRJE NË KURS
KAPITULLI 2: LIGJI I AVIACIONIT
KAPITULLI 3: MENAXHIMI I TRAFIKUT AJROR
KAPITULLI 4: METEOREOLOGJIA
KAPITULLI 5: NAVIGIMI
KAPITULLI 6: AVIONËT
KAPITULLI 7: FAKTORËT NJERËZORË
Faqe 242 nga 374 Stranica 242 od 374 Page 242 of 374

KAPITULLI 8: PAJISJET DHE SISTEMET
KAPITULLI 9: MJEDISI PROFESIONAL
KAPITULLI 10: SITUATAT JONORMALE DHE EMERGJENTE
LËNDA 1: HYRJE NË KURS
TEMA INTR 1 — MENAXHIMI I KURSIT
Nën-tema INTR 1.1 — Prezantimi i kursit
Nën-tema INTR 1.2 — Administrimi i kursit
Nën-tema INTR 1.3 — Materiali studimor dhe dokumentet e trajnimit
TEMA INTR 2 — HYRJE NË KURSIN TRAJNUES PËR ATC
Nën-tema INTR 2.1 — Përmbajtja dhe organizimi i kursit
Nën-tema INTR 2.2 — Etosi i trajnimit
Nën-tema INTR 2.3 — Procesi i vlerësimit

LËNDA 2: LIGJI I AVIACIONIT
TEMA LAW 1 — LICENCIMI/CERTIFIKATA E KOMPETENCËS E ATCO
Nën-tema e LAW 1.1 — Privilegjet dhe kushtet
TEMA LAW 2 — RREGULLAT DHE RREGULLORET
Nën-tema LAW 2.1 — Raportet
Nën-tema LAW 2.2 — Hapësira ajrore
TEMA LAW 3 — MENAXHIMI I SIGURISË NË ATC
Nën-tema LAW 3.1 — Procesi i reagimeve kthyese (feedback)
Nën-tema LAW 3.2 — Hetimet e sigurisë
LËNDA 3: MENAXHIMI I TRAFIKUT AJROR
TEMA ATM 1 — OFRIMI I SHËRBIMEVE
Nën-tema ATM 1.1 — Shërbimi i kontrollit i trafikut ajror (ATC)
Nën-tema ATM 1.2 — Shërbimi i informacionit të fluturimit (FIS)
Nën-tema ATM 1.3 — Shërbimi i paralajmërimit (ALRS)
Nën-tema ATM 1.4 — Kapaciteti i sistemit ATS dhe menaxhimi i rrjedhës së trafikut ajror
Nën-tema ATM 1.5 —Menaxhimi i hapësirës ajrore (ASM)
TEMA ATM 2 — KOMUNIKIMI
Nën-tema ATM 2.1 — Komunikimi efektiv
TEMA ATM 3 — LEJET (CLEARANCES) ATC DHE INSTRUKSIONET ATC
Faqe 243 nga 374 Stranica 243 od 374 Page 243 of 374

Nën-tema ATM 3.1 — Lejet ATC
Nën-tema ATM 3.2 — Instruksionet ATC
TEMA ATM 4 — KOORDINIMI
Nën-tema ATM 4.1 — Domosdoshmëria për koordinim
Nën-tema ATM 4.2 — Mjetet dhe metodat e koordinimit
Nën-tema ATM 4.3 — Procedurat e koordinimit
TEMA ATM 5 — ALTIMETRIA DHE ALOKIMI I NIVELIT
Nën-tema ATM 5.1 — Altimetria
Nën-tema ATM 5.2 — Pastrimi i terrenit
TEMA ATM 6 — NDARJET
Nën-tema ATM 6.1 — Ndarja vertikale
Nën-tema ATM 6.2 — Ndarja gjatësore (longitudinale) në mjedis mbikëqyrës
Nën-tema ATM 6.3 — Ndarja e turbulencës vorbull e bazuar në distancë
Nën-tema ATM 6.4 — Ndarja e bazuar në sistemet e mbikëqyrjes ATS
TEMA ATM 7 — SISTEMET PËR SHMANGIEN E PËRPLASJEVE AJRORE DHE RRJETAT E
SIGURISË ME BAZË NË TOKË
Nën-tema ATM 7.1 — Sistemet për shmangien e përplasjeve ajrore
Nën-tema ATM 7.2 — Rrjetat e sigurisë me bazë në tokë
TEMA ATM 8 — PARAQITJA/SHPËRFAQJA E TË DHËNAVE
Nën-tema ATM 8.1 — Menaxhimi i të dhënave
TEMA ATM 9 — MJEDISI OPERACIONAL (I SIMULUAR)
Nën-tema ATM 9.1 — Integriteti i mjedisit operacional
Nën-tema ATM 9.2 — Verifikimi i aktualitetit të procedurave operacionale
Nën-tema ATM 9.3 — Dorëzim-pranimi
TEMA ATM 10 — OFRIMI I SHËRBIMIT TË KONTROLLIT
Nën-tema ATM 10.1 — Përgjegjësia dhe përpunimi i informatave
Nën-tema ATM 10.2 — Shërbimi i mbikëqyrjes së ATS-së
Nën-tema ATM 10.3 — Procesi i menaxhimit të trafikut
Nën-tema ATM 10.4 — Trajtimi/manipulimi i trafikut
Nën-tema ATM 10.5 — Shërbimi i kontrollit me mbështetje të avancuar sistemi
TEMA ATM 11 – MBAJTJA NË PRITJE
Nën-tema ATM 11.1 – Procedurat e përgjithshme të mbajtjes në pritje
Nën-tema ATM 11.2 – Mbajtja e avionit
Faqe 244 nga 374 Stranica 244 od 374 Page 244 of 374

Nën-tema ATM 11.3 — Mbajtja në një mjedis mbikëqyrës
TEMA ATM 12 — IDENTIFIKIMI
Nën-tema ATM 12.1 — Vendosja/Përcaktimi i identifikimit
Nën-tema ATM 12.2 — Mbajtja e identifikimit
Nën-tema ATM 12.3 — Humbja e identitetit
Nën-tema ATM 12.4 — Informata mbi pozicionin
Nën-tema ATM 12.5 — Transferimi i identitetit
LËNDA 4: METEOROLOGJIA
TEMA MET 1 — DUKURITË METEOROLOGJIKE
Nën-tema MET 1.1 — Dukuritë meteorologjike
TEMA MET 2 — BURIMET E TË DHËNAVE METEOROLOGJIKE
Nën-tema MET 2.1 — Burimet e të dhënave meteorologjike
LËNDA 5: NAVIGIMI
TEMA NAV 1 – HARTAT DHE HARTAT AERONAUTIKE
Nën-tema NAV 1.1 - Hartat dhe hartat/diagramet (charts)
TEMA NAV 2 — NAVIGIMI ME INSTRUMENT
Nën-tema NAV 2.1 - Sistemet e navigimit
Nën-tema NAV 2.2 - Asistenca naviguese
Nën-tema NAV 2.3 - Aplikacionet e PBN
LËNDA 6: AVIONËT
TEMA ACTF 1 - INSTRUMENTET E AVIONIT
Nën-tema ACFT 1.1 — Instrumentet e avionit
TEMA ACFT 2 — KATEGORITË E AVIONËVE
Nën-tema ACFT 2.1 — Turbulencat vorbull (ëake turbulence)
TEMA ACFT 3 — FAKTORËT QË NDIKOJNË NË PERFORMANCËN E AVIONIT
Nën-tema ACFT 3.1 — Faktorët e ngjitjes
Nën-tema ACFT 3.2 — Faktorët e fluturimit në nivel (cruise)
Nën-tema ACFT 3.3 — Faktorët e zbritjes/uljes
Nën-tema ACFT 3.4 — Faktorët ekonomik
Nën-tema ACFT 3.5 — Faktorët mjedisor
TEMA ACFT 4 — TË DHËNAT PËR AVIONIN
Nën-tema ACFT 4.1 — Të dhënat e performancës
Faqe 245 nga 374 Stranica 245 od 374 Page 245 of 374

LËNDA 7: FAKTORËT NJERËZOR
TEMA HUM 1 — FAKTORËT PSIKOLOGJIK
Nën-tema HUM 1.1 — Kognitiv
TEMA HUM 2 — FAKTORËT MJEKËSOR DHE FIZIOLOGJIK
Nën-tema HUM 2.1 — Lodhja
Nën-tema HUM 2.2 — Përgatitja fizike/kondicioni
TEMA HUM 3 — FAKTORËT SOCIAL DHE ORGANIZATIV
Nën-tema HUM 3.1 — Menaxhimi i burimeve ekipore (TRM)
Nën-tema HUM 3.2 — Puna ekipore dhe rolet e ekipit
Nën-tema HUM 3.3 — Sjellja e përgjegjshme
TEMA HUM 4 — STRESI
Nën-tema HUM 4.1 — Stresi
Nën-tema HUM 4.2 — Menaxhimi i stresit
TEMA HUM 5 — GABIMI NJERËZOR
Nën-tema HUM 5.1 — Gabimi njerëzor
Nën-tema HUM 5.2 — Shkelja e rregullave
TEMA HUM 6 — PUNA NË BASHKËPUNIM
Nën-tema HUM 6.1 — Komunikimi
Nën-tema HUM 6.2 — Puna në bashkëpunim brenda fushës së njëjtë të përgjegjësisë
Nën-tema HUM 6.3 — Puna në bashkëpunim ndërmjet fushave të ndryshme të përgjegjësisë
Nën-tema HUM 6.4 — Bashkëpunimi kontrollor/pilot
LËNDA 8: PAJISJET DHE SISTEMET
TEMA EQPS 1 — KOMUNIKIMET ZANORE
Nën-tema EQPS 1.1 — Radio komunikimet
Nën-tema EQPS 1.2 — Komunikimet e tjera zanore
TEMA EQPS 2 — AUTOMATIZIMI NË ATS
Nën-tema EQPS 2.1 — Rrjeti fiks i telekomunikacionit aeronautik (AFTN)
Nën-tema EQPS 2.2 — Shkëmbimi automatik i të dhënave
TEMA EQPS 3 — POZITA E PUNËS E KONTROLLUESIT
Nën-tema EQPS 3.1 — Operimi dhe monitorimi i pajisjeve
Nën-tema EQPS 3.2 — Ekranet/shpërfaqjet e ssituatës dhe sistemet informative
Nën-tema EQPS 3.3 — Sistemet e të dhënave të fluturimit
Faqe 246 nga 374 Stranica 246 od 374 Page 246 of 374

Nën-tema EQPS 3.4 — Përdorimi i sistemit të mbikëqyrjes të ATS
Nën-tema EQPS 3.5 —Sistemet e avancuara
TEMA EQPS 4 — PAJISJET E ARDHSHME
Nën-tema EQPS 4.1 — Zhvillimet e reja
TEMA EQPS 5 — KUFIZIMET DHE DEGRADIMI I PAJISJEVE DHE SISTEMEVE
Nën-tema EQPS 5.1 — Reagimi ndaj kufizimeve
Nën-tema PAJ 5.2 — Degradimi i pajisjeve të komunikimit
Nën-tema PAJ 5.3 — Degradimi i pajisjeve të navigimit
Nën-tema EQPS 5.4 — Degradimi i pajisjeve të mbikëqyrjes
Nën-tema EQPS 5.5 — Degradimi i sistemit të përpunimit të ATC-së
LËNDA 9: MJEDISI PROFESIONAL
TEMA PEN 1 — FAMILIARIZIMI
Nën-tema PEN 1.1 — Vizita studimore në qendrën e kontrollit të zonës
TEMA PEN 2 — PËRDORUESIT E HAPËSIRËS AJRORE
Nën-tema PEN 2.1 — Kontribuesit në operacionet civile të ATS
Nën-tema PEN 2.2 — Kontribuesit në operacionet ushtarake të ATS
TEMA PEN 3 — MARRËDHËNIET ME KONSUMATORËT
Nën-tema PEN 3.1 — Ofrimi i shërbimeve dhe kërkesat e përdoruesve
TEMA PEN 4 — MBROJTJA E MJEDISIT
Nën-tema PEN 4.1 — Mbrojtja e mjedisit
LËNDA 10 — SITUATAT JONORMALE DHE EMERGJENTE
TEMA ABES 1 — SITUATAT JONORMALE DHE EMERGJENTE (ABES)
Nën-tema ABES 1.1 — Përmbledhje e ABES
TEMA ABES 2 — PËRMIRËSIMI I SHKATHTËSIVE
Nën-tema ABES 2.1 — Efikasiteti i komunikimit
Nën-tema ABES 2.2 — Shmangia e mbingarkesës mendore
Nën-tema ABES 2.3 — Bashkëpunimi ajër/tokë
TEMA ABES 3 — PROCEDURAT PËR SITUATAT JONORMALE DHE EMERGJENTE
Nën-tema ABES 3.1 — Zbatimi i procedurave për ABES
Nën-tema ABES 3.2 — Dështimi i radios
Nën-tema ABES 3.3 — Interferenca e paligjshme dhe kërcënimi i bombës në avion
Nën-tema ABES 3.4 — Avioni i humbur ose i paidentifikuar
Faqe 247 nga 374 Stranica 247 od 374 Page 247 of 374

Nën-tema ABES 3.5 — Diversionet
Nën-tema ABES 3.6 — Dështimi i transponderit



Faqe 248 nga 374 Stranica 248 od 374 Page 248 of 374

Shtojca 1 e Aneksit II
Formati për licencë
LICENCA E KONTROLLORIT TË TRAFIKUT AJROR

Licenca e kontrollorit të trafikut ajror e lëshuar në përputhje me këtë Rregullore duhet të jetë në
përputhje me specifikimet e mëposhtme:
(a) Përmbajtja. Numri i artikullit/pikës duhet të printohet gjithmonë në bashkëpunim me titullin e
pikës. Pikët I deri në XI janë pikë "të përhershme" dhe pikët XII deri XIV janë pikë "të
ndryshueshme" që mund të shfaqen në një pjesë të veçantë ose të ndashme të formularit kryesor
siç përshkruhet më poshtë. Çdo pjesë e veçantë ose e ndashme duhet të identifikohet qartë si pjesë
e licencës.

1. Pikët e përhershme:
I. Shteti i lëshimit të licencës;
II. titulli i licencës;
III. numri serik i licencës me kodin e shtetit të Kombeve të Bashkuara (KB) të shtetit që ka
lëshuar licencën dhe pasuar nga '(Student) ATCO Licencë' dhe një kod numrash dhe/ose
shkronjash me numra arabë dhe me shkronja latine;
IV. emri i plotë i mbajtësit (në shkronja latine, edhe nëse shkrimi i gjuhës (ëve) kombëtare
është ndryshe nga ai latin);
(IVa). data e lindjes;
V. adresa e mbajtësit, nëse kërkohet nga organi kompetent;
VI. shtetësia e mbajtësit;
VII. nënshkrimi i mbajtësit;
VIII. autoriteti kompetent;
IX. vërtetimi i vlefshmërisë dhe autorizimi për privilegjet e dhëna, duke përfshirë datat kur ato
janë lëshuar për herë të parë;
X. nënshkrimi i zyrtarit që lëshon licencën dhe data e lëshimit;
XI. vula ose damka e autoritetit kompetent.

2. Pikët e ndryshueshme:
XII. gradimet dhe miratimet me datat e skadimit;
XIII. vërejtje: miratimet mbi zotësinë gjuhësore; dhe
XIV. çdo hollësi tjetër që kërkohet nga autoriteti kompetent.
(b) Licenca duhet të shoqërohet me një certifikatë të vlefshme mjekësore, përveç kur ushtrohen vetëm
privilegjet e STDI.
(c) Materiali. Letra e kualitetit më të lartë dhe/ose materiale të tjera të përshtatshme, duke përfshirë
edhe kartat plastike, do të përdoren për të parandaluar ose treguar lehtësisht ndonjë ndryshim ose
fshirje. Çdo shënim ose fshirje në formular do të autorizohet qartë nga autoriteti kompetent.
Gjuha. Licencat do të shkruhen në gjuhën angleze dhe në gjuhët zyrtare të Republikës së Kosovës

Emri dhe logo e autoritetit kompetent
(Gjuha angleze dhe çdo gjuhë tjetër e përcaktuar nga autoriteti
kompetent)

BASHKIMI EVROPIAN
(vetëm në gjuhën angleze)
Kërkesat


‘Bashkimi Evropian’ të fshihet për shtetet jo
anëtare të BE-së.

Faqe 249 nga 374 Stranica 249 od 374 Page 249 of 374


LICENCË SI (STUDENT) KONTROLLOR I
TRAFIKUT AJROR

(Gjuha angleze dhe çdo gjuhë tjetër e përcaktuar nga autoriteti
kompetent)
Lëshuar në përputhje me Rregulloren e Komisionit (EU)
2015/340
Kjo licencë përputhet me standardet ICAO
(Gjuha angleze dhe çdo gjuhë tjetër e përcaktuar nga autoriteti
kompetent)

Forma EASA 152 – Numër 1


Madhësia e çdo faqeje duhet të jetë sa një e
teta e A4.

I Shteti i lëshimit: Kërkesat:
II Titulli i Licencës:
III Numri serik i licencës: Numri serik i licencës fillon gjithnjë me
kodin e KB-së të shtetit nga i cili është
lëshuar dhe e ndjekur nga ‘Licenca ATCO
(Student)’.
IV Emri i plotë i mbajtësit:
IVa Data e lindjes: Të përdoret formati standard i datave, p.sh.
dita/muaji/viti i plotë (p.sh.: 31.01.2010)
XIV Vendi i lindjes:
V Adresa e mbajtësit, nëse kërkohet nga autoriteti
kompetent:
Rruga, qyteti, zona, kodi postar

VI Nacionaliteti i mbajtësit: Shënohet kodi i shtetit të KB-së i shtetit
VII Nënshkrimi i mbajtësit:
VIII Autoriteti kompetent:
X Nënshkrimi i zyrtarit që lëshon licencën dhe data e
lëshimit

XI Vula ose damka e autoritetit kompetent lëshues

Faqe 250 nga 374 Stranica 250 od 374 Page 250 of 374

IX Vlefshmëria e privilegjeve:
Mbajtësi ka të drejtë të ushtrojë privilegjet e gradimit
(eve) dhe miratimit (eve) të gradimit, kur janë të
validuara:

Gradimi (et) Data e lëshimit të parë







Miratimi (et) e gradimit Data e lëshimit të parë










Kërkesat:

Gjuha angleze dhe çdo gjuhë
tjetër e përcaktuar nga autoriteti
kompetent.

Data e lëshimit të parë e
gradimit dhe/ose miratimit të
gradimit do të jetë data e
përfundimit të suksesshëm të
trajnimit relevant për atë gradim
dhe/ose miratim.





Faqe 251 nga 374 Stranica 251 od 374 Page 251 of 374

XIIa Gradimet dhe miratimet me datat e skadimit
Mbajtësi ka të drejtë të ushtrojë privilegjet e gradimit (eve) dhe miratimit (eve) të gradimit në vijim,
në njësinë (të) e shërbimit të trafikut ajror, për të cilin gradimi (et) aktual (e) i (të) njësisë është
(janë) të mbajtur siç është paraqitur më poshtë, vetëm nëse mbajtësi ka një certifikatë valide
mjekësore:
Njësia
(indikatori
ICAO) (*)
Sektori / Pozita
(*)
Gradimi / Miratimi
Data e skadimit
(*)
Nënshkrimi/vula e autoritetit ose
numri i licencës dhe nënshkrimi i
vlerësuesit







(*) Nuk vlen për Licencën ATCO Student

XIIb Miratime tjera:
Mbajtësi ka të drejtë të ushtrojë privilegjet e miratimit (eve) në vijim:
OJTI/STDI/Miratimi i
Vlerësuesit
Data e skadimit




Kërkesat: N/A

XIII Vërejtje:
Miratimi (et) e zotësisë gjuhësore:
[ gjuha (ët)/niveli/data e skadimit]
Duhet të përfshihet miratimi (et) e zotësisë
gjuhësore, niveli dhe data e skadimit.
Të gjitha informatat shtesë rreth licencës të
shënohen këtu.






Shkurtesat
Faqe 252 nga 374 Stranica 252 od 374 Page 252 of 374

Gradimet e kontrollorit të trafikut ajror Kërkesat: N/A
ADV Aerodrome Control Visual / Kontrolli Vizual i Aerodromit
ADI Aerodrome Control Instrument / Kontrolli me Instrument i Aerodromit
APP Approach Control Procedural / Kontrolli Procedural i Afrimit
APS Approach Control Surveillance / Kontrolli i Afrimit me Mbikëqyrje
(Survejim)
ACP Area Control Procedural / Kontrolli Procedural i Zonës
ACS Area Control Surveillance / Kontrolli me Mbikëqyrje i Zonës
Miratimet e kategorisë (gradimit)
AIR Air Control / Kontrolli Ajror
GMC Ground Movement Control / Kontrolli i Lëvizjeve në Tokë
TWR Tower Control / Kontroll Kulle
GMS Ground Movement Surveillance / Mbikëqyrja (Survejimi) i Lëvizjeve në
Tokë
RAD Aerodrome Radar Control / Kontrolli i Aerodromit me Radar
PAR Precision Approach Radar / Radar i Afrimit me Precizitet
SRA Surveillance Radar Approach / Radar për Survejimin e Afrimit
TCL Terminal Control / Kontrolli Terminal
OCN Oceanic Control / Kontrolli Oqeanik
Miratimet e Licencës
OJTI On-the-job training instructor / Instruktor për trajnim në vendin e punës
STDI Synthetic training device instructor / Instruktor në pajisje sintetike për
trajnim
Vlerësuesi Vlerësuesi



Faqe 253 nga 374 Stranica 253 od 374 Page 253 of 374

Shtojca 2 e Aneksit II

CERTIFIKATA PËR ORGANIZATAT E TRAJNIMIT TË KONTROLLORËVE TË
TRAFIKUT AJROR (ATCO TO)
Bashkimi Evropian(
1
)
Autoriteti Kompetent
CERTIFIKATA E ORGANIZATËS SË TRAJNIMIT TË KONTROLLORËVE TË
TRAFIKUT AJROR
[NUMRI I CERTIFIKATËS/REFERENCA]

Në pajtim me Rregulloren e Komisionit (EU) 2015/340 dhe sipas kushteve të specifikuara më poshtë,
[autoriteti kompetent] certifikon

[EMRI I ORGANIZATËS SË TRAJNIMIT]

[ADRESA E ORGANIZATËS SË TRAJNIMIT]

si organizatë e trajnimit e certifikuar për Pjesën ATCO.OR me privilegjin e ofrimit të trajnimit Pjesa
ATCO, siç tregohet në aprovimin e bashkëngjitur të trajnimit.

Kushtet e aprovimit dhe privilegjet:

Kjo certifikatë është e kufizuar në privilegjet dhe fushëveprimin e ofrimit të trajnimit siç tregohet në
aprovimin e bashkëngjitur të trajnimit.

Kjo certifikatë është valide për aq kohë sa organizata e certifikuar mbetet në përputhshmëri me Pjesën
ATCO.OR, Pjesën ATCO dhe dispozitat e tjera të zbatueshme.

Në varësi të përputhshmërisë me kushtet dhe privilegjet e sipërpërmendura të aprovimit, kjo
certifikatë mbetet valide përveç nëse certifikata është dorëzuar (kthyer), zëvendësuar, kufizuar,
pezulluar apo revokuar.

Data e lëshimit:

Nënshkrimi:
[Autoriteti kompetent]









Faqe 254 nga 374 Stranica 254 od 374 Page 254 of 374


CERTIFIKATA E ORGANIZATËS SË TRAJNIMIT TË KONTROLLORËVE TË
TRAFIKUT AJROR
APROVIMI PËR TRAJNIM

Bashkëngjitje në numrin e certifikatës ATCO TO:

[NUMRI I CERTIFIKATËS/REFERENCA]
[EMRI I ORGANIZATËS SË TRAJNIMIT]
ka marrë privilegjet e ofrimit dhe mbajtjes së trajnimeve të mëposhtme në përputhje me Pjesën
ATCO:
LLOJI(ET) E TRAJNIMIT
Lloji i trajnimit Kursi Miratimet e
gradimit (
2
)
Vërejtjet (
3
)
 ATCO trajnimi fillestar  Trajnimi bazik
 Trajnimi për gradimin (4)
.............................................
.............................................

 ATCO Trajnimi i njësisë ..........................................(
5
)
............................................

 ATCO Trajnimi në
vazhdimësi
 ATCO Trajnimi rifreskues n/a

 ATCO Trajnimi i
konvertimit
n/a
 Trajnimi për instruktorë
praktik
n/a n/a
n/a
 Trajnimi për vlerësues n/a n/a
n/a

Aprovimi i kursit të trajnimit është valid për aq kohë sa:

(a) certifikata ATCO TO nuk është dorëzuar, zëvendësuar, kufizuar, pezulluar ose revokuar; dhe
(b) të gjitha operacionet kryhen në përputhje me Pjesën ATCO.OR, Pjesën ATCO, rregullore të tjera të
zbatueshme dhe, kur është relevante, me procedurat në dokumentacionin e organizatës siç kërkohet nga Pjesa
ATCO.OR

Data e lëshimit:

Nënshkrimi: [Autoriteti kompetent]
Për Shtetin Anëtar/EASA (Agjencia Evropiane e Sigurisë së Aviacionit)


Faqe 255 nga 374 Stranica 255 od 374 Page 255 of 374


Shtojca 3 e Aneksit II

CERTIFIKATA PËR EKZAMINERËT AERO-MJEKËSORË (AME) (
1
)
Bashkimi Evropian (
2
)
Autoriteti kompetent
CERTIFIKATA E EKZAMINERIT AERO-MJEKËSOR
CERTIFIKATA [NUMRI/REFERENCA]

Në pajtim me Rregulloren e Komisionit (EU) 2015/340 dhe sipas kushteve të specifikuara më poshtë,
[autoriteti kompetent] certifikon

[EMRI I EKZAMINERIT AERO-MJEKËSOR]

[ADRESA E EKZAMINERIT AERO-MJEKËSOR]

si ekzaminer aero-mjekësor

KUSHTET:

1. Kjo certifikatë është e kufizuar në privilegjet e specifikuara në bashkëngjitjen në këtë certifikatë
AME;

2. Kjo certifikatë kërkon përputhshmëri me rregullat dhe procedurat implementuese të specifikuara
në Pjesën MED dhe/ose ATCO.MED sipas nevojës.

3. Kjo certifikatë mbetet valide për një periudhë prej 3 vite deri më [xx/yy/zzzz/(3)], varësisht nga
përputhshmëria me kërkesat e Pjesës MED dhe/ose Pjesës ATCO.MED sipas nevojës përveç nëse
është dorëzuar, zëvendësuar, pezulluar ose revokuar.






Data e lëshimit Nënshkrimi: [Autoriteti kompetent]








Faqe 256 nga 374 Stranica 256 od 374 Page 256 of 374

CERTIFIKATA PËR EKZAMINERËT AERO-MJEKËSOR (AME)

Bashkëngjitje në numrin e certifikatës së AME:

PRIVILEGJET DHE FUSHËVEPRIMI

[Emri dhe titulli akademik i ekzaminerit aero-mjekësor] ka marrë privilegjin (et) për të ndërmarrë ekzaminime
dhe vlerësime aero-mjekësore për lëshimin e certifikatave mjekësore siç specifikohet në tabelën e mëposhtme
dhe për të lëshuar certifikata mjekësore për:

LAPL (Licenca për pilot të avionëve të lehtë) [po/data]
Klasa 2 [po/data]
Klasa 1 rivalidim/ripërtëritje [po/data]/[jo]
Klasa 3 rivalidim/ripërtëritje [po/data]





Data e lëshimit Nënshkrimi: [Autoriteti kompetent]





















Faqe 257 nga 374 Stranica 257 od 374 Page 257 of 374


Shtojca 4 e Aneksit II

CERTIFIKATA PËR QENDRAT AERO-MJEKËSORE (AeMC) (
1
)
Bashkimi Evropian (
2
)
Autoriteti kompetent
CERTIFIKATA E QENDRAVE AERO-MJEKËSORE
REFERENCA:

Në pajtim me Rregulloren e Komisionit (EU) 2015/340 dhe sipas kushteve të specifikuara më poshtë,
[autoriteti kompetent] certifikon

[EMRI I ORGANIZATËS]

[ADRESA E ORGANIZATËS]

si qendër aero-mjekësore për Pjesën ORA me privilegjet dhe fushëveprimin siç renditet ne kushtet e
aprovimit të bashkëngjitura
KUSHTET:

1. Kjo certifikatë është e kufizuar në fushëveprimin e seksionit të aprovimit të manualit të aprovuar
të organizatës;

2. Kjo certifikatë kërkon përputhshmëri me procedurat e specifikuara në dokumentacionin e
organizatës siç kërkohet nga Pjesa ORA.

3. Kjo certifikatë mbetet valide në varësi të përputhshmërisë me kërkesat e Pjesës ORA përveç nëse
është dorëzuar, zëvendësuar, pezulluar ose revokuar.






Data e lëshimit Nënshkrimi: [Autoriteti kompetent]



Faqe 258 nga 374 Stranica 258 od 374 Page 258 of 374

Dodatak 1 Aneksa I

SKALA OCENE JEZIČKOG ZNANJA - ZAHTEVI ZA JEZIČKIM ZNANJEM



SKALA OCENE JEZIČKOG ZNANJA (ekspertski, napredni i operativni nivo)

NIVO IZGOVO
R

Koristi dijalekt i/ili
akcenat razumljiv za
vazduhoplovne
korisnike.
STRUKTUR
A

Relevantne
gramatičke strukture i
modeli rečenica su
određeni jezičkim
funkcijama koje
odgovaraju zadatku.
FOND REČI TEČNOST
IZGOVORA
RAZUMEVANJE KOMUNIKACIJA
Ekspertski
6
Izgovor, akcenat, ritam i
intonacija, iako su
možda pod uticajem
prvog jezika ili
regionalne varijante,
gotovo nikad
ne utiču na
lakoću
razumevanja.
I osnovne i složene
gramatičke strukture i
modeli rečenica su
konzistentno dobro
kontrolisani.
Fond reči i
preciznost su dovoljni
za uspešnu
komunikaciju kod
raznih poznatih i
nepoznatih tema.
Fond reči je
idiomatski, nijansiran
i osetljiv na izbor
reči.
Može da govori opširno,
tečno, bez napora.
Menja tempo govora
radi stilskih efekata,
npr. da bi istakao
pojedinost. Koristi
spontano odgovarajuće
rečenične markere i
veznike.
Razumevanje je konzistentno
precizno u gotovo svakom
kontekstu i obuhvata
razumevanje lingvističkih i
kulturoloških finesa.
Komunicira s
lakoćom u gotovo
svim situacijama.
Osetljiv je na
verbalne i neverbalne
znakove, i reaguje na
njih odgovarajuće.
Napredni
5
Izgovor, akcenat, ritam i
intonacija, iako su pod
uticajem prvog jezika ili
regionalne varijante,
retko utiču na lakoću
razumevanja.
Osnovne gramatičke
strukture i modeli
rečenica su
konzistentno dobro
kontrolisani. Postoji
pokušaj upotrebe
složenih struktura ali
uz greške koje
ponekad utiču na
značenje.
F nd reči i
preciznost su
dovoljni za uspešnu
komunikaciju kod
opštih, konkretnih i
stručnih tema.
Parafrazira
konzistentno i
uspešno. Fond reči je
ponekad idiomatski.
Može da govori opširno,
s relativnom lakoćom
o poznatim temama, ali
ne može da menja
tempo govora kao
stilsko sredstvo. Može
da koristi odgovarajuće
rečenične markere ili
veznike.
Razumevanje je precizno kod
opštih, konkretnih i
stručnih tema i uglavnom
precizno kada se govornik
suočava sa lingvističkim ili
situacijskim problemom ili
neočekivanim obrtom
događaja. Može da razume
niz govornih varijanti
(dijalekt i/ili akcenat) ili
izbore reči.
Odgovori su trenutni,
odgovarajući i
informativni.
Efikasno kontroliše
odnos
govornik/slušalac.
Faqe 259 nga 374 Stranica 259 od 374 Page 259 of 374

Operativni
4
Izgovor, akcenat, ritam i
intonacija su pod
uticajem prvog jezika ili
regionalne varijante, ali
samo ponekad utiču na
lakoću razumevanja.
Osnovne gramatičke
strukture i modeli
rečenica se koriste
kreativno i obično su
dobro kontrolisani.
Mogu da se pojave
greške, posebno u
vanrednim ili
neočekivanim
okolnostima, ali retko
utiču na značenje.
Fond reči i
preciznost su obično
dovoljni za uspešnu
komunikaciju kod
opštih, konkretnih i
stručnih tema. Može
često da parafrazira
uspešno u
nedostatku fonda
reči u vanrednim ili
neočekivanim
okolnostima.
Izgovara duže fraze
odgovarajućim tempom.
Može postojati
povremen prekid u
tečnom izgovoru
pri prelasku sa
uvežbanog ili usko
stručnog govora na
spontanu
komunikaciju, ali ovo
ne sprečava efikasnu
komunikaciju. Može
ograničeno da koristi
rečenične markere ili
veznike. Poštapalice ne
odvlače pažnju.
Razumevanje je uglavnom
precizno kod opštih,
konkretnih i stručnih tema
kada je akcenat ili varijanta
koja se koristi dovoljno
razumljiva za međunarodne
vazduhoplovne korisnike.
Kada se govornik suoči sa
lingvističkim ili
situacijskim problemom ili
neočekivanim obrtom
događaja, razumevanje
može da bude sporije ili da
zahteva strategije
razjašnjenja.
Odgovori su obično
trenutni,
odgovarajući i
informativni.
Inicira i održava
razmenu podataka
čak i kada se radi o
neočekivanom obrtu
događaja. Adekvatno
se nosi sa očiglednim
nesporazumima kroz
proveru, potvrdu ili
razjašnjenje.



SKALA OCENE JEZIČKOG ZNANJA (pre operativni, osnovni, i početni pre osnovni nivo)


NIVO IZGOVO
R

Koristi dijalekt i/ili
akcenat razumljiv za
vazduhoplovne
korisnike.
STRUKTUR
A

Relevantne
gramatičke strukture i
modeli rečenica su
određeni jezičkim
funkcijama koje
odgovaraju zadatku.
FOND REČI TEČNOST
IZGOVORA
RAZUMEVANJE KOMUNIKACIJA
Nivo pre
operativnog
3
Izgovor, akcenat, ritam i
intonacija su pod
uticajem prvog jezika ili
regionalne varijante i
često utiču na lakoću
razumevanja.
Osnovne gramatičke
strukture i modeli
rečenica koji su
povezani sa
predvidljivim
situacijama nisu uvek
dobro kontrolisani.
Greške često utiču na
značenje.
Fond reči i
preciznost su često
dovoljni za
komunikaciju kod
opštih, konkretnih
ili stručnih tema,
ali opseg je
ograničen i izbor reči
često
nije odgovarajući.
Često nije u
mogućnosti da
uspešno parafrazira
u nedostatku fonda
reči.
Izgovara duže fraze ali
upotreba fraza i pauza
često nije odgovarajuća.
Oklevanje ili usporenost
u jezičkoj obradi mogu
da spreče efikasnu
komunikaciju.
Poštapalice ponekad
odvlače pažnju.
Razumevanje je često
precizno
kod opštih, konkretnih i
stručnih tema kada je
akcenat ili varijanta koja se
koristi dovoljno razumljiva
za međunarodne
vazduhoplovne korisnike.
Može se desiti
da ne razume lingvistički ili
situacijski problem ili
neočekivani obrt događaja.
Odgovori su ponekad
trenutni,
odgovarajući i
informativni. Može
da inicira i održava
razmenu podataka
uz razumnu lakoću
kod poznatih tema i
u predvidljivim
situacijama.
Uopšteno
neadekvatni kada se
radi o neočekivanom
obrtu događaja.
Faqe 260 nga 374 Stranica 260 od 374 Page 260 of 374

Osnovni
2
Izgovor, akcenat, ritam i
intonacija su pod
velikim uticajem
prvog jezika ili
regionalne
varijante i obično utiču
na lakoću razumevanja.
Pokazuje samo
ograničenu kontrolu
nekolicine
jednostavnih
memorisanih
gramatičkih struktura
i modela rečenica.
Ograničen opseg
fonda reči koji se
sastoji samo od
izdvojenih reči i
memorisanih fraza.
Može da koristi veoma
kratke, izolovane,
memorisane iskaze
sa čestim pauzama i
ometajućom upotrebom
poštapalica, da bi našao
izraze i izgovorio manje
poznate reči.
Razumevanje je ograničeno
na
izolovane, memorisane
fraze kada su pažljivo i
polako izgovorene.
Vreme odgovora je
sporo i često
neodgovarajuće
. Komunikacija
je
ograničena na
jednostavnu
rutinsku razmenu
podataka.
Početni pre
osnovnog
1
Rezultati su na nivou
ispod osnovnog nivoa.
Rezultati su na nivou
ispod osnovnog nivoa.
Rezultati su na nivou
ispod osnovnog nivoa.
Rezultati su na nivou
ispod osnovnog nivoa.
Rezultati su na nivou ispod
osnovnog nivoa.
Rezultati su na nivou
ispod
elementarnog
nivoa.
Faqe 261 nga 374 Stranica 261 od 374 Page 261 of 374

Dodatak 2 Aneksa I
OSNOVNA OBUKA (Referenca: Aneks I — deo ATCO poddeo D, odeljak 2, stav ATCO.D.010
tačka (a) podtačka 1.)
SADRŽAJ
PREDMET 1: UVOD U PROGRAM OBUKE
PREDMET 2: VAZDUHOPLOVNO PRAVO
PREDMET 3: UPRAVLJANJE VAZDUŠNIM SAOBRAĆAJEM
PREDMET 4: METEOROLOGIJA
PREDMET 5: NAVIGACIJA
PREDMET 6: VAZDUHOPLOVI
PREDMET 7: LjUDSKI FAKTORI
PREDMET 8: UREĐAJI I SISTEMI
PREDMET 9: PROFESIONALNO OKRUŽENJE

PREDMET 1: UVOD U PROGRAM OBUKE
TOPIC INTRB 1 — RUKOVOĐENjE PROGRAMOM OBUKE
Podtema INTRB 1.1 — Uvod u program obuke
Podtema INTRB 1.2 — Vođenje programa obuke
Podtema INTRB 1.3 — Materijal i dokumentacija za obuku
TEMA INTRB 2 — UVOD U PROGRAM OBUKE ZA ATC OBUKE
Podtema INTRB 2.1 — Sadržaj programa obuke i organizacija
Podtema INTRB 2.2 — Načela obuke
Podtema INTRB 2.3 — Proces procene
TEMA INTRB 3 — UVOD U KARIJERU KONTROLORA LETENjA
Podtema INTRB 3.1 — Izgledi za posao

PREDMET 2: VAZDUHOPLOVNO PRAVO
TEMA LAWB 1 — UVOD U VAZDUHOPLOVNO PRAVO
Podtema LAWB 1.1 — Značaj vazduhoplovnog prava
TEMA LAWB 2 — MEĐUNARODNE ORGANIZACIJE
Podtema LAWB 2.1 — ICAO
Podtema LAWB 2.2 — Evropske i ostale agencije
Faqe 262 nga 374 Stranica 262 od 374 Page 262 of 374

Podtema LAWB 2.3 — Vazduhoplovna udruženja
TEMA LAWB 3 — NACIONALNE ORGANIZACIJE
Podtema LAWB 3.1 — Svrha i uloga
Podtema LAWB 3.2 — Nacionalne zakonodavne procedure
Podtema LAWB 3.3 — Nadležna vlast
Podtema LAWB 3.4 — Nacionalna vazduhoplovna udruženja
TEMA LAWB 4 — UPRAVLjANjE BEZBEDNOŠĆU U ATS
Podtema LAWB 4.1 — Bezbednosna regulativa
Podtema LAWB 4.2 — Sistem upravljanja bezbednošću
TEMA LAWB 5 — PRAVILA I PROPISI
Podtema LAWB 5.1 — Merne jedinice
Podtema LAWB 5.2 — ATCO licenciranje/sertifikacija
Podtema LAWB 5.3 — Pregled ANS-a i ATS-a
Podtema LAWB 5.4 — Pravila letenja
Podtema LAWB 5.5 — Vazadušni prostor i rute ATS-a
Podtema LAWB 5.6 — Plan leta
Podtema LAWB 5.7 — Aerodromi
Podtema LAWB 5.8 — Navigacioni postupci čekanja za IFR letove
Podtema LAWB 5.9 — Navigacioni postupci čekanja za VFR letove
PREDMET 3: UPRAVLJANJE VAZDUŠNIM SAOBRAĆAJEM
TEMA ATMB 1 — UPRAVLJANJE VAZDUŠNIM SAOBRAĆAJEM
Podtema ATMB 1.1 — Primena mernih jedinica
Subtopic ATMB 1.2 — Usluga kontrole letenja (ATC)
Podtema ATMB 1.3 — Usluga informisanja vazduhoplova u letu (FIS)
Podtema ATMB 1.4 — Usluge uzbunjivanja
Podtema ATMB 1.5 — Savetodavne usluge u vazdušnom saobraćaju
Podtema ATMB 1.6 — Kapacitet sistema ATS-a i upravljanje protokom vazdušnog saobraćaja
Podtema ATMB 1.7 — Upravljanje vazdušnim prostorom (ASM)
TEMA ATMB 2 — PODEŠAVANjE VISINOMERA I DODELA
NIVOA
Podtema ATMB 2.1 — Podešavanje visinomera
Podtema ATMB 2.2 — Prelazni nivo
Faqe 263 nga 374 Stranica 263 od 374 Page 263 of 374

Podtema ATMB 2.3 — Dodela nivoa
TEMA ATMB 3 — RADIO-TELEFONIJA (RTF)
Podtema ATMB 3.1 — Opšti operativni postupci u RTF-u
TEMA ATMB 4 — ATC ODOBRENJA I UPUTSTVA
Podtema ATMB 4.1 — Vrsta i sadržaj ATC odobrenja
Podtema ATMB 4.2 — ATC uputstva
TEMA ATMB 5 — KOORDINACIJA
Podtema ATMB 5.1 — Načela, vrste i sadržaj koordinacije
Podtema ATMB 5.2 — Neophodnost koordinacije
Podtema ATMB 5.3 — Postupci koordinacije
TEMA ATMB 6 — PRIKAZ PODATAKA
Podtema ATMB 6.1 — Izdvajanje podataka
Podtema ATMB 6.2 — Upravljanje podacima
TEMA ATMB 7 — RAZDVAJANJA
Podtema ATMB 7.1 — Vertikalno razdvajanje i postupci
Podtema ATMB 7.2 — Horizontalno razdvajanje i postupci
Podtema ATMB 7.3 — Vizualno razdvajanje
Podtema ATMB 7.4 — Aerodromsko razdvajanje i postupci
Podtema ATMB 7.5 — Razdvajanje na osnovu ATS nadzornih sistema
Podtema ATMB 7.6 — Razdvajanje uzrokovano vrtložnom turbulencijom
TEMA ATMB 8 — SISTEMI ZA IZBEGAVANjE SUDARA U VAZDUHU I BEZBEDNOSNE
MREŽE NA ZEMLjI
Podtema ATMB 8.1 — Sistemi za izbegavanje sudara u vazduhu
Podtema ATMB 8.2 — Bezbednosne mreže na zemlji
TEMA ATMB 9 — OSNOVNE PRAKTIČNE VEŠTINE
Podtema ATMB 9.1 — Proces upravljanja saobraćajem
Podtema ATMB 9.2 — Osnovne praktične veštine primenljive na sva ovlašćenja
Podtema ATMB 9.3 — Osnovne praktične veštine primenljive na aerodrome
Podtema ATMB 9.4 — Osnovne praktične veštine primenljive na nadzor
PREDMET 4: METEOROLOGIJA
TEMA METB 1 — – UVOD U METEOROLOGIJU
Podtema METB 1.1 — Primena mernih jedinica
Podtema METB 1.2 — Vazduhoplovstvo i meteorologija
Faqe 264 nga 374 Stranica 264 od 374 Page 264 of 374

Podtema METB 1.3 — Organizacija meteorološke službe
TEMA METB 2 — ATMOSFERA
Podtema METB 2.1 — Sastav i struktura
Podtema METB 2.2 — Standardna atmosfera
Podtema METB 2.3 — Toplota i temperatura
Podtema METB 2.4 — Voda u atmosferi
Podtema METB 2.5 — Vazdušni pritisak
TEMA METB 3 — CIRKULACIJA ATMOSFERE
Podtema METB 3.1 — Opša cirkulacija vazduha
Podtema METB 3.2 — Vazdušne mase i frontalni sistemi
Podtema METB 3.3 — Sistemi mezo-razmera
Podtema METB 3.4 — Vetar
TEMA METB 4 — METEOROLOŠKE POJAVE
Podtema METB 4.1 — Oblaci
Podtema METB 4.2 — Vrste padavina
Podtema METB 4.3 — Vidljivost
Podtema METB 4.4 — Opasne meteorološke pojave
TEMA METB 5 — METEOROLOŠKE INFORMACIJE ZA VAZDUHOPLOVSTVO
Podtema METB 5.1 — Poruke i izveštaji
PREDMET 5: NAVIGACIJA
TEMA NAVB 1 — UVOD U NAVIGACIJU
Podtema NAVB 1.1 — Primena mernih jedinica
Podtema NAVB 1.2 — Svrha i upotreba navigacije
TEMA NAVB 2 — ZEMLJA
Podtema NAVB 2.1 — Položaj i kretanje Zemlje
Podtema NAVB 2.2 — Koordinatni sistem, pravac i odstojanje
Podtema NAVB 2.3 — Magnetizam
TEMA NAVB 3 — MAPE I VAZHUDOPLOVNE KARTE
Podtema NAVB 3.1 — Izrada mapa i kartografske projekcije
Podtema NAVB 3.2 — Mape i karte u upotrebi u vazduhoplovstvu
TEMA NAVB 4 — OSNOVE NAVIGACIJE
Podtema NAVB 4.1 — Uticaj vetra
Faqe 265 nga 374 Stranica 265 od 374 Page 265 of 374

Podtema NAVB 4.2 — Brzina
Podtema NAVB 4.3 — Vizuelna navigacija
Podtema NAVB 4.4 — Navigacioni aspekti planiranja leta
TEMA NAVB 5 — INSTRUMENTALNA NAVIGACIJA
Podtema NAVB 5.1 — Zemaljska radio-navigaciona sredstva
Podtema NAVB 5.2 — Inercioni navigacioni sistemi
Podtema NAVB 5.3 — Satelitski sistemi
Podtema NAVB 5.4 — Navigacioni postupci za instrumentalne dolaske
TEMA NAVB 6 — NAVIGACIJA ZASNOVANA NA PERFORMANSAMA
Podtema NAVB 6.1 — Načela i prednosti prostorne navigacije
Podtema NAVB 6.2 — Uvod u PBN
Podtema NAVB 6.3 — PBN aplikacije
TEMA NAVB 7 — RAZVOJI U NAVIGACIJI
Podtema NAVB 7.1 — Budući razvoji
PREDMET 6: VAZDUHOPLOVI
TEMA ACFTB 1 — UVOD U VAZDUHOPLOVE
Podtema ACFTB 1.1 — Primena mernih jedinica
Podtema ACFTB 1.2 — Vazduhoplovstvo i vazduhoplovi
TEMA ACFTB 2 — NAČELA LETENJA
Podtema ACFTB 2.1 — Sile koje deluju na vazduhoplov
Podtema ACFTB 2.2 — Strukturalne komponente i upravljanje vazduhoplovom
Podtema ACFTB 2.3 — Envelopa leta
TEMA ACFTB 3 — KATEGORIJE VAZDUHOPLOVA
Podtema ACFTB 3.1 — Kategorije vazduhoplova
Podtema ACFTB 3.2 — Kategorije vrtložnih turbulencija
Podtema ACFTB 3.3 — ICAO kategorije prilaza
Podtema ACFTB 3.4 — Ekološke kategorije
TEMA ACFTB 4 — PODACI O VAZDUHOPLOVIMA
Podtema ACFTB 4.1 — Prepoznavanje
Podtema ACFTB 4.2 — Podaci o performansama
TEMA ACFTB 5 — MOTORI VAZDUHOPLOVA
Podtema ACFTB 5.1 — Klipni motori
Faqe 266 nga 374 Stranica 266 od 374 Page 266 of 374

Podtema ACFTB 5.2 — Mlazni motori
Podtema ACFTB 5.3 — Turboelisni motori
Podtema ACFTB 5.4 — Vazduhoplovna goriva
TEMA ACFTB 6 — SISTEMI I INSTRUMENTI VAZDUHOPLOVA
Podtema ACFTB 6.1 — Instrumenti za letenje
Podtema ACFTB 6.2 — Navigacioni instrumenti
Podtema ACFTB 6.3 — Motorski instrumenti
Podtema ACFTB 6.4 — Sistemi vazduhoplova
TEMA ACFTB 7 — FAKTORI KOJI UTIČU NA PERFORMANSE VAZDUHOPLOVA
Podtema ACFTB 7.1 — Faktori pri poletanju
Podtema ACFTB 7.2 — Faktori pri penjanju
Podtema ACFTB 7.3 — Faktori pri krstarenju
Podtema ACFTB 7.4 — Faktori pri poniranju i početnom prilaženju
Podtema ACFTB 7.5 — Faktori pri završnom prilaženju i sletanju
Podtema ACFTB 7.6 — Ekonomski faktori
Podtema ACFTB 7.7 — Ekološki faktori
PREDMET 7: LJUDSKI FAKTORI
TEMA HUMB 1 — UVOD U LjUDSKE FAKTORE
Podtema HUMB 1.1 — Tehnike učenja
Podtema HUMB 1.2 — Važnost ljudskih faktora u ATC
Podtema HUMB 1.3 — Ljudski faktori i ATC
TEMA HUMB 2 — LjUDSKE PERFORMANSE
Podtema HUMB 2.1 — Ponašanje pojedinca
Podtema HUMB 2.2 — Bezbenosna kultura i profesionalno ponašanje
Podtema HUMB 2.3 — Zdravlje i dobrobit
Podtema HUMB 2.4 — Timski rad
Podtema HUMB 2.5 — Osnovne potrebe ljudi na radnom mestu
Podtema HUMB 2.6 — Stres
TEMA HUMB 3 — LJUDSKA GREŠKA
Podtema HUMB 3.1 — Opasnosti od greške
Podtema HUMB 3.2 — Definicija ljudske greške
Podtema HUMB 3.3 — Klasifikacija ljudskih grešaka
Faqe 267 nga 374 Stranica 267 od 374 Page 267 of 374

Podtema HUMB 3.4 — Analiza rizika i upravljanje rizikom
TEMA HUMB 4 — KOMUNIKACIJA
Podtema HUMB 4.1 — Važnost dobre komunikacije u ATC
Podtema HUMB 4.2 — Proces komunikacije
Podtema HUMB 4.3 — Načini komunikacije
TEMA HUMB 5 — RADNO OKRUŽENJE
Podtema HUMB 5.1 — Ergonomija i potreba za dobrim dizajnom
Podtema HUMB 5.2 — Oprema i instrumenti
Podtema HUMB 5.3 — Automatizacija
SUBJECT 8: UREĐAJI I SISTEMI
TEMA EQPSB 1 — ATC UREĐAJI
Podtema EQPSB 1.1 — Glavni tipovi ATC uređaja
TEMA EQPSB 2 — RADIO
Podtema EQPSB 2.1 — Radio-teorija
Podtema EQPSB 2.2 — Radio-goniometrija
TEMA EQPSB 3 — KOMUNIKACIJSKA OPREMA
Podtema EQPSB 3.1 — Radio-komunikacija
Podtema EQPSB 3.2 — Verbalna komunikacija između jedinica/položaja ATS-a
Podtema EQPSB 3.3 — Komunikacija putem data linka
Podtema EQPSB 3.4 — Komunikacija avio prevoznika
TEMA EQPSB 4 — UVOD U NADZOR
Podtema EQPSB 4.1 — Koncept nadzora u ATS-u
TEMA EQPSB 5 — RADAR
Podtema EQPSB 5.1 — Načela rada radara
Podtema EQPSB 5.2 — Primarni radar
Podtema EQPSB 5.3 — Sekundarni radar
Podtema EQPSB 5.4 — Upotreba radara
Podtema EQPSB 5.5 — Mod S
TEMA EQPSB 6 — AUTOMATSKI ZAVISNI NADZOR
Podtema EQPSB 6.1 — Načela automatskog zavisnog nadzora
Podtema EQPSB 6.2 — Upotreba automatskog zavisnog nadzora
TEMA EQPSB 7 — MULTILATERACIJA
Faqe 268 nga 374 Stranica 268 od 374 Page 268 of 374

Podtema EQPSB 7.1 — Načela multilateracije
Podtema EQPSB 7.2 — Upotreba multilateracije
TEMA EQPSB 8 — OBRADA NADZORNIH PODATAKA
Podtema EQPSB 8.1 — Razmena nadzornih podataka
Podtema EQPSB 8.2 — Radna načela razmene nadzornih podataka
TEMA EQPSB 9 — BUDUĆI UREĐAJI
Podtema EQPSB 9.1 — Novi razvoji
TEMA EQPSB 10 — AUTOMATIZACIJA U ATS-u
Podtema EQPSB 10.1 — Načela automatizacije
Podtema EQPSB 10.2 — Vazduhoplovna fiksna telekomunikaciona mreža (AFTN)
Podtema EQPSB 10.3 — Mrežna razmena podataka
Podtema EQPSB 10.4 — Sistemi koji se upotrebljavaju za automatsko širenje informacija
TEMA EQPSB 11 — RADNA MESTA
Podtema EQPSB 11.1 — Oprema na radnim mestima
Podtema EQPSB 11.2 — Aerodromska kontrola letenja
Podtema EQPSB 11.3 — Prilazna kontrola letenja
Podtema EQPSB 11.4 — Oblasna kontrola letenja
PREDMET 9: PROFESIONALNO OKRUŽENJE
TEMA PENB 1 — UPOZNAVANJE
Podtema PENB 1.1 — ATS i uređaji na aerodromu
TEMA PENB 2 — KORISNICI VAZDUŠNOG PROSTORA
Podtema PENB 2.1 — Civilno vazduhoplovstvo
Podtema PENB 2.2 — Vojno vazduhoplovstvo
Podtema PENB 2.3 — Očekivanja od pilota i zahtevi za pilote
TEMA PENB 3 — ODNOS SA KORISNICIMA
Podtema PENB 3.1 — Odnosi sa korisnicima
TEMA PENB 4 — ZAŠTITA ŽIVOTNE SREDINE
Podtema PENB 4.1 — Zaštita životne sredine

Faqe 269 nga 374 Stranica 269 od 374 Page 269 of 374


Dodatak 3 Aneksa I
OVLAŠĆENjE AERODROMSKE VIZUELNE KONTROLE (ADV) (Reference: Aneks I —
DEO ATCO Poddeo D, Odeljak 2, ATCO.D.010(a)(2)(i))
SADRŽAJ
PREDMET 1: UVOD U PROGRAM OBUKE
PREDMET 2: VAZDUHOPLOVNO PRAVO
PREDMET 3: UPRAVLJANJE VAZDUŠNIM SAOBRAĆAJEM
PREDMET 4: METEOROLOGIJA
PREDMET 5: NAVIGACIJA
PREDMET 6: VAZDUHOPLOVI
PREDMET 7: LJUDSKI FAKTORI
PREDMET 8: UREĐAJI I SISTEMI
PREDMET 9: PROFESIONALNO OKRUŽENJE
SUBJECT 10: NEUOBIČAJENE I VANREDNE SITUACIJE
PREDMET 11: AERODROMI

PREDMET 1: UVOD U PROGRAM OBUKE
TEMA INTR 1 — VOĐENJE PROGRAMA OBUKE
Podtema INTR 1.1 — Uvod u program obuke
Podtema INTR 1.2 — Vođenje programa obuke
Podtema INTR 1.3 — Materijal i dokumentacija za obuku
TEMA INTR 2 — UVOD U PROGRAM ATC OBUKE
Podtema INTR 2.1 — Sadržaj programa obuke i organizacija
Podtema INTR 2.2 — Načela obuke
Podtema INTR 2.3 — Proces procene

PREDMET 2: VAZDUHOPLOVNO PRAVO
TEMA LAW 1 — ATCO LICENCIRANjE/SERTIFIKAT O STRUČNOSTI
Podtema LAW 1.1 — Prava i uslovi
TEMA LAW 2 — PRAVILA I PROPISI
Podtema LAW 2.1 — Izveštaji
Faqe 270 nga 374 Stranica 270 od 374 Page 270 of 374

Podtema LAW 2.2 — Vazdušni prostor
TEMA LAW 3 — UPRAVLjANjE BEZBEDNOŠĆU U ATC
Podtema LAW 3.1 — Proces povratnih informacija
Podtema LAW 3.2 — Bezbednosna istraga
PREDMET 3: UPRAVLJANJE VAZDUŠNIM SAOBRAĆAJEM
TEMA ATM 1 — PRUŽANJE USLUGA
Podtema ATM 1.1 — Usluga aerodromske kontrole letenja
Podtema ATM 1.2 — Usluge informisanja vazduhoplova u letu (FIS)
Podtema ATM 1.3 — Usluge uzbunjivanja (ALRS)
Podtema ATM 1.4 — Kapacitet sistema ATS-a i upravljanje protokom vazdušnog saobraćaja
TEMA ATM 2 — KOMUNIKACIJA
Podtema ATM 2.1 — Efikasna komunikacija
TEMA ATM 3 — ATC ODOBRENJA I UPUTSTVA
Podtema ATM 3.1 — ATC odobrenja
Podtema ATM 3.2 — ATC uputstva
TEMA ATM 4 — KOORDINACIJA
Podtema ATM 4.1 — Potreba za koordinacijom
Podtema ATM 4.2 — Instrumenti i metode koordinacije
Podtema ATM 4.3 — Postupci koordinacije
TEMA ATM 5 — PODEŠAVANjE VISINOMERA I DODELA NIVOA
Podtema ATM 5.1 — Podešavanje visinomera
TEMA ATM 6 — RAZDVAJANJA
Podtema ATM 6.1 — Razdvajanja vazduhoplova u poletanju
Podtema ATM 6.2 — Razdvajanje vazduhoplova u sletanju od prethodnog vazduhoplova u sletanju
ili od vazduhoplova u poletanju
Podtema ATM 6.3 — Vremensko longitudinalno razdvajanje uzrokovano vrtložnom turbulencijom
Podtema ATM 6.4 — Smanjeni minimum razdvajanja
TEMA ATM 7 — SISTEMI ZA IZBEGAVANjE SUDARA U VAZDUHU I BEZBEDNOSNE
MREŽE NA ZEMLjI
Podtema ATM 7.1 — Sistemi za izbegavanje sudara u vazduhu
Podtema ATM 7.2 — Bezbednosne mreže na zemlji
TEMA ATM 8 — PRIKAZ PODATAKA
Podtema ATM 8.1 — Upravljanje podacima
Faqe 271 nga 374 Stranica 271 od 374 Page 271 of 374

TEMA ATM 9 — RADNO OKRUŽENjE (SIMULIRANO)
Podtema ATM 9.1 — Integritet radnog okruženja
Podtema ATM 9.2 — Provera aktuelnosti operativnih procedura
Podtema ATM 9.3 — Prenos-preuzimanje informacija
TEMA ATM 10 — PRUŽANJE USLUGA AERODROMSKE KONTROLE LETENJA
Podtema ATM 10.1 — Odgovornost za pružanje usluge
Podtema ATM 10.2 — Funkcije aerodromskog kontrolnog tornja
Podtema ATM 10.3 — Proces upravljanja saobraćajem
Podtema ATM 10.4 — Vazduhoplovna zemaljska svetla
Podtema ATM 10.5 — Informacije koje aerodromski kontrolni toranj šalje vazduhoplovu
Podtema ATM 10.6 — Kontrola aerodromskog saobraćaja
Podtema ATM 10.7 — Kontrola saobraćaja u aerodromskom krugu
Podtema ATM 10.8 — Aktivna poletno-sletna staza
PREDMET 4: METEOROLOGIJA
TOPIC MET 1 — METEOROLOŠKE POJAVE
Subtopic MET 1.1 — Meteorološke pojave
TOPIC MET 2 — IZVORI METEOROLOŠKIH PODATAKA
Subtopic MET 2.1 — Meteorološki instrumenti
Subtopic MET 2.2 — Ostali izvori meteoroloških podataka
PREDMET 5: NAVIGACIJA
TOPIC NAV 1 — MAPE I VAZHUDOPLOVNE KARTE
Subtopic NAV 1.1 — Mape i karte
TOPIC NAV 2 — INSTRUMENTALNA NAVIGACIJA
Subtopic NAV 2.1 — Navigacioni sistem
Subtopic NAV 2.2 — Stabilizovan prilaz
PREDMET 6: VAZDUHOPLOVI
TOPIC ACFT 1 — INSTRUMENTI U VAZDUHOPLOVU
Subtopic ACFT 1.1 — Instrumenti u vazduhoplovu
TOPIC ACFT 2 — KATEGORIJE VAZDUHOPLOVA
Subtopic ACFT 2.1 — Vrtložne turbulencije
TOPIC ACFT 3 — FAKTORI KOJI UTIČU NA PERFORMANSE VAZDUHOPLOVA
Subtopic ACFT 3.1 — Faktori pri poletanju
Faqe 272 nga 374 Stranica 272 od 374 Page 272 of 374

Subtopic ACFT 3.2 — Faktori pri penjanju
Subtopic ACFT 3.3 — Faktori pri završnom prilazu i sletanju
Subtopic ACFT 3.4 — Ekonomski faktori
Subtopic ACFT 3.5 — Ekološki faktori
TEMA ACFT 4 — PODACI O VAZDUHOPLOVIMA
Subtopic ACFT 4.1 — Prepoznavanje tipova vazduhoplova
Subtopic ACFT 4.2 — Podaci o performansama

PREDMET 7: LJUDSKI FAKTORI
TOPIC HUM 1 — PSIHOLOŠKI FAKTORI
Subtopic HUM 1.1 — Kognitivni
TOPIC HUM 2 — MEDICINSKI I FIZIOLOŠKI FAKTORI
Subtopic HUM 2.1 — Umor
Subtopic HUM 2.2 — Psihofizička kondicija
TOPIC HUM 3 — DRUŠTVENI I ORGANIZACIJSKI FAKTORI
Subtopic HUM 3.1 — Upravljanje timskim resursima (TRM)
Subtopic HUM 3.2 — Timski rad i uloge u timu
Subtopic HUM 3.3 — Odgovorno ponašanje
TOPIC HUM 4 — STRES
Subtopic HUM 4.1 — Stres
Subtopic HUM 4.2 — Upravljanje stresom
TEMA HUM 5 — LJUDSKA GREŠKA
Subtopic HUM 5.1 — Ljudska greška
Subtopic HUM 5.2 — Kršenje pravila
TOPIC HUM 6 — ZAJEDNIČKI RAD
Subtopic HUM 6.1 — Komunikacija
Subtopic HUM 6.2 — Zajednički rad unutar istog područja odgovornosti
Subtopic HUM 6.3 — Zajednički rad između različitih područja odgovornosti
Subtopic HUM 6.4 — Saradnja između kontrolora letenja i pilota
PREDMET 8: UREĐAJI I SISTEMI
TOPIC EQPS 1 — VERBALNA KOMUNIKACIJA
Subtopic EQPS 1.1 — Radio-komunuikacija
Faqe 273 nga 374 Stranica 273 od 374 Page 273 of 374

Subtopic EQPS 1.2 — Drugi oblici verbalne komunikacije
TEMA EQPS 2 — AUTOMATIZACIJA U ATS-U
Podtema EQPS 2.1 — Vazduhoplovna fiksna telekomunikaciona mreža (AFTN)
Podtema EQPS 2.2 — Automatska razmena podataka
TEMA EQPS 3 — RADNO MESTO KONTROLORA LETENJA
Subtopic EQPS 3.1 — Rad i praćenje uređaja
Subtopic EQPS 3.2 — Prikazi situacije i informacioni sistemi
Subtopic EQPS 3.3 — Sistemi za podatke o letu
TOPIC EQPS 4 — BUDUĆI UREĐAJI
Subtopic EQPS 4.1 — Novi razvoji
TOPIC EQPS 5 — OGRANIČENJA I DEGRADACIJA UREĐAJA I SISTEMA
Subtopic EQPS 5.1 — Reakcija na ograničenja
Subtopic EQPS 5.2 — Degradacija komunikacione opreme
Subtopic EQPS 5.3 — Degradacija navigacione opreme
PREDMET 9: PROFESIONALNO OKRUŽENJE
TOPIC PEN 1 — UPOZNAVANJE
Subtopic PEN 1.1 — Studijska poseta aerodromu
TOPIC PEN 2 — KORISNICI VAZDUŠNOG PROSTORA
Subtopic PEN 2.1 — Učesnici u civilnim ATS operacijama
Subtopic PEN 2.2 — Učesnici u vojnim ATS operacijama
TOPIC PEN 3 — ODNOS SA KORISNICIMA USLUGA
Subtopic PEN 3.1 — Pružanje usluga i zahtevi korisnika
TOPIC PEN 4 — ZAŠTITA ŽIVOTNE SREDINE
Subtopic PEN 4.1 — Zaštita životne sredine
PREDMET 10: NEUOBIČAJENE I VANREDNE SITUACIJE
TOPIC ABES 1 — NEUOBIČAJENE I VANREDNE SITUACIJE (ABES)
Subtopic ABES 1.1 — Pregled ABES-a
TOPIC ABES 2 — POBOLJŠANJE VEŠTINA
Subtopic ABES 2.1 — Efikasnost komunikacije
Subtopic ABES 2.2 — Izbegavanje mentalnog opterećenja
Subtopic ABES 2.3 — Saradnja između zemlje i vazduha
TOPIC ABES 3 — POSTUPCI ZA NEUOBIČAJENE I VANREDNE SITUACIJE
Faqe 274 nga 374 Stranica 274 od 374 Page 274 of 374

Subtopic ABES 3.1 — Primena postupaka za ABES
Subtopic ABES 3.2 — Prekid radio-veze
Subtopic ABES 3.3 — Nezakonito ometanje i pretnja bombom u vazduhoplovu
Subtopic ABES 3.4 — Zalutali ili neidentifikovan vazduhoplov
Subtopic ABES 3.5 — Neodobreni upad na poletno-sletnu stazu
PREDMET 11: AERODROMI
TOPIC AGA 1 — PODACI O AERODROMU, IZGLED I KOORDINACIJA
Subtopic AGA 1.1 — Definicije
Subtopic AGA 1.2 — Koordinacija
TOPIC AGA 2 — POVRŠINA ZA KRETANJE
Subtopic AGA 2.1 — Površina za kretanje
Subtopic AGA 2.2 — Manevarska površina
Subtopic AGA 2.3 — Poletno-sletne staze
TEMA AGA 3 — PREPREKE
Podtema AGA 3.1 — Vazdušni prostor za nadvišivanje prepreka oko aerodroma
TEMA AGA 4 — RAZNI UREĐAJI
Podtema AGA 4.1 — Lokacija

Faqe 275 nga 374 Stranica 275 od 374 Page 275 of 374


Dodatak 4 Aneksa I
OVLAŠĆENjE AERODROMSKE KONTROLE INSTRUMENTALNE ZA TORANj
(Reference: Aneks I — DEO ATCO Poddeo D, Odeljak 2, ATCO.D.010(a)(2)(ii))
SADRŽAJ
PREDMET 1: UVOD U PROGRAM OBUKE
PREDMET 2: VAZDUHOPLOVNO PRAVO
PREDMET 3: UPRAVLJANJE VAZDUŠNIM SAOBRAĆAJEM
PREDMET 4: METEOROLOGIJA
PREDMET 5: NAVIGACIJA
PREDMET 6: VAZDUHOPLOVI
PREDMET 7: LJUDSKI FAKTORI
PREDMET 8: UREĐAJI I SISTEMI
PREDMET 9: PROFESIONALNO OKRUŽENJE
SUBJECT 10: NEUOBIČAJENE I VANREDNE SITUACIJE
PREDMET 11: AERODROMI

PREDMET 1: UVOD U PROGRAM OBUKE
TEMA INTR 1 — RUKOVOĐENjE PROGRAMOM OBUKE
Podtema INTR 1.1 — Uvod u program obuke
Podtema INTR 1.2 — Vođenje programa obuke
Podtema INTR 1.3 — Materijal i dokumentacija za obuku
TEMA INTR 2 — UVOD U PROGRAM ATC OBUKE
Podtema INTR 2.1 — Sadržaj programa obuke i organizacija
Podtema INTR 2.2 — Načela obuke
Podtema INTR 2.3 — Proces procene

PREDMET 2: VAZDUHOPLOVNO PRAVO
TEMA LAW 1 — ATCO LICENCIRANjE/SERTIFIKAT O STRUČNOSTI
Podtema LAW 1.1 — Prava i uslovi
TEMA LAW 2 — PRAVILA I PROPISI
Podtema LAW 2.1 — Izveštaji
Faqe 276 nga 374 Stranica 276 od 374 Page 276 of 374

Podtema LAW 2.2 — Vazdušni prostor
TEMA LAW 3 — UPRAVLjANjE BEZBEDNOŠĆU U ATC
Podtema LAW 3.1 — Proces povratnih informacija
Podtema LAW 3.2 — Bezbednosna istraga
PREDMET 3: UPRAVLJANJE VAZDUŠNIM SAOBRAĆAJEM
TEMA ATM 1 — PRUŽANJE USLUGA
Podtema ATM 1.1 — Usluga aerodromske kontrole letenja
Podtema ATM 1.2 — Usluge informisanja vazduhoplova u letu (FIS)
Podtema ATM 1.3 — Usluge uzbunjivanja (ALRS)
Podtema ATM 1.4 — Kapacitet sistema ATS-a i upravljanje protokom vazdušnog saobraćaja
TEMA ATM 2 — KOMUNIKACIJA
Podtema ATM 2.1 — Efikasna komunikacija
TEMA ATM 3 — ATC ODOBRENJA I UPUTSTVA
Podtema ATM 3.1 — ATC odobrenja
Podtema ATM 3.2 — ATC uputstva
TEMA ATM 4 — KOORDINACIJA
Podtema ATM 4.1 — Potreba za koordinacijom
Podtema ATM 4.2 — Instrumenti i metode koordinacije
Podtema ATM 4.3 — Postupci koordinacije
TEMA ATM 5 — PODEŠAVANjE VISINOMERA I DODELA NIVOA
Podtema ATM 5.1 — Podešavanje visinomera
Podtema ATM 5.2 — Nadvišavanje terena
TEMA ATM 6 — RAZDVAJANJA
Podtema ATM 6.1 — Razdvajanje vazduhoplova u poletanju
Podtema ATM 6.2 — Razdvajanje vazduhoplova u sletanju od prethodnog vazduhoplova u sletanju
ili poletanju
Podtema ATM 6.3 — Vremensko longitudinalno razdvajanje uzrokovano vrtložnom turbulencijom
Podtema ATM 6.4 — Smanjeni minimum razdvajanja
TEMA ATM 7 — SISTEMI ZA IZBEGAVANJE SUDARA U BEZBEDNOSNE MREŽE NA
ZEMLjI
Podtema ATM 7.1 — Sistemi za izbegavanje sudara u vazduhu
Podtema ATM 7.2 — Bezbednosne mreže na zemlji
TEMA ATM 8 — PRIKAZ PODATAKA
Faqe 277 nga 374 Stranica 277 od 374 Page 277 of 374

Podtema ATM 8.1 — Upravljanje podacima
TEMA ATM 9 — RADNO OKRUŽENjE (SIMULIRANO)
Podtema ATM 9.1 — Integritet radnog okruženja
Podtema ATM 9.2 — Provera aktuelnosti operativnih procedura
Podtema ATM 9.3 — Prenos-preuzimanje informacija
TEMA ATM 10 — PRUŽANJE USLUGA AERODROMSKE KONTROLE LETENJA
Podtema ATM 10.1 — Odgovornost za pružanje usluge
Podtema ATM 10.2 — Funkcije aerodromskog kontrolnog tornja
Podtema ATM 10.3 — Proces upravljanja saobraćajem
Podtema ATM 10.4 — Vazduhoplovna zemaljska svetla
Podtema ATM 10.5 — Informacije koje aerodromski kontrolni toranj šalje vazduhoplovu
Podtema ATM 10.6 — Kontrola aerodromskog saobraćaja
Podtema ATM 10.7 — Kontrola saobraćaja u aerodromskom krugu
Podtema ATM 10.8 — Aktivna poletno-sletna staza
TEMA ATM11 — PRUŽANjE USLUGA AERODROMSKE INSTRUMENTALNE KONTROLE
Podtema ATM 11.1 — Operacije u uslovima smanjene vidljivosti i
specijalnog VFR
Podtema ATM 11.2 — Odlazeći saobraćaj
Podtema ATM 11.3 — Dolazeći saobraćaj
Podtema ATM 11.4 — Usluga aerodromske kontrole letenja uz podršku
unapređenog sistema

PREDMET 4: METEOROLOGIJA
TEMA MET 1 — METEOROLOŠKE POJAVE
Podtema MET 1.1 — Meteorološke pojave
TEMA MET 2 — IZVORI METEOROLOŠKIH PODATAKA
Podtema MET 2.1 — Meteorološki instrumenti
Podtema MET 2.2 — Ostali izvori meteoroloških podataka
PREDMET 5: NAVIGACIJA
TEMA NAV 1 — MAPE I VAZHUDOPLOVNE KARTE
Podtema NAV 1.1 — Mape i karte
TEMA NAV 2 — INSTRUMENTALNA NAVIGACIJA
Faqe 278 nga 374 Stranica 278 od 374 Page 278 of 374

Podtema NAV 2.1 — Navigacioni sistem
Podtema NAV 2.2 — Stabilizovani prilaz
Podtema NAV 2.3 — Instrumentalni odlasci i dolasci
Podtema NAV 2.4 — Satelitski sistemi
Podtema NAV 2.5 — PBN aplikacije
PREDMET 6: VAZDUHOPLOVI
TEMA ACFT 1 — INSTRUMENTI U VAZDUHOPLOVU
Podtema ACFT 1.1 — Instrumenti u vazduhoplovu
TEMA ACFT 2 — KATEGORIJE VAZDUHOPLOVA
Podtema ACFT 2.1 — Vrtložne turbulencije
Podtema ACFT 2.2 — Primena ICAO kategorija na osnovu brzine vazduhoplova u prilazu
TEMA ACFT 3 — FAKTORI KOJI UTIČU NA PERFORMANSE VAZDUHOPLOVA
Podtema ACFT 3.1 — Faktori pri poletanju
Podtema ACFT 3.2 — Faktori pri penjanju
Podtema ACFT 3.3 — Faktori pri završnom prilazu i sletanju
Podtema ACFT 3.4 — Ekonomski faktori
Podtema ACFT 3.5 — Ekološki faktori
TEMA ACFT 4 — PODACI O VAZDUHOPLOVU
Podtema ACFT 4.1 — Prepoznavanje tipova vazduhoplova
Podtema ACFT 4.2 — Podaci o performansama

PREDMET 7: LJUDSKI FAKTORI
TEMA HUM 1 — PSIHOLOŠKI FAKTORI
Podtema HUM 1.1 — Kognitivni
TEMA HUM 2 — MEDICINSKI I FIZIOLOŠKI FAKTORI
Podtema HUM 2.1 — Umor
Podtema HUM 2.2 — Psihofizička kondicija
TEMA HUM 3 — DRUŠTVENI I ORGANIZACIONI FAKTORI
Podtema HUM 3.1 — Upravljanje timskim resursima (TRM)
Podtema HUM 3.2 — Timski rad i uloge u timu
Podtema HUM 3.3 — Odgovorno ponašanje
TEMA HUM 4 — STRES
Faqe 279 nga 374 Stranica 279 od 374 Page 279 of 374

Podtema HUM 4.1 — Stres
Podtema HUM 4.2 — Upravljanje stresom
TEMA HUM 5 — LJUDSKA GREŠKA
Podtema HUM 5.1 — Ljudska greška
Podtema HUM 5.2 — Kršenje pravila
TEMA HUM 6 — ZAJEDNIČKI RAD
Podtema HUM 6.1 — Komunikacija
Podtema HUM 6.2 — Zajednički rad unutar istog područja odgovornosti
Podtema HUM 6.3 — Zajednički rad između različitih područja odgovornosti
Podtema HUM 6.4 — Saradnja između kontrolora i pilota
PREDMET 8: UREĐAJI I SISTEMI
TEMA EQPS 1 — VERBALNA KOMUNIKACIJA
Podtema EQPS 1.1 — Radio-komunuikacija
Podtema EQPS 1.2 — Drugi oblici verbalne komunikacije
TEMA EQPS 2 — AUTOMATIZACIJA U ATS-U
Podtema EQPS 2.1 — Vazduhoplovna fiksna telekomunikaciona mreža (AFTN)
Podtema EQPS 2.2 — Automatska razmena podataka
TEMA EQPS 3 — RADNO MESTO KONTROLORA LETENJA
Podtema EQPS 3.1 — Rad i praćenje uređaja
Podtema EQPS 3.2 — Prikazi situacije i informacioni sistemi
Podtema EQPS 3.3 — Sistemi za podatke o letu
TEMA EQPS 4 — BUDUĆI UREĐAJI
Podtema EQPS 4.1 — Novi razvoji
TEMA EQPS 5 — OGRANIČENJA I DEGRADACIJA UREĐAJA I SISTEMA
Podtema EQPS 5.1 — Reakcija na ograničenja
Podtema EQPS 5.2 — Degradacija komunikacione opreme
Podtema EQPS 5.3 — Degradacija navigacione opreme
PREDMET 9: PROFESIONALNO OKRUŽENJE
TEMA PEN 1 — UPOZNAVANJE
Podtema PEN 1.1 — Studijska poseta aerodromu
TEMA PEN 2 — KORISNICI VAZDUŠNOG PROSTORA
Podtema PEN 2.1 — Učesnici u civilnim ATS operacijama
Faqe 280 nga 374 Stranica 280 od 374 Page 280 of 374

Podtema PEN 2.2 — Učesnici u vojnim ATS operacijama
TEMA PEN 3 — ODNOSi SA KORISNICIMA USLUGA
Podtema PEN 3.1 — Pružanje usluga i zahtevi korisnika
TEMA PEN 4 — ZAŠTITA ŽIVOTNE SREDINE
Podtema PEN 4.1 — Zaštita životne sredine
PREDMET 10: NEUOBIČAJENE I VANREDNE SITUACIJE
TEMA ABES 1 — NEUOBIČAJENE SITUACIJE I VANREDNE SITUACIJE (ABES)
Podtema ABES 1.1 — Pregled ABES-a
TEMA ABES 2 — POBOLJŠANJE VEŠTINA
Podtema ABES 2.1 — Efikasnost komunikacije
Podtema ABES 2.2 — Izbegavanje mentalnog opterećenja
Podtema ABES 2.3 — Saradnja između zemlje i vazduha
TEMA ABES 3 — POSTUPCI ZA NEUOBIČAJENE I VANREDNE SITUACIJE
Podtema ABES 3.1 — Primena postupaka za ABES
Podtema ABES 3.2 — Kvar radija
Podtema ABES 3.3 — Nezakonito ometanje i pretnja bombom u vazduhoplovu
Podtema ABES 3.4 — Zalutali ili neidentifikovani vazduhoplov
Podtema ABES 3.5 — Neodobreni upad na poletno-sletnu stazu
PREDMET 11: AERODROMI
TEMA AGA 1 — PODACI O AERODROMU, IZGLED I KOORDINACIJA
Podtema AGA 1.1 — Definicije
Podtema AGA 1.2 — Koordinacija
TEMA AGA 2 — POVRŠINA ZA KRETANJE
Podtema AGA 2.1 — Površina za kretanje
Podtema AGA 2.2 — Manevarska površina
Podtema AGA 2.3 — Poletno-sletne staze
TEMA AGA 3 — PREPREKE
Podtema AGA 3.1 — Vazdušni prostor za nadvišivanje prepreka oko aerodroma
TEMA AGA 4 — RAZNI UREĐAJI
Podtema AGA 4.1 — Lokacija


Faqe 281 nga 374 Stranica 281 od 374 Page 281 of 374













Faqe 282 nga 374 Stranica 282 od 374 Page 282 of 374


Dodatak 5 Aneksa I
Ovlašćenje prilazne proceduralne kontrole (APP) (referenca : Aneks I — DEO ATCO poddeo
D, odeljak 2, ATCO.D.010(a)(2)(iii))
SADRŽAJ
PREDMET 1: UVOD U PROGRAM OBUKE
PREDMET 2: VAZDUHOPLOVNO PRAVO
PREDMET 3: UPRAVLJANJE VAZDUŠNIM SAOBRAĆAJEM
PREDMET 4: METEOROLOGIJA
PREDMET 5: NAVIGACIJA
PREDMET 6: VAZDUHOPLOVI
PREDMET 7: LJUDSKI FAKTORI
PREDMET 8: UREĐAJI I SISTEMI
PREDMET 9: PROFESIONALNO OKRUŽENJE
PREDMET 10: NEUOBILAJENE I VANREDNE SITUACIJE
PREDMET 11: AERODROMI

PREDMET 1: UVOD U PROGRAM OBUKE
TOPIC INTR 1 — RUKOVOĐENjE PROGRAMOM OBUKE
Podtema INTR 1.1 — Uvod u program obuke
Podtema INTR 1.2 — Vođenje programa obuke
Podtema INTR 1.3 — Materijal i dokumentacija za obuku
TEMA INTR 2 — UVOD U PROGRAM ATC OBUKE
Podtema INTR 2.1 — Sadržaj programa obuke i organizacija
Podtema INTR 2.2 — Načela obuke
Podtema INTR 2.3 — Proces procene
PREDMET 2: VAZDUHOPLOVNO PRAVO
TEMA LAW 1 — ATCO LICENCIRANjE/SERTIFIKAT O STRUČNOSTI
Podtema LAW 1.1 — Prava i uslovi
Podtema LAW 2 — PRAVILA I PROPISI
Podtema LAW 2.1 — Izveštaji
Podtema LAW 2.2 — Vazdušni prostor
TEMA LAW 3 — UPRAVLJANJE BEZBEDNOŠĆU U ATC
Faqe 283 nga 374 Stranica 283 od 374 Page 283 of 374

Podtema LAW 3.1 — Proces povratnih informacija
Podtema LAW 3.2 — Bezbednosna istraga
PREDMET 3: UPRAVLJANJE VAZDUŠNIM SAOBRAĆAJEM
TEMA ATM 1 — PRUŽANJE USLUGA
Podtema ATM 1.1 — Usluga kontrole letenja (ATC)
Podtema ATM 1.2 — Usluge informisanja vazduhoplova u letu (FIS)
Podtema ATM 1.3 — Usluge uzbunjivanja (ALRS)
Podtema ATM 1.4 — Kapacitet sistema ATS-a i upravljanje protokom vazdušnog saobraćaja
Podtema ATM 1.5 — Upravljanje vazdušno9m prostorom (ASM)
TEMA ATM 2 — KOMUNIKACIJA
Podtema ATM 2.1 — Efikasna komzunikacija
TEMA ATM 3 — ATC ODOBRENJA I UPUTSTVA
Podtema ATM 3.1 — ATC odobrenja
Podtema ATM 3.2 — ATC uputstva
TEMA ATM 4 — KOORDINACIJA
Podtema ATM 4.1 — Potreba za koordinacijom
Podtema ATM 4.2 — Instrumenti i metode koordinacije
Podtema ATM 4.3 — Postupci koordinacije
TEMA ATM 5 — PODEŠAVANjE VISINOMERA I DODELA NIVOA
Podtema ATM 5.1 — Podešavanje visinomera
Podtema ATM 5.2 — Nadvišavanje terena
TEMA ATM 6 — RAZDVAJANJA
Podtema ATM 6.1 — Vertikalno razdvajanje
Podtema ATM 6.2 — Horizontalno razdvajanje
Podtema ATM 6.3 — Dodela razdvajanja
TEMA ATM 7 — SISTEMI ZA IZBEGAVANJE SUDARA U VAZDUHU I BEZBEDNOSNE
MREŽE NA ZEMLjI
Podtema ATM 7.1 — Sistemi za izbegavanje sudara u vazduhu
TEMA ATM 8 — PRIKAZ PODATAKA
Podtema ATM 8.1 — Upravljanje podacima
TEMA ATM 9 — RADNO OKRUŽENjE (SIMULIRANO)
Podtema ATM 9.1 — Integritet operativnog okruženja
Podtema ATM 9.2 — Provera aktualnosti operativnog okruženja
Faqe 284 nga 374 Stranica 284 od 374 Page 284 of 374

Podtema ATM 9.3 — Prenos-preuzimanje informacija
TEMA ATM 10 — PRUŽANJE USLUGA KONTROLE LETENJA
Podtema ATM 10.1 — Odgovornost i obrada podataka
Podtema ATM 10.2 — Prilazna kontrola letenja
Podtema ATM 10.3 — Proces upravljanja saobraćajem
Podtema ATM 10.4 — Upravljanje saobraćajem
TEMA ATM 11 — POSTUPAK ČEKANJA
Podtema ATM 11.1 — Opšti postupci za čekanje
Podtema ATM 11.2 — Vazduhoplovi u prilazu
PREDMET 4: METEOROLOGIJA
TEMA MET 1 — METEOROLOŠKE POJAVE
Podtema MET 1.1 — Meteorološke pojave
TEMA MET 2 — IZVORI METEOROLOŠKIH PODATAKA
Podtema MET 2.1 — Izvori meteoroloških podataka
PREDMET 5: NAVIGACIJA
TEMA NAV 1 — MAPE I VAZHUDOPLOVNE KARTE
Podtema NAV 1.1 — Mape i karte
TEMA NAV 2 — INSTRUMENTALNA NAVIGACIJA
Podtema NAV 2.1 — Navigacioni sistem
Podtema NAV 2.2 — Stabilizovani prilaz
Podtema NAV 2.3 — Instrumentalni odlasci i dolasci
Podtema NAV 2.4 — Pomoć u navigaciji
Podtema NAV 2.5 — Satelitski navigacioni sistem
Podtema NAV 2.6 — PBN aplikacije
PREDMET 6: VAZDUHOPLOVI
TEMA ACFT 1 — INSTRUMENTI U VAZDUHOPLOVU
Podtema ACFT 1.1 — Instrumenti u vazduhoplovu
TEMA ACFT 2 — KATEGORIJE VAZDUHOPLOVA
Podtema ACFT 2.1 — Vrtložne turbulencije
Podtema ACFT 2.2 — Primena ICAO kategorija prilaza
TEMA ACFT 3 — FAKTORI KOJI UTIČU NA PERFORMANSE VAZDUHOPLOVA
Podtema ACFT 3.1 — Faktori pri penjanju
Faqe 285 nga 374 Stranica 285 od 374 Page 285 of 374

Podtema ACFT 3.2 — Faktori pri krstarenju
Podtema ACFT 3.3 — Faktori pri poniranju i početnom prilazu
Podtema ACFT 3.4 — Faktori pri završnom prilazu i sletanju
Podtema ACFT 3.5 — Ekonomski faktori
Podtema ACFT 3.6 — Ekološki faktori
TEMA ACFT 4 — PODACI O VAZDUHOPLOVU
Podtema ACFT 4.1 — Podaci o performansama
PREDMET 7: LJUDSKI FAKTORI
TEMA HUM 1 — PSIHOLOŠKI FAKTORI
Podtema HUM 1.1 — Kognitivni
TEMA HUM 2 — MEDICINSKI I FIZIOLOŠKI FAKTORI
Podtema HUM 2.1 — Umor
Podtema HUM 2.2 — Psihofizička kondicija
TEMA HUM 3 — DRUŠTVENI I ORGANIZACIJSKI FAKTORI
Podtema HUM 3.1 — Upravljanje timskim resursima (TRM)
Podtema HUM 3.2 — Timski rad i uloge u timu
Podtema HUM 3.3 — Odgovorno ponašanje
TEMA HUM 4 — STRES
Podtema HUM 4.1 — Stres
Podtema HUM 4.2 — Upravljanje stresom
TEMA HUM 5 — LJUDSKA GREŠKA
Podtema HUM 5.1 — Ljudska greška
Podtema HUM 5.2 — Kršenje pravila
TEMA HUM 6 — ZAJEDNIČKI RAD
Podtema HUM 6.1 — Komunikacija
Podtema HUM 6.2 — Zajednički rad unutar istog područja odgovornosti
Podtema HUM 6.3 — Zajednički rad između različitih područja odgovornosti
Podtema HUM 6.4 — Suradnja između kontrolora letenja i pilota
PREDMET 8: UREĐAJI I SISTEMI
TEMA EQPS 1 — VERBALNA KOMUNIKACIJA
Podtema EQPS 1.1 — Radio-komunuikacija
Podtema EQPS 1.2 — Drugi oblici verbalne komunikacije
Faqe 286 nga 374 Stranica 286 od 374 Page 286 of 374

TEMA EQPS 2 — AUTOMATIZACIJA U ATS-U
Podtema EQPS 2.1 — Vazduhoplovna fiksna telekomunikaciona mreža (AFTN)
Podtema EQPS 2.2 — Automatska razmena podataka
TEMA EQPS 3 — RADNO MESTO KONTROLORA LETENJA
Podtema EQPS 3.1 — Rad i praćenje uređaja
Podtema EQPS 3.2 — Prikazi situacije i informacioni sistemi
Podtema EQPS 3.3 — Sistemi za podatke o letu
TEMA EQPS 4 — BUDUĆI UREĐAJI
Podtema EQPS 4.1 — Novi razvoji
TEMA EQPS 5 — OGRANIČENJA I DEGRADACIJA UREĐAJA I SISTEMA
Podtema EQPS 5.1 — Reakcija na ograničenja
Podtema EQPS 5.2 — Degradacija komunikacione opreme
Podtema EQPS 5.3 — Degradacija navigacione opreme
PREDMET 9: PROFESIONALNO OKRUŽENJE
TEMA PEN 1 — UPOZNAVANJE
Podtema PEN 1.1 — Studijska poseta lokaciji jedinici prilazne kontrole letenja
TEMA PEN 2 — KORISNICI VAZDUŠNOG PROSTORA
Podtema PEN 2.1 — Saradnici u pružanju civilnih operativnih ATS-a
Podtema PEN 2.2 — Saradnici u pružanju vojnih operativnih ATS
TEMA PEN 3 — ODNOS SA KORISNICIMA
Podtema PEN 3.1 — Pružanje usluga i zahtevi korisnika
TEMA PEN 4 — ZAŠTITA ŽIVOTNE SREDINE
Podtema PEN 4.1 — Zaštita životne sredine
PREDMET 10: NEUOBIČAJENE I VANREDNE SITUACIJE
TEMA ABES 1 — NEUOBIČAJENE I VANREDNE SITUACIJE (ABES)
Podtema ABES 1.1 — Pregled ABES-a
TEMA ABES 2 — POBOLJŠANJE VEŠTINA
Podtema ABES 2.1 — Efikasnost komunikacije
Podtema ABES 2.2 — Izbegavanje mentalnog opterećenja
Podtema ABES 2.3 — Saradnja između zemlje i vazduha
TEMA ABES 3 — POSTUPCI ZA NEUOBIČAJENE I VANREDNE SITUACIJE
Podtema ABES 3.1 — Primena postupaka za ABES
Faqe 287 nga 374 Stranica 287 od 374 Page 287 of 374

Podtema ABES 3.2 — Kvar radija
Podtema ABES 3.3 — Nezakonito ometanje i pretnja bombom u vazduhoplovu
Podtema ABES 3.4 — Zalutali ili neidentifikovan vazduhoplov
Podtema ABES 3.5 — Diverzije
PREDMET 11: AERODROMI
TEMA AGA 1 — PODACI O AERODROMU, IZGLED I KOORDINACIJA
Podtema AGA 1.1 — Definicije
Podtema AGA 1.2 — Koordinacija
TEMA AGA 2 — POVRŠINA ZA KRETANJE
Podtema AGA 2.1 — Površina za kretanje
Podtema AGA 2.2 — Manevarska površina
Podtema AGA 2.3 — Poletno-sletne staze
TEMA AGA 3 — PREPREKE
Podtema AGA 3.1 — Vazdušni prostor za nadvišivanje prepreka oko aerodroma
TEMA AGA 4 — RAZNI UREĐAJI
Podtema AGA 4.1 — Lokacija

Faqe 288 nga 374 Stranica 288 od 374 Page 288 of 374

Dodatak 6 Aneksa I
OVLAŠĆENJE OBLASNE PROCEDURALNE KONTROLE (ACP) (REFERENCA: Aneks I
— deo ATCO poddeo D, Odeljak 2, ATCO.D.010(a)(2)(iv))
SADRŽAJ
PREDMET 1: UVOD U PROGRAM OBUKE
PREDMET 2: VAZDUHOPLOVNO PRAVO
PREDMET 3: UPRAVLJANJE VAZDUŠNIM SAOBRAĆAJEM
PREDMET 4: METEOROLOGIJA
PREDMET 5: NAVIGACIJA
PREDMET 6: VAZDUHOPLOVI
PREDMET 7: LJUDSKI FAKTORI
PREDMET 8: UREĐAJI I SISTEMI
PREDMET 9: PROFESIONALNO OKRUŽENJE
PREDMET 10: NEUOBILAJENE I VANREDNE SITUACIJE
PREDMET 1: UVOD U PROGRAM OBUKE TEMA INTR 1 — UVOD U PROGRAM
OBUKE
Podtema INTR 1.1 — Uvod u program obuke
Podtema INTR 1.2 — Vođenje programa obuke
Podtema INTR 1.3 — Materijal i dokumentacija za obuku
TEMA INTR 2 — UVOD U PROGRAM ATC OBUKE
Podtema INTR 2.1 — Sadržaj programa obuke i organizacija
Podtema INTR 2.2 — Načela obuke
Podtema INTR 2.3 — Proces procene
PREDMET 2: VAZDUHOPLOVNO PRAVO
TEMA LAW 1 — ATCO LICENCIRANjE/SERTIFIKAT O STRUČNOSTI
Podtema LAW 1.1 — Prava i uslovi
TEMA LAW 2 — PRAVILA I PROPISI
Podtema LAW 2.1 — Izveštaji
Podtema LAW 2.2 — Vazdušni prostor
TEMA LAW 3 — UPRAVLJANJE BEZBEDNOŠĆU U ATC
Podtema LAW 3.1 — Proces povratnih informacija
Podtema LAW 3.2 — Bezbednosna istraga
PREDMET 3: UPRAVLJANJE VAZDUŠNIM SAOBRAĆAJEM
Faqe 289 nga 374 Stranica 289 od 374 Page 289 of 374

TEMA ATM 1 — PRUŽANJE USLUGA
Podtema ATM 1.1 — Usluga kontrole letenja (ATC)
Podtema ATM 1.2 — Usluge informisanja vazduhoplova u letu (FIS)
Podtema ATM 1.3 — Usluge uzbunjivanja (ALRS)
Podtema ATM 1.4 — Kapacitet sistema ATS-a i upravljanje protokom vazdušnog saobraćaja
Podtema ATM 1.5 — Upravljanje vazdušnim prostorom (ASM)
TEMA ATM 2 — KOMUNIKACIJA
Podtema ATM 2.1 — Efikasna komzunikacija
TEMA ATM 3 — ATC ODOBRENJA I UPUTSTVA
Podtema ATM 3.1 — ATC odobrenja
Podtema ATM 3.2 — ATC uputstva
TEMA ATM 4 — KOORDINACIJA
Podtema ATM 4.1 — Potreba za koordinacijom
Podtema ATM 4.2 — Instrumenti i metode koordinacije
Podtema ATM 4.3 — Postupci koordinacije
TEMA ATM 5 — PODEŠAVANjE VISINOMERA I DODELA NIVOA
Podtema ATM 5.1 — Podešavanje visinomera
Podtema ATM 5.2 — Nadvišavanje terena
TEMA ATM 6 — RAZDVAJANJA
Podtema ATM 6.1 — Vertikalno razdvajanje
Podtema ATM 6.2 — Horizontalno razdvajanje
TEMA ATM 7 — SISTEMI ZA IZBEGAVANJE SUDARA U VAZDUHU I BEZBEDNOSNE
MREŽE NA ZEMLjI
Podtema ATM 7.1 — Sistemi za izbegavanje sudara u vazduhu
TEMA ATM 8 — PRIKAZ PODATAKA
Podtema ATM 8.1 — Upravljanje podacima
TEMA ATM 9 — RADNO OKRUŽENjE (SIMULIRANO)
Podtema ATM 9.1 — Integritet radnog okruženja
Podtema ATM 9.2 — Provera aktuelnosti radnog okruženja
Podtema ATM 9.3 — Prenos-preuzimanje informacija
TEMA ATM 10 — PRUŽANJE USLUGA KONTROLE LETENJA
Podtema ATM 10.1 — Odgovornost i obrada podataka
Podtema ATM 10.2 — Oblasna kontrola letenja
Faqe 290 nga 374 Stranica 290 od 374 Page 290 of 374

Podtema ATM 10.3 — Proces upravljanja saobraćajem
Podtema ATM 10.4 — Upravljanje saobraćajem
TEMA ATM 11 — POSTUPAK ČEKANJE
Podtema ATM 11.1 — Opšti postupci za čekanje
Podtema ATM 11.2 — Vazduhoplovi u postupku čekanja
PREDMET 4: METEOROLOGIJA
TEMA MET 1 — METEOROLOŠKE POJAVE
Podtema MET 1.1 — Meteorološke pojave
TEMA MET 2 — IZVORI METEOROLOŠKIH PODATAKA
Podtema MET 2.1 — Izvori meteoroloških podataka
PREDMET 5: NAVIGACIJA
TEMA NAV 1 — MAPE I VAZHUDOPLOVNE KARTE
Podtema NAV 1.1 — Mape i karte
TEMA NAV 2 — INSTRUMENTALNA NAVIGACIJA
Podtema NAV 2.1 — Navigacioni sistemi
Podtema NAV 2.2 — Pomoć u navigaciji
Podtema NAV 2.3 — PBN aplikacije
PREDMET 6: VAZDUHOPLOV
TEMA ACFT 1 — INSTRUMENTI U VAZDUHOPLOVU
Podtema ACFT 1.1 — Instrumenti u vazduhoplovu
TEMA ACFT 2 — KATEGORIJE VAZDUHOPLOVA
Podtema ACFT 2.1 — Vrtložne turbulencije
TEMA ACFT 3 — FAKTORI KOJI UTIČU NA PERFORMANSE VAZDUHOPLOVA
Podtema ACFT 3.1 — Faktori pri penjanju
Podtema ACFT 3.2 — Faktori pri krstarenju
Podtema ACFT 3.3 — Faktori pri poniranju
Podtema ACFT 3.4 — Ekonomski faktori
Podtema ACFT 3.5 — Ekološki faktori
TEMA ACFT 4 — PODACI O VAZDUHOPLOVU
Podtema ACFT 4.1 — Podaci o performansama
PREDMET 7: LJUDSKI FAKTORI
TEMA HUM 1 — PSIHOLOŠKI FAKTORI
Faqe 291 nga 374 Stranica 291 od 374 Page 291 of 374

Podtema HUM 1.1 — Kognitivni
TEMA HUM 2 — MEDICINSKI I FIZIOLOŠKI FAKTORI
Podtema HUM 2.1 — Umor
Podtema HUM 2.2 — Psihofizička kondicija
TEMA HUM 3 — DRUŠTVENI I ORGANIZACIONI FAKTORI
Podtema HUM 3.1 — Upravljanje timskim resursima (TRM)
Podtema HUM 3.2 — Timski rad i uloge u timu
Podtema HUM 3.3 — Odgovorno ponašanje
TEMA HUM 4 — STRES
Podtema HUM 4.1 — Stres
Podtema HUM 4.2 — Upravljanje stresom
TEMA HUM 5 — LJUDSKA GREŠKA
Podtema HUM 5.1 — Ljudska greška
Podtema HUM 5.2 — Kršenje pravila
TEMA HUM 6 — ZAJEDNIČKI RAD
Podtema HUM 6.1 — Komunikacija
Podtema HUM 6.2 — Zajednički rad unutar istog područja odgovornosti
Podtema HUM 6.3 — Zajednički rad između različitih područja odgovornosti
Podtema HUM 6.4 — Suradnja između kontrolora i pilota
PREDMET 8: UREĐAJI I SISTEMI
TEMA EQPS 1 — VERBLANA KOMUNIKACIJA
Podtema EQPS 1.1 — Radio-komunuikacija
Podtema EQPS 1.2 — Drugi oblici verbalne komunikacije
TEMA EQPS 2 — AUTOMATIZACIJA U ATS-U
Podtema EQPS 2.1 — Vazduhoplovna fiksna telekomunikaciona mreža (AFTN)
Podtema EQPS 2.2 — Automatska razmena podataka
TEMA EQPS 3 — RADNO MESTO KONTROLORA LETENJA
Podtema EQPS 3.1 — Rad i praćenje opreme
Podtema EQPS 3.2 — Prikazi situacije i informacioni sistemi
Podtema EQPS 3.3 — Sistemi za podatke o letu
TEMA EQPS 4 — BUDUĆI UREĐAJI
Podtema EQPS 4.1 — Novi razvoji
Faqe 292 nga 374 Stranica 292 od 374 Page 292 of 374

TEMA EQPS 5 — OGRANIČENJA I DEGRADACIJA UREĐAJA I SISTEMA
Podtema EQPS 5.1 — Reakcija na ograničenja
Podtema EQPS 5.2 — Degradacija komunikacione opreme
Podtema EQPS 5.3 — Degradacija navigacione opreme
PREDMET 9: PROFESIONALNO OKRUŽENJE
TEMA PEN 1 — UPOZNAVANJE
Podtema PEN 1.1 — Studijska poseta oblasnoj kontroli letenja
TEMA PEN 2 — KORISNICI VAZDUŠNOG PROSTORA
Podtema PEN 2.1 — Učesnici u civilnim ATS operacijama
Podtema PEN 2.2 — Učesnici u vojnim ATS operacijama
TEMA PEN 3 — ODNOS SA KORISNICIMA
Podtema PEN 3.1 — Pružanje usluga i zahtevi korisnika
TEMA PEN 4 — ZAŠTITA ŽIVOTNE SREDINE
Podtema PEN 4.1 — Zaštita životne sredine
PREDMET 10: NEUOBIČAJENE I VANREDNE SITUACIJE
TEMA ABES 1 — NEUOBIČAJENE I VANREDNE SITUACIJE(ABES)
Podtema ABES 1.1 — Pregled ABES-a
TEMA ABES 2 — POBOLJŠANJE VEŠTINA
Podtema ABES 2.1 — Efikasnost komunikacije
Podtema ABES 2.2 — Izbegavanje mentalnog opterećenja
Podtema ABES 2.3 — Saradnja između zemlje i vazduha
TEMA ABES 3 — POSTUPCI ZA NEUOBIČAJENE I VANREDNE SITUACIJE
Podtema ABES 3.1 — Primena postupaka za ABES
Podtema ABES 3.2 — Kvar radija
Podtema ABES 3.3 — Nezakonito ometanje i pretnja bombom u vazduhoplovu
Podtema ABES 3.4 — Zalutali ili neidentifikovan vazduhoplov
Podtema ABES 3.5 — Diverzije

Faqe 293 nga 374 Stranica 293 od 374 Page 293 of 374

Dodatak 7 Aneksa I
OVLAŠĆENJA PRILAZNE NADZORNE KONTROLE (APS) (REFERENCA: Aneks I —
DEO ATCO Poddeo D, Odeljak 2, ATCO.D.010(a)(2)(v))
SADRŽAJ
PREDMET 1: UVOD U PROGRAM OBUKE
PREDMET 2: VAZDUHOPLOVNO PRAVO
PREDMET 3: UPRAVLJANJE VAZDUŠNIM SAOBRAĆAJEM
PREDMET 4: METEOROLOGIJA
PREDMET 5: NAVIGACIJA
PREDMET 6: VAZDUHOPLOVI
PREDMET 7: LJUDSKI FAKTORI
PREDMET 8: UREĐAJI I SISTEMI
PREDMET 9: PROFESIONALNO OKRUŽENJE
PREDMET 10: NEUOBILAJENE I VANREDNE SITUACIJE
PREDMET 11: AERODROMI
PREDMET 1: UVOD U PROGRAM OBUKE
TEMA INTR 1 — RUKOVOĐENjE PROGRAMOM OBUKE
Podtema INTR 1.1 — Uvod u program obuke
Podtema INTR 1.2 — Vođenje programa obuke
Podtema INTR 1.3 — Materijal i dokumentacija za obuku
TEMA INTR 2 — UVOD U PROGRAM ATC OBUKE
Podtema INTR 2.1 — Sadržaj programa obuke i organizacija
Podtema INTR 2.2 — Načela obuke
Podtema INTR 2.3 — Proces procene
PREDMET 2: VAZDUHOPLOVNO PRAVO
TEMA LAW 1 — ATCO LICENCIRANjE/SERTIFIKAT O STRUČNOSTI
Podtema LAW 1.1 — Prava i uslovi
Podtema LAW 2 — PRAVILA I PROPISI
Podtema LAW 2.1 — Izveštaji
Podtema LAW 2.2 — Vazdušni prostor
TEMA LAW 3 — UPRAVLJANJE BETBEDNOŠĆU U ATC
Podtema LAW 3.1 — Proces povratnih informacija
Podtema LAW 3.2 — Bezbednosna istraga
Faqe 294 nga 374 Stranica 294 od 374 Page 294 of 374

PREDMET 3: UPRAVLJANJE VAZDUŠNIM SAOBRAĆAJEM
TEMA ATM 1 — PRUŽANJE USLUGA
Podtema ATM 1.1 — Usluga kontrole letenja (ATC)
Podtema ATM 1.2 — Usluge informisanja vazduhoplova u letu (FIS)
Podtema ATM 1.3 — Usluge uzbunjivanja (ALRS)
Podtema ATM 1.4 — Kapacitet sistema ATS-a i upravljanje protokom vazdušnog saobraćaja
Podtema ATM 1.5 — Upravljanje vazdušnim prostorom (ASM)
TEMA ATM 2 — KOMUNIKACIJA
Podtema ATM 2.1 — Efikasna komzunikacija
TEMA ATM 3 — ATC ODOBRENJA I UPUTSTVA
Podtema ATM 3.1 — ATC odobrenja
Podtema ATM 3.2 — ATC uputstva
TEMA ATM 4 — KOORDINACIJA
Podtema ATM 4.1 — Potreba za koordinacijom
Podtema ATM 4.2 — Instrumenti i metode koordinacije
Podtema ATM 4.3 — Postupci koordinacije
TEMA ATM 5 — PODEŠAVANjE VISINOMERA I DODELA NIVOA
Podtema ATM 5.1 — Podešavanje visinomera
Podtema ATM 5.2 — Nadvišavanje terena
TEMA ATM 6 — RAZDVAJANJA
Podtema ATM 6.1 — Vertikalno razdvajanje
Subtopic ATM 6.2 — Longitudinalno razdvajanje u okruženju pod nadzorom
Subtopic ATM 6.3 — Dodela razdvajanja
Subtopic ATM 6.4 — Razdvajanje uzrokovano vrtložnom turbulencijom
Subtopic ATM 6.5 — Razdvajanja na osnovu nadzornih sistema ATS-a
TEMA ATM 7 — SISTEMI ZA IZBEGAVANJE SUDARA U VAZDUHU I BEZBEDNOSNE
MREŽE NA ZEMLJI
Subtopic ATM 7.1 — Sistemi za izbegavanje sudara u vazduhu
Subtopic ATM 7.2 — Bezbednosne mreže na zemlji
TEMA ATM 8 — PRIKAZ PODATAKA
Podtema ATM 8.1 — Upravljanje podacima
TEMA ATM 9 — RADNO OKRUŽENjE (SIMULIRANO)
Podtema ATM 9.1 — Integritet radnog okruženja
Faqe 295 nga 374 Stranica 295 od 374 Page 295 of 374

Podtema ATM 9.2 — Provera aktuelnosti radnog okruženja
Podtema ATM 9.3 — Prenos-preuzimanje informacija
TEMA ATM 10 — PRUŽANJE USLUGA KONTROLE
Podtema ATM 10.1 — Odgovornost i obrada podataka
Podtema ATM 10.2 — ATS nadzorne usluge
Podtema ATM 10.3 — Proces upravljanja saobraćajem
Podtema ATM 10.4 — Upravljanje saobraćajem
Podtema ATM 10.5 — Usluga kontrole sa podrškom naprednih sistema
TEMA ATM 11 — POSTUPAK ČEKANJE
Podtema ATM 11.1 — Opšti postupci za čekanje
Podtema ATM 11.2 — Vazduhoplovi u prilazu
Podtema ATM 11.3 — Čekanje u okruženju pod nadzorom
TEMA ATM 12 — IDENTIFIKACIJA
Podtema ATM 12.1 — Uspostavljanje identifikacije
Podtema ATM 12.2 — Održavanje identifikacije
Podtema ATM 12.3 — Gubitak identifikacije
Podtema ATM 12.4 — Informacije o poziciji
Podtema ATM 12.5 — Prenos identifikacije
PREDMET 4: METEOROLOGIJA
TOPIC MET 1 — METEOROLOŠKE POJAVE
Podtema MET 1.1 — Meteorološke pojave
TEMA MET 2 — IZVORI METEOROLOŠKIH PODATAKA
Podtema MET 2.1 — Izvori meteoroloških podataka
PREDMET 5: NAVIGACIJA
TEMA NAV 1 — MAPE I VAZHUDOPLOVNE KARTE
Podtema NAV 1.1 — Mape i karte
TEMA NAV 2 — INSTRUMENTALNA NAVIGACIJA
Podtema NAV 2.1 — Navigacioni sistemi
Podtema NAV 2.2 — Stabilizovani prilaz
Podtema NAV 2.3 — Instrumentalni odlasci i dolasci
Podtema NAV 2.4 — Pomoć u navigaciji
Podtema NAV 2.5 — Satelitski navigacioni sistem
Faqe 296 nga 374 Stranica 296 od 374 Page 296 of 374

Podtema NAV 2.6 — PBN aplikacije
PREDMET 6: VAZDUHOPLOVI
TEMA ACFT 1 — INSTRUMENTI U VAZDUHOPLOVU
Podtema ACFT 1.1 — Instrumenti u vazduhoplovu
TEMA ACFT 2 — KATEGORIJE VAZDUHOPLOVA
Podtema ACFT 2.1 — Vrtložne turbulencije
Podtema ACFT 2.2 — Primena ICAO kategorija prilaza
TEMA ACFT 3 — FAKTORI KOJI UTIČU NA PERFORMANSE VAZDUHOPLOVA
Podtema ACFT 3.1 — Faktori pri penjanju
Podtema ACFT 3.2 — Faktori pri krstarenju
Podtema ACFT 3.3 — Faktori pri snižavanju i početnom prilazu
Podtema ACFT 3.4 — Faktori pri poniranju i prilazu i sletanju
Podtema ACFT 3.5 — Ekonomski faktori
Podtema ACFT 3.6 — Ekološki faktori
TEMA ACFT 4 — PODACI O VAZDUHOPLOVU
Podtema ACFT 4.1 — Podaci o performansama
PREDMET 7: LJUDSKI FAKTORI
TEMA HUM 1 — PSIHOLOŠKI FAKTORI
Podtema HUM 1.1 — Kognitivni
TEMA HUM 2 — MEDICINSKI I FIZIOLOŠKI FAKTORI
Podtema HUM 2.1 — Umor
Podtema HUM 2.2 — Psihofizička kondicija
TEMA HUM 3 — DRUŠTVENI I ORGANIZACIJSKI FAKTORI
Podtema HUM 3.1 — Upravljanje timskim resursima (TRM)
Podtema HUM 3.2 — Timski rad i uloge u timu
Podtema HUM 3.3 — Odgovorno ponašanje
TEMA HUM 4 — STRES
Podtema HUM 4.1 — Stres
Podtema HUM 4.2 — Upravljanje stresom
TEMA HUM 5 — LJUDSKA GREŠKA
Podtema HUM 5.1 — Ljudska greška
Podtema HUM 5.2 — Kršenje pravila
Faqe 297 nga 374 Stranica 297 od 374 Page 297 of 374

TEMA HUM 6 — ZAJEDNIČKI RAD
Podtema HUM 6.1 — Komunikacija
Podtema HUM 6.2 — Zajednički rad unutar istog područja odgovornosti
Podtema HUM 6.3 — Zajednički rad između različitih područja odgovornosti
Podtema HUM 6.4 — Suradnja između kontrolora letenja i pilota
PREDMET 8: UREĐAJI I SISTEMI
TEMA EQPS 1 — VERBALNA KOMUNIKACIJA
Podtema EQPS 1.1 — Radio-komunuikacija
Podtema EQPS 1.2 — Drugi oblici verbalne komunikacije
TEMA EQPS 2 — AUTOMATIZACIJA U ATS-U
Podtema EQPS 2.1 — Nepokretna vazduhoplovna telekomunikaciona mreža (AFTN)
Podtema EQPS 2.2 — Automatska razmena podataka
TEMA EQPS 3 — RADNO MESTO KONTROLORA LETENJA
Podtema EQPS 3.1 — Rad i praćenje opreme
Podtema EQPS 3.2 — Prikazi situacije i informacioni sistemi
Podtema EQPS 3.3 — Sistemi za podatke o letu
Podtema EQPS 3.4 — Korišćenje ATS nadzornih sistema
Podtema EQPS 3.5 — Napredni sistemi
TEMA EQPS 4 — BUDUĆI UREĐAJI
Podtema EQPS 4.1 — Novi razvoji
TEMA EQPS 5 — OGRANIČENJA I DEGRADACIJA UREĐAJA I SISTEMA
Podtema EQPS 5.1 — Reakcija na ograničenja
Podtema EQPS 5.2 — Degradacija komunikacione opreme
Podtema EQPS 5.3 — Degradacija navigacione opreme
Podtema EQPS 5.4 — Degradacija nadzorne opreme
Podtema EQPS 5.5 — Degradacija sistema za obradu ATC
PREDMET 9: PROFESIONALNO OKRUŽENJE
TEMA PEN 1 — UPOZNAVANJE
Podtema PEN 1.1 — Studijska poseta jedinici prilazne kontrole
letenja
TEMA PEN 2 — KORISNICI VAZDUŠNOG PROSTORA
Podtema PEN 2.1 — Učesnici u civilnim ATS operacijama
Faqe 298 nga 374 Stranica 298 od 374 Page 298 of 374

Podtema PEN 2.2 — Učesnici u vojnim ATS operacijama
TEMA PEN 3 — ODNOS SA KORISNICIMA
Podtema PEN 3.1 — Pružanje usluga i zahtevi korisnika
TEMA PEN 4 — ZAŠTITA ŽIVOTNE SREDINE
Podtema PEN 4.1 — Zaštita životne sredine
PREDMET 10: NEUOBIČAJENE I VANREDNE SITUACIJE
TEMA ABES 1 — NEUOBIČAJENE I VANREDNE SITUACIJE (ABES)
Podtema ABES 1.1 — Pregled ABES-a
TEMA ABES 2 — POBOLJŠANJE VEŠTINA
Podtema ABES 2.1 — Efikasnost komunikacije
Podtema ABES 2.2 — Izbegavanje mentalnog opterećenja
Podtema ABES 2.3 — Saradnja između zemlje i vazduha

TEMA ABES 3 — POSTUPCI ZA NEUOBIČAJENE SITUACIJE I VANREDNE SITUACIJE
Podtema ABES 3.1 — Primena postupaka za ABES
Podtema ABES 3.2 — Kvar radija
Podtema ABES 3.3 — Nezakonito ometanje i pretnja bombom u vazduhoplovu
Podtema ABES 3.4 — Zalutali ili neidentifikovan vazduhoplov
Podtema ABES 3.5 — Diverzije
Podtema ABES 3.6 — Kvar transpondera
PREDMET 11: AERODROMI
TEMA AGA 1 — PODACI O AERODROMU, IZGLED I KOORDINACIJA
Podtema AGA 1.1 — Definicije
Podtema AGA 1.2 — Koordinacija
TEMA AGA 2 — POVRŠINA ZA KRETANJE
Podtema AGA 2.1 — Površina za kretanje
Subtopic AGA 2.2 — Manevarska površina
Podtema AGA 2.2 — Poletno-sletne staze
TEMA AGA 3 — PREPREKE
Podtema AGA 3.1 — Vazdušni prostor za nadvišavanje prepreka oko
aerodroma
TEMA AGA 4 — RAZNI UREĐAJI
Faqe 299 nga 374 Stranica 299 od 374 Page 299 of 374

Podtema AGA 4.1 — Lokacija



Faqe 300 nga 374 Stranica 300 od 374 Page 300 of 374

Dodatak 8 Aneksa I
OVLAŠĆENJE OBLASNE NADZORNE KONTROLE (ACS) (REFERENCA: aNEKS I —
DEO ATCO Poddeo D, Odeljak 2, ATCO.D.010(a)(2)(vi))
SADRŽAJ
PREDMET 1: UVOD U PROGRAM OBUKE
PREDMET 2: VAZDUHOPLOVNO PRAVO
PREDMET 3: UPRAVLJANJE VAZDUŠNIM SAOBRAĆAJEM
PREDMET 4: METEOROLOGIJA
PREDMET 5: NAVIGACIJA
PREDMET 6: VAZDUHOPLOVI
PREDMET 7: LJUDSKI FAKTORI
PREDMET 8: UREĐAJI I SISTEMI
PREDMET 9: PROFESIONALNO OKRUŽENJE
PREDMET 10: NEUOBILAJENE I VANREDNE SITUACIJE
PREDMET 1: UVOD U PROGRAM OBUKE
TEMA INTR 1 — RUKOVOĐENjE PROGRAMOM OBUKE
Podtema INTR 1.1 — Uvod u program obuke
Podtema INTR 1.2 — Vođenje programa obuke
Podtema INTR 1.3 — Materijal i dokumentacija za obuku
TEMA INTR 2 — UVOD U PROGRAM ATC OBUKE
Podtema INTR 2.1 — Sadržaj programa obuke i organizacija
Podtema INTR 2.2 — Načela obuke
Podtema INTR 2.3 — Proces procene
PREDMET 2: VAZDUHOPLOVNO PRAVO
TEMA LAW 1 — ATCO LICENCIRANJE/SERTIFIKAT O STRUČNOSTI
Podtema LAW 1.1 — Prava i uslovi
Podtema LAW 2 — PRAVILA I PROPISI
Podtema LAW 2.1 — Izveštaji
Podtema LAW 2.2 — Vazdušni prostor
TEMA LAW 3 — UPRAVLJANJE BEZBEDNOŠĆU U ATC
Podtema LAW 3.1 — Proces povratnih informacija
Podtema LAW 3.2 — Bezbednosna istraga
PREDMET 3: UPRAVLJANJE VAZDUŠNIM SAOBRAĆAJEM
Faqe 301 nga 374 Stranica 301 od 374 Page 301 of 374

TEMA ATM 1 — PRUŽANJE USLUGA
Podtema ATM 1.1 — Usluga kontrole letenja (ATC)
Podtema ATM 1.2 — Usluge informisanja vazduhoplova u letu (FIS)
Podtema ATM 1.3 — Usluge uzbunjivanja (ALRS)
Podtema ATM 1.4 — Kapacitet sistema ATS-a i upravljanje protokom vazdušnog saobraćaja
Podtema ATM 1.5 — Upravljanje vazdušnim prostorom (ASM)
TEMA ATM 2 — KOMUNIKACIJA
Podtema ATM 2.1 — Efikasna komzunikacija
TEMA ATM 3 — ATC ODOBRENJA I UPUTSTVA
Podtema ATM 3.1 — ATC odobrenja
Podtema ATM 3.2 — ATC uputstva
TEMA ATM 4 — KOORDINACIJA
Podtema ATM 4.1 — Potreba za koordinacijom
Podtema ATM 4.2 — Instrumenti i metode koordinacije
Podtema ATM 4.3 — Postupci koordinacije
TEMA ATM 5 — PODEŠAVANjE VISINOMERA I DODELA NIVOA
Podtema ATM 5.1 — Podešavanje visinomera
Podtema ATM 5.2 — Nadvišavanje terena
TEMA ATM 6 — RAZDVAJANJA
Podtema ATM 6.1 — Vertikalno razdvajanje
Podtema ATM 6.2 — Longitudinalno razdvajanje u okruženju pod nadzorom
Podtema ATM 6.3 — Razdvajanje uzrokovano vrtložnom turbulencijom
Podtema ATM 6.4 — Razdvajanja na osnovu nadzornih sistema ATS-a
TEMA ATM 7 — SISTEMI ZA IZBEGAVANJE SUDARA U VAZDUHU I BEZBEDNOSNE
MREŽE NA ZEMLJI
Podtema ATM 7.1 — Sistemi za izbegavanje sudara u vazduhu
Podtema ATM 7.2 — Bezbednosne mreže na zemlji
TEMA ATM 8 — PRIKAZ PODATAKA
Podtema ATM 8.1 — Upravljanje podacima
TEMA ATM 9 — RADNO OKRUŽENJE (SIMULIRANO)
Podtema ATM 9.1 — Integritet radnog okruženja
Podtema ATM 9.2 — Provera aktuelnosti radnog okruženja
Podtema ATM 9.3 — Prenos-preuzimanje informacija
Faqe 302 nga 374 Stranica 302 od 374 Page 302 of 374

TEMA ATM 10 — PRUŽANJE USLUGA KONTROLE LETENJA
Podtema ATM 10.1 — Odgovornost i obrada podataka
Subtopic ATM 10.2 — ATS nadzorne usluge
Podtema ATM 10.3 — Proces upravljanja saobraćajem
Podtema ATM 10.4 — Upravljanje saobraćajem
Podtema ATM 10.5 — Usluga kontrole sa podrškom naprednih sistema
TEMA ATM 11 — POSTUPAK ČEKANJE
Podtema ATM 11.1 — Opšti postupci za čekanje
Podtema ATM 11.2 — Vazduhoplovi u prilazu
Podtema ATM 11.3 — Čekanje u okruženju pod nadzorom
TEMA ATM 12 — IDENTIFIKACIJA
Podtema ATM 12.1 — Uspostavljanje identifikacije
Podtema ATM 12.2 — Održavanje identifikacije
Podtema ATM 12.3 — Gubitak identifikacije
Podtema ATM 12.4 — Informacije o poziciji
Podtema ATM 12.5 — Prenos identifikacije
PREDMET 4: METEOROLOGIJA
TOPIC MET 1 — METEOROLOŠKE POJAVE
Podtema MET 1.1 — Meteorološke pojave
TEMA MET 2 — IZVORI METEOROLOĐKIH PODATAKA
Podtema MET 2.1 — Izvori meteoroloških podataka
PREDMET 5: NAVIGACIJA
TEMA NAV 1 — MAPE I VAZHUDOPLOVNE KARTE
Podtema NAV 1.1 — Mape i karte
TEMA NAV 2 — INSTRUMENTALNA NAVIGACIJA
Podtema NAV 2.1 — Navigacioni sistemi
Podtema NAV 2.4 — Pomoć u navigaciji
Podtema NAV 2.6 — PBN aplikacije
PREDMET 6: VAZDUHOPLOVI
TEMA ACFT 1 — INSTRUMENTI U VAZDUHOPLOVU
Podtema ACFT 1.1 — Instrumenti u vazduhoplovu
TEMA ACFT 2 — KATEGORIJE VAZDUHOPLOVA
Faqe 303 nga 374 Stranica 303 od 374 Page 303 of 374

Podtema ACFT 2.1 — Vrtložne turbulencije
TEMA ACFT 3 — FAKTORI KOJI UTIČU NA PERFORMANSE VAZDUHOPLOVA
Podtema ACFT 3.1 — Faktori pri penjanju
Podtema ACFT 3.2 — Faktori pri krstarenju
Podtema ACFT 3.3 — Faktori pri poniranju
Podtema ACFT 3.4 — Ekonomski faktori
Podtema ACFT 3.5 — Ekološki faktori
TEMA ACFT 4 — PODACI O VAZDUHOPLOVU
Podtema ACFT 4.1 — Podaci o performansama
PREDMET 7: LJUDSKI FAKTORI
TEMA HUM 1 — PSIHOLOŠKI FAKTORI
Podtema HUM 1.1 — Kognitivni
TEMA HUM 2 — MEDICINSKI I FIZIOLOŠKI FAKTORI
Podtema HUM 2.1 — Umor
Podtema HUM 2.2 — Psihofizička kondicija
TEMA HUM 3 — DRUŠTVENI I ORGANIZACIJSKI FAKTORI
Podtema HUM 3.1 — Upravljanje timskim resursima (TRM)
Podtema HUM 3.2 — Timski rad i uloge u timu
Podtema HUM 3.3 — Odgovorno ponašanje
TEMA HUM 4 — STRES
Podtema HUM 4.1 — Stres
Podtema HUM 4.2 — Upravljanje stresom
TEMA HUM 5 — LJUDSKA GREŠKA
Podtema HUM 5.1 — Ljudska greška
Podtema HUM 5.2 — Kršenje pravila
TEMA HUM 6 — ZAJEDNIČKI RAD
Podtema HUM 6.1 — Komunikacija
Podtema HUM 6.2 — Zajednički rad unutar istog područja odgovornosti
Podtema HUM 6.3 — Zajednički rad između različitih područja odgovornosti
Podtema HUM 6.4 — Suradnja između kontrolora i pilota
PREDMET 8: UREĐAJI I SISTEMI
TEMA EQPS 1 — VERBALNA KOMUNIKACIJA
Faqe 304 nga 374 Stranica 304 od 374 Page 304 of 374

Podtema EQPS 1.1 — Radio-komunuikacija
Podtema EQPS 1.2 — Drugi oblici verbalne komunikacije
TEMA EQPS 2 — AUTOMATIZACIJA U ATS-U
Podtema EQPS 2.1 — Vazduhoplovna fiksna telekomunikaciona mreža (AFTN)
Podtema EQPS 2.2 — Automatska razmena podataka
TEMA EQPS 3 — RADNO MESTO KONTROLORA LETENJA
Podtema EQPS 3.1 — Rad i nadzor opreme
Podtema EQPS 3.2 — Prikazi situacije i informacioni sistemi
Podtema EQPS 3.3 — Sistemi za podatke o letu
Podtema EQPS 3.4 — Upotreba nadzornog sistema ATS
Podtema EQPS 3.5 — Napredni sistemi
TEMA EQPS 4 — BUDUĆI UREĐAJI
Podtema EQPS 4.1 — Novi razvoji
TEMA EQPS 5 — OGRANIČENJA I DEGRADACIJA UREĐAJA I SISTEMA
Podtema EQPS 5.1 — Reakcija na ograničenja
Podtema EQPS 5.2 — Degradacija komunikacione opreme
Podtema EQPS 5.3 — Degradacija navigacione opreme
Podtema EQPS 5.4 — Degradacija nadzorne opreme
Podtema EQPS 5.5 — Degradacija sistema za obradu ATC
PREDMET 9: PROFESIONALNO OKRUŽENJE
TOPIC PEN 1 — FAMILIARISATION
Podtema PEN 1.1 — Studijska poseta oblasnoj kontroli letenja
TEMA PEN 2 — KORISNICI VAZDUŠNOG PROSTORA
Podtema PEN 2.1 — Učesnici u civilnim ATS operacijama
Podtema PEN 2.2 — Učesnici u vojnim ATS operacijama
TEMA PEN 3 — ODNOS SA KORISNICIMA
Podtema PEN 3.1 — Pružanje usluga i zahtevi korisnika
TEMA PEN 4 — ZAŠTITA ŽIVOTNE SREDINE
Podtema PEN 4.1 — Zaštita životne sredine
PREDMET 10: NEUOBIČAJENE I VANREDNE SITUACIJE
TEMA ABES 1 — NEUOBIČAJENE I VANREDNE SITUACIJE (ABES)
Podtema ABES 1.1 — Pregled ABES-a
Faqe 305 nga 374 Stranica 305 od 374 Page 305 of 374

TEMA ABES 2 — POBOLJŠANJE VEŠTINA
Podtema ABES 2.1 — Efikasnost komunikacije
Podtema ABES 2.2 — Izbegavanje mentalnog opterećenja
Podtema ABES 2.3 — Saradnja između zemlje i vazduha
TEMA ABES 3 — POSTUPCI ZA NEUOBIČAJENE I VANREDNE SITUACIJE
Podtema ABES 3.1 — Primena postupaka za ABES
Podtema ABES 3.2 — Kvar radija
Podtema ABES 3.3 — Nezakonito ometanje i pretnja bombom u vazduhoplovu
Podtema ABES 3.4 — Zalutali ili neidentifikovan vazduhoplov
Podtema ABES 3.5 — Diverzije
Podtema ABES 3.6 — Kvar transpondera
Faqe 306 nga 374 Stranica 306 od 374 Page 306 of 374

Dodatak 1 Aneksa II
Obrazac dozvole
DOZVOLA KONTROLORA LETENjA

Dozvola kontrolora letenja izdata u skladu sa ovom uredbom mora da bude usaglašena sa sledećim
specifikacijama:
(d) Sadržaj. Broj rubrike mora uvek da bude odštampan u skladu sa nazivom rubrike. Rubrike od
I do XI su „stalne” rubrike, a rubrike od XII do XIV su „promenljive” rubrike koje mogu
da se pojave na posebnom ili odvojenom delu glavnog obrasca kao što je propisano u tekstu
koji sledi. Svaki poseban ili odvojen deo mora da bude jasno prepoznatljiv kao deo dozvole.

3. Stalni stavovi:
XII. država izdavanja;
XIII. naziv dozvole;
XIV. serijski broj dozvole sa oznakom države Ujedinjenih nacija (UN) u kojoj je
dozvola izdata iza kog sledi „dozvola (studenta) kontrolora letenja” i oznaka sastavljena
od arapskih brojeva i/ili slova na latiničnom pismu;
XV. puno ime imaoca (latiničnim pismom, čak i ako
pismo nacionalnog jezika nije latinično);
(IV a). datum rođenja;
XVI. adresa imaoca, ukoliko zahteva nadležna vlast;
XVII. državljanstvo imaoca;
XVIII. potpis nosioca;
XIX. nadležna vlast;
XX. potvrda roka važenja i odobrena prava iz dozvole, uključujući datume prvog
izdavanja;
XXI. potpis službenog lica koje izdaje dozvolu i datum izdavanja;
XXII. pečat ili žig nadležne vlasti.

4. Promenljive rubrike:
XII. ovlašćenja, dodatna i posebna ovlašćenja sa datumom isteka;
XIII. primedbe: posebna jezička ovlašćenja
XIV. svaki drugi detalj koji zahteva nadležna vlast.
(e) Uz dozvolu se koristi važeće lekarsko uverenje, osim u slučaju kada se koriste samo STDI
prava.
(f) Materijal. Mora da se koristi papir visokog kvaliteta i/ili drugi odgovarajući materijal,
uključujući plastične kartice, kako bi se sprečila ili bila vidljiva svaka izmena ili brisanje.
Nadležna vlast mora jasno da odobri svaki upis ili brisanje u obrascu.
Jezik. Dozvole moraju da budu napisane na engleskom jeziku I na službenim jezicima Republike
Kosovo.

Faqe 307 nga 374 Stranica 307 od 374 Page 307 of 374

Naziv nadležne vlasti i logo



(Engleski i jezik(zici) koje odredi nadležna vlast)



EVROPSKA UNIJA
(samo engleski jezik)


DOZVOLA (STUDENTA) KONTROLORA
LETENjA



(Engleski i jezik(zici) koje odredi nadležna vlast)



Izdata u skladu sa Uredbom Komisije (EU)
2015/340



Ova dozvola ispunjava ICAO standarde

(Engleski i jezik(zici) koje odredi nadležna vlast)


EASA obrazac 152 - Izdanje 1


Zahtevi(
1
)






„Evropska unija“ za države koje nisu članice EU



Veličina svake strane mora da bude jedna
osmina formata A4





I
Država izdavanja:

Zahtevi:

II
Naziv dozvole:



III
Serijski broj dozvole:

Serijski broj dozvole uvek počinje sa
oznakom države UN koja je izdala dozvolu nakon
čega sledi „Dozvola (studenta)
kontrolora letenja”.

IV
Ime i prezime imaoca:



IVa
Datum rođenja:

Koristi se standardni format datuma, npr.
dan/mesec/godina (npr. 31.01.2010)
XIV
Mesto rođenja:


Faqe 308 nga 374 Stranica 308 od 374 Page 308 of 374


V
Adresa imaoca, ukoliko zahteva nadležna
vlast:
Ulica, grad, oblast, poštanski broj



VI
Državljanstvo imaoca:

Naznačeno UN oznakom države

VII
Potpis imaoca:



VIII
Nadležna vlast:



X
Potpis službenog lica koje izdaje dozvolu i
datum izdavanja



XI
Pečat ili žig nadležne vlasti




Faqe 309 nga 374 Stranica 309 od 374 Page 309 of 374

IX Važenje prava:
Imalac ima pravo da obavlja poslove na osnovu sledećeg(ih)
ovlašćenja i dodatnog(ih) ovlašćenja, nakon potvrđivanja
važenja:

Ovlašćenje(a) Datum prvog
izdavanja









Dodatno ovlašćenje(a) Datum prvog
izdavanja







Zahtevi:


Engleski i jezik(zici) koje odredi nadležna
vlast.


Datum prvog izdavanja ovlašćenja i/ili
dodatnog ovlašćenja mora da bude datum
uspešnog završetka obuke koja je relevantna
za to ovlašćenje i/ili dodatno ovlašćenje.


XIIa Ovlašćenja i dodatna i posebna ovlašćenja sa datumima isteka
Imalac ima pravo da obavlja poslove na osnovu sledećeg(ih) ovlašćenja i dodatnog(ih) ovlašćenja u jedinici(ama) kontrole letenja za
koje ima važeće posebno ovlašćenje(a) za lokaciju kao što je detaljno navedeno dole, samo ako imalac ima važeće lekarsko uverenje:

ICAO
lokacijski
indikator
jedinice(*)

Sektor/
pozicija(*)
Ovlašćenje/
Dodatno
ovlašćenje
Datum
isteka(*)
Potpis/pečat vlasti ili broj dozvole i potpis
procenjivača










Faqe 310 nga 374 Stranica 310 od 374 Page 310 of 374





(*) Nije primenljivo na dozvolu studenta kontrolora letenja.

Strana 5

XIIb Ostala posebna ovlašćenja:
Imalac ima pravo da obavlja poslove na osnovu sledećeg(ih)
posebnog(ih) ovlašćenja

Posebno ovlašćenje
OJTI/STDI/proc
enjivača
Datum isteka




Zahtevi: nije primenljivo


XIII Primedbe:
Posebno jezičko ovlašćenje(a): [jezik(ici)/nivo/datum isteka]

Mora da bude obuhvaćeno posebno
jezičko(a) ovlašćenje(a), nivo i datum
isteka.

Sve dodatne informacije za licenciranje treba
uneti ovde.


Skraćenice

Ovlašćenja kontrolora letenja

Zahtevi: nije primenljivo
ADV Aerodromska kontrola vizuelna
ADI Aerodromska kontrola instrumentalna
APP Prilazna kontrola proceduralna
APS Prilazna kontrola nadzorna
ACP Oblasna kontrola proceduralna
ACS Oblasna kontrola nadzorna
Dodatna ovlašćenja

AIR Kontrola u vazduhu
Faqe 311 nga 374 Stranica 311 od 374 Page 311 of 374

GMC Kontrola kretanja na zemlji
TWR Toranjska kontrola
GMS Kontrola kretanja na zemlji sa nadzornom komponentom
RAD Aerodromska radarska kontrola
PAR Precizni prilazni radar
SRA Prilaz po nadzornom radaru
TCL Terminalna kontrola
OCN Okeanska kontrola
Posebna ovlašćenja dozvole
OJTI Instruktor za obuku na radnom mestu
STDI Instruktor za obuku na sintetičkom uređaju za obuku
Assessor Procenjivač

Faqe 312 nga 374 Stranica 312 od 374 Page 312 of 374

Dodatak 2 Aneksa II
SERTIFIKAT ZA ORGANIZACIJE ZA OBUKU KONTROLORA LETENjA (ATCO
TOs)

Nadležna vlast


SERTIFIKAT ORGANIZACIJE ZA OBUKU KONTROLORA
LETENjA (BROJ SERTIFIKATA/VEZA)

U skladu sa Uredbom Komisije (EU) br. 2015/340 i shodno uslovima koji su navedeni
dole, [nadležna vlast] ovim potvrđuje

[NAZIV ORGANIZACIJE ZA OBUKU]

[ADRESA ORGANIZACIJE ZA OBUKU]

organizacija za obuku je sertifikovana u skladu sa Delom ATCO.OR sa pravom da sprovodi obuku
u skladu sa Delom ATCO, kao što je navedeno u priloženom odobrenju za obuku.

Uslovi odobrenja i prava:

Ovaj sertifikat je ograničen na prava i obim sprovođenja obuke kao što je navedeno u odobrenju za
obuku.

Ovaj sertifikat važi dok je sertifikovana organizacija usaglašena sa Delom ATCO.OR, Delom
ATCO i ostalim važećim
propisima.


Ovaj sertifikat važi shodno usaglašenosti sa prethodno navedenim uslovima odobrenja i pravima,
osim u slučaju kada je sertifikat vraćen, zamenjen, ograničen, suspendovan ili stavljen van snage.

Datum izdavanja:

Potpisao: [Nadležna vlast]
Faqe 313 nga 374 Stranica 313 od 374 Page 313 of 374

SERTIFIKAT ORGANIZACIJE ZA OBUKU KONTROLORA
LETENjA ODOBRENjE ZA OBUKU

Prilog uz broj ATCO TO sertifikata:

[BROJ SERTIFIKATA/VEZA]

[NAZIV ORGANIZACIJE ZA OBUKU]

je dobila prava da sprovodi sledeću obuku u skladu sa Delom ATCO:

Vrsta obuke

Program obuke

Dodatna ovlašćenja(1)

Primedbe(2)


Početna obuka KL

Osnovna obuka

nije
primenljivo


Obuka za ovlašćenje(3)


Obuka KL u jedinici


…………………………..(4)
……………………………



Kontinuirana obuka
KL

Obuka osveženja
znanja KL

nije
primenljivo


Doobuka
KL(5)
nije
primenljivo


Obuka
instruktor
a za
praktičnu
obuku


nije primenljivo

nije
primenljivo


nije
primenljivo



Obuka procenjivača

nije primenljivo

nije
primenljivo


nije
primenljivo



Odobrenje za ovaj program obuke važi dok:
(a) ATCO TO sertifikat nije vraćen, zamenjen, ograničen, suspendovan ili stavljen van snage; i
(b) se sve aktivnosti sprovode u skladu sa Delom ATCO.OR, Delom ATCO, drugim važećim propisima, i, kada
je relevantno, sa procedurama u dokumentaciji organizacije kao što se zahteva Delom ATCO.OR.

Datum izdavanja:

Potpisao: [Nadležna vlast]
Za Državu članicu/EASA

Faqe 314 nga 374 Stranica 314 od 374 Page 314 of 374

Dodatak 3 Aneksa
II

SERTIFIKAT ZA OVLAŠĆENE LEKARE (AMEs) (1)

Evropska unija(
2
)
Nadležna vlast

SERTIFIKAT OVLAŠĆENOG LEKARA

SERTIFIKAT
[BROJ/VEZA]:

U skladu sa Uredbom Komisije (EU) br. 2015/340 i shodno dole navedenim uslovima,
[nadležna vlast] ovim potvrđuje


[IME I PREZIME OVLAŠĆENOG
LEKARA]

[ADRESA OVLAŠĆENOG LEKARA]

kao ovlašćeni lekar
USLOVI:
1. Ovaj sertifikat je ograničen na prava koja su navedena u prilogu uz ovaj AME sertifikat.
2. Ovaj sertifikat zahteva usaglašenost sa sprovedbenim pravilima i procedurama koje su
navedene u Delu MED i/ili ATCO.MED prema potrebi.
3. Ovaj sertifikat važi tri godine do [dd/mm/gggg] shodno usaglašenosti sa zahtevima Dela
MED i/ili Dela ATCO.MED prema potrebi osim u slučaju kada je vraćen, zamenjen,
suspendovan ili stavljen van snage.



…………………… …………………………………………….
Datum izdavanja: Potpis: [Nadležna vlast]

Faqe 315 nga 374 Stranica 315 od 374 Page 315 of 374


Faqe 316 nga 374 Stranica 316 od 374 Page 316 of 374

Dodatak 3 Aneksa II


SERTIFIKAT ZA OVLAŠĆENE LEKARE (AMEs)

Prilog uz AME sertifikat broj:


PRAVA I PREDMET I OBIM


[Ime i akademska titula ovlašćenog lekara] je stekao pravo(a) da obavlja vazduhoplovno-
medicinske preglede i ocene za izdavanje lekarskih uverenja kao što je navedeno u tabeli dole i da
izdaje ova lekarska uverenja za:


LAPL [da/datum]
Klasa 2 [da/datum]
Produženje/obnova klase 1 [da/datum]/[ne]
Produženje/obnova klase 3 [da/datum]/[ne]








………………………… …………………………………

Datum izdavanja: Potpis: [Nadležna vlast]

Faqe 317 nga 374 Stranica 317 od 374 Page 317 of 374

Dodatak 4 Aneksa II

SERTIFIKAT ZA VAZDUHOPLOVNO-MEDICINSKE CENTRE (AeMCs)
(
1
)
Evropska unija (
2
)
Nadležna vlast

SERTIFIKAT VAZDUHOPLOVNO-MEDICINSKOG CENTRA

VEZA:

U skladu sa Uredbom Komisije (EU) br. 2015/340 i shodno uslovima navedenim
dole, [nadležna vlast] ovim potvrđuje

[NAZIV
ORGANIZACIJE]


[ADRESA ORGANIZACIJE]

vazduhoplovno-medicinski centar je sertifikovan u skladu sa Delom ORA sa pravima i
predmetom i obimom aktivnosti kao što je navedeno u priloženim uslovima odobrenja.


USLOVI:
(1) Ovaj sertifikat je ograničen na predmet i obim odeljka odobrenja odobrenog priručnika
organizacije.
(2) Ovaj sertifikat zahteva usaglašenost sa procedurama koje su navedene u dokumentaciji
organizacije u skladu sa zahtevima Dela ORA.
(3) Ovaj sertifikat važi shodno usaglašenosti sa zahtevima Dela ORA osim u slučaju kada je
vraćen, zamenjen, suspendovan ili stavljen van snage.


……………………………… ……………………………….........
Datum izdavanja: Potpis: [Nadležna vlast]


Faqe 318 nga 374 Stranica 318 od 374 Page 318 of 374

Appendix 1 of Annex I
LANGUAGE PROFICIENCY RATING SCALE — REQUIREMENTS FOR PROFICIENCY IN LANGUAGES
Language proficiency rating scale: expert, extended and operational levels

Faqe 319 nga 374 Stranica 319 od 374 Page 319 of 374


Language proficiency rating scale: pre-operational, elementary and pre-elementary levels

Faqe 320 nga 374 Stranica 320 od 374 Page 320 of 374


Faqe 321 nga 374 Stranica 321 od 374 Page 321 of 374


Appendix 2 of Annex I
BASIC TRAINING (Reference: Annex I — Part ATCO Subpart D, Section 2,
ATCO.D.010(a)(1))
TABLE OF CONTENTS
SUBJECT 1: INTRODUCTION TO THE COURSE
SUBJECT 2: AVIATION LAW
SUBJECT 3: AIR TRAFFIC MANAGEMENT
SUBJECT 4: METEOROLOGY
SUBJECT 5: NAVIGATION
SUBJECT 6: AIRCRAFT
SUBJECT 7: HUMAN FACTORS
SUBJECT 8: EQUIPMENT AND SYSTEMS
SUBJECT 9: PROFESSIONAL ENVIRONMENT

SUBJECT 1: INTRODUCTION TO THE COURSE
TOPIC INTRB 1 — COURSE MANAGEMENT
Subtopic INTRB 1.1 — Course introduction
Subtopic INTRB 1.2 — Course administration
Subtopic INTRB 1.3 — Study material and training documentation
TOPIC INTRB 2 — INTRODUCTION TO THE ATC TRAINING COURSE S
ubtopic INTRB 2.1 — Course content and organisation
Subtopic INTRB 2.2 — Training ethos
Subtopic INTRB 2.3 — Assessment process
TOPIC INTRB 3 — INTRODUCTION TO THE ATCO'S FUTURE
Subtopic INTRB 3.1 — Job prospect

SUBJECT 2: AVIATION LAW
TOPIC LAWB 1 — INTRODUCTION TO AVIATION LAW
Subtopic LAWB 1.1 — Relevance of aviation law
TOPIC LAWB 2 — INTERNATIONAL ORGANISATIONS
Subtopic LAWB 2.1 — ICAO
Subtopic LAWB 2.2 — European and other agencies
Faqe 322 nga 374 Stranica 322 od 374 Page 322 of 374

Subtopic LAWB 2.3 — Aviation associations
TOPIC LAWB 3 — NATIONAL ORGANISATIONS
Subtopic LAWB 3.1 — Purpose and function
Subtopic LAWB 3.2 — National legislative procedures
Subtopic LAWB 3.3 — Competent authority
Subtopic LAWB 3.4 — National aviation associations
TOPIC LAWB 4 — ATS SAFETY MANAGEMENT
Subtopic LAWB 4.1 — Safety regulation
Subtopic LAWB 4.2 — Safety management system
TOPIC LAWB 5 — RULES AND REGULATIONS
Subtopic LAWB 5.1 — Units of measurement
Subtopic LAWB 5.2 — ATCO licensing/certification
Subtopic LAWB 5.3 — Overview of ANS and ATS
Subtopic LAWB 5.4 — Rules of the air
Subtopic LAWB 5.5 — Airspace and ATS routes
Subtopic LAWB 5.6 — Flight plan
Subtopic LAWB 5.7 — Aerodromes
Subtopic LAWB 5.8 — Holding procedures for IFR flights
Subtopic LAWB 5.9 — Holding procedures for VFR flights
SUBJECT 3: AIR TRAFFIC MANAGEMENT
TOPIC ATMB 1 — AIR TRAFFIC MANAGEMENT
Subtopic ATMB 1.1 — Application of units of measurement
Subtopic ATMB 1.2 — Air traffic control (ATC) service
Subtopic ATMB 1.3 — Flight information service (FIS)
Subtopic ATMB 1.4 — Alerting service
Subtopic ATMB 1.5 — Air traffic advisory service
Subtopic ATMB 1.6 — ATS system capacity and air traffic flow management
Subtopic ATMB 1.7 — Airspace management (ASM)
TOPIC ATMB 2 — ALTIMETRY AND LEVEL ALLOCATION
Subtopic ATMB 2.1 — Altimetry
Subtopic ATMB 2.2 — Transition level
Subtopic ATMB 2.3 — Level allocation
Faqe 323 nga 374 Stranica 323 od 374 Page 323 of 374

TOPIC ATMB 3 — RADIOTELEPHONY (RTF)
Subtopic ATMB 3.1 — RTF general operating procedures
TOPIC ATMB 4 — ATC CLEARANCES AND ATC INSTRUCTIONS
Subtopic ATMB 4.1 — Type and content of ATC clearances
Subtopic ATMB 4.2 — ATC instructions
TOPIC ATMB 5 — COORDINATION
Subtopic ATMB 5.1 — Principles, types and content of coordination
Subtopic ATMB 5.2 — Necessity for coordination
Subtopic ATMB 5.3 — Means of coordination
TOPIC ATMB 6 — DATA DISPLAY
Subtopic ATMB 6.1 — Data extraction
Subtopic ATMB 6.2 — Data management
TOPIC ATMB 7 — SEPARATIONS
Subtopic ATMB 7.1 — Vertical separation and procedures
Subtopic ATMB 7.2 — Horizontal separation and procedures
Subtopic ATMB 7.3 — Visual separation
Subtopic ATMB 7.4 — Aerodrome separation and procedures
Subtopic ATMB 7.5 — Separation based on ATS surveillance systems
Subtopic ATMB 7.6 — Wake turbulence separation
TOPIC ATMB 8 — AIRBORNE COLLISION AVOIDANCE SYSTEMS AND GROUND-BASED
SAFETY NETS Subtopic ATMB 8.1 — Airborne collision avoidance systems
Subtopic ATMB 8.2 — Ground-based safety nets
TOPIC ATMB 9 — BASIC PRACTICAL SKILLS
Subtopic ATMB 9.1 — Traffic management process
Subtopic ATMB 9.2 — Basic practical skills applicable to all ratings
Subtopic ATMB 9.3 — Basic practical skills applicable to aerodrome
Subtopic ATMB 9.4 — Basic practical skills applicable to surveillance
SUBJECT 4: METEOROLOGY
TOPIC METB 1 — INTRODUCTION TO METEOROLOGY
Subtopic METB 1.1 — Application of units of measurement
Subtopic METB 1.2 — Aviation and meteorology
Subtopic METB 1.3 — Organisation of meteorological service
TOPIC METB 2 — ATMOSPHERE
Faqe 324 nga 374 Stranica 324 od 374 Page 324 of 374

Subtopic METB 2.1 — Composition and structure
Subtopic METB 2.2 — Standard atmosphere
Subtopic METB 2.3 — Heat and temperature
Subtopic METB 2.4 — Water in the atmosphere
Subtopic METB 2.5 — Air pressure
TOPIC METB 3 — ATMOSPHERIC CIRCULATION
Subtopic METB 3.1 — General air circulation
Subtopic METB 3.2 — Air masses and frontal systems
Subtopic METB 3.3 — Mesoscale systems
Subtopic METB 3.4 — Wind
TOPIC METB 4 — METEOROLOGICAL PHENOMENA
Subtopic METB 4.1 — Clouds
Subtopic METB 4.2 — Types of precipitation
Subtopic METB 4.3 — Visibility
Subtopic METB 4.4 — Meteorological hazards
TOPIC METB 5 — METEOROLOGICAL INFORMATION FOR AVIATION
Subtopic METB 5.1 — Messages and reports
SUBJECT 5: NAVIGATION
TOPIC NAVB 1 — INTRODUCTION TO NAVIGATION
Subtopic NAVB 1.1 — Application of units of measurement
Subtopic NAVB 1.2 — Purpose and use of navigation
TOPIC NAVB 2 — THE EARTH
Subtopic NAVB 2.1 — Place and movement of the Earth
Subtopic NAVB 2.2 — System of coordinates, direction and distance
Subtopic NAVB 2.3 — Magnetism
TOPIC NAVB 3 — MAPS AND AERONAUTICAL CHARTS
Subtopic NAVB 3.1 — Map making and projections
Subtopic NAVB 3.2 — Maps and charts used in aviation
TOPIC NAVB 4 — NAVIGATIONAL BASICS
Subtopic NAVB 4.1 — Influence of wind
Subtopic NAVB 4.2 — Speed
Subtopic NAVB 4.3 — Visual navigation
Faqe 325 nga 374 Stranica 325 od 374 Page 325 of 374

Subtopic NAVB 4.4 — Navigational aspects of flight planning
TOPIC NAVB 5 — INSTRUMENT NAVIGATION
Subtopic NAVB 5.1 — Ground-based systems
Subtopic NAVB 5.2 — Inertial navigation systems
Subtopic NAVB 5.3 — Satellite-based systems
Subtopic NAVB 5.4 — Instrument approach procedures
TOPIC NAVB 6 — PERFORMANCE BASED NAVIGATION
Subtopic NAVB 6.1 — Principles and benefits of area navigation
Subtopic NAVB 6.2 — Introduction to PBN
Subtopic NAVB 6.3 — PBN applications
TOPIC NAVB 7 — DEVELOPMENTS IN NAVIGATION
Subtopic NAVB 7.1 — Future developments
SUBJECT 6: AIRCRAFT
TOPIC ACFTB 1 — INTRODUCTION TO AIRCRAFT
Subtopic ACFTB 1.1 — Application of units of measurement
Subtopic ACFTB 1.2 — Aviation and aircraft
TOPIC ACFTB 2 — PRINCIPLES OF FLIGHT
Subtopic ACFTB 2.1 — Forces acting on aircraft
Subtopic ACFTB 2.2 — Structural components and control of an aircraft
Subtopic ACFTB 2.3 — Flight envelope
TOPIC ACFTB 3 — AIRCRAFT CATEGORIES
Subtopic ACFTB 3.1 — Aircraft categories
Subtopic ACFTB 3.2 — Wake turbulence categories
Subtopic ACFTB 3.3 — ICAO approach categories
Subtopic ACFTB 3.4 — Environmental categories
TOPIC ACFTB 4 — AIRCRAFT DATA
Subtopic ACFTB 4.1 — Recognition
Subtopic ACFTB 4.2 — Performance data
TOPIC ACFTB 5 — AIRCRAFT ENGINES
Subtopic ACFTB 5.1 — Piston engines
Subtopic ACFTB 5.2 — Jet engines
Subtopic ACFTB 5.3 — Turboprop engines
Faqe 326 nga 374 Stranica 326 od 374 Page 326 of 374

Subtopic ACFTB 5.4 — Aviation fuels
TOPIC ACFTB 6 — AIRCRAFT SYSTEMS AND INSTRUMENTS
Subtopic ACFTB 6.1 — Flight instruments
Subtopic ACFTB 6.2 — Navigational instruments
Subtopic ACFTB 6.3 — Engine instruments
Subtopic ACFTB 6.4 — Aircraft systems
TOPIC ACFTB 7 — FACTORS AFFECTING AIRCRAFT PERFORMANCE
Subtopic ACFTB 7.1 — Take-off factors
Subtopic ACFTB 7.2 — Climb factors
Subtopic ACFTB 7.3 — Cruise factors
Subtopic ACFTB 7.4 — Descent and initial approach factors
Subtopic ACFTB 7.5 — Final approach and landing factors
Subtopic ACFTB 7.6 — Economic factors
Subtopic ACFTB 7.7 — Environmental factors
SUBJECT 7: HUMAN FACTORS
TOPIC HUMB 1 — INTRODUCTION TO HUMAN FACTORS
Subtopic HUMB 1.1 — Learning techniques
Subtopic HUMB 1.2 — Relevance of human factors for ATC
Subtopic HUMB 1.3 — Human factors and ATC
TOPIC HUMB 2 — HUMAN PERFORMANCE
Subtopic HUMB 2.1 — Individual behaviour
Subtopic HUMB 2.2 — Safety culture and professional conduct
Subtopic HUMB 2.3 — Health and well-being
Subtopic HUMB 2.4 — Teamwork
Subtopic HUMB 2.5 — Basic needs of people at work
Subtopic HUMB 2.6 — Stress
TOPIC HUMB 3 — HUMAN ERROR
Subtopic HUMB 3.1 — Dangers of error
Subtopic HUMB 3.2 — Definition of human error
Subtopic HUMB 3.3 — Classification of human error
Subtopic HUMB 3.4 — Risk analysis and risk management
TOPIC HUMB 4 — COMMUNICATION
Faqe 327 nga 374 Stranica 327 od 374 Page 327 of 374

Subtopic HUMB 4.1 — Importance of good communications in ATC
Subtopic HUMB 4.2 — Communication process
Subtopic HUMB 4.3 — Communication modes
TOPIC HUMB 5 — THE WORK ENVIRONMENT
Subtopic HUMB 5.1 — Ergonomics and the need for good design
Subtopic HUMB 5.2 — Equipment and tools
Subtopic HUMB 5.3 — Automation
SUBJECT 8: EQUIPMENT AND SYSTEMS
TOPIC EQPSB 1 — ATC EQUIPMENT
Subtopic EQPSB 1.1 — Main types of ATC equipment
TOPIC EQPSB 2 — RADIO Subtopic EQPSB 2.1 — Radio theory
Subtopic EQPSB 2.2 — Direction finding
TOPIC EQPSB 3 — COMMUNICATION EQUIPMENT
Subtopic EQPSB 3.1 — Radio communications
Subtopic EQPSB 3.2 — Voice communication between ATS units/positions
Subtopic EQPSB 3.3 — Data link communications
Subtopic EQPSB 3.4 — Airline communications
TOPIC EQPSB 4 — INTRODUCTION TO SURVEILLANCE
Subtopic EQPSB 4.1 — Surveillance concept in ATS
TOPIC EQPSB 5 — RADAR
Subtopic EQPSB 5.1 — Principles of radar
Subtopic EQPSB 5.2 — Primary radar
Subtopic EQPSB 5.3 — Secondary radar
Subtopic EQPSB 5.4 — Use of radars
Subtopic EQPSB 5.5 — Mode S
TOPIC EQPSB 6 — AUTOMATIC DEPENDENT SURVEILLANCE
Subtopic EQPSB 6.1 — Principles of automatic dependent surveillance
Subtopic EQPSB 6.2 — Use of automatic dependent surveillance
TOPIC EQPSB 7 — MULTILATERATION
Subtopic EQPSB 7.1 — Principles of multilateration
Subtopic EQPSB 7.2 — Use of multilateration
TOPIC EQPSB 8 — SURVEILLANCE DATA PROCESSING
Faqe 328 nga 374 Stranica 328 od 374 Page 328 of 374

Subtopic EQPSB 8.1 — Surveillance data networking
Subtopic EQPSB 8.2 — Working principles of surveillance data networking
TOPIC EQPSB 9 — FUTURE EQUIPMENT
Subtopic EQPSB 9.1 — New developments
TOPIC EQPSB 10 — AUTOMATION IN ATS
Subtopic EQPSB 10.1 — Principles of automation
Subtopic EQPSB 10.2 — Aeronautical fixed telecommunication network (AFTN)
Subtopic EQPSB 10.3 — On-line data interchange
Subtopic EQPSB 10.4 — Systems used for the automatic dissemination of information
TOPIC EQPSB 11 — WORKING POSITIONS
Subtopic EQPSB 11.1 — Working position equipment
Subtopic EQPSB 11.2 — Aerodrome control
Subtopic EQPSB 11.3 — Approach control
Subtopic EQPSB 11.4 — Area control
SUBJECT 9: PROFESSIONAL ENVIRONMENT
TOPIC PENB 1 — FAMILIARISATION
Subtopic PENB 1.1 — ATS and aerodrome facilities
TOPIC PENB 2 — AIRSPACE USERS
Subtopic PENB 2.1 — Civil aviation
Subtopic PENB 2.2 — Military
Subtopic PENB 2.3 — Expectations and requirements of pilots
TOPIC PENB 3 — CUSTOMER RELATIONS
Subtopic PENB 3.1 — Customer relations
TOPIC PENB 4 — ENVIRONMENTAL PROTECTION
Subtopic PENB 4.1 — Environmental protection

Faqe 329 nga 374 Stranica 329 od 374 Page 329 of 374

Appendix 3 of Annex I
AERODROME CONTROL VISUAL RATING (ADV) (Reference: Annex I — PART ATCO
Subpart D, Section 2, ATCO.D.010(a)(2)(i))
TABLE OF CONTENTS
SUBJECT 1: INTRODUCTION TO THE COURSE
SUBJECT 2: AVIATION LAW
SUBJECT 3: AIR TRAFFIC MANAGEMENT
SUBJECT 4: METEOROLOGY
SUBJECT 5: NAVIGATION
SUBJECT 6: AIRCRAFT
SUBJECT 7: HUMAN FACTORS
SUBJECT 8: EQUIPMENT AND SYSTEMS
SUBJECT 9: PROFESSIONAL ENVIRONMENT
SUBJECT 10: ABNORMAL AND EMERGENCY SITUATIONS
SUBJECT 11: AERODROMES

SUBJECT 1: INTRODUCTION TO THE COURSE
TOPIC INTR 1 — COURSE MANAGEMENT
Subtopic INTR 1.1 — Course introduction
Subtopic INTR 1.2 — Course administration
Subtopic INTR 1.3 — Study material and training documentation
TOPIC INTR 2 — INTRODUCTION TO THE ATC TRAINING COURSE S
ubtopic INTR 2.1 — Course content and organisation
Subtopic INTR 2.2 — Training ethos
Subtopic INTR 2.3 — Assessment process

SUBJECT 2: AVIATION LAW
TOPIC LAW 1 — ATCO LICENSING/CERTIFICATE OF COMPETENCE
Subtopic LAW 1.1 — Privileges and conditions
TOPIC LAW 2 — RULES AND REGULATIONS
Subtopic LAW 2.1 — Reports
Subtopic LAW 2.2 — Airspace
TOPIC LAW 3 — ATC SAFETY MANAGEMENT
Faqe 330 nga 374 Stranica 330 od 374 Page 330 of 374

Subtopic LAW 3.1 — Feedback process
Subtopic LAW 3.2 — Safety Investigation
SUBJECT 3: AIR TRAFFIC MANAGEMENT
TOPIC ATM 1 — PROVISION OF SERVICES
Subtopic ATM 1.1 — Aerodrome control service
Subtopic ATM 1.2 — Flight information service (FIS)
Subtopic ATM 1.3 — Alerting service (ALRS)
Subtopic ATM 1.4 — ATS system capacity and air traffic flow management
TOPIC ATM 2 — COMMUNICATION
Subtopic ATM 2.1 — Effective communication
TOPIC ATM 3 — ATC CLEARANCES AND ATC INSTRUCTIONS
Subtopic ATM 3.1 — ATC clearances
Subtopic ATM 3.2 — ATC instructions
TOPIC ATM 4 — COORDINATION
Subtopic ATM 4.1 — Necessity for coordination
Subtopic ATM 4.2 — Tools and methods for coordination
Subtopic ATM 4.3 — Coordination procedures
TOPIC ATM 5 — ALTIMETRY AND LEVEL ALLOCATION
Subtopic ATM 5.1 — Altimetry
TOPIC ATM 6 — SEPARATIONS
Subtopic ATM 6.1 — Separation between departing aircraft
Subtopic ATM 6.2 — Separation of landing aircraft and preceding landing or departing aircraft
Subtopic ATM 6.3 — Time based wake turbulence longitudinal separation
Subtopic ATM 6.4 — Reduced separation minima
TOPIC ATM 7 — AIRBORNE COLLISION AVOIDANCE SYSTEMS AND GROUND-BASED
SAFETY NETS Subtopic ATM 7.1 — Airborne collision avoidance systems
Subtopic ATM 7.2 — Ground-based safety nets
TOPIC ATM 8 — DATA DISPLAY
Subtopic ATM 8.1 — Data management
TOPIC ATM 9 — OPERATIONAL ENVIRONMENT (SIMULATED)
Subtopic ATM 9.1 — Integrity of the operational environment
Subtopic ATM 9.2 — Verification of the currency of operational procedures
Subtopic ATM 9.3 — Handover-takeover
Faqe 331 nga 374 Stranica 331 od 374 Page 331 of 374

TOPIC ATM 10 — PROVISION OF AN AERODROME CONTROL SERVICE
Subtopic ATM 10.1 — Responsibility for the provision
Subtopic ATM 10.2 — Functions of aerodrome control tower
Subtopic ATM 10.3 — Traffic management process
Subtopic ATM 10.4 — Aeronautical ground lights
Subtopic ATM 10.5 — Information to aircraft by aerodrome control tower
Subtopic ATM 10.6 — Control of aerodrome traffic
Subtopic ATM 10.7 — Control of traffic in the traffic circuit
Subtopic ATM 10.8 — Runway in use
SUBJECT 4: METEOROLOGY
TOPIC MET 1 — METEOROLOGICAL PHENOMENA
Subtopic MET 1.1 — Meteorological phenomena
TOPIC MET 2 — SOURCES OF METEOROLOGICAL DATA
Subtopic MET 2.1 — Meteorological instruments
Subtopic MET 2.2 — Other sources of meteorological data
SUBJECT 5: NAVIGATION
TOPIC NAV 1 — MAPS AND AERONAUTICAL CHARTS
Subtopic NAV 1.1 — Maps and charts
TOPIC NAV 2 — INSTRUMENT NAVIGATION
Subtopic NAV 2.1 — Navigational systems
Subtopic NAV 2.2 — Stabilised approach
SUBJECT 6: AIRCRAFT
TOPIC ACFT 1 — AIRCRAFT INSTRUMENTS
Subtopic ACFT 1.1 — Aircraft instruments
TOPIC ACFT 2 — AIRCRAFT CATEGORIES
Subtopic ACFT 2.1 — Wake turbulence
TOPIC ACFT 3 — FACTORS AFFECTING AIRCRAFT PERFORMANCE
Subtopic ACFT 3.1 — Take-off factors
Subtopic ACFT 3.2 — Climb factors
Subtopic ACFT 3.3 — Final approach and landing factors
Subtopic ACFT 3.4 — Economic factors
Subtopic ACFT 3.5 — Environmental factors
Faqe 332 nga 374 Stranica 332 od 374 Page 332 of 374

TOPIC ACFT 4 — AIRCRAFT DATA
Subtopic ACFT 4.1 — Recognition of aircraft types
Subtopic ACFT 4.2 — Performance data

SUBJECT 7: HUMAN FACTORS
TOPIC HUM 1 — PSYCHOLOGICAL FACTORS
Subtopic HUM 1.1 — Cognitive
TOPIC HUM 2 — MEDICAL AND PHYSIOLOGICAL FACTORS
Subtopic HUM 2.1 — Fatigue
Subtopic HUM 2.2 — Fitness
TOPIC HUM 3 — SOCIAL AND ORGANISATIONAL FACTORS
Subtopic HUM 3.1 — Team resource management (TRM)
Subtopic HUM 3.2 — Teamwork and team roles
Subtopic HUM 3.3 — Responsible behaviour
TOPIC HUM 4 — STRESS Subtopic HUM 4.1 — Stress
Subtopic HUM 4.2 — Stress management
TOPIC HUM 5 — HUMAN ERROR
Subtopic HUM 5.1 — Human error
Subtopic HUM 5.2 — Violation of rules
TOPIC HUM 6 — COLLABORATIVE WORK Subtopic HUM 6.1 — Communication
Subtopic HUM 6.2 — Collaborative work within the same area of responsibility
Subtopic HUM 6.3 — Collaborative work between different areas of responsibility
Subtopic HUM 6.4 — Controller/pilot cooperation
SUBJECT 8: EQUIPMENT AND SYSTEMS
TOPIC EQPS 1 — VOICE COMMUNICATIONS
Subtopic EQPS 1.1 — Radio communications
Subtopic EQPS 1.2 — Other voice communications
TOPIC EQPS 2 — AUTOMATION IN ATS
Subtopic EQPS 2.1 — Aeronautical fixed telecommunication network (AFTN)
Subtopic EQPS 2.2 — Automatic data interchange
TOPIC EQPS 3 — CONTROLLER WORKING POSITION
Subtopic EQPS 3.1 — Operation and monitoring of equipment
Faqe 333 nga 374 Stranica 333 od 374 Page 333 of 374

Subtopic EQPS 3.2 — Situation displays and information systems
Subtopic EQPS 3.3 — Flight data systems
TOPIC EQPS 4 — FUTURE EQUIPMENT
Subtopic EQPS 4.1 — New developments
TOPIC EQPS 5 — EQUIPMENT AND SYSTEMS LIMITATIONS AND DEGRADATION
Subtopic EQPS 5.1 — Reaction to limitations
Subtopic EQPS 5.2 — Communication equipment degradation
Subtopic EQPS 5.3 — Navigational equipment degradation
SUBJECT 9: PROFESSIONAL ENVIRONMENT
TOPIC PEN 1 — FAMILIARISATION
Subtopic PEN 1.1 — Study visit to aerodrome
TOPIC PEN 2 — AIRSPACE USERS
Subtopic PEN 2.1 — Contributors to civil ATS operations
Subtopic PEN 2.2 — Contributors to military ATS operations
TOPIC PEN 3 — CUSTOMER RELATIONS
Subtopic PEN 3.1 — Provision of services and user requirements
TOPIC PEN 4 — ENVIRONMENTAL PROTECTION
Subtopic PEN 4.1 — Environmental protection
SUBJECT 10: ABNORMAL AND EMERGENCY SITUATIONS
TOPIC ABES 1 — ABNORMAL AND EMERGENCY SITUATIONS (ABES)
Subtopic ABES 1.1 — Overview of ABES
TOPIC ABES 2 — SKILLS IMPROVEMENT
Subtopic ABES 2.1 — Communication effectiveness
Subtopic ABES 2.2 — Avoidance of mental overload
Subtopic ABES 2.3 — Air/ground cooperation
TOPIC ABES 3 — PROCEDURES FOR ABNORMAL AND EMERGENCY SITUATIONS
Subtopic ABES 3.1 — Application of procedures for ABES
Subtopic ABES 3.2 — Radio failure
Subtopic ABES 3.3 — Unlawful interference and aircraft bomb threat
Subtopic ABES 3.4 — Strayed or unidentified aircraft
Subtopic ABES 3.5 — Runway incursion
SUBJECT 11: AERODROMES
Faqe 334 nga 374 Stranica 334 od 374 Page 334 of 374

TOPIC AGA 1 — AERODROME DATA, LAYOUT AND COORDINATION
Subtopic AGA 1.1 — Definitions
Subtopic AGA 1.2 — Coordination
TOPIC AGA 2 — MOVEMENT AREA
Subtopic AGA 2.1 — Movement area
Subtopic AGA 2.2 — Manoeuvring area
Subtopic AGA 2.3 — Runways
TOPIC AGA 3 — OBSTACLES
Subtopic AGA 3.1 — Obstacle-free airspace around aerodromes
TOPIC AGA 4 — MISCELLANEOUS EQUIPMENT
Subtopic AGA 4.1 — Location

Faqe 335 nga 374 Stranica 335 od 374 Page 335 of 374

Appendix 4 of Annex I
AERODROME CONTROL INSTRUMENT RATING FOR TOWER — ADI (TWR)
(Reference: Annex I — PART ATCO Subpart D, Section 2, ATCO.D.010(a)(2)(ii))
TABLE OF CONTENTS
SUBJECT 1: INTRODUCTION TO THE COURSE
SUBJECT 2: AVIATION LAW
SUBJECT 3: AIR TRAFFIC MANAGEMENT
SUBJECT 4: METEOROLOGY
SUBJECT 5: NAVIGATION
SUBJECT 6: AIRCRAFT
SUBJECT 7: HUMAN FACTORS
SUBJECT 8: EQUIPMENT AND SYSTEMS
SUBJECT 9: PROFESSIONAL ENVIRONMENT
SUBJECT 10: ABNORMAL AND EMERGENCY SITUATIONS
SUBJECT 11: AERODROMES

SUBJECT 1: INTRODUCTION TO THE COURSE
TOPIC INTR 1 — COURSE MANAGEMENT
Subtopic INTR 1.1 — Course introduction
Subtopic INTR 1.2 — Course administration
Subtopic INTR 1.3 — Study material and training documentation
TOPIC INTR 2 — INTRODUCTION TO THE ATC TRAINING COURSE
Subtopic INTR 2.1 — Course content and organisation
Subtopic INTR 2.2 — Training ethos
Subtopic INTR 2.3 — Assessment process

SUBJECT 2: AVIATION LAW
TOPIC LAW 1 — ATCO LICENSING/CERTIFICATE OF COMPETENCE
Subtopic LAW 1.1 — Privileges and conditions
TOPIC LAW 2 — RULES AND REGULATIONS
Subtopic LAW 2.1 — Reports
Subtopic LAW 2.2 — Airspace
TOPIC LAW 3 — ATC SAFETY MANAGEMENT
Faqe 336 nga 374 Stranica 336 od 374 Page 336 of 374

Subtopic LAW 3.1 — Feedback process
Subtopic LAW 3.2 — Safety Investigation
SUBJECT 3: AIR TRAFFIC MANAGEMENT
TOPIC ATM 1 — PROVISION OF SERVICES
Subtopic ATM 1.1 — Aerodrome control service
Subtopic ATM 1.2 — Flight information service (FIS)
Subtopic ATM 1.3 — Alerting service (ALRS)
Subtopic ATM 1.4 — ATS system capacity and air traffic flow management
TOPIC ATM 2 — COMMUNICATION
Subtopic ATM 2.1 — Effective communication
TOPIC ATM 3 — ATC CLEARANCES AND ATC INSTRUCTIONS
Subtopic ATM 3.1 — ATC clearances
Subtopic ATM 3.2 — ATC instructions
TOPIC ATM 4 — COORDINATION
Subtopic ATM 4.1 — Necessity for coordination
Subtopic ATM 4.2 — Tools and methods for coordination
Subtopic ATM 4.3 — Coordination procedures
TOPIC ATM 5 — ALTIMETRY AND LEVEL ALLOCATION
Subtopic ATM 5.1 — Altimetry
Subtopic ATM 5.2 — Terrain clearance
TOPIC ATM 6 — SEPARATIONS
Subtopic ATM 6.1 — Separation between departing aircraft
Subtopic ATM 6.2 — Separation of departing aircraft from arriving aircraft
Subtopic ATM 6.3 — Separation of landing aircraft and preceding landing or departing aircraft
Subtopic ATM 6.4 — Time-based wake turbulence longitudinal separation
Subtopic ATM 6.5 — Reduced separation minima
TOPIC ATM 7 — AIRBORNE COLLISION AVOIDANCE SYSTEMS AND GROUND-BASED
SAFETY NETS Subtopic ATM 7.1 — Airborne collision avoidance systems
Subtopic ATM 7.2 — Ground-based safety nets
TOPIC ATM 8 — DATA DISPLAY
Subtopic ATM 8.1 — Data management
TOPIC ATM 9 — OPERATIONAL ENVIRONMENT (SIMULATED)
Subtopic ATM 9.1 — Integrity of the operational environment
Faqe 337 nga 374 Stranica 337 od 374 Page 337 of 374

Subtopic ATM 9.2 — Verification of the currency of operational procedures
Subtopic ATM 9.3 — Handover-takeover
TOPIC ATM 10 — PROVISION OF AN AERODROME CONTROL SERVICE
Subtopic ATM 10.1 — Responsibility for the provision
Subtopic ATM 10.2 — Functions of aerodrome control tower
Subtopic ATM 10.3 — Traffic management process
Subtopic ATM 10.4 — Aeronautical ground lights
Subtopic ATM 10.5 — Information to aircraft by aerodrome control tower
Subtopic ATM 10.6 — Control of aerodrome traffic
Subtopic ATM 10.7 — Control of traffic in the traffic circuit
Subtopic ATM 10.8 — Runway in use
TOPIC ATM 11 — PROVISION OF AERODROME CONTROL — INSTRUMENT
Subtopic ATM 11.1 — Low visibility operations and special VFR
Subtopic ATM 11.2 — Departing traffic
Subtopic ATM 11.3 — Arriving traffic
Subtopic ATM 11.4 — Aerodrome control service with advanced system support
SUBJECT 4: METEOROLOGY
TOPIC MET 1 — METEOROLOGICAL PHENOMENA
Subtopic MET 1.1 — Meteorological phenomena
TOPIC MET 2 — SOURCES OF METEOROLOGICAL DATA
Subtopic MET 2.1 — Meteorological instruments
Subtopic MET 2.2 — Other sources of meteorological data
SUBJECT 5: NAVIGATION
TOPIC NAV 1 — MAPS AND AERONAUTICAL CHARTS
Subtopic NAV 1.1 — Maps and charts
TOPIC NAV 2 — INSTRUMENT NAVIGATION
Subtopic NAV 2.1 — Navigational systems
Subtopic NAV 2.2 — Stabilised approach
Subtopic NAV 2.3 — Instrument departures and arrivals
Subtopic NAV 2.4 — Satellite-based systems
Subtopic NAV 2.5 — PBN applications
SUBJECT 6: AIRCRAFT
Faqe 338 nga 374 Stranica 338 od 374 Page 338 of 374

TOPIC ACFT 1 — AIRCRAFT INSTRUMENTS
Subtopic ACFT 1.1 — Aircraft instruments
TOPIC ACFT 2 — AIRCRAFT CATEGORIES
Subtopic ACFT 2.1 — Wake turbulence
Subtopic ACFT 2.2 — Application of ICAO approach categories
TOPIC ACFT 3 — FACTORS AFFECTING AIRCRAFT PERFORMANCE
Subtopic ACFT 3.1 — Take-off factors
Subtopic ACFT 3.2 — Climb factors
Subtopic ACFT 3.3 — Final approach and landing factors
Subtopic ACFT 3.4 — Economic factors
Subtopic ACFT 3.5 — Environmental factors
TOPIC ACFT 4 — AIRCRAFT DATA
Subtopic ACFT 4.1 — Recognition of aircraft types
Subtopic ACFT 4.2 — Performance data
SUBJECT 7: HUMAN FACTORS
TOPIC HUM 1 — PSYCHOLOGICAL FACTORS
Subtopic HUM 1.1 — Cognitive
TOPIC HUM 2 — MEDICAL AND PHYSIOLOGICAL FACTORS
Subtopic HUM 2.1 — Fatigue
Subtopic HUM 2.2 — Fitness
TOPIC HUM 3 — SOCIAL AND ORGANISATIONAL FACTORS
Subtopic HUM 3.1 — Team resource management (TRM)
Subtopic HUM 3.2 — Teamwork and team roles
Subtopic HUM 3.3 — Responsible behaviour
TOPIC HUM 4 — STRESS
Subtopic HUM 4.1 — Stress
Subtopic HUM 4.2 — Stress management
TOPIC HUM 5 — HUMAN ERROR
Subtopic HUM 5.1 — Human error
Subtopic HUM 5.2 — Violation of rules
TOPIC HUM 6 — COLLABORATIVE WORK
Subtopic HUM 6.1 — Communication
Faqe 339 nga 374 Stranica 339 od 374 Page 339 of 374

Subtopic HUM 6.2 — Collaborative work within the same area of responsibility
Subtopic HUM 6.3 — Collaborative work between different areas of responsibility
Subtopic HUM 6.4 — Controller/pilot cooperation
SUBJECT 8: EQUIPMENT AND SYSTEMS
TOPIC EQPS 1 — VOICE COMMUNICATIONS
Subtopic EQPS 1.1 — Radio communications
Subtopic EQPS 1.2 — Other voice communications
TOPIC EQPS 2 — AUTOMATION IN ATS
Subtopic EQPS 2.1 — Aeronautical fixed telecommunication network (AFTN)
Subtopic EQPS 2.2 — Automatic data interchange
TOPIC EQPS 3 — CONTROLLER WORKING POSITION
Subtopic EQPS 3.1 — Operation and monitoring of equipment
Subtopic EQPS 3.2 — Situation displays and information systems
Subtopic EQPS 3.3 — Flight data systems
TOPIC EQPS 4 — FUTURE EQUIPMENT
Subtopic EQPS 4.1 — New developments
TOPIC EQPS 5 — EQUIPMENT AND SYSTEMS LIMITATIONS AND DEGRADATION
Subtopic EQPS 5.1 — Reaction to limitations
Subtopic EQPS 5.2 — Communication equipment degradation
Subtopic EQPS 5.3 — Navigational equipment degradation
SUBJECT 9: PROFESSIONAL ENVIRONMENT
TOPIC PEN 1 — FAMILIARISATION
Subtopic PEN 1.1 — Study visit to aerodrome
TOPIC PEN 2 — AIRSPACE USERS
Subtopic PEN 2.1 — Contributors to civil ATS operations
Subtopic PEN 2.2 — Contributors to military ATS operations
TOPIC PEN 3 — CUSTOMER RELATIONS
Subtopic PEN 3.1 — Provision of services and user requirements
TOPIC PEN 4 — ENVIRONMENTAL PROTECTION
Subtopic PEN 4.1 — Environmental protection
SUBJECT 10: ABNORMAL AND EMERGENCY SITUATIONS
TOPIC ABES 1 — ABNORMAL AND EMERGENCY SITUATIONS (ABES)
Faqe 340 nga 374 Stranica 340 od 374 Page 340 of 374

Subtopic ABES 1.1 — Overview of ABES
TOPIC ABES 2 — SKILLS IMPROVEMENT
Subtopic ABES 2.1 — Communication effectiveness
Subtopic ABES 2.2 — Avoidance of mental overload
Subtopic ABES 2.3 — Air/ground cooperation
TOPIC ABES 3 — PROCEDURES FOR ABNORMAL AND EMERGENCY SITUATIONS
Subtopic ABES 3.1 — Application of procedures for ABES
Subtopic ABES 3.2 — Radio failure
Subtopic ABES 3.3 — Unlawful interference and aircraft bomb threat
Subtopic ABES 3.4 — Strayed or unidentified aircraft
Subtopic ABES 3.5 — Runway incursion
SUBJECT 11: AERODROMES
TOPIC AGA 1 — AERODROME DATA, LAYOUT AND COORDINATION
Subtopic AGA 1.1 — Definitions
Subtopic AGA 1.2 — Coordination
TOPIC AGA 2 — MOVEMENT AREA
Subtopic AGA 2.1 — Movement area
Subtopic AGA 2.2 — Manoeuvring area
Subtopic AGA 2.3 — Runways
TOPIC AGA 3 — OBSTACLES
Subtopic AGA 3.1 — Obstacle-free airspace around aerodromes
TOPIC AGA 4 — MISCELLANEOUS EQUIPMENT
Subtopic AGA 4.1 — Location

Faqe 341 nga 374 Stranica 341 od 374 Page 341 of 374

Appendix 5 of Annex I
APPROACH CONTROL PROCEDURAL RATING (APP) (Reference: Annex I — PART
ATCO Subpart D, Section 2, ATCO.D.010(a)(2)(iii))
TABLE OF CONTENTS
SUBJECT 1: INTRODUCTION TO THE COURSE
SUBJECT 2: AVIATION LAW
SUBJECT 3: AIR TRAFFIC MANAGEMENT
SUBJECT 4: METEOROLOGY
SUBJECT 5: NAVIGATION
SUBJECT 6: AIRCRAFT
SUBJECT 7: HUMAN FACTORS
SUBJECT 8: EQUIPMENT AND SYSTEMS
SUBJECT 9: PROFESSIONAL ENVIRONMENT
SUBJECT 10: ABNORMAL AND EMERGENCY SITUATIONS
SUBJECT 11: AERODROMES

SUBJECT 1: INTRODUCTION TO THE COURSE
TOPIC INTR 1 — COURSE MANAGEMENT
Subtopic INTR 1.1 — Course introduction
Subtopic INTR 1.2 — Course administration
Subtopic INTR 1.3 — Study material and training documentation
TOPIC INTR 2 — INTRODUCTION TO THE ATC TRAINING COURSE S
ubtopic INTR 2.1 — Course content and organisation
Subtopic INTR 2.2 — Training ethos
Subtopic INTR 2.3 — Assessment process
SUBJECT 2: AVIATION LAW
TOPIC LAW 1 — ATCO LICENSING/CERTIFICATE OF COMPETENCE
Subtopic LAW 1.1 — Privileges and conditions
TOPIC LAW 2 — RULES AND REGULATIONS
Subtopic LAW 2.1 — Reports
Subtopic LAW 2.2 — Airspace
TOPIC LAW 3 — ATC SAFETY MANAGEMENT
Subtopic LAW 3.1 — Feedback process
Faqe 342 nga 374 Stranica 342 od 374 Page 342 of 374

Subtopic LAW 3.2 — Safety Investigation
SUBJECT 3: AIR TRAFFIC MANAGEMENT
TOPIC ATM 1 — PROVISION OF SERVICES
Subtopic ATM 1.1 — Air traffic control (ATC) service
Subtopic ATM 1.2 — Flight information service (FIS)
Subtopic ATM 1.3 — Alerting service (ALRS)
Subtopic ATM 1.4 — ATS system capacity and air traffic flow management
Subtopic ATM 1.5 — Airspace management (ASM)
TOPIC ATM 2 — COMMUNICATION
Subtopic ATM 2.1 — Effective communication
TOPIC ATM 3 — ATC CLEARANCES AND ATC INSTRUCTIONS
Subtopic ATM 3.1 — ATC clearances
Subtopic ATM 3.2 — ATC instructions
TOPIC ATM 4 — COORDINATION
Subtopic ATM 4.1 — Necessity for coordination
Subtopic ATM 4.2 — Tools and methods for coordination
Subtopic ATM 4.3 — Coordination procedures
TOPIC ATM 5 — ALTIMETRY AND LEVEL ALLOCATION
Subtopic ATM 5.1 — Altimetry
Subtopic ATM 5.2 — Terrain clearance
TOPIC ATM 6 — SEPARATIONS
Subtopic ATM 6.1 — Vertical separation
Subtopic ATM 6.2 — Horizontal separation
Subtopic ATM 6.3 — Delegation of separation
TOPIC ATM 7 — AIRBORNE COLLISION AVOIDANCE SYSTEMS AND GROUND-BASED
SAFETY NETS Subtopic ATM 7.1 — Airborne collision avoidance systems
TOPIC ATM 8 — DATA DISPLAY Subtopic ATM 8.1 — Data management
TOPIC ATM 9 — OPERATIONAL ENVIRONMENT (SIMULATED)
Subtopic ATM 9.1 — Integrity of the operational environment
Subtopic ATM 9.2 — Verification of the currency of operational procedures
Subtopic ATM 9.3 — Handover-takeover
TOPIC ATM 10 — PROVISION OF CONTROL SERVICE
Subtopic ATM 10.1 — Responsibility and processing of information
Faqe 343 nga 374 Stranica 343 od 374 Page 343 of 374

Subtopic ATM 10.2 — Approach control
Subtopic ATM 10.3 — Traffic management process
Subtopic ATM 10.4 — Handling traffic
TOPIC ATM 11 — HOLDING
Subtopic ATM 11.1 — General holding procedures
Subtopic ATM 11.2 — Approaching aircraft
SUBJECT 4: METEOROLOGY
TOPIC MET 1 — METEOROLOGICAL PHENOMENA
Subtopic MET 1.1 — Meteorological phenomena
TOPIC MET 2 — SOURCES OF METEOROLOGICAL DATA
Subtopic MET 2.1 — Sources of meteorological information
SUBJECT 5: NAVIGATION
TOPIC NAV 1 — MAPS AND AERONAUTICAL CHARTS
Subtopic NAV 1.1 — Maps and charts
TOPIC NAV 2 — INSTRUMENT NAVIGATION
Subtopic NAV 2.1 — Navigational systems
Subtopic NAV 2.2 — Stabilised approach
Subtopic NAV 2.3 — Instrument departures and arrivals
Subtopic NAV 2.4 — Navigational assistance
Subtopic NAV 2.5 — Satellite-based systems
Subtopic NAV 2.6 — PBN applications
SUBJECT 6: AIRCRAFT
TOPIC ACFT 1 — AIRCRAFT INSTRUMENTS
Subtopic ACFT 1.1 — Aircraft instruments
TOPIC ACFT 2 — AIRCRAFT CATEGORIES
Subtopic ACFT 2.1 — Wake turbulence
Subtopic ACFT 2.2 — Application of ICAO approach categories
TOPIC ACFT 3 — FACTORS AFFECTING AIRCRAFT PERFORMANCE
Subtopic ACFT 3.1 — Climb factors
Subtopic ACFT 3.2 — Cruise factors
Subtopic ACFT 3.3 — Descent and initial approach factors
Subtopic ACFT 3.4 — Final approach and landing factors
Faqe 344 nga 374 Stranica 344 od 374 Page 344 of 374

Subtopic ACFT 3.5 — Economic factors
Subtopic ACFT 3.6 — Environmental factors
TOPIC ACFT 4 — AIRCRAFT DATA
Subtopic ACFT 4.1 — Performance data
SUBJECT 7: HUMAN FACTORS
TOPIC HUM 1 — PSYCHOLOGICAL FACTORS
Subtopic HUM 1.1 — Cognitive
TOPIC HUM 2 — MEDICAL AND PHYSIOLOGICAL FACTORS
Subtopic HUM 2.1 — Fatigue
Subtopic HUM 2.2 — Fitness
TOPIC HUM 3 — SOCIAL AND ORGANISATIONAL FACTORS
Subtopic HUM 3.1 — Team resource management (TRM)
Subtopic HUM 3.2 — Teamwork and team roles
Subtopic HUM 3.3 — Responsible behaviour
TOPIC HUM 4 — STRESS
Subtopic HUM 4.1 — Stress
Subtopic HUM 4.2 — Stress management
TOPIC HUM 5 — HUMAN ERROR
Subtopic HUM 5.1 — Human error
Subtopic HUM 5.2 — Violation of rules
TOPIC HUM 6 — COLLABORATIVE WORK
Subtopic HUM 6.1 — Communication
Subtopic HUM 6.2 — Collaborative work within the same area of responsibility
Subtopic HUM 6.3 — Collaborative work between different areas of responsibility
Subtopic HUM 6.4 — Controller/pilot cooperation
SUBJECT 8: EQUIPMENT AND SYSTEMS
TOPIC EQPS 1 — VOICE COMMUNICATIONS
Subtopic EQPS 1.1 — Radio communications
Subtopic EQPS 1.2 — Other voice communications
TOPIC EQPS 2 — AUTOMATION IN ATS
Subtopic EQPS 2.1 — Aeronautical fixed telecommunication network (AFTN)
Subtopic EQPS 2.2 — Automatic data interchange
Faqe 345 nga 374 Stranica 345 od 374 Page 345 of 374

TOPIC EQPS 3 — CONTROLLER WORKING POSITION
Subtopic EQPS 3.1 — Operation and monitoring of equipment
Subtopic EQPS 3.2 — Situation displays and information systems
Subtopic EQPS 3.3 — Flight data systems
TOPIC EQPS 4 — FUTURE EQUIPMENT
Subtopic EQPS 4.1 — New developments
TOPIC EQPS 5 — EQUIPMENT AND SYSTEMS LIMITATIONS AND DEGRADATION
Subtopic EQPS 5.1 — Reaction to limitations
Subtopic EQPS 5.2 — Communication equipment degradation
Subtopic EQPS 5.3 — Navigational equipment degradation
SUBJECT 9: PROFESSIONAL ENVIRONMENT
TOPIC PEN 1 — FAMILIARISATION
Subtopic PEN 1.1 — Study visit to approach control unit
TOPIC PEN 2 — AIRSPACE USERS
Subtopic PEN 2.1 — Contributors to civil ATS operations
Subtopic PEN 2.2 — Contributors to military ATS operations
TOPIC PEN 3 — CUSTOMER RELATIONS
Subtopic PEN 3.1 — Provision of services and user requirements
TOPIC PEN 4 — ENVIRONMENTAL PROTECTION
Subtopic PEN 4.1 — Environmental protection
SUBJECT 10: ABNORMAL AND EMERGENCY SITUATIONS
TOPIC ABES 1 — ABNORMAL AND EMERGENCY SITUATIONS (ABES)
Subtopic ABES 1.1 — Overview of ABES
TOPIC ABES 2 — SKILLS IMPROVEMENT
Subtopic ABES 2.1 — Communication effectiveness
Subtopic ABES 2.2 — Avoidance of mental overload
Subtopic ABES 2.3 — Air/ground cooperation
TOPIC ABES 3 — PROCEDURES FOR ABNORMAL AND EMERGENCY SITUATIONS
Subtopic ABES 3.1 — Application of procedures for ABES
Subtopic ABES 3.2 — Radio failure
Subtopic ABES 3.3 — Unlawful interference and aircraft bomb threat
Subtopic ABES 3.4 — Strayed or unidentified aircraft
Faqe 346 nga 374 Stranica 346 od 374 Page 346 of 374

Subtopic ABES 3.5 — Diversions
SUBJECT 11: AERODROMES
TOPIC AGA 1 — AERODROME DATA, LAYOUT AND COORDINATION
Subtopic AGA 1.1 — Definitions
Subtopic AGA 1.2 — Coordination
TOPIC AGA 2 — MOVEMENT AREA
Subtopic AGA 2.1 — Movement area
Subtopic AGA 2.2 — Manoeuvring area
Subtopic AGA 2.3 — Runways
TOPIC AGA 3 — OBSTACLES
Subtopic AGA 3.1 — Obstacle-free airspace around aerodromes
TOPIC AGA 4 — MISCELLANEOUS EQUIPMENT
Subtopic AGA 4.1 — Location

Faqe 347 nga 374 Stranica 347 od 374 Page 347 of 374

Appendix 6 of Annex I
AREA CONTROL PROCEDURAL RATING (ACP) (Reference: Annex I — PART ATCO
Subpart D, Section 2, ATCO.D.010(a)(2)(iv))
TABLE OF CONTENTS
SUBJECT 1: INTRODUCTION TO THE COURSE
SUBJECT 2: AVIATION LAW
SUBJECT 3: AIR TRAFFIC MANAGEMENT
SUBJECT 4: METEOROLOGY
SUBJECT 5: NAVIGATION
SUBJECT 6: AIRCRAFT
SUBJECT 7: HUMAN FACTORS
SUBJECT 8: EQUIPMENT AND SYSTEMS
SUBJECT 9: PROFESSIONAL ENVIRONMENT
SUBJECT 10: ABNORMAL AND EMERGENCY SITUATIONS
SUBJECT 1: INTRODUCTION TO THE COURSE TOPIC INTR 1 — COURSE
MANAGEMENT
Subtopic INTR 1.1 — Course introduction
Subtopic INTR 1.2 — Course administration
Subtopic INTR 1.3 — Study material and training documentation
TOPIC INTR 2 — INTRODUCTION TO THE ATC TRAINING COURSE
Subtopic INTR 2.1 — Course content and organisation
Subtopic INTR 2.2 — Training ethos
Subtopic INTR 2.3 — Assessment process
SUBJECT 2: AVIATION LAW
TOPIC LAW 1 — ATCO LICENSING/CERTIFICATE OF COMPETENCE
Subtopic LAW 1.1 — Privileges and conditions
TOPIC LAW 2 — RULES AND REGULATIONS
Subtopic LAW 2.1 — Reports
Subtopic LAW 2.2 — Airspace
TOPIC LAW 3 — ATC SAFETY MANAGEMENT
Subtopic LAW 3.1 — Feedback process
Subtopic LAW 3.2 — Safety Investigation
SUBJECT 3: AIR TRAFFIC MANAGEMENT
Faqe 348 nga 374 Stranica 348 od 374 Page 348 of 374

TOPIC ATM 1 — PROVISION OF SERVICES
Subtopic ATM 1.1 — Air traffic control (ATC) service
Subtopic ATM 1.2 — Flight information service (FIS)
Subtopic ATM 1.3 — Alerting service (ALRS)
Subtopic ATM 1.4 — ATS system capacity and air traffic flow management
Subtopic ATM 1.5 — Airspace management (ASM)
TOPIC ATM 2 — COMMUNICATION
Subtopic ATM 2.1 — Effective communication
TOPIC ATM 3 — ATC CLEARANCES AND ATC INSTRUCTIONS
Subtopic ATM 3.1 — ATC clearances
Subtopic ATM 3.2 — ATC instructions
TOPIC ATM 4 — COORDINATION
Subtopic ATM 4.1 — Necessity for coordination
Subtopic ATM 4.2 — Tools and methods for coordination
Subtopic ATM 4.3 — Coordination procedures
TOPIC ATM 5 — ALTIMETRY AND LEVEL ALLOCATION
Subtopic ATM 5.1 — Altimetry
Subtopic ATM 5.2 — Terrain clearance
TOPIC ATM 6 — SEPARATIONS
Subtopic ATM 6.1 — Vertical separation
Subtopic ATM 6.2 — Horizontal separation
TOPIC ATM 7 — AIRBORNE COLLISION AVOIDANCE SYSTEMS AND GROUND-BASED
SAFETY NETS Subtopic ATM 7.1 — Airborne collision avoidance systems
TOPIC ATM 8 — DATA DISPLAY
Subtopic ATM 8.1 — Data management
TOPIC ATM 9 — OPERATIONAL ENVIRONMENT (SIMULATED)
Subtopic ATM 9.1 — Integrity of the operational environment
Subtopic ATM 9.2 — Verification of the currency of operational procedures
Subtopic ATM 9.3 — Handover-takeover
TOPIC ATM 10 — PROVISION OF CONTROL SERVICE
Subtopic ATM 10.1 — Responsibility and processing of information
Subtopic ATM 10.2 — Area control
Subtopic ATM 10.3 — Traffic management process
Faqe 349 nga 374 Stranica 349 od 374 Page 349 of 374

Subtopic ATM 10.4 — Handling traffic
TOPIC ATM 11 — HOLDING
Subtopic ATM 11.1 — General holding procedures
Subtopic ATM 11.2 — Holding aircraft
SUBJECT 4: METEOROLOGY
TOPIC MET 1 — METEOROLOGICAL PHENOMENA
Subtopic MET 1.1 — Meteorological phenomena
TOPIC MET 2 — SOURCES OF METEOROLOGICAL DATA
Subtopic MET 2.1 — Sources of meteorological information
SUBJECT 5: NAVIGATION
TOPIC NAV 1 — MAPS AND AERONAUTICAL CHARTS
Subtopic NAV 1.1 — Maps and charts
TOPIC NAV 2 — INSTRUMENT NAVIGATION
Subtopic NAV 2.1 — Navigational systems
Subtopic NAV 2.2 — Navigational assistance
Subtopic NAV 2.3 — PBN applications
SUBJECT 6: AIRCRAFT
TOPIC ACFT 1 — AIRCRAFT INSTRUMENTS
Subtopic ACFT 1.1 — Aircraft instruments
TOPIC ACFT 2 — AIRCRAFT CATEGORIES
Subtopic ACFT 2.1 — Wake turbulence
TOPIC ACFT 3 — FACTORS AFFECTING AIRCRAFT PERFORMANCE
Subtopic ACFT 3.1 — Climb factors
Subtopic ACFT 3.2 — Cruise factors
Subtopic ACFT 3.3 — Descent factors
Subtopic ACFT 3.4 — Economic factors
Subtopic ACFT 3.5 — Environmental factors
TOPIC ACFT 4 — AIRCRAFT DATA
Subtopic ACFT 4.1 — Performance data
SUBJECT 7: HUMAN FACTORS
TOPIC HUM 1 — PSYCHOLOGICAL FACTORS
Subtopic HUM 1.1 — Cognitive
Faqe 350 nga 374 Stranica 350 od 374 Page 350 of 374

TOPIC HUM 2 — MEDICAL AND PHYSIOLOGICAL FACTORS
Subtopic HUM 2.1 — Fatigue
Subtopic HUM 2.2 — Fitness
TOPIC HUM 3 — SOCIAL AND ORGANISATIONAL FACTORS
Subtopic HUM 3.1 — Team resource management (TRM)
Subtopic HUM 3.2 — Teamwork and team roles
Subtopic HUM 3.3 — Responsible behaviour
TOPIC HUM 4 — STRESS Subtopic HUM 4.1 — Stress
Subtopic HUM 4.2 — Stress management
TOPIC HUM 5 — HUMAN ERROR
Subtopic HUM 5.1 — Human error
Subtopic HUM 5.2 — Violation of rules
TOPIC HUM 6 — COLLABORATIVE WORK Subtopic HUM 6.1 — Communication
Subtopic HUM 6.2 — Collaborative work within the same area of responsibility
Subtopic HUM 6.3 — Collaborative work between different areas of responsibility
Subtopic HUM 6.4 — Controller/pilot cooperation
SUBJECT 8: EQUIPMENT AND SYSTEMS
TOPIC EQPS 1 — VOICE COMMUNICATIONS
Subtopic EQPS 1.1 — Radio communications
Subtopic EQPS 1.2 — Other voice communications
TOPIC EQPS 2 — AUTOMATION IN ATS
Subtopic EQPS 2.1 — Aeronautical fixed telecommunication network (AFTN)
Subtopic EQPS 2.2 — Automatic data interchange
TOPIC EQPS 3 — CONTROLLER WORKING POSITION
Subtopic EQPS 3.1 — Operation and monitoring of equipment
Subtopic EQPS 3.2 — Situation displays and information systems
Subtopic EQPS 3.3 — Flight data systems
TOPIC EQPS 4 — FUTURE EQUIPMENT
Subtopic EQPS 4.1 — New developments
TOPIC EQPS 5 — EQUIPMENT AND SYSTEMS LIMITATIONS AND DEGRADATION
Subtopic EQPS 5.1 — Reaction to limitations
Subtopic EQPS 5.2 — Communication equipment degradation
Faqe 351 nga 374 Stranica 351 od 374 Page 351 of 374

Subtopic EQPS 5.3 — Navigational equipment degradation
SUBJECT 9: PROFESSIONAL ENVIRONMENT
TOPIC PEN 1 — FAMILIARISATION
Subtopic PEN 1.1 — Study visit to area control centre
TOPIC PEN 2 — AIRSPACE USERS
Subtopic PEN 2.1 — Contributors to civil ATS operations
Subtopic PEN 2.2 — Contributors to military ATS operations
TOPIC PEN 3 — CUSTOMER RELATIONS
Subtopic PEN 3.1 — Provision of services and user requirements
TOPIC PEN 4 — ENVIRONMENTAL PROTECTION
Subtopic PEN 4.1 — Environmental protection
SUBJECT 10: ABNORMAL AND EMERGENCY SITUATIONS
TOPIC ABES 1 — ABNORMAL AND EMERGENCY SITUATIONS (ABES)
Subtopic ABES 1.1 — Overview of ABES
TOPIC ABES 2 — SKILLS IMPROVEMENT
Subtopic ABES 2.1 — Communication effectiveness
Subtopic ABES 2.2 — Avoidance of mental overload
Subtopic ABES 2.3 — Air/ground cooperation
TOPIC ABES 3 — PROCEDURES FOR ABNORMAL AND EMERGENCY SITUATIONS
Subtopic ABES 3.1 — Application of procedures for ABES
Subtopic ABES 3.2 — Radio failure
Subtopic ABES 3.3 — Unlawful interference and aircraft bomb threat
Subtopic ABES 3.4 — Strayed or unidentified aircraft
Subtopic ABES 3.5 — Diversions
Appendix 7 of Annex I
APPROACH CONTROL SURVEILLANCE RATING (APS) (Reference: Annex I — PART
ATCO Subpart D, Section 2, ATCO.D.010(a)(2)(v))
TABLE OF CONTENTS
SUBJECT 1: INTRODUCTION TO THE COURSE
SUBJECT 2: AVIATION LAW
SUBJECT 3: AIR TRAFFIC MANAGEMENT
SUBJECT 4: METEOROLOGY
SUBJECT 5: NAVIGATION
Faqe 352 nga 374 Stranica 352 od 374 Page 352 of 374

SUBJECT 6: AIRCRAFT
SUBJECT 7: HUMAN FACTORS
SUBJECT 8: EQUIPMENT AND SYSTEMS
SUBJECT 9: PROFESSIONAL ENVIRONMENT
SUBJECT 10: ABNORMAL AND EMERGENCY SITUATIONS
SUBJECT 11: AERODROMES
SUBJECT 1: INTRODUCTION TO THE COURSE
TOPIC INTR 1 — COURSE MANAGEMENT
Subtopic INTR 1.1 — Course introduction
Subtopic INTR 1.2 — Course administration
Subtopic INTR 1.3 — Study material and training documentation
TOPIC INTR 2 — INTRODUCTION TO THE ATC TRAINING COURSE
Subtopic INTR 2.1 — Course content and organisation
Subtopic INTR 2.2 — Training ethos
Subtopic INTR 2.3 — Assessment process
SUBJECT 2: AVIATION LAW
TOPIC LAW 1 — ATCO LICENSING/CERTIFICATE OF COMPETENCE
Subtopic LAW 1.1 — Privileges and conditions
TOPIC LAW 2 — RULES AND REGULATIONS
Subtopic LAW 2.1 — Reports
Subtopic LAW 2.2 — Airspace
TOPIC LAW 3 — ATC SAFETY MANAGEMENT
Subtopic LAW 3.1 — Feedback process
Subtopic LAW 3.2 — Safety Investigation
SUBJECT 3: AIR TRAFFIC MANAGEMENT
TOPIC ATM 1 — PROVISION OF SERVICES
Subtopic ATM 1.1 — Air traffic control (ATC) service
Subtopic ATM 1.2 — Flight information service (FIS)
Subtopic ATM 1.3 — Alerting service (ALRS)
Subtopic ATM 1.4 — ATS system capacity and air traffic flow management
Subtopic ATM 1.5 — Airspace management (ASM)
TOPIC ATM 2 — COMMUNICATION
Faqe 353 nga 374 Stranica 353 od 374 Page 353 of 374

Subtopic ATM 2.1 — Effective communication
TOPIC ATM 3 — ATC CLEARANCES AND ATC INSTRUCTIONS
Subtopic ATM 3.1 — ATC clearances
Subtopic ATM 3.2 — ATC instructions
TOPIC ATM 4 — COORDINATION
Subtopic ATM 4.1 — Necessity for coordination
Subtopic ATM 4.2 — Tools and methods for coordination
Subtopic ATM 4.3 — Coordination procedures
TOPIC ATM 5 — ALTIMETRY AND LEVEL ALLOCATION
Subtopic ATM 5.1 — Altimetry
Subtopic ATM 5.2 — Terrain clearance
TOPIC ATM 6 — SEPARATIONS
Subtopic ATM 6.1 — Vertical separation
Subtopic ATM 6.2 — Longitudinal separation in a surveillance environment
Subtopic ATM 6.3 — Delegation of separation
Subtopic ATM 6.4 — Wake turbulence distance-based separation
Subtopic ATM 6.5 — Separation based on ATS surveillance systems
TOPIC ATM 7 — AIRBORNE COLLISION AVOIDANCE SYSTEMS AND GROUND-BASED
SAFETY NETS Subtopic ATM 7.1 — Airborne collision avoidance systems
Subtopic ATM 7.2 — Ground-based safety nets
TOPIC ATM 8 — DATA DISPLAY
Subtopic ATM 8.1 — Data management
TOPIC ATM 9 — OPERATIONAL ENVIRONMENT (SIMULATED)
Subtopic ATM 9.1 — Integrity of the operational environment
Subtopic ATM 9.2 — Verification of the currency of operational procedures
Subtopic ATM 9.3 — Handover-takeover
TOPIC ATM 10 — PROVISION OF CONTROL SERVICE
Subtopic ATM 10.1 — Responsibility and processing of information
Subtopic ATM 10.2 — ATS surveillance service
Subtopic ATM 10.3 — Traffic management process
Subtopic ATM 10.4 — Handling traffic
Subtopic ATM 10.5 — Control service with advanced system support
TOPIC ATM 11 — HOLDING
Faqe 354 nga 374 Stranica 354 od 374 Page 354 of 374

Subtopic ATM 11.1 — General holding procedures
Subtopic ATM 11.2 — Approaching aircraft
Subtopic ATM 11.3 — Holding in a surveillance environment
TOPIC ATM 12 — IDENTIFICATION
Subtopic ATM 12.1 — Establishment of identification
Subtopic ATM 12.2 — Maintenance of identification
Subtopic ATM 12.3 — Loss of identity
Subtopic ATM 12.4 — Position Information
Subtopic ATM 12.5 — Transfer of identity
SUBJECT 4: METEOROLOGY
TOPIC MET 1 — METEOROLOGICAL PHENOMENA
Subtopic MET 1.1 — Meteorological phenomena
TOPIC MET 2 — SOURCES OF METEOROLOGICAL DATA
Subtopic MET 2.1 — Sources of meteorological information
SUBJECT 5: NAVIGATION
TOPIC NAV 1 — MAPS AND AERONAUTICAL CHARTS
Subtopic NAV 1.1 — Maps and charts
TOPIC NAV 2 — INSTRUMENT NAVIGATION
Subtopic NAV 2.1 — Navigational systems
Subtopic NAV 2.2 — Stabilised approach
Subtopic NAV 2.3 — Instrument departures and arrivals
Subtopic NAV 2.4 — Navigational assistance
Subtopic NAV 2.5 — Satellite-based systems
Subtopic NAV 2.6 — PBN applications
SUBJECT 6: AIRCRAFT
TOPIC ACFT 1 — AIRCRAFT INSTRUMENTS
Subtopic ACFT 1.1 — Aircraft instruments
TOPIC ACFT 2 — AIRCRAFT CATEGORIES
Subtopic ACFT 2.1 — Wake turbulence
Subtopic ACFT 2.2 — Application of ICAO approach categories
TOPIC ACFT 3 — FACTORS AFFECTING AIRCRAFT PERFORMANCE
Subtopic ACFT 3.1 — Climb factors
Faqe 355 nga 374 Stranica 355 od 374 Page 355 of 374

Subtopic ACFT 3.2 — Cruise factors
Subtopic ACFT 3.3 — Descent and initial approach factors
Subtopic ACFT 3.4 — Final approach and landing factors
Subtopic ACFT 3.5 — Economic factors
Subtopic ACFT 3.6 — Environmental factors
TOPIC ACFT 4 — AIRCRAFT DATA
Subtopic ACFT 4.1 — Performance data
SUBJECT 7: HUMAN FACTORS
TOPIC HUM 1 — PSYCHOLOGICAL FACTORS
Subtopic HUM 1.1 — Cognitive
TOPIC HUM 2 — MEDICAL AND PHYSIOLOGICAL FACTORS
Subtopic HUM 2.1 — Fatigue
Subtopic HUM 2.2 — Fitness
TOPIC HUM 3 — SOCIAL AND ORGANISATIONAL FACTORS
Subtopic HUM 3.1 — Team resource management (TRM)
Subtopic HUM 3.2 — Teamwork and team roles
Subtopic HUM 3.3 — Responsible behaviour
TOPIC HUM 4 — STRESS
Subtopic HUM 4.1 — Stress
Subtopic HUM 4.2 — Stress management
TOPIC HUM 5 — HUMAN ERROR
Subtopic HUM 5.1 — Human error
Subtopic HUM 5.2 — Violation of rules
TOPIC HUM 6 — COLLABORATIVE WORK
Subtopic HUM 6.1 — Communication
Subtopic HUM 6.2 — Collaborative work within the same area of responsibility
Subtopic HUM 6.3 — Collaborative work between different areas of responsibility
Subtopic HUM 6.4 — Controller/pilot cooperation
SUBJECT 8: EQUIPMENT AND SYSTEMS
TOPIC EQPS 1 — VOICE COMMUNICATIONS
Subtopic EQPS 1.1 — Radio communications
Subtopic EQPS 1.2 — Other voice communications
Faqe 356 nga 374 Stranica 356 od 374 Page 356 of 374

TOPIC EQPS 2 — AUTOMATION IN ATS
Subtopic EQPS 2.1 — Aeronautical fixed telecommunication network (AFTN)
Subtopic EQPS 2.2 — Automatic data interchange
TOPIC EQPS 3 — CONTROLLER WORKING POSITION
Subtopic EQPS 3.1 — Operation and monitoring of equipment
Subtopic EQPS 3.2 — Situation displays and information systems
Subtopic EQPS 3.3 — Flight data systems
Subtopic EQPS 3.4 — Use of ATS surveillance system
Subtopic EQPS 3.5 — Advanced systems
TOPIC EQPS 4 — FUTURE EQUIPMENT
Subtopic EQPS 4.1 — New developments
TOPIC EQPS 5 — EQUIPMENT AND SYSTEMS LIMITATIONS AND DEGRADATION
Subtopic EQPS 5.1 — Reaction to limitations
Subtopic EQPS 5.2 — Communication equipment degradation
Subtopic EQPS 5.3 — Navigational equipment degradation
Subtopic EQPS 5.4 — Surveillance equipment degradation
Subtopic EQPS 5.5 — ATC processing system degradation
SUBJECT 9: PROFESSIONAL ENVIRONMENT
TOPIC PEN 1 — FAMILIARISATION
Subtopic PEN 1.1 — Study visit to approach control unit
TOPIC PEN 2 — AIRSPACE USERS
Subtopic PEN 2.1 — Contributors to civil ATS operations
Subtopic PEN 2.2 — Contributors to military ATS operations
TOPIC PEN 3 — CUSTOMER RELATIONS
Subtopic PEN 3.1 — Provision of services and user requirements
TOPIC PEN 4 — ENVIRONMENTAL PROTECTION
Subtopic PEN 4.1 — Environmental protection
SUBJECT 10: ABNORMAL AND EMERGENCY SITUATIONS
TOPIC ABES 1 — ABNORMAL AND EMERGENCY SITUATIONS (ABES)
Subtopic ABES 1.1 — Overview of ABES
TOPIC ABES 2 — SKILLS IMPROVEMENT
Subtopic ABES 2.1 — Communication effectiveness
Faqe 357 nga 374 Stranica 357 od 374 Page 357 of 374

Subtopic ABES 2.2 — Avoidance of mental overload
Subtopic ABES 2.3 — Air/ground cooperation
TOPIC ABES 3 — PROCEDURES FOR ABNORMAL AND EMERGENCY SITUATIONS
Subtopic ABES 3.1 — Application of procedures for ABES
Subtopic ABES 3.2 — Radio failure
Subtopic ABES 3.3 — Unlawful interference and aircraft bomb threat
Subtopic ABES 3.4 — Strayed or unidentified aircraft
Subtopic ABES 3.5 — Diversions
Subtopic ABES 3.6 — Transponder failure
SUBJECT 11: AERODROMES
TOPIC AGA 1 — AERODROME DATA, LAYOUT AND COORDINATION
Subtopic AGA 1.1 — Definitions
Subtopic AGA 1.2 — Coordination
TOPIC AGA 2 — MOVEMENT AREA
Subtopic AGA 2.1 — Movement area
Subtopic AGA 2.2 — Manoeuvring area
Subtopic AGA 2.3 — Runways
TOPIC AGA 3 — OBSTACLES
Subtopic AGA 3.1 — Obstacle-free airspace around aerodromes
TOPIC AGA 4 — MISCELLANEOUS EQUIPMENT
Subtopic AGA 4.1 — Location
Faqe 358 nga 374 Stranica 358 od 374 Page 358 of 374

Appendix 8 of Annex I
AREA CONTROL SURVEILLANCE RATING (ACS) (Reference: Annex I — PART ATCO
Subpart D, Section 2, ATCO.D.010(a)(2)(vi))
TABLE OF CONTENTS
SUBJECT 1: INTRODUCTION TO THE COURSE
SUBJECT 2: AVIATION LAW
SUBJECT 3: AIR TRAFFIC MANAGEMENT
SUBJECT 4: METEOROLOGY
SUBJECT 5: NAVIGATION
SUBJECT 6: AIRCRAFT
SUBJECT 7: HUMAN FACTORS
SUBJECT 8: EQUIPMENT AND SYSTEMS
SUBJECT 9: PROFESSIONAL ENVIRONMENT
SUBJECT 10: ABNORMAL AND EMERGENCY SITUATIONS
SUBJECT 1: INTRODUCTION TO THE COURSE
TOPIC INTR 1 — COURSE MANAGEMENT
Subtopic INTR 1.1 — Course introduction
Subtopic INTR 1.2 — Course administration
Subtopic INTR 1.3 — Study material and training documentation
TOPIC INTR 2 — INTRODUCTION TO THE ATC TRAINING COURSE
Subtopic INTR 2.1 — Course content and organisation
Subtopic INTR 2.2 — Training ethos
Subtopic INTR 2.3 — Assessment process
SUBJECT 2: AVIATION LAW
TOPIC LAW 1 — ATCO LICENSING/CERTIFICATE OF COMPETENCE
Subtopic LAW 1.1 — Privileges and conditions
TOPIC LAW 2 — RULES AND REGULATIONS
Subtopic LAW 2.1 — Reports
Subtopic LAW 2.2 — Airspace
TOPIC LAW 3 — ATC SAFETY MANAGEMENT
Subtopic LAW 3.1 — Feedback process
Subtopic LAW 3.2 — Safety Investigation
SUBJECT 3: AIR TRAFFIC MANAGEMENT
Faqe 359 nga 374 Stranica 359 od 374 Page 359 of 374

TOPIC ATM 1 — PROVISION OF SERVICES
Subtopic ATM 1.1 — Air traffic control (ATC) service
Subtopic ATM 1.2 — Flight information service (FIS)
Subtopic ATM 1.3 — Alerting service (ALRS)
Subtopic ATM 1.4 — ATS system capacity and air traffic flow management
Subtopic ATM 1.5 — Airspace management (ASM)
TOPIC ATM 2 — COMMUNICATION
Subtopic ATM 2.1 — Effective communication
TOPIC ATM 3 — ATC CLEARANCES AND ATC INSTRUCTIONS
Subtopic ATM 3.1 — ATC clearances
Subtopic ATM 3.2 — ATC instructions
TOPIC ATM 4 — COORDINATION
Subtopic ATM 4.1 — Necessity for coordination
Subtopic ATM 4.2 — Tools and methods for coordination
Subtopic ATM 4.3 — Coordination procedures
TOPIC ATM 5 — ALTIMETRY AND LEVEL ALLOCATION
Subtopic ATM 5.1 — Altimetry
Subtopic ATM 5.2 — Terrain clearance
TOPIC ATM 6 — SEPARATIONS
Subtopic ATM 6.1 — Vertical separation
Subtopic ATM 6.2 — Longitudinal separation in a surveillance environment
Subtopic ATM 6.3 — Wake turbulence distance-based separation
Subtopic ATM 6.4 — Separation based on ATS surveillance systems
TOPIC ATM 7 — AIRBORNE COLLISION AVOIDANCE SYSTEMS AND GROUND-BASED
SAFETY NETS Subtopic ATM 7.1 — Airborne collision avoidance systems
Subtopic ATM 7.2 — Ground-based safety nets
TOPIC ATM 8 — DATA DISPLAY
Subtopic ATM 8.1 — Data management
TOPIC ATM 9 — OPERATIONAL ENVIRONMENT (SIMULATED)
Subtopic ATM 9.1 — Integrity of the operational environment
Subtopic ATM 9.2 — Verification of the currency of operational procedures
Subtopic ATM 9.3 — Handover-takeover
TOPIC ATM 10 — PROVISION OF CONTROL SERVICE
Faqe 360 nga 374 Stranica 360 od 374 Page 360 of 374

Subtopic ATM 10.1 — Responsibility and processing of information
Subtopic ATM 10.2 — ATS surveillance service
Subtopic ATM 10.3 — Traffic management process
Subtopic ATM 10.4 — Handling traffic
Subtopic ATM 10.5 — Control service with advanced system support
TOPIC ATM 11 — HOLDING
Subtopic ATM 11.1 — General holding procedures
Subtopic ATM 11.2 — Holding aircraft
Subtopic ATM 11.3 — Holding in a surveillance environment
TOPIC ATM 12 — IDENTIFICATION Subtopic ATM 12.1 — Establishment of identification
Subtopic ATM 12.2 — Maintenance of identification
Subtopic ATM 12.3 — Loss of identity
Subtopic ATM 12.4 — Position Information
Subtopic ATM 12.5 — Transfer of identity
SUBJECT 4: METEOROLOGY
TOPIC MET 1 — METEOROLOGICAL PHENOMENA
Subtopic MET 1.1 — Meteorological phenomena
TOPIC MET 2 — SOURCES OF METEOROLOGICAL DATA
Subtopic MET 2.1 — Sources of meteorological information
SUBJECT 5: NAVIGATION
TOPIC NAV 1 — MAPS AND AERONAUTICAL CHARTS
Subtopic NAV 1.1 — Maps and charts
TOPIC NAV 2 — INSTRUMENT NAVIGATION
Subtopic NAV 2.1 — Navigational systems
Subtopic NAV 2.2 — Navigational assistance
Subtopic NAV 2.3 — PBN applications
SUBJECT 6: AIRCRAFT
TOPIC ACFT 1 — AIRCRAFT INSTRUMENTS
Subtopic ACFT 1.1 — Aircraft instruments
TOPIC ACFT 2 — AIRCRAFT CATEGORIES
Subtopic ACFT 2.1 — Wake turbulence
TOPIC ACFT 3 — FACTORS AFFECTING AIRCRAFT PERFORMANCE
Faqe 361 nga 374 Stranica 361 od 374 Page 361 of 374

Subtopic ACFT 3.1 — Climb factors
Subtopic ACFT 3.2 — Cruise factors
Subtopic ACFT 3.3 — Descent factors
Subtopic ACFT 3.4 — Economic factors
Subtopic ACFT 3.5 — Environmental factors
TOPIC ACFT 4 — AIRCRAFT DATA
Subtopic ACFT 4.1 — Performance data
SUBJECT 7: HUMAN FACTORS
TOPIC HUM 1 — PSYCHOLOGICAL FACTORS
Subtopic HUM 1.1 — Cognitive
TOPIC HUM 2 — MEDICAL AND PHYSIOLOGICAL FACTORS
Subtopic HUM 2.1 — Fatigue
Subtopic HUM 2.2 — Fitness
TOPIC HUM 3 — SOCIAL AND ORGANISATIONAL FACTORS
Subtopic HUM 3.1 — Team resource management (TRM)
Subtopic HUM 3.2 — Teamwork and team roles
Subtopic HUM 3.3 — Responsible behaviour
TOPIC HUM 4 — STRESS
Subtopic HUM 4.1 — Stress
Subtopic HUM 4.2 — Stress management
TOPIC HUM 5 — HUMAN ERROR
Subtopic HUM 5.1 — Human error
Subtopic HUM 5.2 — Violation of rules
TOPIC HUM 6 — COLLABORATIVE WORK
Subtopic HUM 6.1 — Communication
Subtopic HUM 6.2 — Collaborative work within the same area of responsibility
Subtopic HUM 6.3 — Collaborative work between different areas of responsibility
Subtopic HUM 6.4 — Controller/pilot cooperation
SUBJECT 8: EQUIPMENT AND SYSTEMS
TOPIC EQPS 1 — VOICE COMMUNICATIONS
Subtopic EQPS 1.1 — Radio communications
Subtopic EQPS 1.2 — Other voice communications
Faqe 362 nga 374 Stranica 362 od 374 Page 362 of 374

TOPIC EQPS 2 — AUTOMATION IN ATS
Subtopic EQPS 2.1 — Aeronautical fixed telecommunication network (AFTN)
Subtopic EQPS 2.2 — Automatic data interchange
TOPIC EQPS 3 — CONTROLLER WORKING POSITION
Subtopic EQPS 3.1 — Operation and monitoring of equipment
Subtopic EQPS 3.2 — Situation displays and information systems
Subtopic EQPS 3.3 — Flight data systems
Subtopic EQPS 3.4 — Use of ATS surveillance system
Subtopic EQPS 3.5 — Advanced systems
TOPIC EQPS 4 — FUTURE EQUIPMENT
Subtopic EQPS 4.1 — New developments
TOPIC EQPS 5 — EQUIPMENT AND SYSTEMS LIMITATIONS AND DEGRADATION
Subtopic EQPS 5.1 — Reaction to limitations
Subtopic EQPS 5.2 — Communication equipment degradation
Subtopic EQPS 5.3 — Navigational equipment degradation
Subtopic EQPS 5.4 — Surveillance equipment degradation
Subtopic EQPS 5.5 — ATC processing system degradation
SUBJECT 9: PROFESSIONAL ENVIRONMENT
TOPIC PEN 1 — FAMILIARISATION
Subtopic PEN 1.1 — Study visit to area control centre
TOPIC PEN 2 — AIRSPACE USERS
Subtopic PEN 2.1 — Contributors to civil ATS operations
Subtopic PEN 2.2 — Contributors to military ATS operations
TOPIC PEN 3 — CUSTOMER RELATIONS
Subtopic PEN 3.1 — Provision of services and user requirements
TOPIC PEN 4 — ENVIRONMENTAL PROTECTION
Subtopic PEN 4.1 — Environmental protection
SUBJECT 10: ABNORMAL AND EMERGENCY SITUATIONS
TOPIC ABES 1 — ABNORMAL AND EMERGENCY SITUATIONS (ABES)
Subtopic ABES 1.1 — Overview of ABES
TOPIC ABES 2 — SKILLS IMPROVEMENT
Subtopic ABES 2.1 — Communication effectiveness
Faqe 363 nga 374 Stranica 363 od 374 Page 363 of 374

Subtopic ABES 2.2 — Avoidance of mental overload
Subtopic ABES 2.3 — Air/ground cooperation
TOPIC ABES 3 — PROCEDURES FOR ABNORMAL AND EMERGENCY SITUATIONS
Subtopic ABES 3.1 — Application of procedures for ABES
Subtopic ABES 3.2 — Radio failure
Subtopic ABES 3.3 — Unlawful interference and aircraft bomb threat
Subtopic ABES 3.4 — Strayed or unidentified aircraft
Subtopic ABES 3.5 — Diversions
Subtopic ABES 3.6 — Transponder failure


Faqe 364 nga 374 Stranica 364 od 374 Page 364 of 374

Appendix 1 of Annex II
Format for licence
AIR TRAFFIC CONTROLLER LICENCE

The air traffic controller licence issued in accordance with this Regulation shall conform to the
following specifications:
(g) Content. The item number shall always be printed in association with the item heading. Items I to
XI are the ‘permanent’ items, and items XII to XIV are the ‘variable’ items which may appear on
a separate or detachable part of the main form as prescribed below. Any separate or detachable
part shall be clearly identifiable as part of the licence.

5. Permanent items:
XXIII. State of licence issue;
XXIV. title of licence;
XXV. serial number of the licence with the United Nations (UN) country code of the State
of licence issue and followed by ‘(Student) ATCO Licence’ and a code of numbers and/or
letters in Arabic numerals and in Latin script;
XXVI. name of holder in full (in Latin script, even if the script of the national language(s) is
other than Latin);
(IVa). date of birth;
XXVII. holder's address, if required by the competent authority;
XXVIII. nationality of holder;
XXIX. signature of holder;
XXX. competent authority;
XXXI. certification of validity and authorisation for the privileges granted, including the
dates when they were first issued;
XXXII. signature of officer issuing the licence and the date of such issue;
XXXIII. seal or stamp of the competent authority.

6. Variable items:
XII. ratings and endorsements with expiry dates;
XIII. remarks: language proficiency endorsements; and
XIV. any other details required by the competent authority.
(h) The licence shall be accompanied by a valid medical certificate, except when only STDI
privileges are exercised.
(i) Material. First quality paper and/or other suitable material, including plastic cards, shall be used
to prevent or readily show any alterations or erasures. Any entries or deletions in the form will be
clearly authorised by the competent authority.
Language. Licences shall be written in English and in the official languages of the Republic of
Kosovo.
Faqe 365 nga 374 Stranica 365 od 374 Page 365 of 374


Faqe 366 nga 374 Stranica 366 od 374 Page 366 of 374


Faqe 367 nga 374 Stranica 367 od 374 Page 367 of 374


Faqe 368 nga 374 Stranica 368 od 374 Page 368 of 374


Faqe 369 nga 374 Stranica 369 od 374 Page 369 of 374



Faqe 370 nga 374 Stranica 370 od 374 Page 370 of 374

Appendix 2 of Annex II


Faqe 371 nga 374 Stranica 371 od 374 Page 371 of 374





Faqe 372 nga 374 Stranica 372 od 374 Page 372 of 374

Appendix 3 of Annex II


Faqe 373 nga 374 Stranica 373 od 374 Page 373 of 374


Faqe 374 nga 374 Stranica 374 od 374 Page 374 of 374

Appendix 4 of Annex II